Te fundit
"T’i shtrydhën trutë putanat" - Kujtimet e panjohura të Lasgush Poradecit për Enver Hoxhën: Kur erdhi nga Parisi, kolegët e tallnin ‘Tutkun’
2 Tetor 2024, 09:20Dossier
TEMA
A është takuar poeti Lasgush Poradeci, me Enver Hoxhën? Sa të vërtetë ka në kujtimet që gruaja e diktatorit, Nexhmije Hoxha, propagandoi pas vdekjes së tij, mbi marrëdhëniet e dhembshurisë e dashurisë të Enverit, për shkrimtarë e artistë. Ismail Kadare, në një intervistë disa vite më parë, shprehej: “Dikush si Lasgush Poradeci, do të dridhej në varr, po të lexonte, se ç’shkruhet për të. Poeti më i madh i gjallë i krejt epokës, jetoi 40 vjet si i vdekur, kaq shumë ishte i mënjanuar, i ndaluar, i shtypur me këmbë. Kurse zonja Hoxha, përpiqet të na mbushë mendjen, se sa shumë e donte Enveri e, sa shpesh interesohej për të”!
Në librin me kujtime; “Të vërteta e të pathëna për Lasgushin”, botim i vitit 2000, bashkëkohësi dhe miku i poetit, Tomi Mato, bëhet dëshmitar i mos takimit mes Lasgushit dhe Enverit, në vitin 1983. Në këtë rrëfim, jepet dhe varianti sipas poetit, i takimeve të hershme, kur Enver Hoxha, nuk ishte bërë ende diktator dhe kur në Liceun e Tiranës, e kishte dalluar mes të rinjve, për kompleksin e tij të inferioritetit.
BALLË PËR BALLË
Një ditë e gëzueshme vere në Volorekë (Drilon). Banorët dhe familjet e tyre, drekojnë nën hijen e pemëve. Mes tyre Lasgushi me të bijën, hequr pak mënjanë. Me vete një shishe vere, holluar me ujë burimi. Nuk e dinte kush, se nga çasti në çast, aty do t’ia behte Udhëheqësi me të shoqen, nga pas eskorta. Ishte vera e vitit 1983. Kjo ditë i kujtohet mirë Tomi Matos, dhe e rrëfen në librin “Të vërteta e të pathëna për Lasgushin”.
Ndërsa turma zuri të këndojë “Enver Hoxha e mprehu shpatën”! dhe të bërtasë “Parti-Enver, jemi gati kurdoherë”. Njerëzit dyndeshin, kush e kush t’i shtrëngonte atë dorë, ndërsa truprojat shtynin, t’i hapnin udhë “kalorësit”.
Të dy me bastun në dorë, të vjetër boll. Me të dëgjuar lajmin dhe brohoritë e turmës, Lasgushi u veçua nga turma, por nuk është larguar. Nuk është menduar gjatë, të rrijë apo të ikë, pasi askujt nuk kishte për t’i hedhur fije dyshimi, kishte apo nuk kishte dëshirë ai, të takonte Enverin. Në euforinë e turmës ndokush, mund të mendonte se ky reagim ishte normal, për natyrën e tij flagrante, të ftohtë e kapriçoze. Por askush, as kishte parë, as kishte dëgjuar.
Vera e vitit 1983, ishte i vetmi shans publik, ku ata të dy janë ndodhur spontanisht, në të njëjtin vend, njëri mes turmës, tjetri jashtë saj. Poeti i ka hedhur sytë dhe e ka lënë në hall të vet, megjithëse vështirë ta dallojë, në atë dalldi. “Enveri dhe Lasgushi, pushuan për 20 vjet bashkë në Pogradec dhe një kafe, nuk e pinë bashkë”, shkruan Tomi Mato, në rrëfimin e tij, “A është takuar Lasgushi me diktatorin”.
Pikërisht pas kësaj dite, ai e kishte pyetur poetin, nëse ishin takuar ndonjëherë pas çlirimit. Në vend të komenteve, Lasgush Poradeci i kishte rrëfyer, fabulën e thjeshtë të njohjes me këtë “qerrata”, 43 vjet më parë, në Liceun e Tiranës.
