Dashnor Kaloçi
Memorie.al publikon historinë e panjohur të ndodhur në mesnatën e 21 tetorit të vitit 1981, kur një nga repartet ushtarake të ‘Baterisë bregdetare’ të dislokuara në Gjirin e Vlorës, raportuan se në ujërat teritoriale shqiptare, jo shumë larg Kepit të Gjuhëzs, kishin zbuluar periskopin e një “objekti armik” dhe pas kësaj me urdhër të Komandës së Flotës Luftarake-Detare në Ministrisë e Mbrojtjes në Tiranë, u ngritën në alarm luftarak të gjitha repartet ushtarake dhe ato të Flotës Detare të dislokuar për gjatë gjithë Gjirit të Vlorës. Dëshmia e rrallë e Mahmut Lazrit, ish – shefit të Ndërlidhjes në Komandën e Ishullit të Sazanit, lidhur me urdhrin për zbulimin që i’u dha Regjimentit të Sazanit që kishte në dispozicion tre skuadrilje: (‘Kater siluruesa’, dy ‘Gjuajtësa detarë’ dhe dy ‘Dragamina’) të cilat i nxorri në det të hapur në brendësi të Gjirit të Vlorës për të përmbushur detyrën luftarake nën urdhrat e komandantit të ishullit, Tasim Meçe. Si dhe përse dështoi operacioni për goditjen dhe asgjesimin e “anijes fantazmë’ pas urdhrit për të hapur zjarr mbi të që u komunikua nga Ministria e Mbrojtjes, urdhër të cilin kishte të drejtë ta jepte vetëm Komandanti i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura, Enver Hoxha, pasi ta miratonte më parë në Këshillin e Mbrojtjes! Çfarë nxorën hetimet disa mujore që u bënë nga ana e Prokurorisë së Përgjithshme dhe Hetuesisë Ushtarake, lidhur me atë ngjarje e cila dhe sot e kësaj dite vazhdon të jetë objekt debatesh në mes ish-ushtarakëve që morën pjesë në atë operacion luftarak dhe a ishte i implikuar vërtet Kadri Hazbiu me atë ‘incident’, ashtu siç do ta akuzonte Enver Hoxha pak kohë pas arrestimit të tij?!
“Rreth orës 10.20 minuta, gjuajtësi detar që kishte marrë urdhër për të mbajtur nën kontroll nëndetësen e huaj armike, kërkoi leje për të hapur zjarr mbi të. Këtë kërkesë që erdhi nga ajo anije që kishte mbi 20 marinarë në bordin e saj dhe që komandohej nga komisari Petro Kadëna, unë ja raportova Operativit të ishullit të Sazanit, që ishte dhe komanda jonë superiore. Në atë kohë, Tasim Meçe që ishte komandant i përgjithshëm i ishullit, mori vetë nën komandë drejtimin operativ të situatës luftarake që ishte dhënë, pas lajmit se një nëndetëse e huaj ishte futur në brendësi të Gjirit të Vlorës. Pas raportimit tim, kërkesën e gjuajtësit për të hapur zjarr, Operativi i ishullit, ja raportoi Operativit të Ministrisë së Mbrojtjes, i cili u lidh direkt me Ministrin Kadri Hazbiu dhe ja bëri prezent atë gjë. Pas asaj, nga Operativi i Ministrisë së Mbrojtjes me anë të radio-sinjalit, na erdhi urdhri: ‘Hapni zjarr, asgjësoni nëndetësen’. Këtë urdhër, Operativi i Ministrisë, ja dha me anë të telefonit, Komandës së ishullit, kurse mua, Operativi i saj ma dha me anë të radio-sinjalit. Që nga çasti që ‘gjuajtësi detar’, kërkoi leje për të hapur zjarr mbi nëndetësen e huaj, e deri në marrjen e urdhrit, i cili e aprovonte atë gjë, nuk kaluan më shumë se shtatë minuta. Urdhri për të hapur zjarr mbi nëndetësen e huaj e cila konsiderohej armike dhe që kishte shkelur në mënyrë flagrante ujërat teritoriale të Republikës Popullore Socialiste të Shqipërisë, sipas të gjitha rregulloreve ushtarake që dispononte asokohe ushtria shqiptare, është dhëne direkt nga Enver Hoxha. Them kështu, sepse për dhënien e atij urdhri, nuk kishte kompetencë asnjeri tjetër përveç Komandantit të Përgjithshëm Enver Hoxhës dhe atë gjë ai duhet ta bënte vetëm me miratimin e Këshillit të Mbrojtjes”.
Njeriu që flet dhe dëshmon për herë të parë për Memorie.al, është Mahmut Lazri, ish – ushtarak për më shumë se tre dekada me radhë, nga të cilat 13 vite (1976-1988) i kaloi me shërbim në ishullin e Sazanit, me detyrën e shefit të Qendrës së Ndërlidhjes, pranë komandës së atij ishulli, i cili për herë të parë bën publike atë ngjarje të largët të vitit 1981, kur një nëndetëse e huaj, nëpërmjet mezo-kanalit që ndodhej midis Sazanit e Kepit të Gjuhëzs, u fut në brendësi të Gjirit të Vlorës. Po çfarë ishte ajo anije dhe kujt i përkiste, sovjetikëve apo Flotës së VI-të amerikane që ishte dislokuar asokohe në ujërat e Mesdheut? Si mundi që të futej ajo në mes ishullit të Sazanit e Karaburunit, pa u diktuar nga aparaturat e sofistikuara që dispononte asokohe ushtria shqiptare, e në veçanti distriktet detare të ishullit Sazanit dhe baza e famshme e Pasha-limanit?! Cili ishte misioni i vërtetë i asaj nëndetëseje që thuhej se: ‘në bordin e saj mbante ngarkesë atomike’ dhe a kishte lidhje ajo me Kadri Hazbiun e Mehmet Shehun, të cilët u akuzuan nga Enver Hoxha në vitin 1982 kur u godit Hazbiu, si të implikuar me atë incident?! Si mundi që të shpëtonte ajo nëndetëse pa u asgjesuar edhe pas urdhrit për të hapur zjarr mbi të, nga gjashtë minat që hodhi ‘Dragamina’ e Regjimentit të Sazanit, e cila kishte raportuar se kishte nën kontroll gjithë lëvizjet e sajë? Përse ai incident, u konsiderua si “njolla më e zeza”, gjatë gjithë historisë së ishullit të Sazanit?
Si u zbulua nëndetësja e huaj në Gjirin e Vlorës?
Ka qenë ora 21.00 e mbrëmjes së 21 tetori të vitit 1981, kur një nënoficer i ‘Baterisë bregdetare’ të Kepit të Gjuhëzës, i cili kryente shërbimin e rojës pranë atij reparti, diktoi me sy të lirë një periskop nëndetëseje në brendësi të Gjirit të Vlorës. Largësia nga bateria ku ndodhej nënoficeri, e deri tek periskopi i nëndetëses, nuk ishte më shumë se 1 milje detare. Mbasi e vuri re atë gjë, e cila nuk ishte një objekt i zakonshëm, nënoficeri i rojës së ‘Baterisë bregdetare’, menjëherë u lidh me telefon me Operativin e Bazës së Nëndetëseve të Pasha-limanit dhe e pyeti atë, nëse kishin ndonjë nëndetëse në lundrim brenda Gjirit të Vlorës. Operativi që kryente shërbimin e rojës pranë bazës së famshme, nga ana tjetër e telefonit ju përgjigj, se ai nuk i jepte llogari një kapter. Edhe pas kësaj përgjigje, nënoficeri i shërbimit, i shtyrë nga kurioziteti që ja jepte detyra të cilën e ushtronte prej vitesh, nuk e la me aq atë gjë, por u lidh vetë me anë të radios me operativin që shërbente pranë Komandës së Flotës Luftarake-Detare, në Ministrisë e Mbrojtjes në Tiranë. Ai e sinjalizoi Operativin e Ministrisë, duke i thënë se: në afërsi të ‘Baterisë bregdetare’ të Kepit të Gjuhëzs, kishte vënë re një periskop nëndetëseje. Mbas këtij sinjalizimi, Operativi i Ministrisë, ngriti në alarm luftarak, Regjimentin e anijeve mbiujëse, që ishte i dislokuar në ishullin e Sazanit. Pas ngritjes në alarm të regjimentit të anijeve, aty rreth orës 24.00, nëndetësja u zhduk nga vrojtimi dhe periskopi i saj nuk po dukej më. Po çfarë ishte ajo nëndetëse dhe si kishte mundur ajo që të futej pa u diktuar nga radarët e lokacionit, deri në brendësi të Gjirit të Vlorës, i cili asokohe ishte i pajisur me të gjitha armët e teknikën më moderne që dispononte ushtria shqiptare?
Nëndetësja, sovjetike apo amerikane?
