Në vitin 2023, BE propozoi një direktivë kundër korrupsionit në përgjigje të skandaleve të shumta, duke përfshirë Qatargate, Huawei dhe Uber Files. Propozimi gjithashtu u përpoq të adresonte rënien e fundit në sundimin e ligjit, si dhe faktin se disa anëtarë të BE-së kanë rënë në renditjen e Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit të Transparency International.

Duke theksuar se si korrupsioni vazhdon të pllakos BE-në, qëllimi i direktivës është të standardizojë përkufizimin e veprave penale të korrupsionit dhe të vendosë dënime të përbashkëta në të gjithë bllokun. Dhe deri më sot, në përputhje me procedurën e BE-së, projektligji i propozuar u paraqit nga Komisioni Evropian në vitin 2023, dhe Parlamenti i BE-së dhe Këshilli i BE-së ndryshuan dhe ranë dakord për pjesën më të madhe të përmbajtjes së tij.

Por që nga fundi i qershorit, negociatat kanë qenë në një bllokim për shkak të tre propozimeve në tekstin e direktivës, të cilat kanë qenë objekt mosmarrëveshjesh midis vendeve anëtare. Pika kryesore e mosmarrëveshjes është mbi veprën penale të "shpërdorimit të detyrës" nga zyrtarët publikë, me kundërshtarët që kërkojnë riklasifikimin e saj nga një vepër penale në një vepër administrative.

Thënë thjesht, direktiva kundër korrupsionit është në një pikë kritike. Pyetja është, a do të ndërhyjë më në fund blloku, apo do të vazhdojë si zakonisht?

Italia dhe Gjermania aktualisht po udhëheqin mospajtimin, me mbështetjen e Hungarisë, Luksemburgut dhe Holandës. Argumenti i tyre është se dispozita është e paqartë, tepër e gjerë dhe e hapur për keqpërdorim, pasi mund të përdoret për të synuar dhe akuzuar zyrtarët publikë në mënyrë që të krijojë një shfaqje publike të luftimit të korrupsionit. Ata gjithashtu argumentojnë se kjo mund t'i dekurajojë zyrtarët të punojnë për administratën publike ose të miratojnë projekte të financuara publikisht nga frika e përballjes me ndjekje penale.

Vetë Italia e hoqi veprën penale të shpërdorimit të detyrës në vitin 2024, pasi kishte qenë pjesë e ligjit të saj penal për gati një shekull. Pra, përfshirja e dispozitës në direktivën e BE-së do të kërkonte rivendosjen e saj në ligjin e shtetit të tyre. Për më tepër, arsyetimi pas dekriminalizimit të Italisë ishte se ligji pengonte vendimmarrjen në nivelet lokale dhe qendrore të qeverisjes, me zyrtarët që kishin frikë se mos akuzoheshin për ndarjen e burimeve publike. Ai ishte bërë gjithashtu një instrument i nxitur politikisht i ngacmimit nga prokuroria, me shifrat e fundit që tregonin se vetëm nëntë në 5,000 raste penale rezultuan në dënime.

Disa anëtarë të tjerë të BE-së e mbështesin këtë perspektivë, por e vërteta është se ndryshimi i ligjit në një vepër penale administrative do ta bënte më të lehtë për zyrtarët publikë të angazhoheshin në klientelizëm, nepotizëm dhe korrupsion të hapur, duke hapur potencialisht derën për më shumë krime të jakave të bardha dhe duke turbulluar ujërat mbi konfliktet e mundshme të interesit.

Tani për tani, Parlamenti e konsideron dekriminalizimin e shpërdorimit të detyrës si një vijë të kuqe, thelbësore për përpjekjet e bllokut për të luftuar vazhdimisht korrupsionin. Ky është një problem i madh në BE, dhe deri më tani, ajo ka dështuar vazhdimisht të miratojë legjislacion të fuqishëm për të adresuar problemin, e lëre më ta zbatojë atë në mënyrë efektive.

Kjo është arsyeja pse më 2 qershor, 57 organizata të shoqërisë civile publikuan një letër të hapur duke u kërkuar udhëheqësve të BE-së të demonstrojnë vullnet të vërtetë politik, duke vendosur një standard më të lartë për integritetin dhe llogaridhënien në të gjithë bllokun. Ata kanë të drejtë: BE-ja mund të bëjë përparim të vërtetë kundër korrupsionit me këtë legjislacion. Ndërsa një direktivë e zbutur do të dërgonte mesazhin e gabuar si për qytetarët e saj ashtu edhe për botën - veçanërisht për vendet kandidate, ku BE-ja e ka bërë luftën kundër korrupsionit një parakusht kyç për anëtarësim. Apo është një ligj për BE-në, një tjetër për aspirantët e BE-së? Blloku vlerësoi për herë të fundit ndikimin e korrupsionit në vitin 2014, duke vlerësuar se kushton më shumë se 120 miliardë euro në vit, me disa studime që vlerësojnë se mund të jetë deri në 179 miliardë euro. E megjithatë, shumica e organizatave dhe treguesve joqeveritare kundër korrupsionit sugjerojnë se korrupsioni është ende në rritje në BE. Për shembull, gjatë pandemisë Covid-19, pothuajse të gjithë (25 nga 27) anëtarët e BE-së "panë një rritje të tenderëve me vetëm një ofertues - një shenjë thelbësore se tenderi mund të jetë manipuluar në favor të kompanive ofertuese".