Viti 1937, NJË AUTOGRAF ENVERIT
“U njohëm në gjimnazin e Tiranës, në vitin 1937. Unë isha 12 vjet më i madh, isha më i shkolluari, kurse Verua, erdhi nga Parisi, ashtu “tabula rasa”. Kolegët e tallnin: “Tutkun”, i thoshin. “Të kanë vajtur këmbët, e jo koka në Paris. T’i shtrydhën trutë putanat…”! Mua më vinte keq. E shoqëroja, më kupton, më vinte keq, ndaj e shoqëroja, se të tjerët i ishin larguar. Një ditë, se ku i kishte gjetur dy librat e mi; “Vallja e yjeve” dhe “Ylli i zemrës”.
Më tha disa vjersha përmendësh prej tyre dhe m’u lut, t’i shkruaja diçka me dorën time në libër dhe ai ta kishte si kujtim, nga njeriu që iu gjind, kur të tjerët iu larguan. Ia shkrojta. Ai më përqafoi dhe më ftoi për darkë në shtëpi. Tri herë më ftoi, por nuk i vajta”!
Ky ishte rrëfimi që Lasgushi, i kishte bërë autorit Tomi Mato, më 1983 dhe dy vjet më pas, Enver Hoxha vdes. Por është bashkëshortja, (Nexhmija), besnike pas vdekjes, ajo që rishikon e kujdeset për kultin e të shoqit, aty ku vetëm nëpërmjet hipnozës ai mund të rrezikohej seriozisht. Dhe ishin mendjet intelektuale, ato që ishin kërcënuar e kishin pasur presionin më të lartë prej tij, ato nga çasti në çast, mund të shpërthenin.
Kur Pallati i Kulturës së Pogradecit, do të merrte emrin “Lasgush Poradeci”, pas vdekjes më 1987, në muzeun e qytetit, vjen një letër nga Nexhmije Hoxha, me titull: “Nga kujtimet e shokut Enver, për Lasgush Poradecin”.
Aty shkruhej: “U interesova për Lasgushin, pranë shokëve të Partisë dhe më thanë se është mirë me shëndet…! E kam njohur para lufte, kur isha profesor në gjimnazin e Tiranës…! Ai ishte i dëshpëruar nga regjimi i Zogut, prandaj preferonte të jetonte i vetmuar. Dikur dilte dhe bashkohej me ne”!
Por për habinë e atyre që e njihnin situatën, letra mbante datën 28 gusht 1981 dhe po bëhej e njohur, kur njeri kishte vdekur vërtet, ndërsa vepra e poetit, bashkë me të dhe ai vet, sapo kishte nisur të jetonte.
TAKIME TË NDALUARA
Lasgush Poradeci, ishte njohës i mirë i gjuhës gjermane, përveç faktit që kishte përkthyer prej saj vepra, nga Gëte, Shiler, Hajne. Si e kurdisur deri në këtë pike, censura ndaj tij, edhe takimet me artistë gjermanë që vizitonin Pogradecin, i ishin ndaluar në momentin e fundit. Në rrëfimin e Tomi Matos; “Përse nuk e takoi Peter Oberi, Lasgush Poradecin”?, një mik i poetit në vitet e studimit në Gracë, Austri, thuhet se; si nuk “munden” të takohen.
Lasgushi kishte këmbëngulur dhe e kishte pritur mikun në “kullën” e tij. Por Sekretari i Parë dhe Kryetari i Komitetit Ekzekutiv të rrethit, kishin nxjerrë arsye shëndetësore të Lasgushit, që si kokrra e mollës priste mikun e tij, nga çasti në çast.
Peter Ober “u bind se Lasgushi nuk mund të priste, por as nuk bën dot vizita”, ndërsa me keqardhje kishte thënë: “I uroj shëndet mikut tim të zemrës. Jemi pleq. Desha ta takoj e të bashkëpunoja me të, pasi kam respekt për penën e tij. Është i madh. Keq më vjen që nuk u takuam në këtë botë. Mbase do ta takoj në botën tjetër”!
