Te fundit
Studiuesi arbëresh Belushi: Jemi me një këmbë në varr, po na humb gjuha!
26 Qershor 2021, 09:42Kulturë
TEMA
I ftuar në Spotlight nga Alban Dudushi, në Vizion Plus, studiuesi i njohur arbëresh at’ Antonio Belushi ka ndarë shqetësimin se si po humbet gjuha arbërishte duke mos patur shkolla në vend.
I pyetur se a ka ndryshim të madh midis shqiptarëve dhe arbëreshëve, Belushi shprehet se janë shekujt që i kanë larguar shqiptarët e shekullit XV me shqiptarët e sotëm.
“Janë shekujt që na kanë larguar. Janë 600 vjet, e këto 600 vjet na kanë larguar. Janë 600 vjet të errëta. Se është si një bir në diasporë, i vetmuar, i cili jeton, bëhet i madh, vepron, pa atë e pa nënë.
Ashtu si thuhet se dheu i huaj që është Italia, patria jonë adobtive, është buka e thartë. Për këtë, dallimet janë.
Dallimet kulturore, dallime historike, por një na bashkon. Shekulli XV me neve sot. Dashuria për gjuhën, gjuha jonë ebukur, o gjuha e ëmbël që na nderon, që na pastron që na lartëson ballet, që na bën krenarë kudo vemi. Për këtë, shumë poetë arbëreshë i kanë kushtuar gjuhës arbëreshe, një gjë të madhe, zemrën e tyre.
Ndryshimi nga shekulli XV deri më sot, përsa i përket gjuhës, ndërgjegjes si shqiptarë, si arbëreshë, akoma është e gjallë”, tha ai.
Ndër të tjera, studiuesi ka kërkuar ndihmën e Shëipërisë, pasi shprehet se komuniteti arbëresh ndjehet i vetmuar. Ndonëse realiteti i tyre është i gjallë, sipas Belushit ata janë të vetmuar.
“Realiteti jonë është një realitet i gjallë, por edhe sot jemi më të vetmuar nga kjo pikëpamje. Falenderohemi për Diana Kastrati për veprën e saj që bën atje te Diaspora, edhe zemrën e saj që vë dhe gjithë fuqitë e saj që bashkon, për të na thënë neve të vemi përpara me ballet e larta. Sot, situata jonë arbëreshe është kritike”, tha Belushi.
“Mësimi kurrikular në shkolla nuk ekziston. Për këtë shqetësohemi se jemi me një këmbë në varr, se jemi pa shkollë akoma. Ka tradita gojore. Është kultura jonë tradicionale”, vijoi ai.
Belushi u ndal edhe në fjalën ‘arvanitas’ që grekët përdorin për arbërorët që jetojnë në Greqi. Ai u shpreh se arvanitas është një kuptim fyes dhe sipas tij ata duhet të quhen thjeshtë arbërorë.
Antonio Belushi: Fjala ‘arvanite’ ka një kuptim ‘të poshtër’, një kuptim ofensiv. E përdorin grekët me një kuptim të keq kundër vëllezërve shqiptarë.
Alban Dudushi: Ata arbërorë që janë në Greqi, që janë si arbëreshët në Itali, si e quajnë veten?
Antonio Belushi: Korrekt është arbërorë.
24 komente në “Studiuesi arbëresh Belushi: Jemi me një këmbë në varr, po na humb gjuha!”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Arvanitas vjen nga fjala arbanitas , sepse greket b-ne e lexojne v .
Arberi –> arber –> arban + itas , pra qe ka lidhje me arberine .
Per shembull : Albania –> Alvania .
Ne jemi si kombe me një kembe ne varre.. Ku një krimineli shuane një familje të tër dhe shteti ndalone e gjobite dhe fute në burg disa fukaren dhe të gjith ata që kane lek dhe jane të lidhur me krimin dhe politikanet bën çfare të ju done çefi nëper rruget dhe Qytetet e Shqipries. Prandaj ne po shuhemi si kombe. Edhe pak njerze që kane ngelur aty dhe do ngelin ju thone se ju Jeni Turqe dhe Grek dhe ju ndertone Xhamija Turke dhe Kisha Greke. Dhe ku ne po shkojme si kombe????
