Te fundit
FOTOT: Njihuni me fshatin e të vejave
29 Dhjetor 2020, 20:15Politika
TEMA
Gratë në Qala-e-Biwaha, ose “fshati i të vejave”. Ato mbijetojnë me të ardhurat nga tregtia e përpunimit të leshit, ose nga donacionet nga të afërmit dhe grupet e ndihmës. Kredit … Jim Huylebroek për The New York Times
David Zucchino dhe Najim Rahim
Në rrafshnaltat djerrë të Afganistanit perëndimor, përgjatë një rruge në jug të qytetit Herat, është një koleksion kasollesh të forta balte, të njohura si Qala-e-Biwaha, ose “fshati i të vejave”.
Shumica e njerëzve të fshatit janë zhdukur – të vrarë ndërsa po përpiqeshin të kalonin kontrabandë opiumi në kufirin e shkretë, në Iranin fqinj. Të vejat janë lënë të mbajnë veten dhe fëmijët e tyre, disa prej të cilëve gjithashtu kanë vdekur gjatë transportimit të drogës përtej kufirit nga rrethi i thyer Adraskan, i Provincës Herat.
Zona është aq e varfër saqë burrat që kërkojnë punë këtu kanë dy zgjedhje, tha Mohammad Ali Faqiryar, guvernatori i rrethit: “Ata mund të kontrabandojnë drogë, ose të bashkohen me Talebanët”.
Ata që bien dakord për të kontrabanduar opium, heroinë dhe metamfetaminë në Iran mund të fitojnë 300 dollarë ose më shumë për udhëtim, një pasuri për një fshat kaq të varfër. Por ata rrezikojnë arrestimin, ndjekjen penale dhe ekzekutimin në gjykatat islamike të Iranit, ose të qëllohen dhe vriten nga rojet kufitare iraniane.
Që nga viti 2018, Afganistani ishte prodhuesi më i madh në botë i opiumit dhe lulëkuqja është e mbjella më fitimprurëse e vendit. Fitimet ushqejnë rrjetet financiare të Talebanëve dhe për vite me radhë kanë minuar përpjekjet e rindërtimit të qëndrueshëm dhe të sigurisë nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre.
Zyrtarët afganë duken të pafuqishëm për të ndaluar tregtinë fitimprurëse; shumë janë bërë të pasur përmes bashkëpunimit të tyre, në lehtësimin e trafikimit. Rezultati është një cikël i qëndrueshëm i kultivimit, përpunimit dhe trafikimit të opiumit që shpesh i lë më të dobëtit në Afganistan, të mbajnë pasojat e tmerrshme të tregtisë së paligjshme.
Z. Faqiryar tha se ai ka provuar dhe dështuar të marrë paratë e qeverisë për programe për të ndihmuar njerëzit të rritin bagëti dhe kultivojnë grurë, oriz dhe fasule në një peizazh të thatë dhe të ashpër.
“Ne nuk marrim ndihmë nga qeveria qendrore – ata nuk kujdesen për njerëzit, edhe nëse janë të uritur”, tha ai.
Të vejat mbijetojnë me ushqime të blera me fitimet e tyre nga tregtia e përpunimit të leshit dhe me donacione nga të afërmit dhe grupet ndërkombëtare të ndihmës. Disa fëmijë ndjekin një medrese, ose shkollë islamike, të drejtuar nga një mullah në një xhami të vogël në një vendbanim aty pranë. Qendra më e afërt e popullsisë është qyteti Herat, kryeqyteti i provincës, 72 kilometra në veri.
“Për një kohë të gjatë, jeta ishte shumë e mirë dhe tre djemtë e mi fituan shumë para duke transportuar opium”, tha Nek Bibi, një e ve rreth 50 vjeç. Ajo foli jashtë banesës së saj, e ngritur nga balta e tharë, si një nip i mbërthehej në rroba. “Pastaj të gjithë u vranë”.
Djali i saj më i madh, Ghulam Rasul, 20 vjeç, u arrestua disa vjet më parë dhe më vonë u var në Iran pasi ai u dënua për kontrabandë opiumi, tha ajo. Tre vjet më parë, shton ajo, dy djem të tjerë – Abdul Ghafoor, 15 vjeç dhe Abdel Zarif, 14 – u qëlluan për vdekje nga rojet kufitare iraniane ndërsa përpiqeshin të transportonin opium nga Afganistani.
Zonja Bibi tha se Irani kurrë nuk i ktheu trupat e djemve të saj, një ankesë e ndarë nga gratë e tjera në fshat. “Nuk e di nëse ata u varrosën në Iran apo trupat e tyre u hodhën në shkretëtirë”, tha ajo.
Burri i saj, Mohammad Sadeq, vdiq së fundmi nga sëmundja, tha zonja Bibi, duke e lënë atë të kujdeset për të vejat e djemve të saj dhe tetë nipërit e mbesat. Fitimet për jetesën i vijnë nga përpunimi me dorë i leshit bruto në fibra, për endjen e qilimave.
