Mediat këto ditë kanë si argument kryesor një padi të shkrimtarit Ismail Kadare ndaj Nexhmije Hoxhes, të vesë së diktatorit Enver Hoxha. Shkrimtari kërkon dorëshkrimin origjinal të romanit “Dimri i vetmisë së madhe”.
Në padinë e shkrimtarit thuhet se ai e dorëzoi dorëshkrimin pasi e veja e diktatorit i shkoi në shtëpi në vitin 1972. Gjatë bisedës, Nexhmija i kërkon Ismail Kadaresë se meqenëse ai e kishte shtëpinë shumë të vogël, t’ia jepte asaj dorëshkrimin e librit “Dimri i vetmisë së madhe”. Arsyeja e kërkesës së këtij dorëshkrimi ishte dërgimi në arkivin e partisë. Shkrimtari pretendon në padi se e ka dorëzuar dorëshkrimin pa asnjë akt dhurimi, ndërsa shkruan se “duke parë influencën e madhe të zonjës Nexhmije Hoxha në atë kohë, ndihej i rrezikuar dhe mund të përndiqej”.
Mësohet se në arkiv është dërguar vetëm një fotokopje e dorëshkrimit, të cilën e ka marrë edhe shkrimtari.
Vetë Nexhmije Hoxha nuk është prononcuar për mediat, duke thënë se pret të shohë ç’përmban padia për të, por nusja e saj, Teuta, ka shpjeguar për Panorama se Kadare ia ka dhuruar dorëshkrimin Nexhmije Hoxhës dhe nuk e ka kërkuar asnjëherë, pavarësisht fjalëve të ndërmjetësve.
mund te ndodhe qe te dhurojne diçka dhe pas ca kohesh te ta kerkojne.Eshte fisnike t’ia kthesh gjene tjetrit,pavaresisht maredhenieve.Mendoj qe Nexhmije Hoxha duhet t’ia ktheje doreshkrimin IK.Do ishte nje gjest human dhe kuptimplote.Doreshkrimi ndihet mire si pellumbi ne fole vetem ne çerdhen e autorit.Sa per arsyet e tjera qe permend IK,se u detyrua t’ia jepte se kishte frike nga burgosjet,perndjekjet,etj si keto,(kur ne fakt flitet per nje liber qe atehere o botua)mendoj se bagarra te tilla nuk i shkojne me IK,se eshte edhe ne nje moshe te tille tani,qe nuk i kane lezet heroizmat imagjinare.Dua te tregoj nje episod,te lidhur me Michail Bulgakov,shkrimtarin e madh rus,qe i merzitur sepse nuk i botoheshin veprat,i shkruan nje leter Byrose Politike ruse.Bulgakov shkruan hapur se nuk i vjen per doresh te shkruaje copera me permbajtje komuniste,se nuk ndihet i lire te shkruaje si te doje dhe gjithashtu i refuzohet te punoje ne teatrin e Moskes.Se fundi kerkoi edhe largim nga BS.Kjo leter daton ne vitet 1930 dhe kryetar shteti ishte ai Stalini i tmerrshem qe ka vrare qindra milione(propaganda perendimore thote se ka bere viktima me shume se Hitleri).Stalini merr ne telefon Bulgakov dhe nayrisht i jep perkrahje.I ofrohet edhe vendi ne teater derisa vdiq,biles Stalini pyeste gjithmone per Bulgakov dhe ishte nje admirues i tij.Me vone Bulgakov,quaje per kompens apo per mirenjohje ndaj Stalinit shkroi nje pjese per Stalinin djalosh revoucionar,por vete Stalini e bllokoi kete venie ne teater duke thene se te rinjte e te gjithe botes jane kudo njesoj,pra duke perjashtuar pasazhet heroike e kushediseçfare.Natyrisht,nuk po bej apologji ndaj Stalinit,perveçse te sjell nje shembull te thjeshte te Bulgakov,qe i vetem iu drejtua kupoles totalitariste duke i kerkuar gjene me te shtrenjte per shkrimtarin(autorin);lirine e te krijuarit.Mendoj qe IK ka pasur probleme me çensuren,si çdo shkrimtar tjeter,se eshte normale qe shkrimtari te kete probleme me çensuren,por kjo mani e IK per te sjelle ne evidence beteja te pandodhura nuk i ben nder.Une e kam lexuar dhe do ta lexoj gjithmone IK(eshte shkrimtar i vendit tim),por nuk bej pjese ne ate pshuren e rondokopeve qe shpallin vend e pavend IK-ne si shkrimtarin e vetem te madh te planetit.Keta rondokope ne vend ti qerojne vetullat i nxjerrin syte.Asnje roman i IK mund te krahasohet me”Mjeshtri dhe Margarita”te Bulgakov,asnje me”Arqipeagun e Gulagave”,”Doktor Zhivago”,”Siddharta” apo”Ujku i stepes”,”100 vjet ne vetmi” e ku di une sesa vepra – margaritare te letersise boterore.Natyrisht qe IK eshte nje shkrimtar i mire,qe ka kountribuar dhe kountribon akoma per shqipen e shkruar dhe t’i heqim kapelen.Domosdo nje luftetar nuk quhet i tille vetem per nje periudhe kohe;ai eshte luftetar deri ne vdekje.Misioni i pambaruar i IK eshte,qe nese deri dje kishte frike te denonconte nje diktature dhe i duhej te gjente metafora te elaboruara,sot IK e ka shume me te thjeshte te thote direkt dhe pa shume sforco realitetin e shemtuar te satrapise se sali berishes.Nese e mirekuptojme IK per te djeshmen,nuk ia falim kete heshtjen e sotme!Heshtja e sotme eshte imorale.Mendoj qe do ishte ne nderin e N.Hoxhes t’ia ktheje doreshkrimin te zotit,sidoqofte menyra qe e ka perfituar.Nuk u be qameti!Doreshkrimi i IK nuk eshte aq i famshem sa letra e vegjentit e Arthur Rimbaud,as vlen ulerimen e Munch ne ankandet e Londres.Ky afar mund te ishte mbyllur edhe personalisht,pa qene nevoje te bente buje ne shtyp,sepse IK dhe N.Hoxha nuk jane te panjohur per njeri-tjetrin.Sikur IK te kishte ca me teper umiltet dhe te futej ne turmen e njerezve te thjeshte ne sheshin e Tiranes ndonjehere nuk do ishte keq.Mjaft me idole qe i ferkojne allçine njeri-tjetrit,se lame koqen e namit!
Tregoja ketyre qelbesirave qe mbrojne Saliun se si vritet shpresa e atyre qe kane vuajtur si nen pushtetin e Enverit edhe ate te te birit te tij, Saliut!
M’kujtohet se m’kohe t’kamunizmit Nexhmia ishte kryetare e Frontit Demokratik ne, Ismaili ishte nën kryetar. Ishin dy kolegë t’afërt me njoni qetrin. Rrishin afër napër tribuna ne, Ismaili ju zgërdhitë Nexhmies sa her ajo i folte. E përse zihen nishti?!!Nexhmia thot, ma ka dhuru. Ky thot ja kom dhon pri frykës. Ene zgërdhimen pri fryke e ka pas, ka p’të thon i dite. Mu m’duken të munshme të dyja. Kush ka t’drejt?!! Sikur t’bote vaki tu nrete pri vorrit Enveri kush kishte p’t’pas t’drejt?!! çere do tu bote me Salinat ,me Ismailnat,me Jozefinat e t’ tjer?!! Yyyy milet dallkauk.