O Beluuuuush, sikur na e dredh si kurvat keto muhabetet me Greqine … mos te ka futur edhe ty Erdogani me Turk Arnautet nen financimet e tyre ???
.
Alban Dudushi te beri nje pyetje, “si e quajn veten e tyre Arberoret e Greqis” ????
Sigurish qe Arvanitas, per qindra vjet me radhe, jo vetem qe nuk eshte ofenduese, por eshte dhe krenari e madhe per kete emer.
.
Nejse, rendesi ka qe Gluha (glosa) dhe Feja Orthodhokse e Arberve ka ngelur e pa cenuar per 600 vjet me radhe.
Matrapiku-c’pate djali qe kerceve perpjete, apo te hyri matrapiku ne bithe
Ka te drejte i nderuari Belushi per Arberishten, une hadhin me te madh e kam te shqipes ne Albanistan ku po shnderrohet ne Shqipglishte.
=
lol
Po cfare do presesh kur Benito ye tallet me diasporen duke vene nje idiot me patente si Majko minister diaspore?
merret me emigrantet e ketyre 20-30 viteve te fundit se kujton se ajo eshte diaspora
At Belushi, Rama po largon me mase te madhe Shqiptaret nga vet vendi i tyre dhe jo me te kujdeset per arbereshet.
Kjo eshte e verteta e hidhur.
Shqiptaret ne Balkan nuk dine ku jane dhe ku duhet te shkojne.
Kujdesuni per veten tuaj dhe mos shpresoni nga Shqiperia
Kjo eshte keshilla ime.
I shikon ato fytyra Arbereshes dhe menjiher dallon gjakun tend te paster prej shqiptari.
Dhe kjo dallohet qarte ne Tiparet e pothuajse te gjitha vajzave Arbereshe por edhe djemve .
Sa Ndjenj e bukur eshte kur shikon se je nji Komb i Madhe dhe aspak ashtu si na kan deformuar Bota e transformuar !
Pamje impresionuese .
Si i thone ne italishte ?
Una Facia , una Razza ..
Arbereshe ju duam shume …
Ja ke futur kot,,ato fytyra vetem shqiptare nuk duken,por jane fytyra tipike te Italise jugut,,kurse per fytyra te ngjashme me shqiptaret shko ne Stamboll se ke me miliona.
Celiku ,
me ke keqkuptuar i dashtun !
Lexohe edhe njiher me kujdes komentin .
Un thashe si jane origjinal si ne Shqiptaret jo Greqiret?
sepse jane fytyre e lekure paster e bardhe
si ne shqiptaret .
–
Apo ke gabuar ti ndoshta .
Ke dashur me then te kunderten se Greket jane te ngjashem me Stambollinjte
sepse per hir te se vertetes qe andej keni ardhur ,ne stamboll e keni faren vetem se ju rrasi hurin byrazeri Turk
dhe ju hodhi ne dete .
Nejse ,historira ,por vertete dukeni me Turqit ,
una rrazza una Faccia
Te ashtuquajturit Arbareshe ne Itali nuk kane lidhje me vendin qe quhej Magna Grecia.
Polis Greke qe nga Nea Polis (Napoli) shqip Qitet (Cita) i Ri,Irakliu héro Greke i quajture Herkulian.
Aty kane mindur me qindra Filisofe Greke,Epirote,Ishullore Ilyre.
Ta gezoni Turqine dhe “ndihmat” e Erdoganit per Xhamite Teqete Shkollat turke.
hiker dobic Turku
e shko qiu diku andej nga Stambolli .bythqir
nhgele duke hinger mute ne mediet shqiptare .