Këto ditë, fshati fshikullohet nga erërat e ftohta që mbytin blegërimat e deleve në rrethime, pranë kasolleve të të vejave, të cilat duket se ngrihen nga dheu me ngjyrë të murrmë, duke imituar formën dhe strukturën e kodrave përreth. Nuk ka energji elektrike ose ujë të rrjedhshëm, dhe nuk ka nxehtësi përveçse nga shkurrja e thatë që familjet blejnë, ose mbledhin për të djegur. Disa të veja, si zonja Bibi, ndezin një llambë të vetme natën me energji, të mbledhur gjatë ditës nga panele të vegjël diellore.
Kushtet ishin aq të rënda këtë vjeshtë sa shumë gra u larguan nga fshati për në shtëpitë e të afërmve, ose për kampe me persona të dëbuar, që drejtohen nga organizatat e ndihmave. Deri vonë, fshati ishte shtëpia e 80 vejushave dhe familjeve të tyre, tha Mohammad Zaman Shakib, drejtori i zhvillimit të këshillit të rrethit. Sot, ka vetëm 30.
“I ftohti dhe uria i dëbuan”, tha Z. Shakib.
Ndërsa ai fliste, disa vejusha dhe fëmijët e tyre u ulën pranë kasolleve, duke u ngrohur në rrezet e diellit të dimrit që shfaqeshin, pas një mëngjesi dëbore. Shumica e grave kishin veshur rroba të gjata të zeza që i fshehin të gjitha, përveç syve. Disa folën për largimin nga fshati.
“Nuk ka mbetur asgjë për ne këtu, mund të vdesim nga uria këtë dimër”, tha Fatima, rreth 40 vjeç.
Fatima tha se burri i saj, Fazel Haq, kishte luftuar për të siguruar jetesën duke mbledhur dhe shitur shkurre për gatim dhe ngrohje. I dëshpëruar, ai pranoi një ofertë për të kontrabanduar opium për 200 dollarë për udhëtim, tha ajo.
Ai trafikoi drogë për tre vjet derisa, pesë vjet më parë, u qëllua dhe u vra nga rojet kufitare iraniane, tha Fatima. Tani ajo kujdeset për pesë djemtë e çiftit.
Numri i paktë i burrave në fshat nuk i ka çliruar gratë nga kufijtë e ashpër të kulturës patriarkale të Afganistanit. Zona përreth Qala-e-Biwaha është shtëpia e disa burrave me mjekër të bardhë, të cilët ndërprenë disa nga të vejat dhe u folën të tjerave, ndërsa rrëfenin mbi vështirësitë e tyre.
Herati është një nga tre provincat perëndimore që ofrojnë një kanal të rregullt eksporti për drogë, thonë zyrtarët afganë, me Iranin një destinacion kryesor për opiumin e Afganistanit.
Z. Faqiryar, guvernatori, tha se fshati u shfaq si qendra e zonës së trafikut të drogës pasi një vendas filloi një operacion kontrabande opiumi atje, tre dekada më parë. I njëjti njeri tani komandon një milici pro-qeveritare në Herat, tha ai.
Kontrabanda e drogës në zonë është aq e përhapur saqë Irani vendos patrulla automjetesh përgjatë kufirit të hapur me rrethin Adraskan, tha guvernatori. Megjithatë, trafikantët, të njohur si quchaqbar, janë në gjendje të transportojnë mjaftueshëm opium – pjesën më të madhe nga Provincat Helmand dhe Farah – drejt Iranit për të absorbuar humbjen e dërgesave të drogës, të kapur përgjatë kufirit prej 135 miljesh, që provinca ndan me Iranin.
Jo më larg se në 2016-n, Irani ekzekutoi qindra njerëz në vit, shumica e tyre për vepra të kontrabandës së drogës, raportoi Amnesty International. Ritmi i ekzekutimeve të krimeve të drogës është ngadalësuar që kur një ndryshim i vitit 2017, në ligjin e Iranit për drogën, ngriti pragun e dënimit me vdekje.
Shtetet e Bashkuara shpenzuan 8.62 miliardë dollarë në përpjekjet e dështuara kundër narkotikëve në Afganistan nga viti 2002 deri në vitin 2017, doli në përfundim Inspektori i Përgjithshëm Special për Rindërtimin e Afganistanit, në një raport të vitit 2018. E megjithatë prodhimi i opiumit u rrit nga 3,400 tonë metrikë në 2002 në 9,000 tonë metrikë në 2017.
Për fshatin e të vejave dhe vendbanimet e tjera në Provincën Herat, lufta nuk është kurrë larg. Talebanët rregullisht sulmojnë postat e qeverisë, aty pranë. Çdo ditë, patrullat e policisë pastrojnë autostradën për në qytetin Herat nga bombat anës rrugës, të vendosura nga militantët natën, tha Z. Faqiryar.
Kohët e fundit, tha ai, një postë e vogël kufitare u mbyll nga qeveria pasi u sulmua dhe dëmtua, jo nga Talebanët, por nga trafikantë droge të lidhur me militantët për të hapur rrugën e trafikimit.
