Te fundit
VIDEO/ Namir Lapardhaja: 5 libra memoaristik për të kuptuar komunizmin në Shqipëri
4 Janar 2026, 18:00Kulturë
TEMA
Letërsia memoaristike mbi diktaturën komuniste në Shqipëri përbën një nga burimet më autentike për të kuptuar mekanizmat e dhunës shtetërore, shkatërrimin e individit dhe rezistencën morale përballë një sistemi totalitar. Këto libra nuk janë thjesht kujtime personale, por dokumente të ndërgjegjes kolektive.
Përzgjedhja e gazetarit Namir Lapardhaja për të gjithë ndjekësit e gazetës “TemA” është:
“Rrno vetëm për me tregue”: Dëshmia si mision që të mos humbasë e vërteta
“Rrno vetëm për me tregue” e At Zef Pllumi është një nga veprat themelore të kujtesës shqiptare për periudhën e diktaturës komuniste. E ndërtuar si trilogji kujtimesh, ajo përfshin harkun 1944–1990 dhe shndërrohet në një dëshmi të drejtpërdrejtë mbi goditjen sistematike të fesë, elitave kulturore dhe dinjitetit njerëzor.
“Rrugët e ferrit”: Metafora danteske për tmerret e diktaturës
“Rrugët e ferrit” e Visar Zhiti është një nga dëshmitë më të forta letrare mbi burgjet politike të diktaturës komuniste në Shqipëri. Libri rrëfen përvojën e autorit në Spaç dhe Qafë-Bari, në vitet e regjimit, duke e kthyer ferrin real të burgut në një metaforë danteske të dhunës sistematike ndaj njeriut.
Mekanizmi i ridënimit në diktaturë si absurd dhe instrument pushteti
“Ridënimi” i Fatos Lubonja është një nga veprat më tronditëse të memuaristikës shqiptare mbi diktaturën komuniste, sepse zbërthen jo vetëm burgun si hapësirë ndëshkimi, por ridënimin si mekanizëm të qëllimshëm pushteti për të zgjatur robërinë dhe për të shkatërruar shpresën.
Spaçi “i vërtetë”: kundër mitizimeve dhe keqpërfaqësimeve
“Spaçi” i Maks Velo është një nga dëshmitë më të drejtpërdrejta dhe më polemike për burgun politik të Spaçit, sepse synon të rrëfejë jo Spaçin e mitizuar, por Spaçin e jetuar. Libri lind nga përvoja reale e autorit si i burgosur politik në fundin e viteve ’70 dhe gjatë viteve ’80, në një nga kampet më represive të diktaturës komuniste.
“Nën terrorin komunist”, “radiografia” e sistemit si prodhohej terrori
“Nën terrorin komunist” i Luan Myftiu është një ese-dëshmi që synon të shpjegojë jo vetëm vuajtjen personale nën diktaturë, por mekanizmin e vetë terrorit.
25 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Po at zef dorra pllumi ka qene spiun sigurimi, pse duhet t’ia besojme atij rrefimet per komunizmin?! Sakaq ka njerez mjaftueshem qe e kane jetu vete ate kohe, pse te nerreme me ate jezit…
40 vjet ne burg dhe spiun.?! A je mire ?
Jo o Islamic jo....nuk eshte si thua ti. Cdo te thote jezit o Arab? Shqip eshte?
Islamikët dhe komunistat janë kancer për njerzimin, ku do në botë...
Fara jote, o ti me tre pika ... eshte produkt nazist dhe duhet denuar si te tille, se paku duke ju degjeneruar si fare.
Islamiket jan 10 here me keq se nazistat ska rrac me te poshtme
Ne duhet te ndiejme keqardhje per ata qe qene burgosur per agjitacion e propagande, por propaganda mashtruesve e Lapardhinjve te ketyre 35 viteve na i ka futur te gjithe ne nje thes: si te denuarit per agjitacion e propagande ashtu edhe spiunet e te huajve, sabotatoret dhe terroristet qe sherbimet e huaja i pergatisnin jashte dhe i dergonin ne Shqiperi per te vrare vellezerit e tyre. Nga ana tjeter, po te lexosh Lapardhinjte e ketyre 35 viteve te krijohet pershtypja qe vetem ne Shqiperi ka pasur denime politike. Pse, ne Perendim jo ? Ne SHBA jane denuar me mijera persona per motive politike.
Ka fjale ne shqip memoaristik apo eshte lapsus i gazetes?
Spiuni nuk rrin ne burg aq gjate o islamik
Mara dhe tonja ato robt ku i keni e si keni mire,,, po komentoni per veten tuaj e para e punes, e dyta mos hani mut me komentuesit e tjere pasi ketu komentohet artikulli, e treta spiunet e sigurimit me se shumti beheshin, edhe per ti rujt te tjeret edhe se plehrra si ky atzjefi lepiheshin tek sigurimi per nje krodhe buke ose nuk duronin druein... kishte me dhjetra arsye...
Spiune kishte shume. E per nje krodhe buke. Meqe I di mire shume gjera..te lexuara me syte e mi...e di qe ti thjesht genjen.
O qen islamik ske vend me fol ti merru me majmunat e arabise
TE. LEXOSH. LIBRA. TE. ZGJEDHURA. KEQ. ESHTE. ME. KEQ. SE. SA. TE. MOS. LEXOSH. FARE . SHKURTE. S'KAM. NDER END. TE. LEXOJ J. LIBRAT. E. SPIHUNEVE. PREJ. TE CILEVE. KAM. VAJTUR. MJAFTUESHEM.
