Te fundit
Kush janë ‘Amishët’ që Trump i cilësoi të ‘paprekshëm’ nga autizmi: Historia e popullit më të pazakontë në SHBA
24 Shtator 2025, 11:21Bota
TEMA
“Ka një grup njerëzish që nuk bëjnë vaksina dhe nuk marrin ilaçe dhe që nuk kanë autizëm. Janë komuniteti ‘Amish’. Nuk kam dëgjuar asnjë rast”.
Kështu u shpreh presidenti amerikan Donald Trump, gjatë fjalës së tij teksa ndaloi përdorimin e oaracetamolit gjatë shtatzënisë sepse ndikon në autizëm.
Por, kush janë ‘Amish-ët’, që u përdorën si një argument nga Trump?
Ata janë një komunitet fetar konservator, që jeton në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. ‘Amish-ët’ bëjnë një jetë të thjeshtë dhe nuk kanë përqafuar modernitetin e kohës në asnjë sferë të jetës.
Nuk përdorin teknologjinë, nuk vaksinohet, nuk përdorin medikamente dhe sëmuren shumë rrallë.
‘Amish-ët’ janë cilësuar si komuniteti më i shëndetshëm në SHBA, dhe sipas studimeve ja cilat ishin arsyet se përse ata sëmureshin rrallë: nuk vaksinohen, konsumojnë ushqime që prodhojnë vetë (asnjë ushqim të paketuar apo të përpunuar), bëjnë një jetë shumë aktive, nuk përjetojnë stres, dhe kanë krijuar një komunitet të tyre ku ka barazi dhe harmoni. Jetojnë njësoj siç kanë jetuar amerikanët para 300 vitesh.
Por nuk dihet me saktësi nëse në këtë komunitet nuk ka sëmundje, apo raste me autizëm, sepse ata nuk kryejnë vizita, kështu që problemet shëndetësore dhe ato zhvillimore mund të mbeten shpesh të paidentifikuara.
Amishët, historia e popullit më të pazakontë në SHBA
Popullsia amishe ka emigruar disa shekuj më parë në Amerikë nga Europa. Ata përbënin një nga grupet kristiane anabaptiste me rrënjë në reformimin protestan në Europë, në shek e XVI. Por nuk ranë dakord as me katolikët dhe as me protestantët në disa pika dhe dolën si lëvizje më vete që u quajt ‘Anabaptizëm’.
Amishët përbëjnë një popullsi krejt të veçantë të Amerikës me zakone e tradita që e dallojnë nga e gjithë popullsia e saj. Amishët kërkojnë të jetojnë të shkëputur nga bota si një mënyrë për të ruajtur pastërtinë e besimit të tyre, dhe respektuar traditën e mënyrën e jetesës së stërgjyshërve të tyre.
Amishët nuk përdorin makina, elektricitet, dhe kanë parimet e traditat e tyre të cilave u qëndrojnë besnikë. Martesat bëhen vetëm brenda fesë së tyre, dhe komunitetit amish dhe çdo përjashtim nga ky rregull është me pasoja të rënda për atë të ri apo të re që e thyen atë. Ai ose ajo shkishërohet dhe braktiset nga familja dhe shoqëria për jetë.
Amishët, ndryshe nga shoqëria amerikane, njohin e respektojnë të tjera vlera. Ata respektojnë identitetin e grupit mbi atë të individit, bindjen mbi iniciativën individuale, modestinë e përuljen mbi krenarinë, kooperimin mbi independencën. Flasin tre gjuhë: një për jetën e përditshme, një për në kishë, dhe e treta për tregtinë më botën që i rrethon. Gjuha e tyre e trashëguar është një degë e gjermanishtes që quhet gjermanishtja e Pensilvanisë. Pas ardhjes në Amerikë, ruajtja e gjuhës së tyre, u kthye në simbol të ruajtjes së mbijetesës së origjinalitet të tyre, të identitetit të tyre, traditave, veç nga bota amerikane.
Fëmijët mësojnë anglisht kur shkojnë në shkollë, por ajo kurrë nuk bëhet si gjuhë e nënës për ta. Gjuha e Zotit, është gjermanishtja e vjetër në të cilën lexojnë Biblën, thonë lutjet dhe këndojnë himnet e vjetra. Anglishtja është gjuha e biznesit. Gjithsesi kur shumica e amishëve jetojnë e punojnë në ferma dhe anglishtja është e kufizuar vetëm për aq sa u duhet, kryesisht për shitje produktesh e komunikimit me blerësit.
Në shtëpira, amishët nuk përdorin telefonat, radion, televizorin e pajisjet elektrike. Gratë gatuajnë ende në soba me dru.
35 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Kllufi Trap, le te shkruaje per jetegjatesine e amishve. 62 vjec eshte shume i vjeter nese jeton akoma. Kllufat si Trapi, vec injorance mbjellin.