Lidhur me këtë gjë, Mahmut Lazri, ish – ushtarak dhe shef i Qendrës së Ndërlidhjes pranë Komandës së Grupimit në ishullin e Sazanit, dëshmon: “Identifikimi i asaj nëndetëse nga ana e reparteve që asokohe ishin të dislokuara në Sazan, Karaburun dhe në bregdetin e Vlorës, pothuaj ishte shumë i vështirë. Kjo gjë lidhej me shumë probleme teknike. Zhytja e nëndetëses, menjëherë pas ngritjes në alarm të regjimentit të anijeve të Sazanit, për ne solli shumë dyshime. Po të ishte nëndetëse sovjetike, zhytja e saj nuk do të kishte mundësi teknike për t’u realizuar, pasi një nëndetse e asaj flote, që të realizonte zhytjen aty në atë vend, ku u vu re periskopi i saj, do t`i duheshin të paktën 40 metra thellësi, kur në të vërtetë thellësia maksimale që arrinte në Gjirin e Vlorës, nuk i kalonte 13 deri në 20 metra. Po kështu, mendohej se ajo nëndetëse mund të ishte dhe e Flotës së VI-të amerikane, që asokohe ishte e dislokuar në ujërat e detit Mesdhe. Mendohej kështu, pasi vetëm ato mund të zhvendoseshin pa i ndezur motorët dhe të lëviznin me anë të fuqisë që i jepnin bateritë, sepse po t’i kishte ndezur motorët, ajo do të diktohej nga radarët tanë. Përveç këtyre, ishte dhe një fakt tjetër që na bënte të besonim se ajo nëndetëse që ishte futur në brendësi të ujërave tona fare pranë bregdetit të Vlorës, duhet të ishte e sovjetikëve. Ky konkluzion mbështetej në faktin llogjik, sepse: brenda Gjirit të Vlorës, që nga koha që aty u vendosën rusët në fundin e viteve ‘50-të, ata kishin ndërtuar një poligon lundrimi për nëndetëset, i cili arrinte në 40 metra, aq sa duheshin për lundrimin e nëndetësve që dispononte asokohe baza e përbashkët sovjeto-shqiptare e Pasha-limanit. Nisur nga këto, asokohe mendohej se ajo nëndetëse mund të ishte dhe e Flotës Ushtarake Detar sovjetike, por kjo gjë ishte vetëm një supozim që kërkonte të verifikohej, për të nxjerrë përfundimin e saktë, lidhur me identitetin e saj”, kujton ish ushtaraku Lazri.
Urdhri: të zbulohet me çdo kusht nëndetësja armike!
Pas zhdukjes së nëndetëses, aty rreth orës 24.00 të mesnatës së 21 tetorit të vitit 1981, nga të gjitha repartet ushtarake që ishin të dislokuara në ishullin e Sazanit dhe ato të Karaburunit e të bregdetit të Vlorës, filluan përgatitjet për veprimet e mëtejshme ushtarake. Të gjitha këtyre reparteve, që ishin të pajisura me armatimet më moderne dhe të sofistikuara që dispononin asokohe ushtritë e vendeve të Traktatit të Varshavës, ju dha urdhër i prerë që: të zbulonin me çdo kusht objektin nënujor që ishte shfaqur në Gjirin e Vlorës. Lidhur me këtë, ish – oficeri i Ndërlidhjes, Mahmut Lazëri kujton: “Urdhri specifik për zbulimin e objektit nënujor që u shfaq në afërsi të Kepit të Gjuhëzës, fillimisht ju dha Regjimentit të Sazanit, i cili kishte në dispozicion tre skuadrilje ‘Kater siluruesa’, dy ‘Gjuajtsa detarë’ dhe dy ‘Dragamina’. Pas urdhrit të marrë, Regjimenti i anijeve mbiujëse i Sazanit, nxori në det të hapur në brendësi të Gjirit të Vlorës, gjashtë anije, nga të cilat, dy ‘Kater silurues’, dy ‘Gjuajtësa detarë’ dhe dy ‘Dragamina’. Të gjitha këto anije që dolën në kërkim të nëndetëses, përveç silurave, (predhave kundër objekteve të ndryshme detare), ishin të pajisura dhe me aparatura për zbulimin e objekteve të ndryshme nënujore. Nga ora 24.00 e mesnatës së 21 tetorit, e deri në orën 9.00 të mëngjesit të datës 22, nga të gjitha anijet që dolën në kërkim, nuk u vu re asgjë dhe nuk u arrit të kapej asnjë sinjal, qoftë dhe i dyshimtë, që të vërtetonte vend-ndodhjen e ndonjë objekti nënujor. Kjo gjë, justifikohej edhe me faktin, se gjatë gjithë atyre orëve që vazhdoi kërkimi, nëndetësja nuk kishte lëvizur fare, ose mund të kishte lëvizur pa i ndezur fare motorët, vetëm me fuqinë e baterive. Kështu që të gjashta anijet që kishin dalë në kërkim, nuk kishin asnjë lloj mundësie teknike për zbulimin e saj. Mbas orës 21.00 të datës 22 tetor, nëndetësja filloi lëvizjet për të dalë nga Gjiri i Vlorës, pa e nxjerrë fare periskopin mbi ujë. E vetmja rrugë ku mund të dilte ajo nga ai vend, ishte mezo-kanali, i cili ndodhet në mes të Kepit të Gjuhëzs dhe ishullit të Sazanit, ku thellësia arrinte deri në 80 metra. Me të gjashta këto anije unë mbaja lidhje me anë të Radio-rrjetit dhe të gjitha anijet me njëra-tjetrën, i mbanin lidhjet me anë të Radio-fonisë. Në atë kohë, mezo-kanali nga ku mendohej që do të dilte nëndetësja, u morr nën kontroll, nga ‘Gjuajtësi i madh’, që ishte njëra nga gjashtë anijet që dolën në kërkim”, kujton ish – shefi i Ndërlidhjes i Komandës së Grupimit pranë ishullit të Sazanit, ku në paraditen e 22 tetorit të vitit 1981, gjashtë mjeteve4 detare të ‘Regjimentit të anijeve mbiujëse’ u ishte dhënë urdhri i prerë që të zbulonin me çdo kusht objektin nënujor që ishte futur në ujërat e bregdetit të Vlorës.
Zbulimi i nëndetëses
Pas shumë kërkimesh, nga të gjashtë anijet që kishin dalë në kërkim të nëndetëses fantazmë, aty rreth orës 9.00 të paradites, së 22 tetorit 1981, u zbulua vendndodhja e sajë. Lidhur me këtë, Mahmut Lazri, ish – shefi i Ndërlidhjes kujton: “Pasi gjashtë anijet kishin kërkuar gjithë natën dhe kur mendohej se nuk ekzistonte asnjë objekt nënujor në ujërat e Gjirit të Vlorës, rreth orës 9.00 të mëngjesit, anija ‘Gjuajtësi i madh’, zbuloi vend-ndodhjen e nëndetëses. Kjo gjë u bë e mundur, jo me anë të radarëve, pasi nëndetësja nuk i kishte ndezur fare motorët, (që të mos zbulohej), por me anë të aparatit hidroakustikë, për zbulimin e objekteve nënujorë, që dispononte ‘Gjuajtësi i madh’. Pas kësaj, aty rreth orës 9.00, anija ‘Gjuajtësi i madh’, raportoi zbulimin e nëndetëses dhe njoftoi se atë e kishte nën kontroll, në një largësi më pak se një milje. Sipas njoftimeve që vinin pranë Qendrës së Ndërlidhjes së Komandës së Grupimit në ishullin e Sazanit, ku isha unë, së bashku me vartësit e mi që ishim në shërbim, (një oficerë dhe tre nënoficerë), nga ana e oficerëve që drejtonin ‘Gjuajtësin e madh’, na thuhej se: nëndetësja po lëvizte në poligonin që kishin ndërtuar sovjetikët nga fundi i viteve ‘50-të. Menjëherë pas marrjes së njoftimit se: gjuajtësi i madh kishte zbuluar vend-ndodhjen e nëndetëses, unë me anë të radiove njoftova Operativin e Ministrisë së Mbrojtjes Popullore në Tiranë, duke i thënë se objekti nënujor, ndodhej nën kontrollin e ‘Gjuajtësit’ tonë. Aty rreth orës 10.00, kur nuk kishte kaluar më shumë se një orë nga koha kur ‘Gjuajtësi’ njoftoi zbulimin e objektit nënujor, përsëri në komandën ku isha unë me gjithë katër vartësit e mi, nga ana e oficerëve që komandonin ‘Gjuajtësin’, më erdhi sinjali se ata kërkonin urdhër për të hapur zjarr mbi nëndetësen e huaj armike që e kishin zbuluar dhe e kishin nën kontroll. Në atë anije që quhej ‘Gjuajtësi i madh’, kishte rreth 20 marinarë. Grupi prej gjashtë anijesh që doli në kërkim të objektit nënujor, ose ‘nëndetëses’, siç ishte identifikuar ajo, (për shkak të periskopit që ishte venë re nga ana e nënoficerit të baterisë së Kepit të Gjuhëzës,) atë ditë ishte nën komandën e komisarit Petro Kadëna. Mbasi nga ana e ‘Gjuajtësit’ u kërkua leje, për të hapur zjarr mbi nëndetësen e huaj armike, unë atë gjë ja transmetova Operativit të ishullit të Sazanit, që ishte dhe Komanda jonë eprore. Atë ditë, në vendin e Operativit të ishullit, ishte vetë komandanti i Sazanit, Tasim Meçe, i cili kishte marrë nën drejtim operativ, situatën luftarake dhe… “. /Memorie.al
Si Ushtarak ne Skuadrilet e Katrave ne sazan,mund te ju them se kishim zero mundesi nen uje,mbi uje mund te benim dicka,Pika a llokacionit ne maje te sazanit kapte deri ne brigjet e spanjes,por nen uje nuk kishim asnje teknollogji,llokacioni I katrave ishte I viteve 60 dhe shume i kufizuar,qe Marina Shqiptare te asgjesonte nje Nendetse te huaj ne ate kohe,ose duhet ti kapnim mbi uje ne gjume,ose Dragamina tu hidhte mina,Ajo mund te ishte nje nendetse greke se ata I kishin te vogla sa tonat,nuk hynin Amerikanet ne gjirin e vlores se ishte i vogel per ta.Ruset nuk kishin fare interes per bregdetin tone ne vitet 80.Nuk kishte Shqiperia Fllote per lufte ,ne kishim Gjuajtsa te luften se dyte,dhe Saranda kishte dy gjuajtesa kinez.Katrat e sazanit kishin shume probleme elektrike me silurat .Thjesht ne nje lufte me ta,ata Na benin mish te grire,me dy bateri kunderajrore me manovrim me duar mbrohej sazani nga ajri.armatimi RUS dhe Kinez nuk jane per lufte,Cilesi zero ,katrat mbusheshin me uje pas cdo dalje ne det,te shkrepje nje silure duhej te punonte motori ne Full,se nuk kishte force te leshonte siluren,kjo bente qe motoret te nxeheshin e te pelaste vaji.Zoti i bekofte ata djem qe rrinin aty poshte.Miti I ushtrise se enver hoxhes eshte rrene,ne nuk kishim te mbushnim barkun me buke,cfare lufte do benim ne.do vrisnin njeri tjetrin marinaret se nuk luftonte njeri per Partine e xhaxhit.
