Te fundit
ANALIZA: Katastrofa ushqimore që po vjen, si Vladimir Putin po shkatërron jetët e njerëzve larg fushës së betejës
22 Maj 2022, 09:22Bota
TEMA
Duke pushtuar Ukrainën, Vladimir Putini do të shkatërrojë jetët e njerëzve larg fushës së betejës – dhe në një shkallë që edhe ai mund të pendohet. Lufta po godet një sistem global ushqimor të dobësuar tashmë nga Covid-19, ndryshimi i klimës dhe një goditje e tregjeve energjetike. Eksportet e drithit dhe farave vajore të Ukrainës pothuajse janë ndalur dhe ato të Rusisë janë të rrezikuara. Së bashku, të dy vendet furnizojnë 12% të kalorive të tregtuara. Çmimet e grurit, të cilët qenë rritur me 53% që nga fillimi i vitit, u rritën me 6% më 16 maj, pasi India bëri të ditur se do të pezullonte eksportet për shkak të një vale alarmante të të nxehtit.
Ideja e pranuar gjerësisht e një krize të kostos së jetesës as nuk rrok dot peshën e asaj që mund të presim. Antonio Guterres, sekretari i përgjithshëm i OKB-së, paralajmëroi më 18 maj se muajt e ardhshëm kërcënohen nga “spektri i mungesës globale të ushqimit”, që mund të zgjasë me vite. Kostoja e lartë e ushqimeve bazë ka rritur tashmë me 440 milion, numrin e njerëzve që nuk mund të jenë të sigurt se kanë për të ngrënë mjaftueshëm, ky numër tashmë është 1.6 miliardë. Gati 250 milionë janë në prag të urisë. Nëse, siç ka të ngjarë, lufta zvarritet dhe furnizimet nga Rusia dhe Ukraina janë të kufizuara, qindra miliona njerëz të tjerë mund të bien në varfëri. Trazirat politike do të përhapen, fëmijët do të mbeten të pazhvilluar dhe njerëzit do të vdesin nga uria.
Zoti Putin nuk duhet ta përdorë ushqimin si armë. Mungesat nuk janë rezultat i pashmangshëm i luftës. Udhëheqësit botërorë duhet ta shohin urinë si një problem global që kërkon urgjentisht një zgjidhje globale.
Rusia dhe Ukraina furnizojnë 28% të tregtisë globale të grurit, 29% të elbit, 15% të misrit dhe 75% të vajit të lulediellit. Rusia dhe Ukraina kontribuojnë rreth gjysmën e drithërave të importuara nga Libani dhe Tunizia; për Libinë dhe Egjiptin shifra është dy të tretat.
Eksportet e ushqimit të Ukrainës ofrojnë kalori për të ushqyer 400 milion njerëz. Lufta po i ndërpret këto furnizime sepse Ukraina ka minuar ujërat e saj për të penguar një sulm, dhe Rusia po bllokon portin e Odessas.
Edhe para pushtimit, Programi Botëror i Ushqimit kishte paralajmëruar se viti 2022 do të ishte një vit i tmerrshëm. Kina, prodhuesi më i madh i grurit, ka thënë se, pas shirave që vonuan mbjelljen vitin e kaluar, kjo kulturë mund të jetë në situatën më të keqe ndonjëherë. Tani, përveç temperaturave ekstreme në Indi, prodhuesi i dytë më i madh në botë, mungesa e shiut kërcënon të zvogëlojë rendimentet në shporta të tjera të bukës, nga brezi i grurit të Amerikës deri në rajonin Beauce të Francës. Briri i Afrikës po shkatërrohet nga thatësira më e keqe në katër dekada. Mirë se vini në epokën e ndryshimeve klimatike.
E gjithë kjo do të ketë një efekt të rëndë mbi të varfërit. Familjet në ekonomitë në zhvillim shpenzojnë 25% të buxheteve të tyre për ushqim dhe në Afrikën Sub-Sahariane, deri në 40%. Në Egjipt buka siguron 30% të të gjitha kalorive. Në shumë vende importuese, qeveritë nuk mund të lejojnë subvencione për të rritur ndihmën ndaj të varfërve, veçanërisht nëse ato importojnë edhe energji – një treg tjetër në mes trazirash.