Në vitin 1978, në Pogradec kishte ardhur një trupë artistësh gjermanë. Gjatë shfaqjes së tyre, u kishte bërë përshtypje në radhë të parë, plaku me kone të bardhë, që thërriste “Bravo, bravo”! Nga kurioziteti, kishin mësuar se ai ishte poeti më i madh, i gjallë shqiptar. Të nesërmen kur kishin rënë dakord të piqeshin të dyja palët, takimi i tyre ishte anulluar.
Nga dufi Lasgushi ishte shprehur: “Këta qeveritarët më shikojnë si budalla, si armik dhe jo si një poradecar akademik. Çudi! Pse e kanë krijuar këtë opinion?! Më hipën nga njëherë që të vete në zyrë dhe t’u lëshohem ashtu vençe. Po unë s’e turpëroj, por e nderoj Poradecin”!
LIDHJA SHKRIMTARËVE NDËRRON MENDJE, NË 80 VJETOR!
Ishte stina që e gjente në shtëpinë e Tiranës. Atë ditë mbushte 80 vjeç. Miq shkrimtarë, e kishin vizituar gjatë gjithë ditës, ndërsa të nesërmen, do të zhvillohej ceremonia në Lidhjen e Shkrimtarëve dhe Artistëve. Ajo ditë, përshkruhet nga Tomi Mato, i pranishëm me një grup pogradecarësh, në shtëpinë e poetit.
“Troket dera. Nafija e hapi dhe hyn Luigj Mazi (administrator i Lidhjes). Pasi u përshëndet me Lasgushin dhe me ne, ai filloi të flasë me një ndrojtje dhe trishtim, që nuk të sillte optimizëm: ‘Më ka dërguar Lidhja, t’ju njoftoj zoti Llazar, se nesër për arsye sekrete, anullohet ceremonia e festimit të 80-vjetorit të datëlindjes suaj! Kaq tha dhe iku”!
Por Lasgushi, që nuk e ndërronte me asgjë këtë moment miqsh, që e kishte pagëzuar “Barku i Shën Mërisë”, as me festën e Lidhjes, kishte bërë “Gëzuar”, me raki e këngë.
Kur poeti mbylli sytë, më 13 nëntor 1987 dhe trupi i tij kishte udhëtuar nga Tirana në Pogradec, “nga lart”, ishte dhënë urdhër, se nuk duhej të kishte ceremoni “të tepërta” nga pogradecarët, nga ata që Lasgushi i kishte quajtur në gëzim e sipër “Barku i Shën Mërisë”. Të gjitha adetet, ishin bërë në Tiranë.
38 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Burr kurv qe e shan mas vdekjes , si mund te jet e vertet kjo qe thua ti or pler or bastard per Enver Hoxhen , si ke fytyr e shan o cinik njeri shkerdhat qe nuk ke drejtuar dot shtepin tende , nje njeri i deshtuar inferior, nuk organizon luften çlirimtare e fiton ate nderton shqiperin nga Aja tek zhja qe ju sojsez e lat gjith morra , i beri shqiptaret evropian dhe la pas nje armat pa fund intelektualesh ku tek tuk ka dhe bastard si ty qe hedh balt mi burrin me te madh qe beri histori dhe siguroi sovranitetin e kti vendo o buegaxhi i ndyr or njeri i mbytur ,nga cmira çfar nuk thoni per ata qe kan qen me te zot se ju ,poradeci nje mender cope muti gjykon nje burr shteti qe beri per shqiperin ate qe perveç Skenderbeut dikur se ka ber kerkush tjeter : shan llumi njerezit qe skan dirigjuar as jeten e tyre dot , gjykojn kta funderrina dhe shajn burrin me te madh te kti kombi Enver Hoxhen qe duan apo zduan armiqt e tij si ky llumi qe ka treguar kte histori baltosje ai ishte udheheqsi dhe burri qe shpetoj kombin shqiptar dhe i beri shqiptaret nga analfabet total ne nje popull 7 het me te madh ne numer dhe te ter me shkoll te mesme , flasin kta mutrat si lazgush poradeci qe e kan dhjer me nje mut kte vend dhe kan par vetem bythen qe kan pasur me vete , llumi antishqiptar .Enver Hoxha beri xhberi ne beqarin e vet i lumt palla se ishte dy meter burr jo gorrill si poradeci qe e martoj fisi , por Enveri qe ne martesen e tij ishte nje burr 100 per 100 familjar i ndershem dhe la pas nje familje brilante o legeni poradecit o llum ordiner , ran Malet dolen siper ujtit Halet ne kte vend ka 30 vjet .
