Te fundit
Kush janë favoritët për Nobel-n e Paqes dhe a ndodhet Trump mes tyre?
8 Tetor 2025, 19:10Bota
TEMA
Pak para shpalljes së çmimit, një gjë është e sigurt: Donald Trump nuk do ta marrë Çmimin Nobel për Paqen që dëshiron kaq shumë këtë vit. Por kë do të tërheqë Komiteti Norvegjez i Nobel-it nga kapelja e tij?
Çmimi Nobel për Paqen do të shpallet të premten në orën 12:00 GMT në Oslo, në një kontekst mjaft të errët: që nga fillimi i regjistrimeve në vitin 1946, numri i konflikteve të armatosura nuk ka qenë kurrë aq i lartë sa në vitin 2024, sipas Universitetit Uppsala të Suedisë.
Një gjë duket e sigurt. Edhe pse ai pretendon se e meriton çmimin për rolin e tij në zgjidhjen e tetë konflikteve, Donald Trump nuk do ta fitojë atë, të paktën jo këtë herë, nëse u besohen vëzhguesve.
“Jo, nuk do të jetë Trump këtë vit”, tha për AFP profesori suedez Peter Wallensteen, një ekspert për çështjet ndërkombëtare.
“Ndoshta vitin tjetër? Deri atëherë, pluhuri do të jetë ulur mbi iniciativat e tij të ndryshme, veçanërisht në krizën e Gazës”, shtoi ai.
Ekspertët e konsiderojnë reputacionin e presidentit amerikan si “paqebërës” shumë të ekzagjeruar dhe shprehin shqetësime në lidhje me ndikimin e linjës së tij “Amerika e Para”.
“Përtej përpjekjeve të tij për të ndërmjetësuar në Gaza, po shohim politika që bien ndesh me qëllimet dhe parimet e vullnetit të Nobel-it”, përkatësisht bashkëpunimin ndërkombëtar, vëllazërinë midis popujve dhe çarmatimin, thotë Nina Greger, drejtoreshë e Institutit të Kërkimeve për Paqen të Oslos (PRIO).
Tërheqja nga organizatat ndërkombëtare dhe traktatet shumëpalëshe, një luftë tregtare “madje edhe kundër miqve dhe aleatëve të vjetër”, pikëpamjet anti-Danimarkë, përdorimi i ushtrisë në qytetet amerikane, sulmet ndaj lirisë akademike dhe lirisë së shprehjes…: lista e ankesave është e gjatë.
“Ne e shohim të gjithë pamjen”, shpjegon Jürgen Vande Fridnes, kryetari i komitetit prej pesë anëtarësh që jep Çmimin Nobel për Paqen.
“Ajo që ka rëndësi është organizata ose personaliteti në tërësi. Por ajo që ne shikojmë para së gjithash është ajo që ata kanë arritur konkretisht në shërbim të paqes”, thotë ai.
Një laureat i Nobel-it “jo shumë i diskutueshëm”?
Këtë vit, 338 individë dhe organizata janë nominuar për Çmimin Nobel, një listë që ka mbetur sekret për 50 vjet. Dhjetëra mijëra njerëz (parlamentarë dhe ministra nga të gjitha vendet, ish-laureatë, disa profesorë universiteti, anëtarë të Komitetit të Nobel-it, etj.) mund të paraqesin një emër si kandidat.
Në vitin 2024, Çmimi Nobel iu dha Nihon Hidankyo, një organizatë e të mbijetuarve të bombardimeve të Hiroshimës dhe Nagasakit që po zhvillon një “kryqëzatë” kundër armëve bërthamore.
Në mungesë të një favoriti të qartë, emra të ndryshëm qarkullojnë në Oslo: rrjeti vullnetar sudanez i Ekipit të Reagimit të Menjëhershëm (ERR), rusja Yulia Navalny, e veja e figurës së opozitës Alexei Navalny, ose misioni i vëzhgimit të zgjedhjeve të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) (OBIDDH).
Vitet e fundit, në përzgjedhjet e komitetit të Nobel-it, “kemi parë një kthim në gjëra pak më afër ideve klasike të paqes, duke ruajtur lidhjen me të drejtat e njeriut, demokracinë, lirinë e shtypit dhe gratë”, thotë Halvard Leyra, drejtor kërkimesh në Institutin Norvegjez të Çështjeve Ndërkombëtare (NUPI).
“Intuita ime është se këtë vit një person që nuk është shumë i diskutueshëm do të zgjidhet për çmimin”, thotë ai.
Komiteti i Paqes i Nobel-it mund të zgjedhë kështu të theksojë edhe një herë angazhimin e tij ndaj një rendi botëror të sfiduar nga Donald Trump duke ia dhënë çmimin shefit të OKB-së António Guterres dhe/ose një agjencie të OKB-së si UNHCR ose agjencia palestineze e refugjatëve (UNRWA).
Ai gjithashtu mund të nxjerrë në pah drejtësinë ndërkombëtare – Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë të OKB-së (GJND) ose Gjykatën Ndërkombëtare Penale – ose lirinë e shtypit, e cila është nën kërcënim, duke i dhënë çmime organizatave joqeveritare si Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) dhe Reporterët pa Kufij (RSF). Ose mund të zgjedhë surprizën, siç bën shpesh.
1 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Po mire i japim cmim per genocid dhe pedofili moterqirit portokalli