Kriza rrezikon të përkeqësohet. Ukraina kishte dërguar tashmë shumë nga prodhimet e verës së kaluar që përpara luftës. Rusia ende po arrin të shesë grurin e saj, pavarësisht kostove të shtuara dhe rreziqeve për transportuesit. Megjithatë, ato depo ukrainase që janë të padëmtuara nga luftimet, janë plot me misër dhe elb. Fermerët nuk kanë ku të ruajnë të korrat e tyre të ardhshme, që do të nisin në fund të qershorit, dhe për këtë arsye mund të kalben. Dhe atyre u mungon karburanti dhe krahu i punës, për të mbjellë pas kësaj. Rusisë, nga ana e saj, mund t’i mungojnë disa furnizime me fara dhe pesticide, që zakonisht i blen nga Bashkimi Evropian.
Pavarësisht rritjes së çmimeve të grurit, fermerët në vende të tjera në botë mund të mos e plotësojnë mungesën. Një arsye është se çmimet janë të paqëndrueshme. Më keq, marzhet e fitimit po tkurren, për shkak të rritjes së çmimeve të plehrave dhe energjisë. Këto janë kostot kryesore të fermerëve dhe të dy tregjet janë ndërprerë nga sanksionet dhe “përleshja” për gazin natyror. Nëse fermerët pakësojnë plehërimet, rendimentet globale do të jenë më të ulëta, në kohën e gabuar.
Përgjigja e politikanëve të shqetësuar mund të përkeqësojë një situatë tashmë të keqe. Që nga fillimi i luftës, 23 vende nga Kazakistani në Kuvajt kanë deklaruar kufizime të ashpra në eksportet e ushqimit, që mbulojnë 10% të kalorive të tregtuara globalisht. Më shumë se një e pesta e të gjitha eksporteve të plehrave janë limituar. Nëse tregtia ndalet, do të ketë zi buke.
Ka nisur tashmë një lojë fajësimi, në të cilën Perëndimi dënon Putinin për pushtimin, dhe Rusia dënon sanksionet perëndimore. Në të vërtetë, ndërprerjet janë kryesisht rezultat i pushtimit të Putinit dhe disa sanksione i kanë përkeqësuar ato. Debati mund të bëhet lehtësisht një justifikim për mosveprim. Ndërkohë shumë njerëz do të mbeten të uritur dhe disa do të vdesin.
Në vend të kësaj, shtetet duhet të veprojnë së bashku, duke filluar nga mbajtja e tregjeve të hapura. Këtë javë Indonezia, burim i 60% të vajit të palmës në botë, hoqi një ndalim të përkohshëm të eksporteve. Europa duhet të ndihmojë Ukrainën të dërgojë grurin e saj nëpërmjet hekurudhave dhe rrugëve, në portet e Rumanisë ose në Balltik, megjithëse edhe parashikimet më optimiste thonë se vetëm 20% e të korrave mund të rezultojnë në këtë mënyrë.
Edhe vendet importuese kanë nevojë për mbështetje, në mënyrë që të mos mbingarkohen nga faturat e mëdha. Furnizimet emergjente të grurit duhet të shkojnë vetëm për më të varfërit. Për të tjerët, financimi i importit me kushte të favorshme, ndoshta të siguruara përmes FMN, do të lejonte që dollarët e donatorëve të shkonin tjetërkund. Lehtësimi i borxhit mund të ndihmojë gjithashtu në lirimin e burimeve jetike.
Ka hapësirë për zëvendësim. Rreth 10% e të gjitha drithërave përdoren për prodhimin e biokarburanteve; dhe 18% e vajrave bimore shkojnë për biokarburante. Finlanda dhe Kroacia kanë hequr detyrimet që kërkojnë që nafta të përfshijë karburantin nga të korrat. Të tjerët duhet të ndjekin shembullin e tyre. Një sasi e madhe drithi përdoret për të ushqyer kafshët. Sipas Organizatës së Ushqimit dhe Bujqësisë, drithi përbën 13% të ushqimit të thatë të bagëtive. Në vitin 2021 Kina importoi 28 milion ton misër për të ushqyer derrat, më shumë se eksportet e Ukrainës në një vit.