o idjot i lindur o kellire vetem te llapni kot dini mor te q….a gjith robt e shpise.Ushtrise se asaj kohe ti hashe mune ti dhe gjithe fisi yt…
Ja ,disiplina e ushtrise sone ne ate kohe,shikoni kete Leshin.a fitohet lufte me keta tipa.une shpreha mendimin tim,ti Po di dicka tjeter shkruaje.Ne nuk kishim uje te pinim ne sazan,kerciste morri gjithekund,Tashi se si luftohet me Komisare Politik te Partise se punes Mjafton te lexojme ty Lesh.A e din se nje Marinar hante gjysem konserve saradele ne 24 ore,me cfare Morali te luftonte,kur ushqimin e vidhte,Komisari,komandati,Shefin e lloj lloj kapteresh fshatare,as batanije nuk linin.ti ha nje mut bashke me ushtrine e Kinezeve pa grada qe e katandisi Enver plehu.
S’i luan topi keto qe the. Nuk kam sherbyer ne flot, por zbor kam bere dhe babai drejtonte punimet e mbrojtjes qe Lleshi nuk i njeh mir. Kemi pasur vellezer e kushurinj plot ne ushtri dhe e dim mir si ishte gjendja.
Ky Lleshi nuk e ka kry ushtrin se po ta kryente do ta shihte qe groshen e kishte tri her ne dit, makaronat e ferguara dhe orizin me rere.
Cimkat, morrat dhe pleshtat ishin normal. Kur ushtaret mbaronin ushtrin, ajo ishte dita me e bukur e jetes. Keshtu mund te vazhdoj per jave te tera, prandaj me mir me e mbyll ketu.
Karagjozet “ushtarake” miq te Sali Shpellarit, kujtojne se mund tu hedhin hi syve shqiptareve! Ju jeni qenie te peshtira, cimka e morra keni qene e ashtu do mbeteni deri ne fund!
Gatishmëria e ushtrisë, ne 72 orë 750 mijë ushtarë “nën armë”
Strukturat ushtarake e viteve ‘80 lejonte që për 72 orët e para, të mund të bëheshin gati për luftë të paktën 750 mijë njerëz.
Nëse lufta do të fillonte krejt papritur, pa paralajmërime dhe pa përqendrim të trupave armike në vijën e kufirit, ushtria shqiptare ishte përgatitur që për 2-3 minuta nga shkelja e territorit shqiptar, të hapte zjarrin e parë me mitralozat e rëndë të cilësuara si “armë roje”, apo me anë të batalioneve që gjithashtu quheshin “art-mitraljer”.
Kjo sa për fillim, pasi strukturat ushtarake e viteve ‘80 lejonte që për 72 orët e para, të mund të viheshin nën armë të paktën 750 mijë njerëz me uniformë jeshile. Por si ishte e organizuar ushtria shqiptare në vitet ’75-’85, gjë që daton dhe me kulmin e fuqisë së saj? Ish drejtuesit e lartë të saj kanë dhënë këto shifra:
– Kolonel Edip Ohri, ish-komandanti i Aviacionit Shqiptar
Aviacioni, 240 mjete fluturuese
“I gjithë aviacion u inkuadrua në 3 regjimente gjuajtës-bombardues të cilët u inkuadruan në tre aerodrome: Gjadri, Rinasi e Kuçova. Reparti i parë u krijua në Tiranë në vitin ’51. Regjimenti i parë i Aviacionit Reaktiv u krijua në vitin 1955 në Kuçovë.
Ai do të pasohej me krijimin e Repartit të Transportit Ushtarak në Tiranë, Regjimentin e Rinasit, Shkollën e Aviacionit, Regjimentin e Helikopterëve, Regjimentin e Gjadrit. Të paktën 240 ishte numri i mjeteve fluturuese, që përbënin armën e Aviacionit Luftarak.
– Kolonel Estref Musabelli zv/komandant i Grupimit të 6-të operativ për tanket
Ushtria, rreth 1200 mjete të blinduara
“Ushtria shqiptare në fund të vitit ‘80 dispononte thuajse se 1200 tanke e mjete të blinduara në arsenalin e saj. Kompania e parë e tankeve u krijua në 1 prill 1946 me prodhimin italian “Spali” trofe nga Lufta II B. Në prill 1948 u krijua Regjimenti i parë i tankeve “Vojo Kushi”, ku përfshinë tipet T-34 dhe AVL-76 m/m, të ardhura nga BS. Brigada e Parë u krijua në 24 prill 1963 në përbërje të të cilës ishin tanket tip T-59 të prodhimit kinez.
Në vitet ’70 ushtria shqiptare kishte 10 brigada tankiste me nga 100 tanke të tipeve T-59 (54), T-62, si dhe disa batalione autonome me drejtime të caktuara me tanke tip T-34, AVL-76 dhe 100 m/m. Ushtria shqiptare zotëronte dhe 3-4 batalione të mekanizuara me transportues të blinduar.
– Bajram Mane, ish-zëvendësministri i Mbrojtjes në vitet ‘82- ‘90
Organizimim me 9 korpuse
“Ushtria jonë rreth viteve ’80 erdhi pas një riorganizimi të thellë dhe të gjerë në strukturë dhe në përmbajtje, duke filluar nga njësitë e repartet e vogla ushtarake deri në Shtabin e Përgjithshëm. Në ato vite ushtria kishte në strukturë 7 Korpuse dhe 2 Grupime Operative në rang Korpusi, të cilat përmbanin njësi rezervë të Komandës Përgjithshme të pajisura me armë dhe teknikën e nevojshme.
Gjithashtu kishte Komandën e Mbrojtjes Kundërajrore, Komandën e Aviacionit, Komandën e Flotës Luftarake Detare, njësi e reparte autonome, si dhe 4 Baza Furnizimi, Forca Vullnetare dhe Rininë Shkollore të armatosur.
– Kolonel Dashamir Ohri, ish -komandanti i Brigadës së Nëndetëseve
Flota Luftarake Detare me 100 anije
“Në vitin 1980 flota detare shqiptare kishte anije rreth 100 luftarake të tipave dhe destinacioneve të ndryshme, luftarake e ndihmuese, të ardhura nga BS e Kina”
– Hetem Halili, ish- Komisari i Korpusit të 7-të
Normat e gadishmërisë, njësoj me Izraelin
“Nivelin e normave të gatishmërisë e kishim më të lartin në botë. Me këto norma na afrohej vetëm Izraeli. Në 6 orë deri në 6 e 30 minuta kompletohet një brigadë, efektivi i të cilës varionte nga 5 mijë deri në 7 mijë trupa. Ndërsa një korpus vihej në gatishmëri të plotë brenda 9-10 orëve.
Për rastin konkret, kur flitej që Shqipëria kërcënohej nga trupat e Traktatit të Varshavës, merrej parasysh që pika më e afërt, nga ku mund të ngriheshin avionët desantues, ishte aeroporti i Sofies në Bullgari, me një largësi prej 650 kilometrash.”
– Kostaq Karoli-ish shefi i shtabit të përgjithshëm të ushtrisë
Shkelja e kufirit, për 3 minuta zjarr i përqendruar
Forcat e Armatosura kishin një efektiv shumë të madh, si aktiv ashtu edhe rezervist. Efektivi përbëhej nga rreth 16.500 oficerë, rreth 9.000 nën/oficerë, rreth 60.000 ushtarë si dhe nga rreth 8.000 civilë. Ndërkohë që rezervistë kishte rreth 450.000 vetë, dhe 230.000 Forca Vullnetare.
