Te fundit
Deti Mesdhe: E drejta për detin dhe politika e topave
30 Gusht 2020, 09:16Rajoni
TEMA
Grindja mes Greqisë dhe Turqisë për rezervat e gazit në Detin Mesdhe është ashpërsuar rrezikshëm. Një konflikt ushtarak nuk përjashtohet është i mendimit politologu gjerman, Lazaros Miliopoulos.
Deutsche Welle: Në dekadat e kaluara ka pasur gjithmonë tensione mes dy rivalëve të vjetër, Greqi dhe Turqi. Çfarë është këtë herë ndryshe në gjendjen aktuale kaq të tensionuar?
Lazaros Miliopoulos: Konflikti i njohur greko-turk për kufizimet e dyanshme në hapësirën ajrore dhe ujërat territoriale në Egje aktualisht ashpërsohet nga disa faktorë: Së parë ai ekonomik – bëhet fjalë për rezerva konkrete gazi në Mesdhe dhe pyetja e shfrytëzimit konkret të tyre. Me këtë lidhet faktori tjetër: Një konflikt gjeopolitik, ndërkohë i konturuar qartë nën pjesëmarrjen e disa fuqive të mëdha e rajonale, që duan të fiksojnë zonat e influencës në Mesdhe. Konkretisht këtu janë të përfshirë vende bregdetare të Mesdheut, krahas Greqisë e Turqisë, edhe Franca, Italia, Egjipti, Izraeli dhe Libia e ndarë, por edhe fuqi, si Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite. Në këtë kontekst erdhi puna tek një memorandum turko-libian, ku vënia në pikëpyetje e së drejtës tradicionale të praktikuar për territoret detare të ishujve grekë u ndërkombëtarizua. Prandaj Athina reagoi me një marrëveshje egjiptiano-greke.
Turqia nga ana e saj është pavarësuar në anën gjeopolitike. Ankaraja e mban aktualisht jo vetëm të pushtuar gjysmën e Qipros, por zhvillon ndërhyrje ushtarake ndërkohë në Sirinë Veriore, Libi dhe Irakun Verior. E sikur këto të mos mjaftojnë, e gjitha komplikohet, përmes presionit të politikës së migracionit, momenteve ideologjike dhe një gjuhe shumë agresive të presidentit Erdogan. Qeveria e AKP-së qëndron momentalisht në një përzierje shumë helmuese mes “neootomanizmit”, autoritarizmit, islamizmit, antikemalizmit, populizmit, militarizmit, nacionalizmit dhe anticionizmit. E në fund, marrëdhëniet turko-ruse në fazën aktuale, megjithëse janë të komplikuara, i ofrojnë Rusisë aktualisht shumë mundësi ndikimi, gjë që i vështirëson edhe më shumë mundësitë e BE. Konflikti i vjetër greko-turk sot është “më ndërkombëtar”, “më ideologjik”, dhe gjeopolitik me rëndësi.
Besoni me të vërtetë se mund të ketë një përplasje ushtarake mes dy vendeve anëtare të NATO-s?
Kjo varet sidomos nga qeveria turke. Megjithë gjestet kërcënuese, agresivitetin retorik dhe politikën e ashpër të topave, besoj, se qeveria e AKP-së në fund nuk e synon këtë seriozisht, nga interesi i vetë asaj. Greqia nga ana e saj është ushtarakisht e përgatitur dhe në gatishmëri. Por nuk mund të përjashtohet, që nga një gabim i madh apo aksident – një përplasje anijesh, një këmbim zjarri në det të hapur, të krijohet një reaksion zinxhir, që përfundon në konflikt ushtarak. Kjo pastaj zhvillohet shpejt dhe mund të rivihet shumë vështirë në vend. Në këtë rast nuk do ishin vetëm Greqia dhe Turqia të përfshirë. E kam të vështirë të përfytyroj, që kjo do të ishte në interes edhe sikur të një aktori të vetëm ndërkombëtar, madje as në interes të Rusisë, për të cilën mund të pretendohej, se përfiton nga situata.
Gjermania një ndërmjetësuese neutrale?
Aktualisht është Gjermania që përpiqet të ndërmjetësojë. A mundet Berlini të jetë një ndërmjetësues neutral?