shko ore llapaqen i ndyre laj gojen perpara se te flasesh per Lasgushin qelbesire. Fara e ndyre Enveriste ende vazhdon ne kete vend, kurvari i qelbur gjirokastrit e shkaterroi tere Shqiperine me paranojat e tij e vrau bijte me te mire te kesaj toke, vjen dhe na derdellis bytha jote per poetin dhe shkrimtarin e madh.
quhet sindorma Enveriste: dashurohen me perdhunuesin, aq shume sa kthehen ne skllever pa tru dhe ja trashgojne kte dashuri femijeve. jane sperma e qelbezuar e ksaj toke, skorje muti qe nuk i shqiten Shqiperise nga kepuca
Behar Gjoka 10 Janar 2019 Përbaltjet e Kutelit nga Ag Apolloni dhe biografi i rremë Tomi Mato. Tomi Mato vijon ta denigrojë. Për një libër të botuar në vitin 2012-n familja e ka hedhur në gjyq për pohime dhe shtrembërime të shumta, të vëna në gojën e Kutelit.
doli nje tjeter kopli i Nexhmies, i hedhur ferrave dhe vjen e na ben moral per dallkaukun Enver, qe dy llafe si lidhte dot bashke. Me vjen keq per Lasgushin qe i ka falur kohe ketyre lloje budallenjve hibride si Enveri. Enveri ishte nje fekale qe u mbeshtet nga nje turme e madhe fekalesh me te frikshme se ai. Pati fatin e madh qe 90% e Shqiptareve ishin ne nivel intelektual dhe inteligjence prej shimpazeje dhe mbreteroi per 40 vite. Ty shoku partizan fallco te uroj te jesh steril dhe mos e shtosh me kte rrace hibride turke/greke qe mbijeton me djersen e Shqiptareve.
i vetmi shimpaze ketu je ti mer kelluf kari, shqiptareve t'iu hash mutin!
I shkofshi mrapa ju nostalgjiket e pederastit,qe ja u futi gjith jeten e su ngopet injoranta.Duket qe ske lexu kurre ne jeten tende. Lasgushi ishte koke dhe krenari per kombin,prandaj i zhduku intelektualet qe te shkelqente vete mes jush bythelepiresa
Enverin,nuk e muden per se gjalli dhe tash shpifin per tu dukur te medhej?Te thuash se Enveri ishe inferior eshte qesharake dhe ate nga nje burre me qenush....
Popull i marre, mos i bini ne qafe kot me kot Lasgushit, por merruni me shpifarakun e sajuesin Tomi Mato!
Une nuk e njoh Tomi Maton dhe per kete aresye nuk mundet ta gjykoj per ato qe ka shkruar, por kur flitet me admirim per nje maskara si Enver Hoxha, me vjen per te vjelle me tipat qe akoma kane nostalgji per ate kriminel qe vrau mijera shqiptare dhe mbylli ne burgun e madh qe quhej RPSSH nje popull te tere. Nese ka ndonje periudhe te erret ne historine tone kombetare ajo eshte periudha e sketerres komuniste qe ndertoi Enver Hoxha.
Funderrine e Enver Hoxhes!
Ky shoku ....... e paska ngrënë sapunin (e Rrogozhinës) për djathë, e jo vetëm që i ka pëlqyer, por nga idiotësia ju a rekomandon edhe të tjerëve. Koqe!
Ke shumë të drejtë në komentin tënd. Këta palaço që kujtohen të shkruajnë plehra, sa ish gjallë i kanë bërë temenara duke filluar nga Osmail Kadare e co.
....... Nuk ka me burre kurve se ty qe mbron nje diktator dhe pas vdekjes se tije.
kjo eshte e frikshme ...