Një lehtësim i menjëhershëm do të vinte nga thyerja e bllokadës së Detit të Zi. Rreth 25 milion ton misër dhe grurë, ekuivalente me konsumin vjetor të të gjitha ekonomive më pak të zhvilluara të botës, janë bllokuar në Ukrainë. Tre vende duhet të hiqen mënjanë: Rusia duhet të lejojë transportin ukrainas; Ukraina duhet të çminojë rrugën pranë Odesës; dhe Turqia duhet të lejojë ngarkesat detare të kalojnë Bosforin.
Kjo nuk do të jetë e lehtë. Rusia, duke luftuar në fushën e betejës, po përpiqet të mbysë ekonominë e Ukrainës. Ukraina heziton të pastrojë minat e veta. Bindja e tyre për t’u dorëzuar do të jetë një detyrë për vendet, duke përfshirë Indinë dhe Kinën, që kanë qëndruar jashtë luftës. Ngarkesat mund të kërkojnë përcjellje përmes forcave të armatosura, të miratuara nga një koalicion i gjerë. Të ushqyerit e një bote të brishtë është punë e të gjithëve./ Bota.al
5 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
AZILI POLITIK I BATON STANIŠIĆIT NË SHQIPËRINË E EDVIN KRISTAČ ESADISTIT ======================== Përderisa tandemi Buzhala-Haxhiu, që me kohë, kishin të preferuarit e vet për në krye të PDK-së, kryespiuni i Serbisë në Kosovë, Baton Haxhiu befasoi me kritikat ndaj Memli Krasniqit e Vlora Çitaku, kur tha se këta kanë vendosur që opozitën ndaj qeverisë ta bëjnë në klubet e natës, vetëm pse ata u panë në një manifestim madhështor të modës në Prishtinë, ku merrnin pjesë edhe personalitete tjera politike. Batoni është mësuar t’i shohë krerët e PDK-së në takime me Vuçiqin ku aranzhohen pazare tokash dhe bëhen plane për faljen e veriut të vendit tonë Serbisë hegjemoniste, ndarjen e ri copëtimin e Kosovës dhe shuarjen e shtetësisë së saj, ndaj dhe i duket shumë e panatyrshme, që udhëheqësit e PDK-së të jenë të pranishëm në manifestime mode. Madje, kur Buzhala deklaronte se Sami Lushtaku ishte personi më i mirë në PDK, i cili në kundërshtim me të tjerët, mban fjalën dhe nuk gënjen, gazetari Baton Haxhiu qonte porosi nga emisionet televizive se PDK-në, pas arrestimit të Kadri Veselit e Hashim Thaçit, duhet ta udhëhiqte Vlora Çitaku, por që tani, duket se ka hetuar zhvillime të pakënaqësisë brenda saj, ndaj edhe spiuni i Stanishiqit ka ndryshuar qëndrimin. Kryespiuni më i bujshëm i Serbisë, duket të jetë zhgënjyer aq shumë, jo vetëm me Memli Krasniqin por edhe me vet zonjën Çitaku, sa që përveçse nuk është më, më e pëlqyeshmja prej tij, për të parën e partisë, ai deklaron se njëjtë si Memli ashtu edhe Vlora janë bërë sinonime të nënshtrimit ndaj Albin Kurtit dhe vetëm pse i pa ata të ishin të pranishëm në sfilatën e organizuar nga Valdrin Sahiti, për Memli Krasniqin dhe nënkryetaren e kësaj partie, Vlora Çitakun, tha se kanë vendosur që opozitën ndaj qeverisë ta bëjnë në klubet e natës. Krejt kjo, pasi që PDK me kryesinë e re, nuk arriti të futej në Qeveri, siç pretendonte Baton Haxhiu, duke u shprehur se për PDK-në, është jo vetëm parësore, por edhe jetike, pa marrë parasysh mënyrat se si, të futet medoemos në secilën qeveri. Por varfërimi i popullsisë, izolimi total i vendit dhe gjendja e rëndë ekonomike, në të cilën e sollën vendin partitë e inkriminuara me në krye PDK-në, bënë që njerëzit, me këto parti, të mos ëndërronin më për ditë më të mira, ndaj PDK dhe aleatët e saj, jo vetëm që nuk mundën të