Nga njëra anë Gjermania nuk është e përfshirë direkt në politikën e zonave të influencës në Detin Mesdhe. Por Gjermania për arsye politike të brendshme dhe të jashtme nuk është thjesht mos-pjesëmarrëse, po ashtu as komplet e pavarur. Kështu Gjermania vetë ka disa konflikte, pjesërisht serioze me Turqinë. Qeveria turke e ka provokuar disa herë Gjermaninë në kohët e fundit, e ka kërcënuar ose ka bërë presion. Nga ana tjetër – dhe kjo është paradoksale – Gjermania eksporton në Turqi në stil të gjerë armatime. Berlini mund të ketë tendencën të përfshijë në togun e negociiimit interesa kombëtare, si për shembull politika e migracionit, po qe se Turqia do të bënte presion në këtë pikë. Kjo do të shkonte në disfavor të Greqisë. Në Greqi ka një skepticizëm të kuptueshëm në pjesë të gjera të opinionit, kur bëhet fjalë për Gjermaninë si ndërmjetësuese të përshtatshme, kur vetë marrëdhëniet gjermano-greke nuk janë aq të parënduara, për shkak të kërkesave për reparacionet e luftës, që përsëriten rregullisht. Nga ana tjetër Gjermania si anëtare e BE është në anën e Greqisë, integriteti territorial i BE, si edhe forcimi i së drejtës ndërkombëtare janë absolutisht në interes të Gjermanisë. Pra nuk duket se ka shumë paanësi këtu, por shumë, shumë komplikim.
A duhet Berlini të jetë më aktiv dhe të angazhohet për interesat e Greqisë më hapur, siç bën aktualisht presidenti Macron?
Kjo do ishte e dëshirueshme dhe do ndihmonte, për sa kohë që pala turke në mënyrë aktive kërkon shfrytëzimin e zonës së kontestuar si deri më tani, ose siç ka bërë të ditur manovrat ushtarake, thënë shkurt të shkelë pa skrupull të drejtën ndërkombëtare me topa. Kjo nuk do të thotë që Gjermania, si Franca dhe Qipro të marrë pjesë në manovra ushtarake nga ajri. Megjithatë Berlini mund të mbështesë më mirë qëndrimin e qartë francez, por edhe italian e austriak si në formën diplomatike edhe ekonomike. Këtë Berlini nuk e bën aktualisht, sepse fillimisht kancelarja Merkel dhe ministri i Jashtëm, Heiko Maas duan të ndërmjetësojnë, edhe sepse duket se ata marrëveshjen e arritur së fundmi mes Greqisë dhe Egjiptit e shohin si gabim dhe Merkel në negociatat me Libinë, i ka dhënë më pak peshë Greqisë se sa e pretendon ky vend.
Sanksione apo negociata?
Cili do të ishte skenari realist për një dialog mes palëve si e kërkon Gjermania?
Nëse e gjithë strategjia e ndërmjetësimit e Gjermanisë zë vend, kjo mbetet të pritet. Nëse jo, Gjermania mund të kalojë në një kurs më të ashpër. Nëse Berlini ia del skenari mund të ishte: Qeveria turke pezullon kërkimet marciale, përkundër kësaj Turqia bëhet pjesë e negociatave bilaterale ose multilaterale për kërkime në Mesdhe, në një formë që Turqia të ndjehet e marrë seriozisht dhe ndoshta Greqia bashkëpunon me Turqinë në një formë që të dyja vendet, të shfrytëzojnë rezervat me pjesëmarrjen e sipërmarrjeve turke dhe të ndajnë ekonominisht përftimin në bazë të një çelësi të caktuar. Çështjet e përkatësisë së territoreve detare mes Turqisë dhe Greqisë, sidomos aspekti kur këto çështje do jenë pjesë e negociatave apo do të vendosen në gjykata ndërkombëtare mund të ndahen nga procesi i përcaktimit të zonave të gazit për shfrytëzim, nëse nuk zgjidhen dot ndryshe.
Dr. Lazaros Miliopoulos është politolog në Institutin për Shkencat e Politikës dhe Sociologjisë në Universitetin e Bonnit(dw)
23 komente në “Deti Mesdhe: E drejta për detin dhe politika e topave”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Greqia eshte ciflig i Europes prandaj e mbeshtet Be ja
Turqia ka te drejten e Zotit tju thote uropianeve Ik pirdhuni ne shtepite tuaja
Qelbesh ere turku…….ptuuuu vrromiari!
