Te fundit
FOTOT/ Si Tirana e sotme po respekton vulën e treshes së arkitektëve Italianë
28 Prill 2023, 12:07Politika
TEMA
Ka pasur gjithmonë në Tiranë zhurmë ndaj projekteve të mëdha urbane që kanë sjellë risi, të cilat gjithmonë kanë tentuar të bërtasin se po prishet qyteti, thelbi apo urbanistika e tij.
Por në fakt, nuk është ndjerë kjo zhurmë, kur Tirana pësoi një traumë të frikshme urbanistike pas viteve 90, kur jo vetëm që nuk pati një logjikë urbane, por qendra historike e Tiranës u kthye në një pellg absurd, ndërtimesh që prodhonin mbeturina degradim urban, e një rrumujë retrogratë humane që merrte shkas pikërisht nga këto objekte që mbinë si kërpurdhat pas shiut. E që realisht nuk ishin thjesht kjoska, si një pjesë baresh e restorantesh, por struktura betony që u ngritën si kërpurdha pas shiut, për të cilat realisht ka pasur një vështirësi për t’i çmontuar, edhe pse të gjithë e pranonin se ishte një skandal urban.
Ndërkaq, sa herë Tirana ka pasur plane zhvillimi profesionale, aq herë ka pasur zhurmë e frikë për ndryshimin. Njëjtë ndodhi kur i famshmi Pazari i Vjetër u bë Pallati i Kulturës, apo kur Tirana e Vjetër u hap për tu ngritur sot Bulevardi Zogu i Parë, e më parë rruga e trenit.
Por në thelb, edhe sot me një Tiranë që ka një plan urbanistik futurist, baza e saj është ideja e mbeshtrave italianë që ideuan. Natyrisht nuk është më sëpata e liktorit si concept fashist, por si një hapësirë urbane moderne, sepse ashtu u konceptua.
Në vitet 1939-1941 - nën gjurmët e Armando Brasinit e me pas Florestano Di Faustos - Gherardo Bosio projektoi Sheshin Skenderbej, Hotel Dajtin, Sheshin Nëne Tereza, Kompleksin e Universitetit te Tiranës, Kryeministrinë dhe Pallatin e Brigadave.
Bosio është arkitekti italian par-excellance i planifikimit dhe projektimit te Tiranës. Impakti i tij në bërthamën e kryeqytetit dhe vlerësimi nga të gjithe qytetarët e Tiranës për veprat e tij qoftë në vitet 40 e qoftë sot eshte i pamohueshem.
Në kakofoninë e urbanizimit dhe zhvillimit Tiranës - humb fakti se shumica dërrmuese e gjurmëve të ndërtimit në Tirane i mbivendosen pikërisht planit të Bosio-s. Sheshi Skënderbej, Muzeu Kombëtar, Pallati i Kulturës - madje edhe kullat prapa Sahatit! Bosio parashikonte ndërtime të dendura pas Sahatit të cilat me siguri nëse do të ndërtoheshin në vitet '40 do të hasnin të njëjtën kundërshti që hasi lëvizja e pazarit për ndërtimin e Pallatit të Kulturës, apo çarja e Tiranës së vjetër për krijimin e Bulevardit Zogu i Parë.
Zhvillimi shoqërohet gjithmonë me kundërshti e kontroversialitet. Por është e rëndësishme të kujtojmë siç edhe tregojnë fotot, se Tirana e sotme me projektet e Casamontit dhe Boerit zhvillohet nën planin dhe gjurmët e vendosura nga Brasini, De Fausto, dhe mbi të gjitha Bosio. TemA
7 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Shko merr sufllaqen se erdhi dreka
Ca thoni more....po teatri Italian ishte dhe super....po vilat pa fund qe shemben perdite ..sot Tirana nuk ka me shume se 30 ndertesa te para viteve 40...nga qindra qe kishte dikur...
Ajo treshja italiane e ka projektuar Tiranen si per vete, dhe Tirana e sotme ska nevoje, e aq me pak obligim, ti permbahet asaj vule para 80 vitesh.
Tirana kishte nevoje vetem per gerdallen 89 vjecare teatrin bordello qe u shemb si kuti kartoni per 30 seconda e per te cilin Nafije dybeku i leshelise ose gruaja me e urryer e planetit per shqiptaret u zhgerrye rrugeve te Tiranes pa pike turpi bashke me sharebajgat e Jales , Nora bythderren me bluzen e Nafijes ne dore, Elona turikali gurikali surratmalokja,Kejdi dhembcakallja, Xhixho hundpinokja, Silvi caka surratplaka, Floida surratalienja . Kajda gjoshe kaptina me qoshe.Keto monstra u ngriten te mbronin kauzen e gerdalles 89 vjecare nen drejtimin e gruas me te shpifur te planetit Adriana kalaja ,juristja e foltores se vucidolit me kurs tremujor plepash dhe hajdutit Budina.
Tirana eshte i vetmi kryeqytet ne bote qe nuk ka stacion treni mor ju qifsha planet futuristike ju! Na çate bythen, eshte i vetmi qytet ne bote ku makinat ngiten nga shofere te çmendur qe nuk zbatojne asnje rregull. Shumica e rrugeve nuk ka semafore dhe te nxihet jeta nga rremuja e crregulli!
Nuk flitet fare per Tiranen e projektuar nga arkitektet italjan sepse kjo eshte degjeneruar nga politika 32 vjecare. Kulla e pare qe e degjeneroi Tiranen eshte tore drini dhe te gjitha qe e pasuan jane katastrofe. Ne cdo vend te qyteteruar ne Evrope qendra e vjeter eshte ruajtur dhe kullat jane ndertuar ne periferi pa prishur urbanistiken. Vendi jone eshte drejtuar nga derra injorante, hajdute e masakrues qe hiqen se jane me kulture por jane plera. Te huajt qe vijne nuk jane kurjoz per kullat por per te vjetren o delenxhinj te te gjitha ngjyrave edhe pallatet e vjetra te kohes diktatures nuk duhen prishur por duhen perforcuar e suvatuar bukur.U ndertua muzeu historik kombetar duke prishur godinen e bukur te bashkise dhe ky nje skandal i Enverit po ashtu dhe 15 kateshi por keta e bastarduan fare nga babezia hajduteria e ndyre. Zoti ju denofte sa me keq o te pa fytyre.
Tirana duhet te jete e jetueshme per qytetaret e saj e jo per t'i bere qejfin arkitekteve te huaj!