Te fundit
VIDEO/ Sekretet e Ali Pashës: Fëmijëria e panjohur, pushteti & rënia
31 Gusht 2025, 17:00Kulturë
TEMA
Në këtë episod të Apostrof Podcast bisedojmë me Dorian Koçin – historian, autor i librit “Gjenealogjia e Ali Pashë Tepelenës,” i cili ka shkruar gjerësisht në lidhje me historinë e Shqipërisë dhe periudhën osmane – për të ndjekur gjurmët e jetës së Ali pashë Tepelenës, nga fëmijëria e tij e panjohur, tek ngjitja drej pushtetit dhe rënia e tij tragjike.
Ballkani ka patur pjesën e vet të figurave historike paradoksale, por pak prej tyre e kanë mbartur paradoksin në mënyrë më të gjallë se sa Ali Pashë Tepelena. Për shumëkënd, ai ishte një tirani që sundoi përmes dhunës, zjarrit e gjakut, ndërsa për të tjerë, ai ishte një modernizues, i cili i doli kundër Perandorisë Osmane, duke ndërtuar një shtet gjysmë të pavarur brenda saj. Megjithatë, pas mitit shpesh të romanticizuar më shumë se ç’duhet, qëndron njeriu, fëmijëria, familja dhe ngjitja e pagjasë në pushtet e të cilit, vazhdojnë të rezonojnë në Shqipërinë dhe Ballkanin e sotmë.
I lindur në vitin 1740 në qytetin e vogël të Tepelenës, Ali pasha u rrit në një familje të aristokracisë toske, e integruar në sistemin osman, por që kishte nisur të humbte shkëlqimin dhe pushtetin e dikurshëm të saj. Vdekja e hershme e babait, kur Aliu ishte rreth moshës 14-15-vjeçare, e la familjen në një pozicion edhe më të brishtë, ndërsa e ëma luajti një rol të rëndësishëm në formimin e Aliut.
Ndonëse familjet aristokrate të kohës iu jepnin bijve të tyre një arsimim privat mbi adminsitrimin osman, të cilin edhe Aliu e ka ndjekur, interesi i tij duket se qëndronte tjetërkund qysh në fëmijëri. Ai mësoi dyliftimin me shpatë, kalërimin dhe mënyrat e mbijetesës nga gjysmë-vëllai i tij – i njohur si Jusuf Arapi – djali tjetër i babait të Aliut me një skllave etiopiane.
Në rininë e tij, Aliu komandonte një grup banditësh, por historiani Dorian Koçi thotë se kjo nuk vinte nga skamja apo dëshira për pasuri, por sepse ishte mënyra e vetme për t’iu imponuar pushtetit të kohës, veçanërisht kur kishte humbur të atin dhe xhaxhain e tij. Megjithatë, brenda pak dekadash, Aliu dikur i jashtëligjshëm, caktohet nga sulltani si mbrojtës i rrugëve dhe karvaneve, që dikur kishte terrorizuar. Një periudhë, e cila solli një lloj stabiliteti në zonë, pasi siç shprehet Koçi, “Aliu nuk falte askënd, as shokët e tij të dikurshëm hajdutë.”
Ndërkaq, në 1788, Aliu merr titullin e pashait të Janinës. Është e veçantë në rastin e tij, pasi titulli nuk iu dha, por realisht e mori në mënyrë gjysmë të dhunshme, duke shfrytëzuar ndikimin e lobit të tregëtarëve grekë tek Patriarku i Stambollit dhe te Sulltani. Aliu harton një letër, sikur këta tregëtarë i kërkojnë sulltanit të caktojë Aliun, pasha të Janinës, pasi “vetëm ai mund të sjellë siguri dhe qëndrueshmëri” në anarkinë feudale që ekzistonte.
Sundimi i tij 34-vjeçar, përfshinte Shqipërine e jugut dhe Greqinë e veriut, si edhe Thesalinë, ndërsa gjatë kësaj kohe, ai ndërton aleanca me Britaninë, Francën dhe Rusinë. Koçi shprehet se, nisur nga të dhënat historike dhe veprimet e Aliut, ai synoi herë pas here që ta shndërronte territorin e tij në një lloj proto shteti, apo një mbretërie tregëtare.