Je shume i sakte. Edhe ky burracaku Lasgush, mbahet mend per ca lirika, dhe pastaj shteroi, u tha nga trute, iku bashke me moshen si bejtexhi fodull-budalla, i mbeti per shok vetem qeni.
o Shaqo kritiku i mirenjohur letrar, ngri breket dhe fshi buzet nga sperma e thare e brigadierve dhe gris bythen
Shaqo-nuk eshte faji i Lasgushit se nuk ke tru ti qe ti kuptosh veprat e tija.
Pordhë me rigon,nga inferior e i pa aftë u bë udhëheqës për 40 vite dhe i vuri në rresht të gjithë o RRK....
Lasgushi ishte thjesht nje kopjues i Emineskut. Por keshtu eshte kur fshatin tend e di se eshte bota. Nje plak grindavec qe si kane ardhur kohet duan ta nxjerrin edhe poet te madh, edhe desident, edhe snob. Vk. Pune Memorie, pune Ojq qe paguhen ti shkerdhejne pas fabrikave, gjithcka katej kombi
Ata qe "tallinin" Enverin , tregon se sa te gabuar ishin ne gjykim. Njeriu eshte pus i thelle, nuk arrin dot qe t`i shikosh fundin.
Kur ky "tutkuni"ne vitet 39-44 i doli zot vendit , pra e cliroi nga nazifashizmi dhe e shpetoi nga zhdukja kombin shqiptar duke e renditur me fitimtaret eluftes se dyte boterore,ky Lasgush intelektuali mendonte per vjersha edhe ne kohe lufte.Kush qe me kryesorja dhe jetike per kete kohe dhe popull ,organizimi dhe drejtimi i luftes duke i dale ne krye asaj apo shkruarja e vjershave?.Per vjersha kishte kohe edhe me vone ,ndersa per lufte o behej atehere dhe fitoje ose humbisje per jete nga harta.Kush ka dy gram mend le ta mendoje.
Truthare te Shqiperise shpendahuni "Stambolli" po digjet Ju ende krihni leshrat Me kreherin e Enverit!!!!???
Tomka dhe shokët e tij tutkunë, ku tutkuni shkoj nl atë botë nga zoti. O ju tomkat e tjerë, të dhjere e përmjere, sa ishte gjallë, tek gjoli nuk shkonit dit. Sot edhe cuci lazgushit plrmjerr tek ju. Histori tomkash.
Madheshtor Lasgushi, nga me te vyerat figura te kombit shqiptar. Fateminderit per artikullin, dija shume pak per raportin mes poetit e diktatorit.
Te tera jane perralla mbas vdekjes. Ngordhi macja, minjte bejne dasem. Enver Hoxha u kthye nga Franca, u be profesor ne Liceun me te shquar intelektual te Shqiperise, Liceun e Korces. Po te ishte ashtu sic e pershkruajne Agron Tufa me keta te perndjekurit, as pastrues nuk te merrte njeri atehere. Sa me shume mundohen keta ta baltosin, aq me shume i ngrene vlerat. Kush e parashikoi kete shkaterrim te Lindjes se Mesme nga Udheheqesit e Botes? Donald Trump ka filluar t'ja lexojne librin "Lindja e Mesme" te Enverit.
I përjetshëm kujtimi i Enver Hoxhës. Të shkruarit pas vdekjes, ka subjektivizëm dhe nuk është i besueshëm. Historia do vërë në peshore rolin e gjithëkujt në kohë e hapsirë dhe patjetër që Enver Hoxha mban vëndin në majë të historisë së Shqipërisë. Lavdi veprës së tij.
Cfare gjuhe?! Po qenka shprehur keshtu Lazgushi nuk qenka ai qe paskemi njohur nga librat. Ta perzjejne keta "bashkohesit" qe flasin 50 vite pas vdekjes se bashkohesve.
mire e bente ,sbente njeri rremuje atehere sot bejne si i do qejfi djegin dhe shkaterojne cdo gje vrasin dhe bejne cdo gje . DUHET rregull dhe i forte nuk quhet diktature po shqiptareve ju ka ngel mendja diktature
Pse flasim per Enverin e djeshem e nuk flasim per Saliun e Liken e sptshem? Eshte momenti te veme ne kandar te mirat e te keqet e te dy paleve.