Amishet kane raste me autizem po nuk i raportojne se thone te theret qe nuk i mbron zoti. Trampi eshte kellef kari po kur e votojne ca debila sidomos shqipot njehere
leje ca thone,i kam pare ne Costco Canada duke blere frigorifera,lavatrice dhe pajisje te tjera elektike dhe me makina nga me te mirat pick up truck prodhime amerikane.Gjithashtu i kam pare edhe ne spitale per vizita apo operacione.Sa per dijeni cmimet e produkteve bujqsore apo blegtorale i kane me trefishin e cmimeve te tregut dhe te pacertifikuara si bio.
Ne shkoja shpesh kur jetoja nje ore larg tyre ne Ohio .kryesisht bleja mish sa kisha prindet gjalle Njehere zgjodha nje qingj tre kater muaj para dhe i thashe ma rrisni e do vi ta mar e ta blej per christmas . I thashe nese keni mundesi jepini qumesht . Jan kaq matrapaze sa qe kur shkova me llogariti qumshtin qe ikishte dhene dhe me doli 3-4 fish me shtrenjte sikur te bleja nje te zakonshem . Po ne qaftime nese ja ka dhene ate qumesht . Jan njerez te pa shpirt ne tregeti dhe asnje se di ca ushqimi blen se nuk pranojne veteriner shteti tja kontrolloje
O toç, ata të kanadasë, që i kanë gratë me kapuç e fustane në fund të këmbëve, nuk janë amish-a, janë një variant i tyre, por i modernizuar. Gratë u pjellin në maternitet.
Për ironi…..po tallem me vargjet e një kënge popullore pukjane të kohës kur Sali Berisha ishte sekretar i partisë punës Shqipërisë : “Lum e lum, Si ne n’Pukë, Kena furrë, Me pjekë bukë, Kena rrugë, Me asfalt, Ecin burrat, Ecin gratë, Kena shkollë, Me konvikt, Me palestër, Me u stervit…..” Etj….
Mos te harrojme qe cdo gje per te ngrene e bejne vete ,cdo gje bio ,shume kanadeze dhe amerikane shkojne dhe psonisin te ata
Po ne kohe te para se mjekesia te avanconte pse rronin njerezit deri ne 32 vjec dhe ik in per lesh? Qe nga kohet e lashta? Nuk hanin bio? Ju qifsha Bion dhe karlliqet qe ne kohe te enverit cdo gje bio dhe njerezit e dobet dhe 40 vjec ne shtylle thoshin eshte xhaje. Kur semuren edhe amishet dte doktori i ke dhe moshen mesatare e kane 62 vjec
Njerëzit më përpara vdisnin më herët se sa sot sepse ushqimi që hanin nuk ishte i pasur në vitamina, proteina, karbohidrate etj. etj. P.sh. eskimezët vdisnin herët sepse hanin vetëm peshk, nuk i njihnin frutat që hanë në Mesdhe dhe gjetkë. Po kështu edhe afrikanët dhe popujt e tjerë vdisnin herët sepse kishin edhe ata dietë të varfër. Nē kohët e mëparshme njerëzit vdisnin sepse thjeshtë ftoheshin ose prej mushkonjave etj. etj.
Ne kushte te selektimit natyror, jetegjatesi ka , por pak e mberrijne. Pra askush se perjashton qe ne kushte jetese si 2000 vjet me pare, dikush e mberrin moshen 80-90 vjec, por nuk e mberrin 70% e popullsise sic ndodh sot ne kushtet ku mjekesia nderhyn.
Jam plotesisht me juve Vlora. Per me shume do tregoj dicka te jetuar kur mberrita ne Canada ne fillim te viteve 2000 Pronari I kompanise se granitit ku une fillova pune kishte Shoqeri me nje grup te tille dhe ne Canada quhej Colony. Ai bisedonte me djemte e rinj dhe ju premtonte $1000 nese pranonin te linin shtatzene femrat e reja ne Colony. Nuk e di nese shkoi dikush apo jo, por propozimi u be fare hapur
Ej Andi...Vazhdon kjo oferte akoma,apo eshte rritur....dhe me 1000 dollar cad eshte vetem per nje apo per te gjitha. dhe po qe per te gjitha 1000 cad jane shume pak ,se eshte gjithe ajo pune per tu bere.
Hey UNE….one by one ka qene ne ate kohe. Tani nuk e di nese skema vazhdon se nuk jetoj me atje.