Nuk e shikon ate surratin tat prej pederi ne pasqyr se cfar idioti je ?
apo per kte pune ti shtyjn Greqirat 300€ ne bythe
funderinat e njerezimit . Ti je nji cop hajvani mor qyq cdo ti ktu ?
hik e kerko te pallohesh ne Turqi ,Sjan tema per greqirat Minoritare kto
Nuk kane pse merziten Arbereshet per gjuhen pasi edhe shume e kane ruajtur pas 500 vjetesh qe iken nga syte kembet nga pushtimi otoman. Ne ketu ne Shqiperi edhe pse s’na detyron kush s’po i leme as nam e nishan gjuhes se Kastriotit. Sa per termin Arbanit nuk eshte term fyes sic thote studjesi pasi eshte derivat i emrit Alban-Arban-Arbania-Albania-Arvania-arvanitas. Prej ketij termi Arvanit ka rrjedhur edhe emri ar(v)anut sic na quajne edhe turqit ne shqiptareve. Eshte ky fakti qe tregon vazhdimesine e qenies shqiptaro-Arberore nga Kosova e me tej e deri Preveze e ne ishuj ku jetojne arvanitasit.
Genti nuk ka pasur pushtim otoman por bashkesundim otoman. Ose çlirim otoman pasi kur otomanet erdhen shqiptaret ishin nen pushtimin e mbreterise se Serbise. Dhe pasi shkaterruan mbreterine e Serbise shqiptaret u vendosen ne krye te drejtimit te trojve shqiptare. Dhe ne cdo cep te perandorise otomane ku ajo shtrihej ne 3 kontinente.Arbereshet u larguan sepse kane qene pjesa tradhetare e shqiptareve. Ato u bashkuan me kryqezatat dhe ishin disa mercenare te tyre. Ne kohen kur kryqezatat kerkonin te pushtonin trojet shqiptare. Gjithsesi arbereshet e sotem ose banditet e djeshem kane qene nje grup shume i vogel para 555 vite te shkuara.
Arberit nuk ishin te pushtuar nga serbet per bashkesundonin me serbet, edhe kastriotet ishin princa ne ate kohe bashke me serbet. Mamaja e skenderbeut ishte serbe, vellezerit e skenderbeut dhe babai Gjoni u varrosen ne monastirin Serb ne agios ores.Arberit u shperben nga pushtimi otoman. Arberit emigruan dhe turqit sollen kolonet e tyre nga azia e vogel ne arberi e sidomos ne kosove.
Nuk ke bagazh historik te flasesh per gjera te tilla.
Serbet terrorizuan gjithe Katoliket e Veriut dhe i detyronin te nderronin fene.
Skenderbeu kur u kthye ne Shqiperi u konvertua ne Katolik.
Brankovici e sulmoj mbas kraheve me Turqit ne Kosove Skenderbeun.
Mos shkruaj gjepura por studjo.
kur erdhen otomanet ne betejen e kosoves arberit u nisen dhe nga ane anes e u bashkuan me princin serb Lazarin. e shkruan edhe Marin Barleti. serbet nuk konvertuan asnje, pasi katolicizmi eshte Fe kristiane sic jane ortodokse apo protestantet. eshte e njejta FE por Rit tjeter. FE e ndryshme quhet Islami. skenderbeu nuk u konvertua por ngeli Ortodoks kur u kthye. edhe prifterinjte e Krujes ishin Ortodoks Shën Nifoni, At Zaharia dhe peshkopi Stefan.
Flamuri i Kastrioteve me shqiponjen me 2 krere ishte simbol ortodoks i bizantit.
Ka ndonje njeri me pak llogjike (poco llogiqi) zoti Taulant te besoje qe Jeorgios Kastriotis u “pagezua” katolike?
Ai ishte Krenare si Epirote zona ku ka lindur Kultura Greke.
E kishte dhe ne Perkrenaren e Tij Zeusin te Atin e Athinase vellait te Piseidhonas,te Hadhit.
Zeusi ishte dhe eshte Perendia e Grekeve,Ilyreve,Ioneve,Maqedhonasve.
Kush ju genjen o fukarrenj qe Kstriotis ishte “karagjoz” qe shkeli Besen e dhene Orthodhokse ne Ilisus (sot Lezhe)!
Ka me turp dhe idiotesi te ndryshosh vendlindjen e Heroit “tuaj” nga Emathia ne Mat?