Pse flasim per Enverin e djeshem e nuk flasim per Saliun e Liken e sptshem? Eshte momenti te veme ne kandar te mirat e te keqet e te dy paleve.
Kush ma kujton se kë shkrimtar të madh shqiptar, Lasgushi e ka quajtur: Borizan i Partise...
Smailin ka quajtur, dhe mire e kishte... «Ku t’i kërkoj rrënjët e tua parti? Si një rrap madhështor mbi këtë vend të lartë Ke mbirë ndanë udhës ku shkojnë shtrëngatat. Ato rrahin të të shkulin, Por ti veç vaditesh Prej shqotës së tyre Dhe mes shqotave rritesh. Sepse në thellësi të shpirtit të popullit, Në themele, luftërash e pirgjesh të lartë, Në themele Këngësh tragjike e legjendash, Janë shtrirë rrënjët e tua gjerë e gjatë. Rrënjët e tua të pleksura, të futura, Pas çdo gur llogoreje, pas çdo dhembjeje e kështjelle. Të rënët, Që nga dheu, zgjatin duart, Dhe i mbajnë këto rrënjë, i tërheqin më thellë. Që të të shkulin ty, Duhet që të përmbysin Tërë këtë tokë të lashtë e të rëndë; Të përmbysin Kështjellat, malet, këngët. Të ngrenë nga balta e të rivrasin të rënët»
dalin shperthejn Mutrat e Halese Fshatarit Pederast , me bo pis Gjigandin _Lasgush Poradeci emri te cilit eshte mes Yjesh ala prezent ne Uni Graz Austri , _mipro muti i bi ne urratet e veta sepse Lasgushi eshte shume shume Lart me e arrite Jashteshqitjet e Halese _ Fact eshte se ; Lasgushin nu e Shantazhoj me Burg XhaVeri ,por gjarparenjeve te Lidhjes se Sh_Artisteve , surrat djalli vrerosur agollRrospia qe i helmi i Cullonte Surratit dhe Moli ( Tinzari qe pasi i vret a jane gjall ,ben iur i vlereon pa vdeje ) , te cilet izoluan dhee ndaluan Veprimtarine e Lasgushit te Madhe !! Nji metode ,si eleminuan gjithe Poetet e tjere , per mos te pasur te tjer me te mire dhe dyshja e ndyresirave te Partis ,te merrnin gjithe benefitet ee levdatat _
Ca ben vlla, mire ? Ik pi ilaçet, se paske harruar...
Tani kjo puna qe ishte inferior sikur shkon...Ta akuzosh tjetrin se I varen femrat e ka shume dashnore e pastaj ta quash inferior se di po s me ben sens...Se kush llastohet nga femrat fryhet si gjel.E ngre koken lart , fut hundet e atje ku si takon dhe nuk menjanohet apo injorohet nga shoqeria. . Pastaj ky Enveri sikur ishte gay sipas ketyre qe e urrejne...c ne ia kane marre mendte femrat? Kesaj I thone "te ngaterohesh me kembet e tua" .Lereni ne paqe atje ku eshte.Ai ishe I adhuruari I popullit dhe njekohesisht fatkeqesi per kombin te pakten pas viteve 60 kur nuk diti te manovroje si Tito qe hengri buke e mori investime nga dy krahet por u qendroi besnik idealeve utopiste komuniste.
"Tutkun" i thoshit, prendaj ca nga ju i shkoi ne vrime te gjilperes, ca te tjrere i futi andej nga kishin dale...Dhe kur ju dilte emri, ju shpetonte shurra. Thoshit: "Une e kisha shok, si ma beri kete pune ?!......
Inati eshte me i rende se plenci.Enveri i Ka qire gruan Lasgushit kur ishin ne Liceun e Korces.Ndaj dhe e urreu kaq shume Lasgushit.Kurvari po kurvat Mbreti derisa u fejua me Nexhin.Ajo jà mblodhi.Meqenese nuk lini gje pa' shpifur,thashe ta provoj dhe une Njehere.