Këto forca përfshiheshin në 22 Divizione dhe tre Forca që ishin: Mbrojtja Kundër Ajrore, Flota Luftarako-Detare dhe Aviacioni. Ishin 127 Brigada Këmbësorie, Brigada Artilerie dhe Brigada Sulmuese; rreth 1050 tanke, rreth 4.000 gryka zjarri artilerie tokësore; 34 regjimente të artilerisë kundërajrore pa llogaritur artilerinë kundërajrore të Brigadave, etj.
Në kufi, mitralozët e rëndë (armët roje), bateritë e gatshme të artilerisë kundërajrore, hapnin zjarr për 2-3 minuta. Për 20-30 minuta, batalionet mitraliere në vijën e kufirit kishin bërë gati për luftim. Po kështu për 15– 20 minuta, artileria tokësore e gatshme kishte hapur zjarr.
– Namik Shehaj, ish-komisari i Regjimentit të Raketave
Mbrojtja kundërajrore me 240 raketa
Në përbërje të ushtrisë shqiptare janë 3-Grupe luftarake raketash një Grup tjetër që përdoret për qëllime mësimore si dhe një grup teknik. Katër grupet e raketave janë të vendosura në Petrelë, Sukth, në Patos dhe Krujë. Çdo Grup ka nga 6-të shtretë raketash. Pra gjithësej 24 shtretë.
Është përllogaritur që çdonjëri nga shtretet të lëshojë deri në 10 raketa. Realisht 240 raketa. Ato kanë një gjatësi prej 10.,88 metrash. Raketat që kanë qenë pjesë e armatimit të Mbrojtjes Kundër Ajrore të Ushtrisë Shqiptare nuk kanë pasur mbushje bërthamore, por kanë pasur vetëm mbushje luftarake, e cila kur shpërthente ndahej në 3600 copa.
– Irfan Lulo ish-shefi i Katedrës në Zall-Herr
Artileria 6 gryka zjarri për çdo kilometër të frontit
“Ndërmjet viteve 1954-1955. Ushtria Shqiptare u pajis me bateri KA 85 mm e mjete radioteknike më të sofistikuara, ndërsa në vitet 1957-1958 u pajis me bateri 57 dhe 100mm. Në vitet 1959-1969, në armatim futen edhe raketat e drejtuara, topat AKA 37 mm, topat 57mm dhe 100mm me drejtim automatik, mitralozet 14,5 mm me katër tyta, dhe me radarë të zbulimit të largët. Në vitet ’70 kishte 22 regjimente të AKA, 18 batalione mitraliere AKA, që llogarisnin rreth 6 gryka zjarri për çdo kilometër të frontit”.
– Kolonel Thoma Lakra, ish-komisari i Divizionit të Xhenjos
100 mijë qendra zjarri në 5 vjet
“Tërë procesi i projektimit, prodhimit dhe montimit të mbi 100 mijë qendrave zjarri u bë për afro 4-5 vjet, (1975-1980). U bënë njëkohësisht qendrat e zjarrit të montuara me kërkesën e Mehmet Shehut, të cilat iu nënshtruan eksperimentimit me qitje direkte me të gjithë kalibrat e armëve, ku u nxorën konkluzionet dhe reflektime në projektimin dhe prodhimin e tyre. Në Shqipëri u prodhuan dhe u montuan rreth 100 mijë qendra zjarri. Vitet me intensitet më të lartë kanë qenë 1976-1980”.
Bazat e Betonizuara
-Aerodromit të Gjadrit, i tunelizuar
-Baza e Shëngjinit të Tunelizuar
-Baza në Porto Palermo
-Tunelizimi i Uzinës në Poliçan
-Tunelizimi i Bazës Ajrore në Kuçovë
-Depove të tunelizuar në Vermsh Gjerbes, Qafë -Shtamë
-Ndërtimi i Radiostacioneve për kohë lufte, në Bizë, Livadhe e Hamet, Puke, Teqe e Dushkut, Gramsh etj”.
Përbërja e Aviacionit Ushtarak
95 avionë MIG-19-S,
12 avionë MIG-21,
12 avionë MIG-17,
3 avionë IL-14 për shërbime qeveritare
1 avion bombardues IL-28.
36 helikopterë MI-4.
12 avionë AN-2 transporti
Ushtria
Fuqia njerëzore dhe ajo e zjarrit
Ushtria Shqiptare në vitet ’80-‘90 ka pasur në përbërjen e saj:
-22 Divizione
-Mbrojtja Kundër Ajrore (MKA),
-Flota Luftarako-Detare (FLD)
-Aviacioni
Efektivi dmth forcat e gatshme ushtarake, përbëhej nga:
-rreth 16.500 oficerë
-rreth 9.000 nën/oficerë
-rreth 60.000 ushtarë
-rreth 8.000 civilë
-rreth 450.000 rezervistë
-rreth 230.000 Forca Vullnetare
-Ishin 127 Brigada, Këmbësorie, Artilerie dhe Sulmuese
-Ishin 34 regjimente të artilerisë kundërajrore
-Ishin rreth 1050 tanke inkuadruar në 9 brigada e dy batalione
-Ishin 4.000 gryka zjarri artilerie tokësore
-Ishin më shumë se 100 anije të të Luftës Luftarake Detare
-Ishin rreth 240 avionë e helikopterë të Flotës Ajrore
Flota Luftarake Detare
1. Katër silurues 80 copë rus + kinez
2. Dragamina rade 6 copë rus
3. Dragamina bazë 2 copë rus
4. Gjuajtësa detarë 4 copë rus
5. Nëndetëse 4 copë rus
6. Motovedetë tip Shangai II 6 copë kineze
Pak me ato shifrat.
Nuk kishe 12 por 10 mig 21 kinez. Avione obsolet qysh ne vitet 70.
Nendetset ishin riprodhim i atyre gjermane te luftes se dyte.
Njerezit ishin te paushqyer dhe 3/4 ishin te persekutuar politike nga 1/4.
Te vullnetaret ishte edhe nena ime qe kishte frik te futej nen tank ne zbor.
Tek rezervistet ishin edhe nxenesit e shkollave si un dhe shoket e mij qe adhuronin Ameriken dhe urrenin rregjimin antinjerzor dhe imoral qe na la pa buk e mbrapa botes. Ketu po shtoj edhe ket qe na la dhurat saliun qe te vazhdonim te vuajm.
Intelektualet e njerzit e mire i vrau dhe akoma Atdheu i shkret vuan nga ndyrsira si puna jote dhe e politikaneve qe po ai rregjim i vuri aty.
Fundrrina inferiore pseudokomuniste. Sahanlepires e legena pa identitet e nder, mbylleni te pakten sqepin, se vetem mut prodhoni prej tij.
A haaaaaa. Je i madh. I ke rene pikes.
Shkodrakar, o kooperativist i trashe, e cuditshem si ke shpetuar ti mor zhuls rrugesh!
Ok informacioni ! Po sikur nga keto emra te shefave e komisarve e komandanteve gjinden ne listen e te burgosurve te asaj kohe ! Apo jam gabim ,verifikonie kete info !!!
E c’rendesi ka kjo mor IDIOT KOQE!
C rendesi !? Drejtues te ushtrise dhe ne burgje !? Qenke edhe fshatar edhe pa toke !!!
IDIOT! E c’lidhje ka kjo mor coban? Mund te shkosh ne burg edher per ceshtje konkurence pushteti, edhe per ceshtej karrierizmi, edhe per shperdorim pushteti, e keshtu me rradhe. Kjo nuk ka asnje lidhje me ushtrine shqiptare dhe te verteten historike per te!
Edhe Hamza Kastrioti, nipi dhe bashkeluftetari i Gjergjit ishte, po pastaj perfundoi ne burg si tradhetar!
O Katunar pa dhi dhe pa stan!
Informacion-ne leter ishin te gjitha sic i keni shkruar juve, por ne realitet gjerat ishin ndryshe.
Natyrisht qe nuk do ti hyj analizave nese ushtria jone ishte apo jo e afte per lufte, por konceptet qe ne dinim atehere ishin shume larg se vertetes. Njera nga tiparet kryesore te strategjise se mbrojtjes sone ishte fortifikimi, duke u nisur nga eksperienca e botes dhe ne vecanti nga eksperienca e francezeve me fortifikimet e “Ligne Maginot” apo “via Imaxhino” sic quhej nga ushtaraket shqiptare gjate trajnimeve qe benim ne ate kohe.
E keqja ishte se ne nuk kishim informacione per efikasitetin e ketyre fortifikimeve ne vitet 80-90.
Kam patur rastin qe te takoj ne Itali, vite me vone njerin nga drejtuesit e zbulimit italian ne pension qe kishte mbuluar Ballkanin.
Kur ra fjala per fortifikimet qe ne benim ne Shqiperi, buzeqeshi dhe me tha se ushtrite e NATOs, ne ato vite qe ne benim fortifikime betoni kishin armatime (bazuka) te kembesoreve ne nivel toge, te afta qe te qellonin ne nje distance prej 8 kilometrash me nje precizion +/- 10 centimetra.