Populli (popola) me i pabese dhe mosmirenjohes jane te vetequajturit Skiptare.
Shqipkari ti duhet te jesh me siguri bastard i osmaneve qe ke mbetur si zagar dhe mendon si bajge turko-arabe. Arbereshet ose arberit ishin shqiptaret e kohes se Gjergj Kastriotit qe u larguan nga tmerri i masakrave te pushtuesve osmane dhe nga detyrimi per te ruajtur nderin dhe besen pra fene e te pareve. E njejta ndodhi edhe me shqiptaret e Morese (Arvanitasit) qe u shperngulen me mijera drejt brigjeve te Italise. Te thuash qe Arbereshet ishin tradhetare se bashkpunuan me kryqetaret per te pushtuar trojet shqiptare !!!! eshte budallalek me brire. Gjergj Kastrioti ishte komandanti i fundit i kryqezates se peste qe deshtoi pasi Papa vdiq disa dite para fillimit te saj. Arbereshet ata qe mbeten ju nenshtruan dhunes,taksave,poshterimeve dhe vuajtjes. Ata qe nuk duruan dhe nuk shihnin me drite shprese u nenshtruan plotesisht, harruan lavdine e Kastriotit,tradhetuan besen e te pareve dhe ne mungese te dinjitetit hengren buken e tradhetise se bashkpunimit me pushtuesin e ri e per ti vene vulen u konvertuan per perfitim ne fene e tyre dhe nje dite u gdhine me nje emer te ri Shqiptar(term qe nuk e njohin Arbereshet ose Arvanitasit gje qe tregon se eshte perhapur vone ketue e100 e ca vite me pare qe edhe sot nuk dihet c’kuptim ka. Dhe kete turp tradhetie e trashegojne edhe pasardhesit e tyre edhe sot e dyqind vjet kur e dine shume mire qe islamin ne qafe ua vuri pushtuesi si stoli bashkpunimi me ta por edhe si kapistall qe ti conte ku i duheshin neper fushata luftrash si mish per top. Shqiptaret si edhe gjithe popujt e tjere te nenshtruar per gati 500 vjet nuk kishin mundesi tjeter por se te adoptoheshin me kushtet e reja dhe per mbijetese apo edhe per interesa te ngushta te detyroheshin te luftonin per pushtuesin. E si mund te ndodhte ndryshe kur osmanet perdornin c’do menyre qe ti nenshtronin duke i lene ne kushtet e urise,mijeteses,privimeve dhe deri te heja e prones,djegja e shpive dhe mbajtja peng e femijeve. nese detyrimi me kto forma quhet bashkdrejtim ose bashksundim me osmanet duhet te jesh idiot qe ta besosh. Qe ka patur shqiptare qe u osmanizuan dhe u ngriten ne grada dhe detyra nga Porta e Larte ne sherbim te Sulltaneve kjo eshte gje e njohur dhe qe ka ndodhur me gjithe popujt e nenshtruar. Por ajo qe bie ne sy eshte shkalla e konvertimit te shqiptareve ne islam proces qe ndodhi dendur pas viteve 1750 e qe eshte akoma edhe me i gjere te boshnjaket sllave gje qe eshte edhe sot e kesaj dite i pashpjegueshem per arsyet qe cuan keto popullata qe kishin pesuar njesoj per edhe me rande se te tjeret si ne rastin e shqiptareve qe te pranonin besimin e pushtuesve dhe bashkpunimin me ta. Dhe si rezultat perfituan nje prapambetje kolosale kulturore dhe ekonomike ne krhasim me gjithe popujt e tjere qe megjithse u nenshtruan nuk ndruan as fene e as mentalitetin e as nuk u bene vegel qorre e zaptuesve dhe si rezultat i kesaj qendrese u cliruan gati 100 vjet para nesh. Une sot ndjehem shqiptar por jo sia ata qe thone se kemi qene bashksundimtare me osmanet ose qe islamin e trashegojne si ndonje levere apo tespie nga gjysherit e qe Arbereshet i quajne bandite qe donin te na pushtonin trojet. Po trojet e kujt pasi Arbrit ishin vendasit dhe paraardhesit tane pavarsisht se u konvertuam dhe u thirrem me nje emer te ri. Eshte e turpshme dhe jo shqiptare te pohosh idiotesi te tilla ne kohet e sotme po kjo ka vetem nje emer bastardizem dhe tradheti tipike anadollake pasi Shqiptaret pa dallim feje jane pasardhes te Kastriotit. Islamizmi qe shqiptaret u detyruan ta veshin si gune ca me dhune,ca nga halli e ca per interes do vije nje dite qe do e hedhin tej si zhele gabelesh. Dielli i shqiptareve lind nga Perendimi dhe 1500 Krishterim ne trojet tona nuk mund te shuhet nga 200 vjet kriptoislamizem.