Ere turku vjen ne greqi kari lalit.
Qelbesh sa kalon kufirin nga bythzinjte jevgjit ortodoks turq qe i thone vetes grek.
O pellazg nga kazakistani me adn turke i ke pire ilacet sot.
E po ja qe nuk i pyet njeri Turko mongoles as ti moj sorre turko pellazge.
Po ka koqe Turqia le ta provoj, perse cirret per 50 vjet rresht dhe nuk guxon te shkeli nje ishull Grek.
Filluan diarrenë grekqirat “abc, turkalvanos, flm, etj”, më e forta është kur na quajnë ne shqiptarët mongolë, hahaha, jevgjit grekqira na quajnë mongole neve shqiptarët e bardhë. ??
Abc grekqiri
Turqisë nuk ia mban nga Usa, Europa, Rusia, se po të ishte për turkun, e kuptoni edhe ju vetë grekqirat çfarë do ndodhte, nuk ka nevojë të ta them, do kerciste hajdari turk në byçë greke..
Turqia nuk kundershton te ‘drejten e detit ‘ qe kane ishujt prane brigjeve Turke. Anija Turke ‘Oruc Reis’ po kryen punime ne ate qe quhet ZEE –> zona ekskluzive ekonomike . ZEE ja jep Turqise ne ato zona e drejta e asaj qe quhet ‘Shelfi Kontinental’ . Por Greket jane ne Bashkimin Evropjan dhe BE-ja mban anen e Greqise.
une po te isha “grek” si keta kurdhët e anastasit,nuk do i besoja shume BE-se…
europianet ia kan fut shpesh’ere grekut,ne interes te Turqise/Perandorise Osmane
ja disa vende europiane qe ia kane fut keq grekut:
Britania(konflikti qipriot)
Franca(lufta turko greke 1920)
Rusia (lufta turko greke1920)
Gjermania (genocidi grek 1914)
Vatikani (Renia e Costantinopoles 1453)
Serbia (Renia e Costantinopoles 1453)
Venediku ( kur osmanet moren disa keshtjella Krete,Qipro,Rodos etj qe nuk i mbaj mend)
USA (Çlirimi i Qipros Veriore 1974) etj
“Greqia nuk është një shtet arkipelag (grumbuj ishujsh).
Është kundër ligjit dhe juridiksionit ndërkombëtar që ishujt grekë, veçanërisht Meis, të kenë shelf kontinental”, theksohet më tej.
Duke kërkuar të bllokojë të drejtat e ligjshme territoriale detare të Turqisë, Greqia nënshkroi marrëveshje të zonës ekskluzive ekonomike (EEZ) me Italinë më 9 qershor dhe me Egjiptin më 7 gusht.
Ministria e Jashtme turke e ka dënuar këtë të fundit, duke pohuar se Greqia dhe Egjipti nuk kanë kufij detarë me njeri tjetrin dhe se marrëveshja e dates 7 Gusht 2020 është “e pavlefshme”.
Ministria turke ka thënë se zona e shënuar në marrëveshje ndodhet në shelfin kontinental të Turqisë, siç është raportuar në OKB nga ana e Ankarasë.
Pra: kur Gerqia flinte akoma ne gjume, Turqia thote se zona ku po ben kerkime eshte ne shelfin kontinental te saj, te cilen prej kohesh, shume kohe me pare, Ankaraja e kish regjistruar ne OKB.
jevgjit e Greqires do shofin ibret shume shpejt
Ky eshte celesi i gjithshkaje.
Gjermania mendon se, mareveshjen qe beri Greqia me Egjiptin ishte nje geabim (nuk duhej ta bente, ishte nje hile, ishte nje padrejtesi)e prodhoi pasoja.
Dhe Merkel, ne negociatat me Libine i ka dhene me pak peshe greqise ,se sa pretendon.
Dhe se per ate shelf qe po behet perplasja, Turqia e ka deklaruar shume kohe me pare, si zone eskluzive ekonomike te sajen ne OKB.
E gjithe kjo i dergon rjedhimet ne te drejten e Turqise, me hire ose me pahire.