Imagjinoni se cfare mundet tu bente kupolave tona nje arme e tille, nese arrinte te futej brenda saj. Fortifikimi dhe cdo shpenzim tjeter qe behej ne Shqiperi, ishte per konsum te brendshem, pasi ushtria jone kishte armatim teper te vjeteruar dhe te papershtatshem per tu matur me nivelin e armatimeve te ushtrive te NATOs apo Traktatit te Varshaves. Kete e dinin edhe ushtaraket tane te karrieres, por kujt ja mbante qe ti thoshte udheheqjes se ne rast lufte ne kishim zero shanse te rezistonim. Grupi i Beqir Ballukut u denua me vdekje si disfatiste, vetem se perpunoi disa teza mbrojtje qe ishin shume me afer realitetit dhe kapaciteteve te ushtrise sone.
Bunkeret dhe fortifikimi
Fortifikimi dhe teoria e fortifikimit te shtetit shqiptar eshte nje perle e artit ushtarak boteror. Natyrisht qe ka patur dhe ka edhe kundershtare te kesaj teorie dhe praktike ushtarake, por profesionistet ushtarake ne shumice derrmuese jane te bindur se kemi te bejm me nje mendim dhe veprim gjenial ushtarak, qe ka hyre ne histori si gjenialitet. Organizimi ushtrak i shtetit shqiptar te kohes ishte sipas qellimeve strategjike te MBROJTJES SE TERRITORIT. Mbrojtja ishte synimi i doktrines ushtarake te shtetit shqiptar dhe mbi kete synim u organizua fortifikimi i vendit. Arti ushtarak thote qarte se fati i luftes vendoset ne toke dhe terreni shqiptar ishte vertetim i padyshimte i kesaj aksiome. Pra shteti shqiptar duhet te mbronte territorin tokesor (as te sulmonte te tjeret dhe as te luftonte ne det e ne ajer, sepse nuk i kishim kapacitetet finaciare ta benim kete). Ky fortifikim me skalione mbrojtjeje ne terren, eshte nje shpikje gjeniale ushtarake e specialisteve ushtarake shqiptare. Skalion ishte nje vije zjarri e menjehershme e bere nga disa pika zjarri apo bunkere njekohesisht, te vendosur ne forme gjysem rrethore, asnjehere ne vije te drejte por duke marre thellesi. Nese armiku do e kalonte nje skalion, do binte nen zjarrin e nje skalioni pasardhes. Nese e kalonte perseri kete skalion te dyte, armiku binte nen zjarrin e nje skalioni te trete, e keshtu me rradhe. Skalion pas skalioni, teorikisht eshte nje ferr i vertete qe asnje ushtri nuk mund ta kaloje. Fusim ketu edhe fortifikimet e mbrojtjes kunder-ajrore,e mjeteve te motorrizuara, e mbrojtjes bregdetare, e sistemit te nderlidhjes dhe furnizimit. Eshte nje shpikje ushtarake gjeniale. Duke perfituar dhe nga terreni i thyer i Shqiperise dhe ne ate menyre qe ishte ndertuar sistemi mbrojtes i fortifikimeve, ishte shume e veshtire ne mos e pamundur qe forcat ushtarake armike te mund te depertonin me forca tokesore dhe te pushtonin Shqiperine, nga cdo drejtim qe mund te mendohej. Fortifikimet ishin te ndertuara qe te perdoreshin vetem ne nje drejtim, pra vetem nga ushtria shqiptare. Nese nje fortifikim pushtohej nga ushtria e huaj, ai fortifikim nuk mund te perdorej nga ata, kunder ushtrise shqiptare. Psh qe t’ju a thjeshtoj, prandaj bunkeret jane gjysem, nga pas jane te hapur. Pra shikonin vetem ne nje drejtin dhe mund te perdoreshin nga ushtria shqiptare ne mbrojtje kunder armikut, por nuk mund te perdoreshin nga armiku ne drejtimin e kundert. Pra nese nje ushtar armik e pushtonte nje bunker (nese do arrinte) ai nuk mund ta perdorte kete bunker, as per te sulmuar e as per t’u mbrojtur. Kemi te bejme me mendje te zgjuara dhe te ndritura te artit ushtarak. Mos degjoni karagjozet e sotem qe s’dine nga lidhet gomari. Sulmet nga ajri dhe nga deti, po ashtu do neutralizoheshin dhe do minimizoheshin nga ky fortifikim tokesor qe kishte organizuar ushtria shqiptare. Ato ishin te qendrueshme edhe nga bombardimet ajrore, po ashtu efikase edhe kunder desantit ajror apo detar (pra kunder atij qe mund te sulmonte nga ajri apo nga deti). Ushtrise shqiptare i nevojiteshin te pakten 100 avione ushtarake per te mbuluar hapesiren ajrore shqiptare, por ky sistem mbrojtes krijonte nje efikasitet te madh edhe ne mbrojtjen ajrore, duke ulur ne maksimum shpenzimet per mbrojtjen ajrore (psh avion ushtarake gjuajtes).
Sulmi kryesor qe i behet ketij organizimi ushtarak nga halabaket e pas viteve ’90, synon kryesisht te bindte budallenjete se per kete sistem mbrojtjeje, shteti shqiptar kishte bere shpenzime marramendese qe kishin sjelle shperdorimin e fondeve financiare dhe varferimin e popullit. Kjo eshte nje genjeshter e ndyre dhe e trashe. Kush deshiron mund te informohet per te gjithe sasine e fortifikimeve (pasi gjithashtu genjejne me numrin e bunkereve dhe fortifikatave), po ashtu te informohet per kostot e ndertimit te tyre. Per t’ja u bere te qarte, kosto e harxhimit per ndertimin e te gjithe sistemit te fortifikimeve ne gjithe Shqiperine ka kushtuar gjithsej sa kosto e 2 (dy) aeroplaneve ushtarake. Vleresoheni vete, nese jane harxhuar apo jane kursyer fonde financiare …
Nje sulm tjeter qe i behet ketij organizimi ushtarak nga halabaket e pas viteve ’90, eshte se : kot qe beheshin shpenzime ushtarake, kush dreqin do na sulmonte ne, e as qe ishin te nevojshme keto perforcime ushtarake e as qe hyjne ndonjehere ne pune. Keta budallenj duhet te kuptojne se nje shtet qe nuk ka ushtri dhe force ushtarake nuk eshte shtet, po banane. Nje shtet pa ushtri nuk mund te beje politike te jashtme, ne asnje vend dhe ne asnje kohe. Ne kohe lufte (sic ishte Lufta e Ftohte) kush nuk pergatitet per mbrojtje ose eshte psikopat ose eshte psikopat, pra ne cdo rast eshte psikopat. Kur te gjithe fqinjet e tu (armiqte e tu potenciale) armatosen dhe perforcohen, per nje shtet normal do te thote qe te besh edhe ti te njejten gje. Apo te tjeret qe e bejne kete (duke filluar nga fuqite e medha) jane budallenj nga trute!? Ne nuk ishim vetem nen presionin e fuqive te medha SHBA dhe Rusi, por ne rradhe te pare nen presionin e fqinjeve armiqesore (Jugosllavi, Greqi). Dikush thote “si perfundim nuk na sulmuan”. Ne kohe lufte nuk shkohet me idene “hajt se nuk do na sulmojne”, por me idene “ne armatosemi dhe pergatitemi qe te tjeret ta shohin kete dhe te mos guxojne te na sulmojne”. Mbas pilafit te gjithe bejne trimin. Pastaj kush tha qe nuk u perdoren fortifikimet!? Po gjate Luftes se Kosoves, a i pate se si i pastruan dhe i vune ne funksionim te gjitha fortifikimet ne zonat kufitare me ish-Jugosllavine? A i pate apo beni sikur harruat!? Ehhh halabake halabake, funderrina te ketij vendi, antishqiptare te felliqur
Zotni Shkodran, gabohesh ne nje gje, Groshe kishe veyem nje here ne dite (mengjes) , kurse ne dreke kishe makarona ose oriz (pilaf ) te skuqura me vaj kikiriku, gjithashtu edhe nje lloj supe. Kurse darka ishte “kampione” : çaj me buke te thate -per te mos u shqetesuar nga stomaku naten (?). Ajo salca qe perdorej per te pergatitur groshe shkaktoi ulcera tek nje numer i madh ushtaresh. Kjo ishte norma 1. Mish kishe 10 apo 20 grame tre here ne jave. Nqs ushtaret nuk do te mbaheshin me ushqime dhe leke nga familjet etyre, mund te imagjinohet lehte se çfare pasojash do te kishin pasur. Ushqimi kryesor i tyre ishin byreket 80 qindarkeshe si dhe “ingranazhet” (kurabijet) 50 qindarkeshe.
Me fal vlla e pergjithsova me shum se c’duhet dhe gabova. Informacioni jot esht i sakt por edhe ti dicka te “vogel” e harrove :). Caji ishte me klor!!!
Klori ishte qe mos te ta pallonte shoku yt naten, ne bythe. Po mesa duket shoku yt nuk e pinte cajin dhe ty bytha te eshte bere si tyneli Kalimashito Katunar Shkodre!
Kisha pershtypjen se ishte per dicka tjeter, po ti e ditke mir.
Ti e paske shum te gjall ne kujtes. T’paska lan mbresa mushtulluku i katundarit.
Fatkeqsisht nuk jan katuari qe ti kerkon.
Une jam ai qe nuk e pija cajin ne darke dhe flija pas teje!
Qe je i kalbur ne shpirt ti o Kalluma i sat eme kjo duket,por ti sot nga kush ke frike,qe te dalesh me emr e mbiemer real e jo me nic?