Shqipkari ti duhet te jesh me siguri bastard i osmaneve qe ke mbetur si zagar dhe mendon si bajge turko-arabe. Arbereshet ose arberit ishin shqiptaret e kohes se Gjergj Kastriotit qe u larguan nga tmerri i masakrave te pushtuesve osmane dhe nga detyrimi per te ruajtur nderin dhe besen pra fene e te pareve. E njejta ndodhi edhe me shqiptaret e Morese (Arvanitasit) qe u shperngulen me mijera drejt brigjeve te Italise. Te thuash qe Arbereshet ishin tradhetare se bashkpunuan me kryqetaret per te pushtuar trojet shqiptare !!!! eshte budallalek me brire. Gjergj Kastrioti ishte komandanti i fundit i kryqezates se peste qe deshtoi pasi Papa vdiq disa dite para fillimit te saj. Arbereshet ata qe mbeten ju nenshtruan dhunes,taksave,poshterimeve dhe vuajtjes. Ata qe nuk duruan dhe nuk shihnin me drite shprese u nenshtruan plotesisht, harruan lavdine e Kastriotit,tradhetuan besen e te pareve dhe ne mungese te dinjitetit hengren buken e tradhetise se bashkpunimit me pushtuesin e ri e per ti vene vulen u konvertuan per perfitim ne fene e tyre dhe nje dite u gdhine me nje emer te ri Shqiptar(term qe nuk e njohin Arbereshet ose Arvanitasit gje qe tregon se eshte perhapur vone ketue e100 e ca vite me pare qe edhe sot nuk dihet c’kuptim ka. Dhe kete turp tradhetie e trashegojne edhe pasardhesit e tyre edhe sot e dyqind vjet kur e dine shume mire qe islamin ne qafe ua vuri pushtuesi si stoli bashkpunimi me ta por edhe si kapistall qe ti conte ku i duheshin neper fushata luftrash si mish per top. Shqiptaret si edhe gjithe popujt e tjere te nenshtruar per gati 500 vjet nuk kishin mundesi tjeter por se te adoptoheshin me kushtet e reja dhe per mbijetese apo edhe per interesa te ngushta te detyroheshin te luftonin per pushtuesin. E si mund te ndodhte ndryshe kur osmanet perdornin c’do menyre qe ti nenshtronin duke i lene ne kushtet e urise,mijeteses,privimeve dhe deri te heja e prones,djegja e shpive dhe mbajtja peng e femijeve. nese detyrimi me kto forma quhet bashkdrejtim ose bashksundim me osmanet duhet te jesh idiot qe ta besosh. Qe ka patur shqiptare qe u osmanizuan dhe u ngriten ne grada dhe detyra nga Porta e Larte ne sherbim te Sulltaneve kjo eshte gje e njohur dhe qe ka ndodhur me gjithe popujt e nenshtruar. Por ajo qe bie ne sy eshte shkalla e konvertimit te shqiptareve ne islam proces qe ndodhi dendur pas viteve 1750 e qe eshte akoma edhe me i gjere te boshnjaket sllave gje qe eshte edhe sot e kesaj dite i pashpjegueshem per arsyet qe cuan keto popullata qe kishin pesuar njesoj per edhe me rande se te tjeret si ne rastin e shqiptareve qe te pranonin besimin e pushtuesve dhe bashkpunimin me ta. Dhe si rezultat perfituan nje prapambetje kolosale kulturore dhe ekonomike ne krhasim me gjithe popujt e tjere qe megjithse u nenshtruan nuk ndruan as fene e as mentalitetin e as nuk u bene vegel