Në të kundërt, Zyra e Prokurorit Special kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) e Shqipërisë ka akuzuar pothuajse të gjithë zyrtarët e saj publikë - përfshirë ish-presidentë, kryeministra, ministra dhe kryetarë bashkish - për shpërdorim detyre. Dhe e bëri këtë sipas një dispozite penale të modeluar sipas ligjit të mëparshëm penal italian mbi shpërdorimin e pushtetit, siç mbështetet nga BE.
Ndërkohë, pezullimi nga SHBA-ja i Aktit të Praktikave të Huaja Korruptive dhe shpërbërja e njësive të saj të kleptokracisë - një tërheqje e madhe në përpjekjet globale të vendit për të adresuar korrupsionin - vetëm sa e bën nevojën që BE-ja të njohë rolin e saj në skenën botërore më urgjente.

Anëtarët e BE-së duhet të demonstrojnë lidership të vërtetë dhe të sfidojnë mesazhin që po dërgojnë aktualisht: se BE-ja nuk është serioze në luftën kundër korrupsionit brenda mureve të saj, ndërsa është e lumtur të marrë terren moral diku tjetër, qoftë në bisedimet e pranimit me Ukrainën apo duke marrë në konsideratë anëtarësimin e Shqipërisë dhe Malit të Zi në BE.

Anëtarët e BE-së duhet të ngrihen në lartësinë e situatës, duke miratuar një direktivë të fuqishme kundër korrupsionit që do të ndikojë në bllok dhe më gjerë pa vonesa të mëtejshme.

3 Komente

T
Ton

17 Korrik 2025, 13:15

Mos I qaj hallin BE per korrupsionin. Shiko Shqiperine ku drejtore ordinere kane qindra mije euro neper shtepi. Ktu ku jetoj une ne 10 vjet nuk kam rastisur asnje rast ku te jepet apo tentohet te jepen para nen dore.

Përgjigjjuni
d
drejtesi e munguar

17 Korrik 2025, 13:54

Ligji Nr 1-i kapitalizmit eshte "Vjedhia",nepermjet korupsionit.Ideologet e ketij sistemi thone se :Korupsioni eshte vaji lubrifikues i makines kapitaliste.Ky eshte sistemi.

Përgjigjjuni
D
Diplomati

18 Korrik 2025, 11:40

Po kur financohet krimet kundër njerzimit, krimet e luftës dhe vrasjet me paratë e bë se nga cila anë pretë thika e korrupsionit? Këtu një Shqiperi e vogël me gjykata të dy shekujve mëparë që maksimumi zgjidhin konflikte katundesh. Ndërkoh teknologjia ka zhvilluar aq shum sa krimet bëhen nga stratosfera me satelitë, ndërkoh vdes njeria nga kanceri në spital por është vrasje nga rezatimet që nuk janë ruse për sa i përket gjeopolitikës. Për të thënë se sa mbara apo vetëm përpara jemi me botën, kur ketu diskutohet akoma rast i vërtetë: " parkoi makinën në parking publik dhe del policja dhe thotë hiqe makinën se e parkoi un makinën time ketu se tani sa i hoqa shishet se lëviza makinën. Tani a e zgjidh spaku këto probleme referuar Neni 200 Pushtimi i tokës Pushtimi i tokës përbën kundërvajtje penale dhe dënohet me gjobë ose me burgim gjer në dy vjet. , apo mos vendos edhe ai kanoçe para shtëpisë, dhe zgjidhet konflikti i kanoçeve në gjykatë ndërkombëtare? Ndër koh janë regjistruar nga 2016 e deri më sotë mbi 100.000 sulme ajrore, tokësore kibernetike në hapsirën territoriale Shqiptare nga Shtetet u huaja gjasme mike, ndërkoh shteti Shqiptare i mësonë qytetarët të luftojnë krimet kundër njerzimit duke kruajtur morrat e kokës ndërkoh vazhdojnë bombardimet dhe vrasjet në bashkëpunim sipas marrëveshjes së dorëzimit të territorit të 2016.

Përgjigjjuni