Ne se mendon se keto qe thua qenkan te verteta dil e permend emra te atyre qe hanin konservat e ushtareve?
Po ti je nje PLEH,je nje armik i Shqiperise,qe vjell vrer kunder te vertetes dhe ish kolegeve te tu!
Flota Luftarake Detare trajtohej atehere si “veshka mes te dhjamit” o kellire e ndyre!
Jo vetem mishi,peshku etj,qe nuk mungonte kurre,por ju kishin normen nr.9 qe e kishin vetem pilotet!
Ju nuk arrionit te haniot cokollatat pa fund qe u jep[nnin cdo dite,ndersa ne te ushtrise tokesore nuk i shihnim as me sy cokollatat dhe nuk jemi bere pishman per sakrificat tona!
Hyyyy gelbaze tuberkulare!
Haha ?? do luftonin me nen detset Amerikane??? .. nje lloje siq po luftone Saliu me ilirin
O kallum nga koka, po sipas teje ne Afganistan e ne Vietnam si humben 2superfuqi?????Nje gjuajtes sa do i vjeter e asgjeson nje nendetse, flasim per nendetset e viteve 80…po thuaj nuk ju desh qejfi!!!
Ku humben se ata Superfuqi jane prape,sistemi i enverit humbi,Ku merr vesh ti nga deti morre djale,nendetset e Amerikes ne vitet 80 ishin me drejtime nga satelitet ushtarak ne qiell,Gjuajtesit tane ishin te ardhur nga nga fllota e detit te zi shumica te luftes se dyte boterore,me Shenjester vizuale pra me hamendje me sy dhe me kompas,gjuaj 10 predha Po e kapi nje,Amerikanet i shikonin bazat tona nga lart me satelit,gjuajtesi do shkonte per lesh pa dale nga baza.ata me silura me trajektore ne me silura vetem drejt.Teknollogjia qe ne kemi sot ne telefoni ushtria Amerikane e ka qe nga viti 80.Ku te shkonte Marina jone me Nafte me Tollona e me Mesimet e xhaxhit Enver te vriste djemte e shqiperise kot.Lufta ne Afganistan u be ne emer te zotit me kamikaze dhe kunder Ruseve me mjetet e CIA’s,ne Vietnam,amerika beri namin edhe token ju dogji,nuk iku se humbiste,por iku se u ngrit kombi amerikan kunder luftes ne Vietnam.kush mendon se nje ushtri me rrena komuniste do fitonte Naton,eshte debil i kuq.Ne det jane te pakta shtetet qe fitojne luften,Amerikanet,anglezet dhe Ruset e japonezet jane me qindera vite Perandori te luftes Detare.Me kapteret e xhaxhit nga lumi i vlores dhe me Teknollogji te kohes se gurit do na kishin bere sallate.keta qe thone se gjuajten nendetsen nuk genjejne,por predha kot hodhen,se nendetses I hengren bajgat se i kishte futur ne Llokacion sa dolen nga Baza dhe ju bente gjemen Po te donte,Po pse per cfare te qellonin nje Marine te kohes se gurit,ata e rrezuan sistemin pa silura dhe bravo ju qofte.Vetem komisaret e kuq mburen me ushtrine me Fasule e Morra te xhaxhi enverit,Ushtaraket e zote ju vjen Turp qe i katandisi me nje yll kinez si laro pulash.
Ti nuk ke asnje mundesi te kesh qene oficer i ushtrise shqiptare!
Ti ke qene dhe je nje HALABAK rrugesh!
Ha ha ha ha,gjuha e Komisareve te Enverit,Te qifsha ushtrine e komunisteve,20 km u futen serbet ne tropoje,ne99,pse nuk hodhe nje predhe a nuk ngrite nje avion,,se ishin skarco.Sot dicka po behet te pakten pak po me Mjete moderne.Ne ate kohe,ja fusin gjumit te gjithe,qe nga oficeri i dexhurnit deri tek ushtari ne Sherbim naten.Ushtria ishte te vriste Shqiptaret e shkrete ne kufi,te kapte ndonje peshkarexhe italiane,apo te ruante bllokun e vrasesve te kuq….Shani sa te doni,ushtri per Shqiptaret nuk kishte,kishte fuksa dhe komisare qener te kuq,qe hakmerreshin me femijet 18 vjecar.ne 45 vite sa luftera beri ushtria dhe ku fitoi,beri parate e shqiptareve betone ,keni dhe goje te flisni ,juve qe kishit ne Mur stalinin nga gjeorgjia por jo komandantin me te famshem Shqiptar,strategun Gjergj Kastrioti,qe mesohet ne akademine ushtarake Sandhurst ne angli.tek ne kishte Ore Politike se si kishte bere namin ne lufte morracaku enver .
HALABAK!
Po rren’shoku komandant,norma e marinarit ishte 9 … vetëm pilotët hanin ma mirë,paske kenë i komandant leshit.
E morrem vesh nga si shkruan sa e kishe haberin se kush ishte gjendja e armatimit tone ne ate kohe. Tung
Nendetesia ishte atomike dhe Ruse jo Amerikane . Kishim armatim por apsolutisht te pa krahasushem me supwrfuqit . Ne kete shkrim shum gjera te deformuara 30 vjete neper kafenete nga ish apo jo ushtarak qe shtyje oret per tu dukur protogonist te kohesUrdheri normalisht qe e dha ministeri i kohes i mbrojtjes Kadri Hazbiu , po qe skishte asnje lidhje me fantazit agjenturore te kooperativisteve ish ushtarak .Nendetesia Ruse e plagosur ne nje nga seksionet , qe 7 seksion ka nje nendetese , gjat lundrimit ne ujerat Skandinave u bllokua nga forcat e marines Suedeze. GJITHE HALABAKEVE ISH QE DUKET SIKU DINE JU BEJ THIRJE TE HANE PANSIONI O JU SHKERDHEFTE DERRI NONEN .HERONJE DHE TRIMAT , KOPETENTET E VERTET NUK FLASI BUDALLALEQE PO NDIHEN KRENAR QE I KANE SHERBYER ATEDHEUT , PAMVARESISHT SISTEMEVE
Kalluma e kalbur , duhet te kete teknologji amerikane qe te beje detyren ndaj Atdheut, te luftoje. D.m.th ato ushtri qe nuk kane te njejtin kapacitet me armikun duhet te dorezohen (ndryshe do na grijne). Historia e luftrave ka treguar mjaft raste te kunderten i nderuar BURRACAK . N.q.s merr pension duhet te ta presin se nuk e meriton.
Po juve ja u dorezoi atdheun Saliu nje komunist tjeter tek amerikanet,pse Gomare ishin njerezit te luftonin per Idealin tend Sllav me stalinin nga gjeorgjia,njehere morrem dhe Shokun Ramiz tek Rezidenca Qeveritare tek Uji i ftohte qe te bente banjo pas karaborunit,E hapem Mire ate dite katrin po malli Kinez u pordh nga bytha ,Plasi vaji nga motoret,Ramizi nuk pyeti asnje si jemi cfare hame a pime ,por shfrytezoi nje mjet luftarak detar per qellimet personale,pse per keta Bajraktare te kuq i dergonin Shqiptaret Djemte te vriteshin.Sistemi I tyre me Komisare e me Fuksa nuk mund te krijonte nje ushtri funksinale.lereni cfare llapin komunistet Jetim sot.Armatimet e luftes se dyte Na falen Ruset e kinezet,si mund te luftosh me barut te mykur,makarona me krimba e Komisaret qe qelbeshin era Dhi nga lumi I vlores,aty ne 90 ja u morra dhe Katrin e ja futa per Brindisi,ju bera nje mut komunisteve dhe ushtrise se tyre te katandisur me nje yll kinez e pa grada si ushtria e Khamer Rouge,ku cdo Marinar peshonte 45 Kg nga urria dhe mungesa e vitaminave.ju befsha mutin gjithe Komunisteve qe donin te vdisnim per Enver e per Ramiz,populli nuk donte lufte me Naton.mallkuar qofshin ato vite qe benim pilaf me uje shiu se as uje nuk sillnin keta debila per ushtrine,per vete hanin e pinin si larot tek rezidenca e ujit te ftohte.poshte komunistet dhe komisaret fshataret e kucit qe nuk dinin as not,e na i sillnin ne anije.te vjen te qeshesh.
Ti Kallum Cari je qenia me e ndyre qe kam hasur! Me vjen per te vjelle kur mendoj se halabake si ty flasin shqip!
O Dovlet Hasani po ti fshatar je per vete, ca ke me fshataret e kucit!?
Se permende vitaminat edhe Une vuaj sot e kesaj dite nga mungesa e vitamines B12
Kam qene ushtar ne tarabosh.
Pirdh, pirdh, dole e provove dhe ia rruve nendeteses. Tashti askush nuk tha se do te dorzoheshin, por me shigjeta, sfurqe dhe propagande nendetsen nuk e kam dot. Ne duhet te punojm ma me mend, se me injorance rrezikojm vetem zhdukjen.
Ti katnar shko mbaro shkollen fillore, ate bej. Analfabet funksional.
Katnari ka dy diplloma dhe con rraketa, poashtu flet e shkruan 4 gjuh. Shtoj ketu se mund te flas persosmerisht cdo dialekt shqip.
Po ti kanaro ca po thu?