qorre e zaptuesve dhe si rezultat i kesaj qendrese u cliruan gati 100 vjet para nesh. Une sot ndjehem shqiptar por jo sia ata qe thone se kemi qene bashksundimtare me osmanet ose qe islamin e trashegojne si ndonje levere apo tespie nga gjysherit e qe Arbereshet i quajne bandite qe donin te na pushtonin trojet. Po trojet e kujt pasi Arbrit ishin vendasit dhe paraardhesit tane pavarsisht se u konvertuam dhe u thirrem me nje emer te ri. Eshte e turpshme dhe jo shqiptare te pohosh idiotesi te tilla ne kohet e sotme po kjo ka vetem nje emer bastardizem dhe tradheti tipike anadollake pasi Shqiptaret pa dallim feje jane pasardhes te Kastriotit. Islamizmi qe shqiptaret u detyruan ta veshin si gune ca me dhune,ca nga halli e ca per interes do vije nje dite qe do e hedhin tej si zhele gabelesh. Dielli i shqiptareve lind nga Perendimi dhe 1500 Krishterim ne trojet tona nuk mund te shuhet nga 200 vjet kriptoislamizem. Do te vije dita kur xhamite e medha e te vogla ne trojet tona te kthehen ne kisha e katedrale shume me pare se Shen Sofia ne Konstandinopoje(Stamboll)
Genti ti je pall cari me dy koka. Arberit iu bashkuan trupave otomane ne fushatat qe kryqezatat ndermoren kunder trojeve shqiptare ne vitet 1442-1443. Dhe pas disfatave te njepasnjeshme ne vitin 1444 kryqezatat ne Lezhen e pushtuar nga Venediku.Mblodhen kuvendin e Lezhes por jo me shqiptare sic na kane genjyer neve ne histori. Me shkaterrimin e kryqezatave dhe me zbythjen e Skenderbeut i cili iku nga frika nga syte kembet. Shqiptaret moren serish Lezhen me ndihmen e otomaneve. Dhe arbereshet e sotem dhe banditet e djeshem iken matana Adriatikut per tu mos u kthyer me kurre.Dhe arberit moren fryme serish ne Arberine e cliruar. Fale perandorise Osmane.
O idiot o shkerdhat o legen arberit ikin nga osmanet mbasi ta skenderbeu po’ ti je sperme turke je nga Ato legena turq qe masakruan grate dhe vajzat shqiptare o legen xhihadist ty te l te ka errur syte feja dhe sarisalltiku o idiot taleban
Ka ndonje njeri me pak llogjike (poco llogiqi) zoti Taulant te besoje qe Jeorgios Kastriotis u “pagezua” katolike?
Ai ishte Krenare si Epirote zona ku ka lindur Kultura Greke.
E kishte dhe ne Perkrenaren e Tij Zeusin te Atin e Athinase vellait te Piseidhonas,te Hadhit.
Zeusi ishte dhe eshte Perendia e Grekeve,Ilyreve,Ioneve,Maqedhonasve.
Kush ju genjen o fukarrenj qe Kstriotis ishte “karagjoz” qe shkeli Besen e dhene Orthodhokse ne Ilisus (sot Lezhe)!
Ka me turp dhe idiotesi te ndryshosh vendlindjen e Heroit “tuaj” nga Emathia ne Mat?
Populli (popola) me i pabese dhe mosmirenjohes jane te vetequajturit Skiptare.
O idiot o shkerdhat o legen arberit ikin nga osmanet mbasi ta skenderbeu po’ ti je sperme turke je nga Ato legena turq qe masakruan grate dhe vajzat shqiptare o legen xhihadist ty te l te ka errur syte feja dhe sarisalltiku o idiot taleban