jenë pjesë e asnjë qeverie, por edhe të bien aq poshtë me votat e qytetarëve, sa që për kohë bukur të gjatë, të mos kenë më mundësinë, për të udhëhequr me vendin. Kjo u bë shkak që të shuhen edhe ëndërrat e partisë, ndaj në shenjë vuajtje e nostalgjie, që PDK ka pasur gjithmonë për qeverisje, në pamundësi që të jetë në krye të shtetit dhe udhëheqë me institucionet normale të vendit, tani sapo ka formuar të ashtuquajturën "qeveri në hije" prej nga e ka vështirë të dalë më, për kohë të shpejtë, e kjo ka nisur ta zhgënjejë shumë edhe Baton Haxhiun, i ngelur në mëshirën e azilit, që Edvin Kristaq Rama i ka ofruar përkohësisht në Shqipëri. Përndryshe gjatë gjithë kohës sa kjo parti ka udhëhequr me shtetin, nuk ka dëshmuar kurrë rezultate efektive, përveç "sukseseve" në zhvatje, vjedhje e përvetësime kundërligjore, duke shkatërruar gjithë sistemin e drejtësisë dhe dëshmuar defektet më të mëdha që mund të tregojë një parti e njëmendtë politike në qeverisjen e vendit. Por Baton Haxhiu, gjatë sundimit të saj, gëzonte të gjitha privilegjet e mundshme dhe ishte këshilltar i Hashim Thaçit bashkë me spiunin e BIA-së së Serbisë Bratisllav Nikoliqin, ndaj dhe porosiste me kohë, që në rast se do të burgoseshin Hashim THaçi e Kadri Veseli, kryetare e re të jet Vlora Çitaku , të cilën e shihte si faktorë që pa marrë parasysh rezultatin e votimeve, PDK-në, vetëm ajo mund ta fuste në Qeveri, akt që Batoni e vlerësonte si akt me shumë rëndësi. Por duke qenë se, kjo nuk u realizua, dhe spiuni i njohur i Serbisë, gjatë karrierës së tij, u detyrua ti ndërronte disa padron dhe pas Jovica Stanishiqit e Hashim Thaçit, ka rreth dy vite që është futur, tërësisht në shërbim të sivëllait të Vuçiqit, Edvin Kristaq Ramës, dështimet e PDK-së, ai ka filluar ti shohë edhe si dështime të veta, ngase kolegët e tij spiun, si Bratisllav Nikoliqi gjetën vend në Listën srpska, kurse ky, pas arrestimit të Thaçit u detyrua të ikte në Shqipëri, ku ka filluar të mos ndihet i sigurtë as atje. Ndaj duket se Baton Haxhiu vërtetë po përjeton ditë të këqija dhe nuk po ndihet aspak mirë,në vendin në të cilin ka marrë azil, ngase pas burgosjes së Thaçit, emri i tij ka filluar të harrohet në Kosovë dhe pesha e Baton Haxhiut, po bie në mënyrë rapide, madje edhe Edvin Kristaq Rama, ka nisur ta kuptojë ngadalë se sa i parëndësishëm është bërë Batoni pas ndryshimeve politike në Kosovë, i cili tanimë, nuk mund ti hy më në punë as Serbisë që ta ndihmojë sadopak Aleksandër Vuçiqin, për gllabërimin e Veriut, pra edhe vet Rama ka filluar të tërhiqet dhe të mos i japë më asnjë rëndësi, spiunit të njohur të Serbisë, duke e lënë Batonin tërësisht jashtë dore dhe të vetmuar në fatin e keq të tij. Kështu që shuarja e iluzioneve se ai, sërish edhe nga atdheu, do të mund të veprojë si spiun i armiqve të shqiptarëve dhe mungesa e mbështetjes së kuislingut Thaçi, që Batoni të bëjë emër e rritet zëri i tij, duke punuar nga Kosova, për Serbinë hegjemoniste, e kanë sjellë para një zhgënjimi kaq të madh bashkëpunëtorin shqipfolës të UDB-së dhe BIA-së së Serbisë, sa që, përveç sulmeve të pakursyera kundër Presidentes Vjosa Osmani dhe Kryeministrit Kurti, tani ai damkos pa asnjë mëshirë edhe zyrtarët më të lart të PDK-së, si Memli Krasniqi e Vlora çitaku, të cilët për shkak të paaftësive