Po ta perseris qe zhulsa si ty jane ANALFABETE FUNKSIONALE!
Ti qenke si mulli i prishur. Ke degjuar nje fraze dhe te duket sikur po thua dicka te zgjuar.
Tashti meqe po futesh ne drejtshkrim, po te sqaroj qe ashtu sic e shkruan zoteria jote “ANALFABETE FUNKSIONALE” esht gabim trashanik tregon qe ti nga ana gramatikore je me te vertet analfabet. Ne gjuhen letrare Shqipe duhej te shkruhej “analfabet funksional”, por ti nuk ke si ta dish sepse Shqipen e shenjt nuk e njeh. Shko ne shkoll dhe perpiqu te mesosh dretshkrim dhe format e Shqipes. Ndoshta nji mesues i mir edukuar esht ne gjendje te te mesoj dicka. Mos harro te marresh kete shkrim dhe tregoja ndonji profesori. Ai do te sqaroje qe Shqipja shkruhet dhe flitet pikerisht keshtu. Pac fat e lumturi ne ate koken tende bosh!
GOMAR! “E” ne fund shpesh e merr automatikisht tastiera mor pallosh analfabet, kur shkruan me te madhe! Te gjitheve ju ka ndodhur kjo. Po ta shohesh vetem nje shkrim me lart ta kam shkruar pa “E”. Shiko shkrimin tend dhe do kuptosh se ne shumicen e fjalive ke gabime drejtshkrimore! Pervecse je nje analfabet funksional (qe do te thote se di te lexosh por nuk kupton se cfare shkruhet) je katunar i trashe!
eshte dhe jo esht
drejtshkrim jo dretshkrim
i mire jo i mir
nje jo nji
Me kryesorja ti je edhe nje halabak dhe mashtrues ordiner!
Po bera nji gabim ortografik, kjo ndodh nga shpejtesia.
Sa per “nje” perkunder “nji”, je gabim deri ne perjetesi. Kjo esht e pranuar si ne drejtshkrimin e paraluftes ashtu edhe ate te drejtshrimit te mevonshem. Ti perdor forma krahinore dhe mendon se kjo esht Shqipja. Fatkeqsisht per ty rregullat e kesaj gjuhe jan te vendosura dhe un per kete (jo ket ne kete rast) shko dhe lexo pak gramatik.
Pikerisht ajo “E” qe ti shton pa asnji far kriteri esht gabim i tmerrshem. Ta perseris “E” qe ti shton esht form dialektale por zoteria jote kete nuk arrin ta kuptosh.
Ordiner je ti dhe kush te mesoj ty ta perdhunosh gjuhen per te cilen shum sakrifikuan jeten.
Megjithate (ose sic thoni ju shqiptaret “modern = idiote” edhepse) mbetem i mendimit se ti tashme ke nevoj te kurohesh dhe jo te korrigjohesh.
Fjalen e fundint po ta le ty se e shoh qe ke nevoj te shfrysh. Cdo injorant kalon ne shamat ne vend qe te argumentoj.
Qofsh i lumtur!
Me respekt, Katundari!
O Katnar, ta thashe se “E” merret automatikisht dhe nuk e kam shkruar une! Rob i trashe, qe ke punuar gjthe jeten me lopate ne kooperative, duke degjuar Lepa Mrenen me fal Brenen, ke shkuar jashte dhe ke lare pjata e makina dhe na ben te shumediturin!
Me ken shkodran tana i ban dhe ti e ben shume mire HALABAKUN dhe antishqiptarin!
Replik per Kalluma te kalbur.Dhe ju jeni prodhim bastard i asaj kohe besoj,edhe nga familje e kuqe apo jo,ndryshe nuk te vendosnin me sherbim ne katra.Edhe ti duhet te jesh fshatar qe mesove te ecesh ne asfaltin e vlores kur zbrisje nga moli sepse djemt nga qyteti nuk shkonin ne Marin .Djem e qytetit shkonin ne pergjithesi ne akademin e marines dhe dilnin oficera ,pra ju beni pjes ne dhit e zgjebosura te malit apo nga zonat malore .Armatimi dhe anijet nuk ishin moderne ajo dihet por ekzistonin tonellata municion brenda ne ishull ,sa per racionin e bukes marina ka patur normen e lart,ushtaret e varfer vuanin per buken e gojes.Ne 79 en ka kaluar mbi ishull nje B 52 amerikan,vinte nga greqia drejtim italise,ishulli u err komplet,nuk pipetiu asnje,te gjith ne gadishmeri me nder,,,,,mjaftonte nje bombe mbi ishull dhe perveloheshin te gjith.Nga sa mbaj ment une kapterat ishin nga vlora,skrapari,korçar,myzeqar,etj etjTeknologjia e anijeve tona ishte e prapambetur ,duheshin nderruar kompleta flota e marines por gjithashtu edhe armatimi kinez i viteve 1970 te .Sot çdo tre vjet ushtrit moderne ndryshojn armatimin,ishim dhe jemi ende mbas shume mbas ne drejtim me fqinjt tane te cilet shpenzojn miljona.Kote derdellisim ne me greqin dhe serbet,nqse ke nje armatim modern dhe ushtri te fort çdo fqinj te respekton
O vlonjat,erdhi urdher aty nga 83 qe vlonjatet mos te punesoheshin me ne Sazan dhe ky eshte Fakt se nuk lane gje pa vjedhur ne Bazen e sazanit,qe nga batanijet,boja,vegla,edhe carcafet i vidhnin,nuk lejoheshin me as dezhurn naten se vidhnin kepucet e marinareve kur flinin te shkretet.mos te tregoj per grate e oficereve ne ishull qe na vidhnin gjithe ushqimin se punonin si magaziniere ushqimesh.o marinar nema mua ate xhaketonin kjo ishte pershendetja e vlonjateve kur dilnim per tek Budi ndonjehere..kam patur nje Vlonjat oficer tek katrat vellain e doktorit te enverit,Izmir Broka quhej,vellai I zabitit, ai na thoshte kujdes nga keta se do na vjedhin dhe anijet …ato kohe ishin kohe sketere per ushtaraket dhe marinaret se vendi ushqehej me tollona,dikush thote kishin normen 9,edhe nendetset qe e kishin 13 vdisnin per buke,behej tregeti ne sazan,rruanin marinaret konservat nje ne dy qe ju jepnin dhe ja u jepnin ushtareve te kambales me sazan,patrioteve te tyre se sharroheshin per buke.keto jane fakte qe dihen..Mos te behet propagande me ushtrine kineze te xhaxhit,mish hanim po arrinim te kapnim nga dy derra qe rriteshin aty,Po ku kapeshin derrat,ata kishin uri per vete.Mallkuar ushtria e enverit,qe hante mish Italian,pinte Marlboro e San Pellegrino ne vlore,dhe populli vdiste per buke..Aty nga 87 marinaret filluan te hanin konservat e gatishmerise ne anije,qe Po te kapeshe te fusnin plumbin,Po uria nuk durohej,qe te mbanin nen kontroll situaten,cfare ben te kuqte,hoqen qindera marinare fruta te prishura i quanin dhe i derguan ne xhenjo,se frika e rrembimit te anijeve Po behej prezente perdite.
LLeshi bravo, kalluna i kalbur vertet I kalbur. Nuk dua te them emrin qe ishte deshmitar e drejtues ne ate kohe. Kjo eshte nje genjeshter. Ka qene e flotes se gjashte amerikane e iku e as nuk u gjuajt. Kaloqe ka qejf te genjeje e te shkruaj pasi personat kane vdekur e i paskan thene kaloqes kur te vdese shkruaj. Maskaralleku ska fund. Nuk komunikonte ky or lum miku Por direkt komanda. Nendetjsa u afrua shkeli ujrat territoriale e kuptoi qe u diktua e iku.
Urdheri nga lart erdhi te mos hapej zjarr.
Kaloqe me ate ushtri u bene miliardere derrit e politikes, Prandaj na shkruaj per bemat e saliut e grupit ta kuptojne keta te sotmit se te djeshmen nuk e tjeterson dot.
një gjë nuk kuptoj!
flitet për një mgjarje në 22 tetor 1981,në titull flitet për një incident dhe goditjen e anijes në 1982!!
është gabim shtypi??
e dyta,flitet për lokalizimin e anijes ditën e nesërme,flitet për kërkesën për ta qëlluar,por në asnjë vënd nuk shikoj të jetë dhënë urdhëri dhe të jetë qëlluar!!
mos vallë kanë pritur me të vërtetë deri në fillim të 1982shit,pra minimumi 2 muaj e 8 ditë për ta qëlluar??
do të ketë ndonjë vazhdim apo duhet të mjaftohemi me atë përmbledhje të kaloçit në hyrje të kujtimeve,ku nuk përmëndet asnjë emër përveç oficerëve të bazës detare???