Kështu që të vejat durojnë, shumica e tyre fitojnë para të vogël në tregtinë e përpunimit të leshit, e cila ua lë duart me kallo dhe të zbardhura. Ndërsa përpiqen të rrisin fëmijët, shumë kanë frikë se djemtë e tyre do të ndjekin baballarët, të vdekur në biznesin e trafikut të drogës.
“Nuk do t’i lejoj – do të vriteshin ashtu si babai i tyre”, tha Fatima për pesë djemtë e saj. “Unë do t’i ndaloj, edhe nëse do të thoshte se do të vdisnim nga uria”. / The New York Times. Përktheu:Gazeta Si.
Gratë në Qala-e-Biwaha, ose “fshati i të vejave”. Ato mbijetojnë me të ardhurat nga tregtia e përpunimit të leshit, ose nga donacionet nga të afërmit dhe grupet e ndihmës. Kredit ... Jim Huylebroek për The New York Times
Një fshatare, Bibi Khosha, duke djegur shkurre për gatim. Nuk ka energji elektrike ose ujë të rrjedhshëm në fshat dhe as nxehtësi përveç nga shkurret që mbledhin familjet për të djegur. Kredit … Jim Huylebroek për The New York Times
Kontrabanda e drogës në zonë është aq e përhapur sa Irani dërgon patrulla automjetesh përgjatë 15 miljeve të kufirit të hapur me distriktin. Kredit … Jim Huylebroek për The New York Times
Forcat afgane të sigurisë përgjatë autostradës Herat-Kandahar, në rajonin Adraskan. Kredit … Jim Huylebroek për The New York Times
Një foto e djalit të Bibi Khosha-s, Karimit, për të cilin ajo tha se u vra nga rojet kufitare iraniane ndërsa kontrabandonte opium. Kredit … Jim Huylebroek për The New York Times
4 komente në “FOTOT: Njihuni me fshatin e të vejave”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
I vejushave o gomar! I të vejave hahahah, sa kam qeshë….Si nuk u vjen turp .ore burrat e dheut
Si fshati Tanagra n Grqin e Lasht,ku burrat ishin vra per hasmeri ,kishin ngel veç grat,dhe te cilat ishin t djegme per kar,aqsa kur vinte ndonji mashkull,e kapnin dhe “e pallonin” me zorr dersa ai i shkret jepte shpirt,por vdiste duke qir ama.
Kte histori e tregon Homeri tek Odiseja,i cili kur kalon afer sirenave gra ja del t mos bi viktim e pidhnave t tyne t zjarrta..
Dhe,a e dini se ça ishin ata banor t ktij fshati ?
Ishin shqiptar nga veriu shqipnis ,ku edhe sot t gri gjakmarrja sikurse mijra vjet me par…
Sa ngjashmni lan shqiptart me afganet !
leri perrallat,shiko realitetin e sotem q,e kan edhe si krenari,mos te flas per pidhat qe linden ne greqi e greku po i qi grate shqiptare,shikoi maleket ne athine kur hapen bythve qe kam lidhje me nje grek qe virgjerine ja merr greku i pallojne shoket e grekeve dhe kur arrin 30 vjec e kusur dhe e kupton qe asnje grek nuk e merr kerkon te martohet me shqiptare se vetem aty ka nje shprese,ndryshe ngel bbeqare e lashte,prandaj shoku leri perrallat po qe se jeton ne greqi apo itali kujdes gruan motren gocen se ti shqyen hakmarresit,pidhat shqiptare kur qihen me grek zgjebaraker,se greket serjoz nuk i qijne femrat shqiptare se ofendojne veten e tyre te shkojne me shqiptare,keto shqiptaret qe kan lidhje me grek nuk flasin shqip me ne rruge,nuk te njehim me mburren tek mami qe u lidha me jorgon pershembull,dhe mamaja i thote bravo te keqen mami mbaje fort dhe mos u lidh me shqiptare se shqiptaret jan xheloza dhe te keqinj,ky eshte realiteti VRKRT,dhe leri perrallat me omerin qe shqiptaret qinin dikur greke,edhe tani ne kete momemt shum pidha shqiptare i qijne greket,paskan pasur fat te math keta greket duke qire pa fund shqiptaret.prandaj kujdes po u martove me ndonje shqiptare qe jeton ne greqi se marmida e saj eshte e shpartalluar nga shume grek,kur te thote kam pasur nje lidhje te jesh i sigurt qe eshte here 10.
Nuk jep fitim perpunimi i leshit dhe rritja e bagtive , deleve apo dhive . Kete e dine mire hallexhinjte e atije vendi. Diku ne artikull shkruhet se SHBA-te shpenzuan 8.62 miliard $ ne luften kunder narkotileve. Dhe ato burra vdesin per 200 dollar! Ka diçka qe nuk perputhet ketu. Nense ato dollar do te shpenzoheshin ne perfitim te banoreve te atyre aneve askush , mendoj une , nuk do te shkonte te rrezikonte jeten per 200 $. Sa per grate qeflie qe komentojne disa mendoj se flasin broçkulla. Ne ato kushte ekstreme te mbijeteses asqemund te diskutohet qeflillëku i gruas i cili edhe nga natyra eshte me i kufizuar se tek mashkulli (orgazma).