për ti fituar zgjedhjet dhe krijuar vet Qeverinë, jo vetëm që i kanë humbur keq ato, por tani kanë filluar edhe të improvizojnë, duke u argëtuar me të ashtuquajturën "qeveri në hije". "Krijesë” e cila jo vetëm se nuk do t’i hy aspak në shërbim PDK-së, por nuk do të mund ta ndihmojë më as spiunin më të njohur shqipfolës të Serbisë, Baton Haxhiun, emri i të cilit, me burgosjen e Thaçit, ka filluar të heshtet dhe kalojë në harresë, i cili mund të përmendet përsëri vetëm nëse së shpejti, nga shteti i Kosovës ngritet padi penale kundër tij, për bashkëpunim me shërbime të huaja sekrete dhe spiunazh kundër vendit, për ti krijuar favore Serbisë. Për aq më tepër sulmet e spiunit të Serbisë kundër emrave kryesor aktual të kryesisë së PDK-së duket sikur sinjalizojnë se brenda kësaj partie, ka jo vetëm përplasje të vogla verbale në prapavijë, por faktikisht ekziston dhe zhvillohet edhe një konflikt i hapur, brenda për brenda partisë ndërmjet grupit të mbështetësve të Hashim Thaçit të cilët nuk mund të pajtohen që PDK-në ta udhëheqë dikush që nuk është nga Drenica, si dhe të një grupimi tjetër fraksionist, që përpiqet për reformimin e njëmendt të kësaj partie. Ndaj i bindur se duke mbështetur ndonjë kandidat të preferuar me origjinë nga Drenica, për tu emëruar kryetar i PDK-së, do ta ndihmonte edhe rikthimin e pozicioneve dhe privilegjeve që ai i kishte dikur në kohën e kuislingut Thaçi, Baton Haxhiu si një dhelpër e vjetër që është, ka mundur ta hetojë me kohë këtë fakt, dhe me shpresën se grupi tjetër do ta nxjerrë edhe atë nga gjendja depresive në të cilën është katandisur si azilant i pavlerë dhe i padëshiruar politiko-ekonomik në Tiranë, ka filluar ta sulmojë publikisht Memli Krasniqin e sapo zgjedhur në krye të partisë dhe Vlora Çitakun si nënkryetare dhe zëvendëse e tij, me shpresën se do i ndihmojë vetes dhe grupit tjetër në krijimin e avantazhit për përmbysjen e kryesisë aktuale të PDK-së, dhe kthimin e kësaj partie në duart e drenicasve, që sipas bindjes së tij,do të ishte edhe shpëtimi i kryespiunit të Serbisë Baton Haxhiu. (Me qetësi, me drejtësi, me dashuri, me buzëqeshje e lumturi i juaji Bardhyli.)
O mashkull , a mendon se te lexon njeri kur shkruan kaq gjate e te gjitha hajvanlleqe ?
Pse akoma ka force ky!!! Ne lexojme perdita qe ka mbaruar rusia qe po fiton ukrania etj. Tani na thoni qe bota sdo kete buke dhe rusia do kete sa te doje!!! Tani na thone qe sdo kemi gaz per korent e ngrohje ndersa ne rusi nuk do mungoje!!! Si duket ne prodhojme shume internet twitter instagram Facebook prodhojme smartphone show por fatkeqesisht keto nuk i ha dot. Me sa duket vlerat e verteta te jetes sic eshte ushqimi nuk eshte prioritet i perendimit por i rusise indise kines etj. Nejse shyqyr e mundem rusine dhe te na rroje zelenski me fashistet e vet
Po pra, embargua eshte embargo, po fajin e ka Rusia. Sipas analizes duhet qe Rusia ta jape grurin me detyrim
Per keto qe akuzojme Putinin, ne ne Perendim i quajne S•A•N•K•S•I•O•N•E! Qyfyre te te “moralshmeve perendimore (Amerika nenkuptohet) qe kane vrare me shume njerez ne shekullin e 21-te se te gjitha kombet se bashku vetem nga sanksionet brutale qe vendos neper glob. Koha do ta tregoje kush beri levizjen e duhur…! PS Putini eshte nje autokrat por perendimi eshte nje hipokrit