Keta qe llapin per Sazanin e atyre koheve nuk e dine realitetin,Kur dilnim ne ndonje alarm ne mezzo kanal,a e dini kush lejohej te mbante Fisheke ne Katersilure,vetem Komisari,ne te tjeret i kishim pistoletat pa fisheke,asnje marinar nuk kishte karrikator me fisheke me vete se nuk ju kishte besim Partia,tek dy kunderajroret qe kishte Katersilura ,tek ai mbi rezerervuaret e naftes gjithmone vinin nje kapter se nuk kishin besim tek marinaret se e dinin qe mund ti sharronin gjithe oficeret e te merrnin anijen per itali.Kjo eshte e verteta.Kjo ishte ushtria e enverit te dhier..diktature dhe trajtim si qente kujdo qe nuk ishte spiun i tyre.me keta do luftonte Enveri Naton.Respekt per ata djem te Mire qe I sherbyen atdheut jo komunizmit.ushtria ishte e komunizmit jo e atdheut.Enveri e la sazanin me gjeneratorin qe gjeti nga italianet qe nga lufta e dyte.Ruset lane lavatrice per rrobat dhe marinen,po Enveri i donte marinaret derra dhe nuk i lejonte te perdoreshin.e pse u dashka ti thurrim lavdi asaj kohe qe vrau gjysmen e shqiperise per ideale komuniste.
A haaaaaa. Je i madh. I ke rene pikes.
Respekt për kohën që keni harxhuar në tastierë!! Një pyetje kam unë: si mundet që një kapter të dallojë periskopin e një nëndetseje me sy të lirë më datë 21 tetor në ora 9 të mbrëmjes, kur dihet që në këtë orë ka pllakosur errësira e plotë?!!
Ka patur ndricim te forte hene ne ate zone, prandaj e ka pare! Perndryshe edhe nendetesja prandaj e ka nxjerre periskopin ne ate orar, me idene se eshte erresire dhe nuk duket, se nuk do e nxirrte gjate dites! Bej ndonje prove, kur te bie ndricimi i henes ne det dhe do e kuptosh!
Replik Scutari!Aha,plotesisht dakort me ju sepse ne muajin tetor ora 21,00 èshtè errèsir dhe ne mezokanal si mund te shikohet periskopi,sepse e njoh mir vendin nga bateria bregtetare 105 se ne jug te ishullit duke qendruar dy muaj sherbim ne tynelin e vetem qe eshte pèrball Kepit te Karaburunit,Me interesant nga te gjith eshte “Kapterr Kallumi”aha.Ky i varferi me siguri e derguan marinar ne katra dhe me vone kur do te lirohej i thane: Ka vend per Kapterr, dhe zoteria pranoj me kenaqesi ,ndryshe do te kthehej me dhi ne mal aha.E ka inatin me vlonjatet sepse e komandonin dhe nuk e lejonin te vidhte me shume nga kapterrat e tjer ahaa,.Njeri teper i ulet kur ofendon femrat e ishullit (nqse i kane shqetesuar ndonje pjestare te familjes nuk eshte faji im)Personalisht nuk njoh raste se femrat e ishullit te pyesnin ose kerkonin,as qe te pirdhnin fare,kete e shpreh me saktesi per arsye pune qe me ka lidhur direkt .Maksimumi nga kapterrat mund te mungonte nje thes miell ai qe merrej me transportimin etj por jo te pergjithesosh sikur behej nami ne Sazan.Sa per dijen “Kallami”kam shoqeruar si ushtar rrobat e marines te viteve 1953 model ruse ne nga ishulli ne depot e Dajtit.Te numuruara nje per nje me firm qe mos te mungonte as nje lidhese kepuce,prandaj mos e degjenero biseden dhe urrejtjen nga diktatures duke ofenduar çdo gje.Italia per ty “Kallam “ishte Sazani,pastaj kur shkove ne Itali tu duk Amerika ahaa.Ai sistem nuk ishte per ne te flasim seriozisht por kush mori pushtetin ne 90 en u pasurua me armatimin shqiptar,asnje ushtri nuk u shperbe ne europe edhe pse u nderruan sistemet,per qiellin tone vijn e euajn fqinjet tane kur gjer ne vitin 90 te nuk aftohej asnje avion i huaj?Per mendimin tim eleminmi i ushtris ishte nje sabotim dhe duhej marr perpara pergjegjesis kush mori iniciativen.Nuk kam ngren per gjasht muaj gjellen me qept e thata te Kombinatit te Peshkut Vlore,haja vetem pilafin ne dreke,humba 13 te kile,te grinte stomaku bosh,ushqimi ushtris i ka munguar ,pluse punonin nga ora 05 e mengjesit gjer ne ora 21,00 per qendrat e zgjarrit,nje çmenduri ,me dhimbte shqiprti kur shikoja ushtaret e batalionit dhe xhenjos ne darke kalonin perball Komandes se ishullit te rraskapitur.Perserisim,ushtria nuk duhej çmobilizuar por modernohej dalngadal ,ishin krenaria e kombit dhe jane,pa ushtri te fort je zero.Pershendetje miku im Kallumi,ndoshta dhe njihemi aha.
Dy ngjarje te perjetuara.
E para. Ate vit , pra me 1982 kam shkuar ushtar ne baterine bregdetare ne Kepin e Gjuhzes.Per ngjarjen ne fjale me ka folur nje ushtar i vitit te 2. Kishte qene ne piken e vrojtimit te baterise qe ka fushe pamje gati 270 grade . Tekstualisht me tha per ngjarjen. Nendetsja eshte futur ne Gjirin e Vlores anija jone , gjuajtesi ka qene shume mbrapa dhe ka goditur kot ne det prapa kEPIT TE gJUHZES NE DET TE HAPUR. Ata qe komandonin Shqiperine atehere e dinin fuqine e tyre dhe nuk kishin se cfare ti benin .Per terror ate kohe ne Vlore u hap fjala se ishte nendetse ruse me municion berthamor dhe po ta kishte qelluar gjuajtesi yne do te shperthente e gjithe Vlora, do te hidhej ne ere.Terror, prralla me mbret.
E dyta .Po ate vit nga shtatori ose tetori ne bregun shkembor te Karaburunut ( me hollesisht nga Moli i Juguit – kush ka qene e di ) ushtaret kishin gjetur disa fletushka te mbyllura ne leter plastike .Ne ato letrra shkruhej lutja e Papa Vojtiles per popullin shqiptar qe i dergonte nga Pulja. Per tu falur dhe besim ne Zot. Aty na ka mbledhur ne nje dhome te improvizuar si klase komisari i Grupit Gjike Muco, me origjine nga Tragjasi.Na tha per flete e nxjerra nga deti ti mblidhnim dhe te mos benim fjale me asnjeri se ato ishin armiqesor se shanin regjimin.Ne ishim te gjithen djem Vlore dhe te arsimuar, shumica me perberje te keqe politike sipas atyre.Nuk qeshnim dot se kishim shume spiuna sidomos nje korcar Astrit Berberi quhej. Ai vigjelonte cdo cast. Me pas pritem te vinte shefi i sigurimit te Regjimentit nje vllah kuqalash nga Lushnja.Erdhi nja dy dite verdalle dhe cdo nate i binin ne qafe kapterrit tu mbushte tavoline me mish te pjekur nga bagetite e repartit. Kam dhe nje te trete por nuk mund ta tregoj se eshte shume e tmerrshme per tu besuar dhe tregon varferine ekstreme te popullit tone ne ato vite. Keto jane reale….
I varfer je ti nga trute mor derdimen! Ne nje objekt ushtarak te rendesise se vecante edhe ushtaret ishin po ashtu te perzgjedhur! Keshtuqe edhe ushtaret dhe drejtuesit aty ishin te gjithe te perzgjedhur dhe me biografi te mire e jo sic thua ti “shumica me perberje te keqe politike”! A e kupton o torrollak qe ata me biografi te keqe coheshin ne vende me pak te rendesishme, ku nuk kishin cfare te benin! Jo po do conin nipat e kolaboracionisteve ne pika te rendesise strategjike, made madje ti jepnin edhe celesat e Sazanit ndonje prej tyre! A kupton cfare thua? Shteti atehere kishte informacion te plote mbi gjithcka, te jesh i sigurte edhe per ty, qe eshte 100% e sigurte qe vije nga familje me biografi te mire!
Pastaj ato fjalet qe mund te perhapeshin per “terror” si thua ti mor kokbosh, jane gjeja me normale atehere, sot, neser e gjithmone. Sepse ne cdo kohe ka njerez debila si puna jote qe mund te thone perralla e ti paraqesin si te verteta! Po ama kur shpjegimin e sakte te ngjarjes ti e bazon te tregimi i nje ushtari te zakonshem te vitit te 2, aaaaa atehere shkenca ngre duar perpjete dhe thote se ti je shpikesi i teorise se relativitetit!
O shkodran ,ti qe di kater gjuhe thuaj me mire tre,hiqe shqipen
Ne momentin qe shkruan gjuh dhe jo gjuhe tregon qe je analfabet ose ke kartonet me euro ,apo kur shkruan un dhe jo une
Ajo ushtri nuk krahasohet me kete sot,per disiplinen rregullinetj
SA per morra kam qene ne SAZAN DHE NUK KA PASUR MORRA
Djemte e KUCIT KUR VININ NE KONTROLL NE DEGE USHTARAKE VININ ERA TRENDELINE DHE ASHTU DO VINE TERE JETEN
PAS VITIT 1990 NA DOLEN TE GJITHE TE PERSEKUTUAR BILE THONE DHE ATA QE NE FAMILJE KANE PASUR TRE VETA ME SHKOLLE TE LARTE
Lereni pas ate kohe dhe shikoni sot se po vrisni njeri tjetrin per nje cope toke dhe shume gjera te tjera qe me vjen peshtire t’i permend