Amishet nuk bejne as vizita mjekesore keshtu nuk ka ndoje regjister a te dhene se cfare semundje kalojne. Pra se mer vesh bas semundjet as shkaqet e vdekjes se amishit. Thjesht ata jetojne si 200 vite me pare Pa asnje lidhje me vaksinen
Un i kam afer dhe shkoj shpesh blejprodhime ushqimore ke to . Jan kokra debilash . Per tregeti jan katila ste falin nje cent dhe gjithmon mundohen me ta fut . Jetojne ne nje vend me kafshet dhe ju vjen era perc qe nje milje para fshatit ku jetojne . Udhetojne vetem me autobuz dhe perdorin vetem posten si mjet komunikimi ne distance . Udhetojne vetem me karoce dhe nese jane para teje ske te drejte ti parakalosh . Shpesh ngadalesojne kastile qe te luajne me nervat e shofereve . Para shum viteve nje shqiptar nga nervozizmi i hodhi karrocen megjithe karocier ne kanal . U be problem deri ke governatorii Indiana . Jetojne kryesisht ne Philadelphia Ohio e Indiana dhe jane te ndryshem me njeritjetrin . Une tashme i dalloj nga forma e kapeles Shkurt muhabeti pranoj100' here me mire te jem autik se sa te jetoj si keta .
Bota ka budallenjt e vet, ka edhe ata qe i bejne reklame budallallekut.
Eshte fakt i njohur qe femijet e popullates Amish nuk kane raste autismi. Jetegjatesia eshte njesoj si pjesa tjeter e popullates qe merre dosat e hapave ne 3 vakte
Ku e di ti se une ikam pas 27 vjet afer dhe nuk kam degjuar per nje studim te tille . Pastaj ata jane te gjithe debila te lindur me keq se autiket
Amishet nuk dokumentojne asgje. Sidomos kur kane femije te semure se nuk i le ordnungu i famshem. Amishte jane rrota kari
U get zgjidhja te gjithe te jetojme si Amish. Shitni makinat dhe blini karroca. Hiqeni bidene dhe Merrin gjethen e fikut. Hiqeni elektricitetin dhe Merrin qirin!
Pervec nobel per paqe to jepet Trapit nobeli per mjekesi!
Trampit ti jepet nobeli që ka pesë gra zyrtare. Vetëm kaq mjafton. Kar derr.
Care kar derri eshte Trapi more trap. Ai e ja Lene Melanine me dildo.
Keta me duket we martohen brenda fisit te tyre
Emigrant, plotesisht dakord me juve, per me shume ata pranojne djem te rinj emigrante te lene shtatzene vajzat e tyre te reja dhe ofronin $1000 per cdo shtatezani.
Jo re jo Dun cur ca cecen nga shqipetia apo taleban nga kosova
Kam jetuar ne Pensilvenia dy vjet afer tyre , amishet puntore dhe miq shume te sinqert , dio .Me repekt per komunitetin Amish qe me kan respektuar .
Pse genjen . Ku te bejne mik ato . Ato jane trapa e se kuptoj dhe po e pate ce do miqesine e tyre .
Qenkan si ne 40 vjet me pare
Jo 40 vjet por 80 vjet me pare , fill pas clirimit filuan ndrysimet e Jetese s , qe nga vaksinimet elektrifikimi ne qytet u hoq kandili , vatra te ezjarit u zevendesuan me soba , mbas 70 per popullin e thjeshte lavatrcet me te hedhur ujin dhe benim shtrydhjen ne fund pastaj frigoriferi OBODIN i Replikefamshmi qe kishte vend vetem per 2 kg mish e jo me shume keshtu qe mos na krahasoni me popullin e vecante Amish ? Ne jemi nje popull qe na pelqen zhvillimi , Emancipimi dhe jo mesjeta ate ja leme te meren Historjanet monument kulture ? Edhe nje gje gjithmone zhvillimi brenda normave te qyteterimit?
Sali , si ka qene p....i sat eme para 40 vjetesh? E d ti? Se une e di mire, si pjeshke ka qene, Ajo nuk ankohet.
Sa eshte numri I popullsise se tyre ? Perafersisht nese nuk e dini !
Ja bythe - qiret sperama e jenicereve turq i kane breket mut dhe feckat e fisit kurva komentojne nje komunistet qe duhej te merrte leje tek keta se si te jetojne. Cdo gje keta gay e lidhin me amshorin Trump qe shkerdhen me te mirin dhe te gjithe i bejne tehmena ku nder shume koqe shefi i NATO-s Mark Rutte (Rrota) qe u hyfte nga pas dhe ne goje e quan "Gjyshi". Merruni me Ramen o gra e moter-qire qe u ka dhene duart e u ka debuar nga Albanistani, u ka zevendesuar me jevgj nga Bangladesh, India, Filipinet e me rradhe, per ju shkerdhata Ramuti i ka falur vajzes se Trump ishullin mrekulli te Sazanit.
Tramp ju ka qire grate dhe motrat juve qe e doni jo atyre qe nuk e duan. Je jeni misherimi i atyre qe qiju motren dhe fisin se te pyesin a ju qiu fort? Trampistat jane llumi i kurvave te botes
https://x.com/tylenol/status/839196906702127106?t=aVFYJ62-MPT7oBD_tlgT5Q