Duke shtuar ketu dhe mbeshtetjen qe i ben Rusia turqise nga pas, aq sa ja ben, por e ben.
Sepse Rusia e dine, se po i krijuan probleme Turqise, pas saj e ka radhen ajo. Megjithese e di mire, forcen ushtarke dhe njerezore te Turqise qe tund mesdheun, deri kur ti dale uji i zi.
Dr. Lazaros, si grek duket nga emri e mbiemri.
I mbaruan Hans-at Gjermanise qe nuk pyetet nje nga ata?
Greqia nuk ka egzistuar si shtet atje e jane si njerez pa atdhe.
Ajo eshte krijuar ne menyre artificiale ne vitin 1821mbi tokat e shqiptareve dhe nga popullsia shqiptare.
Keshtu ajo eshte si njje ndertese qe themelet i ka shqiptare, muret i ka shqiptare, dyert shqiptare, dritaret shqiptare, catine shqiptare, mobilimin shqiptar.
E kerkon ti hedhe vickla Turqise e jo vetem kaq po ju ka versulur dhe Shqiperise
Ata jane si laraska qe ka zene folene e pellumbave
Kurse pellumbat rrin si muti ne shi dhe qajn per folen qe ja moren laraskat
Perandoria osmane dje dhe Perandoria Turke sot i ka trajtuar dhe i trajton shqiptaret si pashallare.
Kurse greqiret e djeshem dhe greqiret e sotem, pervecse i moren Tokat shqiptareve duan ti marin dhe Detin dhe gjithnje shqiptaret ka kerkuar ti trajtoje si fshesare
Bazuar ne komentin e mesiperm te abc, qe perdor termin sorre, me shkoi mendja ta perdor dhe une kete term.
Greqia nuk ka egzistuar si shtet atje e jane si njerez pa atdhe.
Ata jane si sorrat qe kane zene vendin e pellumbave, vendin e shiptareve.
Ajo eshte krijuar ne menyre artificiale ne vitin 1821- 1829 mbi tokat e shqiptareve dhe nga popullsia shqiptare.
Keshtu ajo eshte si nje ndertese qe themelet i ka shqiptare, dyshemene shqiptare, muret i ka shqiptare, dyert shqiptare, dritaret shqiptare, tavanin shqiptar, catine shqiptare, mobilimin shqiptar.
E kerkon ti hedhe vickla Turqise e jo vetem kaq po ju kane versulur dhe Shqiperise
Ata jane si sorrat qe ka zaptuar folene e pellumbave
Nuk e di me saktesi si jane kufijte greqi turqi, por aty tek ne Sarande Greku don (donte ) te nise matjet e 12 miljeve nga nje gur i pabanuar i tyre ,nderkohe qe ligji nderkombetar thote qe duhet te nise nga kontinenti
Greket po e krruajne bythen me gjethe fiku . Po s’pate me vete Ameriken,Kinen,ose Rusin , lufte me Turkun nuk bene dot . Evropa kurve e ka treguar veten ne 2 luftra sa e afte eshte te bashkohet , mos harrojme luftrat e fundit ne Jugosllavi . Kurse Franca eshte vendi qe e pushtoi Hitleri per 1 jave .
Berti.
Qendro i qete, sa tani qe ceshtja e shelfit detar u be ceshtje kryesore ne Shqiperi dhe Turqi, per shkak te dredhirave qe po kerkon te beje greqia, as dhe nje milimeter nuk do te mund te na marin.
Pasi ne ndihme te eksperteve shqiptare do te jene dhe ekspertet turq, qe i njohin dredhirat e grekeve ne kete drejtim njelloj si ne shqiptaret.
Tani u zgjuan te gjithe dhe ekspertet, dhe politikantet dhe pushtetaret dhe populli.
E vigjilenca eshte e nje shkalle, qe ska as ekspert, as politikan as pushtetar qe te tentoi ti shese sikur dhe 1 milimeter katrore grekut, se ndryshe i hengri i gjalle populli.
Lazaros Milopulos eshte nje grek (afroverior) i paster , por jo gjerman , sikurse na i paraqesni ju ! Ku e paski peshkuar kete moster , ne gjithe ate Gjermani ? Nuk na le shije te mire per gazeten tuaj kjo zgjedhje !
Wow
Wow