Te fundit
Republika e britmës dhe heshtja e qytetarit
5 Korrik 2026, 09:10Blog
Nga Ilir Demalia
Shoqëritë nuk shemben atë ditë kur në rrugë shpërthen dhuna. Ato kanë filluar të shemben shumë më herët, kur dhuna është bërë gjuhë, kur fyerja është kthyer në argument, kur britma është shpallur e vërtetë dhe arsyeja është trajtuar si dobësi.
Protestat janë një e drejtë themelore e qytetarit. Ato janë shenja se shoqëria është ende e gjallë dhe nuk ka hequr dorë nga kërkimi i drejtësisë. Por protesta pushon së qeni protestë në momentin kur pushtohet nga psikologjia e turmës, kur individi humbet ndërgjegjen dhe identiteti zëvendësohet nga instinkti. Atëherë nuk kemi më qytetarë që kërkojnë të drejta; kemi njerëz që kërkojnë një objekt mbi të cilin të shkarkojnë zemërimin e grumbulluar prej vitesh.
Urrejtja nuk lind vetëm nga padrejtësia. Shpesh ajo ushqehet nga frustrimi, nga ndjenja e pafuqisë, nga dështimet personale që projektohen mbi armikun e radhës. Kur njeriu nuk arrin të përballet me plagët e veta, ai kërkon një fajtor jashtë vetes. Dhe sa më i madh të jetë boshllëku i brendshëm, aq më e madhe bëhet nevoja për të bërtitur, për të kërcënuar dhe për të poshtëruar tjetrin.
Kjo është arsyeja pse banaliteti i dhunës përhapet me kaq lehtësi. Ai nuk kërkon mendim. Nuk kërkon kulturë. Nuk kërkon përgjegjësi. Mjafton një turmë, një slogan dhe një armik. Pastaj gjithçka justifikohet në emër të “shpëtimit të Republikës së Re”, të “kauzës”, të “popullit”. Historia na ka mësuar se çdo dhunë që legjitimohet me një ideal përfundon duke e shkatërruar pikërisht atë ideal.
Në planin psikoanalitik, shoqëria shqiptare vazhdon të mbajë mbi supe trauma të papërpunuara. Dekada izolimi, varfërie, autoritarizmi dhe tranzicioni kanë prodhuar individë që shpesh e kanë më të lehtë të adhurojnë forcën sesa ligjin, liderin sesa institucionin, hakmarrjen sesa drejtësinë. Kur trauma nuk përpunohet, ajo riprodhohet. Viktima e djeshme rrezikon të bëhet dhunuesi i sotëm.
Pikërisht këtu politika gjen terrenin më pjellor. Ajo nuk e shëron plagën; e përdor atë. Nuk e qetëson turmën; e ushqen atë. Nuk ndërton qytetarin; prodhon militantin. Media, në vend që të jetë filtër i arsyes, shpesh bëhet amplifikator i spektaklit, sepse spektakli sjell klikime, ndikim dhe pushtet. Kështu krijohet një aleancë e heshtur midis interesit politik, ekonomik dhe psikologjisë së turmës.
Më shqetësuesja nuk është zëri i ekstremistëve. Ata kanë ekzistuar gjithmonë. Më shqetësuese është heshtja e shumicës qytetare. Heshtja e njerëzve që e kuptojnë se diçka nuk shkon, por zgjedhin të mos flasin nga frika e linçimit publik, e etiketimit apo e përjashtimit. Dhe kur qytetari hesht, zhurma fiton. Kur arsyeja tërhiqet, deliriumi e shpall veten normalitet.
Asnjë shoqëri nuk mund të ndërtojë një republikë të re mbi gjuhën e urrejtjes. Nuk mund të ndërtojë demokraci duke glorifikuar dhunën. Nuk mund të flasë për liri duke terrorizuar këdo që mendon ndryshe. Dhuna nuk është kurrë instrument i qytetërimit; ajo është gjithmonë dëshmi e dështimit të tij.
Në fund, dhuna nuk zgjedh kamp. Ajo nuk pyet kë ke votuar, kë ke mbështetur apo kujt i ke duartrokitur. Sot godet kundërshtarin, nesër ish-aleatin dhe pasnesër vetë ata që e ushqyen. Është si zjarri: kush beson se mund ta kontrollojë për të djegur vetëm shtëpinë e tjetrit, zakonisht zgjohet kur flakët kanë mbërritur te dera e vet.
Në kohë të tilla, kurajoja nuk matet me sa fort bërtet, por me aftësinë për të ruajtur arsyen mes britmave. Qetësia nuk është dorëzim; është forma më e lartë e rezistencës qytetare. Të thuash të vërtetën kur turma kërkon vetëm duartrokitje është ndoshta akti më i vështirë i lirisë. Dhe pikërisht për këtë arsye mbetet detyrimi më i madh moral i çdo qytetari.
Të mos jesh i lire të mos thuash atë që mendon nga kërcënimi i injoracës së turmave të frustruara duke menduar se do të jetosh, do të thotë që ke nënshkruar vdekjen për së gjalli. Perballja me të keqen është jetë.
10 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ku eshte ky qytetari or Syç?Qytetari ka 36 vite qe e ka braktis fshatin e jeton ne qyteterim.Aty kane mbetur vetem kafshet e zbrituna ne asfalt.I ke pare mitingjet qe ka bo Rama jashte kufirit Shqipetar,kudo qytetari civilizim dhe dashuri per atdheun.Tironen e kan zaptue çetat e Sales,Ndaj i boj thirrje Rames ,kethe ne Tiron venalinjt dhe ke me pa ku kane me shkue ftyr zinjte.
Ti ke te drejte o mjekercjap se perballja me te keqen eshte jete, por ke problem se shet te keqen per te mire dhe te miren per te keqe! Ata ne shesh jane kunder se keqes 35 vjecare, me se paku! Por ti ne 35 vjet e sidomos keto 13 vitet e Rames ti ke jetuar ne luks e miliona per te lepire bythen e Sali Edvinit! Tani te ka mberritur shija e kesaj lepirjeje ne fund te stomakut dhe po te vjen te vjellesh. Je keqperdorur turps hem apo te kane mbajtur peng mean NDONJE dosje nga e kaluara??!!
Ore miku i Ballës syrin mir e ke të urojmë shërim të shpejtë dhe bëj ndonjë shkrim të prokopis
Me çfare pune merret ne Boston ky? Thone qe punon roje (security guard) andej dhe ktej vjen e jep mend.
Te paska bere mire dajaku Syç spiuni. Po kur rrahe Gjuzin te erdhi mire?
Mire thua po kujt ja thua. Llumi eshte llum! Llumi eshte ligesi, dhunim, egersi, lincim eshte vdekje, vrasje shkaterrim. Gjenerata Z maloqeri, kurva rrugaceri droge, kriminele shkaterrimtare., talebane naziskine. Etj etj palaco pa fund. Boll me. Ketyre u duhet palluar mamaja se e kerkojne vete. Parrulla e tyre eshte Rrofte rremuja, shkaterimi, vdekja! Mallkuar qofshin!
Mjere kush lexon ty dhe shkarjet mendore te tua te edituara me chatgpt. Pis insan!
......
Kur dole filozof e analist ti Syço? Ti gjithe jeten analfabet ke qene.
A ishe ti qe more me shkelma Gjuzin? Ti ishte i Syc....ndaj mos na bej puritanin .....kaq...karma is a bitch...te gjithe duhet ta dine dhe ata qe ndihen mbreter sot.