Ndalemi gjithashtu tek fundi i pushtetit të tij dhe se si dikush, i cili i njihte aq mirë lojërat e pushtetit, në një moment të caktuar nuk arrin të dallojë fundin që po i afrohej. Koçi thotë se gjasat janë, që Aliu ka qenë i vetëdijshëm se pushtetit të tij po i vinte fundi. Megjithatë, ai refuzon ofertën e Britanisë për t’u larguar nga Shqipëria drejt Maltës me thesaret e tij. Kjo, pasi shpresoi deri në fund se sulltani do ta falte. Por, i tradhëtuar edhe nga njerëzit e tij më të afërt, Aliu pati fundin tragjik që të gjithë e dimë. Koçi thekson se fakti që edhe fëmijët e tij, të cilët bashkëpunuan me sulltanin, në fund po ashtu u ekzekutuan, tregon se urrejtja e Portës së Lartë ndaj Aliut ka qenë e madhe, veçanërisht kur sheh se pak vite më pas, në një situatë të ngjashme me Bushatllinjtë në Shkodër, perandoria e fal atë, duke e lejuar të largohet. Madje, kohë më vonë, Bushatlliut i jepet sërish mundësia për të udhëhequr një tjetër territor, këtë herë në Bosnje.
Historia e Ali Pashë Tepelenës ngjan në mënyrë thuajse të frikshme me realitetin e sotshëm në Shqipëri dhe Ballkann. Edhe sot, shohim shpesh karriera politike që ngrihen shpejt (shpesh nga po e njëjta “zonë gri” e ligjit sikurse Aliu), për të rënë sërish në mënyrë të beftë.
Në këtë episode të Apostrof Podcast, shkojmë përtej legjendës së “Luanit të Janinës,” për të ngritur pyetjen se, cili ishte njeriu pas gjithë atij pushteti të hekurt dhe përse historia e tij, vazhdon të rezonojë kaq shumë me politikën shqiptare sot?
28 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Na cate trapin me kesi debillleqesh!!!! Ne te semes ali kasapi e te gjithe si ai! Doni te shperqendroni vemendjen e POPULLIT nga paekonomia dhe pademokracia? Per kete paguhesh merushe?! Eh sa do te vjellesh... Coc u duke ne fillim, por. Paraja te dhjeu. !
Gjenealogjia e Ali Pashe Tepelenes vazhdon me te birin: Esat pashe Toptanin; me nipin Ahmet bej Zogollin dhe kusheririn e Ahmet Beut, Enver pashe Hoxhen; me sternipin Salih Bajraktar Berishen dhe Princeshen Argita Salih Bajraktarin. Per te gjithe keta ia vlen te besh nga nje permendore, se shqiptaret nuk e shtyjne dot pa ua pire gjakun Diktatoret.
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
e tunde dhe pak dibekun baba Aliu yt,si baba Laveri.... gezuar Novruzin
Sa pidh grek ka qire Alia edhe sot ju dhemb e verteta greqireve
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Te ka ngelur dora tek tastiera a te qifsha robt ty dhe 'baba Aliut'
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Bruno, përse I ktheheni herë pas here kësaj figure, çfarë duhet té mësojné fëmjtë e tu nga ky njeri? Si të vrasin e të bëjnë intriga ndaj miqve? Apo atë qé aliu nuk e kishte, të edukohen?
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Ali Pashe Tepelena ka qe e nje figure shume e nderlikuar. Ka bere gjera te keqija si dhe gjera te mira dhe do mbahet mend si nje nga njerezit me te fuqishem jo vetem nga Shqiptaret por nga te gjithe popujt e Ballkanit perfshire Turqine. Por, mbi te gjitha, do jete gjithmon "Baba Aliu" per te gjithe leberit ne te gjitha anet e botes. Si lab qe jam, une e rrespektoj shume si fugure historike, por gjerat e keqija do mbeten gjithmone dhe asnjeri s'mund t'i heq (si cdo lloj figure dhe njeriu).
Gino e Bruno (je i njëjti) . Sikur të kalosh një herë andej nga psikiatria , nuk do bësh keq . Përsëritja që i ke bërë komentit tënd do të shkruhet në histori .
Gino = Bruno = budall (gomar).
Si eshte muhabeti o Mero,qe i beni kaq shume reklame ketij podcastit?
Mire o mire por histori pa prova(dokumenta) nuk behet. Ate historine e femijerise nga e keni gjetur duke na futur etiopiane kongoleze e afrikane si gjys vllau te Aliut. Sipas kesaj logjike i bie qe edhe Aliu vete ka qene me origjine kineze.
Ingnorater akoma me historite e Ali pordhes idiote eshte 2025