Nacionalist ti nuk di te shkruash dhe keshtu qe edhe nuk di te lexosh
Eshte fyerje per historine te marresh referenca nga injorante si ky Lapardhaja.
Lapardhaja te lexoj mosha jote dhe ata me te vegjel se ty por jo keta libra qe rekomandon ti,se kane brenda vetem shtremberim te realiteti,genjeshtra dhe shpifje.Ka plot literature per rinine per te njohur ate periudhe,jane prinderit e tyre gjysherit etj,qe mund tua ekspozojne me vertetesi .Jo jezuitet e klerik te tjere qe kane qene kolaboracioniste e tradhetar te atdheut.
Sa idiot qe jane o Zot, vazhdojne skoma me komunizmin trushpelaret. Komunizmi ka vdekur qe ne vitet 70 dhe zyrtarishte ne vitin 1990 ne gjithe boten. Nuk sheh Naim (i paskan vene dhe emrin e poetit!) qorri se cbehet sot e te hedh ndonje llaf per aktualitetin tone e boteror po flet me veten per... fatkeq.
O Laperdhija, lexoji per vete ato libra, nuk kemi nevoje per keshillat e tua se dime te lexojme me mire se ti...Na cate trampin me ate priftin, pa le me kete psikopatin...
Por duhet njohur e kaluara, që të dihet se çfarë po bëhet me të tashmen tonë, ta kuptojmë atë, që ajo t'i shërbejë të ardhmes, në të kundërt, ecim kuturu, humbim rrugën dhe shkojmë drejt humnerës, pranë asaj afër së cilës NDODHEMI.
Po durrsake po. Teorikisht ke të drejtë. Puna është se njerëzit që kanë jetuar në socializëm janë ende gjallë. Kurse këta që bëjnë "memoaristike" nuk përshkruajnë të vërtetën por vetëm këndvështrimin e tyre dhe kryesisht gënjejnë.
Ej po akoma me ta shkuaren Po ne shqiperi jane hapur me dhjetra burgje te rinj dhe jane mbyllur me dhjetra teatro ....... Per keto e te tjera si keto te fasim Mos mpini njerezit me kufoma
Lapardhaja me gjithe respektin se te kam nga Berati , e ke menderosur me kete shkrim ??? Jo te gjithe ata qe shkruajne LIBRA shprehin realitetin e vertetete ? Tregohen te njeanshem per ti dhene rendesi vehtes e sidomos keto libra qe ti Po ju ben reklame per tu shitur ? Jane gjalle plot njeres te asaj periudhe te luftes dhe pas luftes dhe te ndertimit te kesaj Shqiperie qe Po te kthesh koken mbrapa te kujton thenien e poetit te madh te Rilindjes Sami Frasheri “ Shqiperia c’ka qene , c’eshte dhe c’do te behet “ jemi tek fraza e fundit , Lum kush te rroj , ta shoh ZONJE “ ? Jane thenie te realitetit qe Po i verteton koha . Nje keshille , mos u ngatero me shume DOGMA , jo te gjitha tregojne te kaluaren e vertete ?
I paska thënë i biri babait:babë ky është ai kali që ngordhi vitin e kaluar! Socializmin në Shqipëri e imponuan fuqitë e mëdha që ndan zonat e interesit,nuk e zgjodhën shqiptaret.Megjithatë pati ca përparime në arsimim,industri,bujqësi e Ushtri.Kishte dhunë,dukuri "normale" për vendet socialiste por edhe për një popull të pa ngritur e pre e agjenturave të vendeve armike,Serbi e Greqi.Përafërsisht sa edhe koha e socializmit vendi është në demokraci demek,na thuani cilat janë të arriturat?nëse mendoni në pasimin gjysëm për gjysëm të popullsisë gaboheni.Nëse mendoni se populli po ushqehet më mirë.kjo është e arritur teknologjike në botë por edhe si rezultat i shitjes së pasurive kombëtare të huajve,naftës mineraleve,shkritores,etj,etj.Pra m'rrove t'rrova,brisku i berberit!
More gazetar i pa rruar ! Pse merr persiper ate qe as e ke jetuar dhe as e di, por kerkon te sajosh romane me shkrime qe nuk i perkasin se vertetetes. Po e di ti kush ka qene Zef Pellubi dhe shoket e tij?! Ishte prifti qe ne mesin e librit te bibles, e priste dhe fuste revolverin per ta fshehur. Ky njeri katran dhe kriminel nga njera ane punonte me sigurimin e shtetit dhe nga ana tjeter bente keto pune. Keta njerez, sidomos disa prifterinj katolik kane qen ata qe kane kriminalizuar njerezit e tyre. Pse shpetoi gjalle Zef Pellumbi, ja ke bere ndonje here pyetje vetes? Ngelet duke na krijuar insituata te pa egzistuara kurre por te sajura nga sperma e Trampi , shikoje se ç'po ben: rremben njerez, presidenta te nje venedi tjeter, pavaresisht se eshte diktator apo çfare eshte, por shkel dhe dhunon te drejten nderkombtare te popujve per te vetvendosur, kjo eshte liria dhe demokracia juaj false. Je i vogel dhe ti te na sqarosh per ato qe kemi jetuar, spurdhjak i kohes !
Kur hyri komunizmi andej nga vjen Pllumi i gjeti duje fjetur me gur posht kokes,kur ra komunizmi i la ma.jastek e batanije,shkurt i beri njerez,shikojini sot cfare jane te kuptoni cfare ishte komunizmi.