INTERVISTA/ Halimi: Heqja e imunitetit do të pakësojë shpifësit

Intervistë për JAVA me Ministrin e Drejtësisë, z.Eduart Halimi. Si e shikon ai problemin e heqjes së imunitetit, reformën në drejtësi, marrëdhëniet e kryeministrit me presidentin Topin dhe e vërteta për 21 Janarin. “Çështjet e transferimit dhe promovimit të gjyqtarëve janë kthyer në barsoleta mes tyre. Aq sa dhe unë nganjëherë nuk i besoj, derisa ndonjëri prej tyre fillon dhe më tregon sms-të e shkëmbyera. Sigurisht që nuk janë prej z. Topi, por unë nuk kam mundësi të besoj se gjithçka ndodhte ishte jashtë dijenisë së tij. Nuk dua të vazhdoj me këtë histori sepse Presidenti Topi është në fund të mandatit të tij dhe është më mirë të flasim për të ardhmen.

Unë jam njeri optimist nga natyra, dhe kam besim të plotë që Presidenti i ri, me integritetin dhe përgjegjshmërinë e lartë që e karakterizon, do të bëjë ndryshimin e madh që gjithë shqiptarët presin në këtë proces të rëndësishëm në të cilën ndodhet vendi”.

Nga Ben Andoni

Ministri i Drejtësisë, Eduart Halimi, e justifikon gjithçka. Por është i ndërgjegjshëm që sistemi i drejtësisë ka probleme. Nuk lë në asnjë moment, pa e ngacmuar disi Opozitën, një fakt, që është i zakonshëm nga krerët e dikastereve tona. Pastaj: Reforma në drejtësi po realizohet dhe ajo e ka bërë lidere Shqipërinë në rajon. Kurse, sa i përket plagës reale, sistemit të drejtësisë, përgjigja është direkte: problem ka përgjegjshmërinë dhe llogaridhënien dhe jo pavarësinë. Nuk përgjigjet direkt për 21 Janarin, por për emërimet e Topit tregon se kanë qenë gati groteske. Imuniteti? Duhet që të marrin fund shpifësit dhe përbaltësit, shpjegon…

Juve jeni shprehur se forca politike që përfaqësoni është gati të mirëpresë, të gjitha dispozitat e propozuara nga Opozita në lidhje me Imunitetin. Çfarë e step, sipas jush, Opozitën që të ndërmarrë një hap të tillë? (Edhe pse Opozita është shprehur pro heqjes!)

“Imuniteti nuk është një mbrojtje personale e deputetit apo e zyrtarit ashtu siç shpesh kuptohet nga publiku. Në të vërtetë, imuniteti është mbrojtje që i jepet institucionit, në mënyrë që të ruhet funksioni normal i institucionit. Ky është parimi themelor mbi të cilën ngrihet. Është një lloj kostumi që zyrtarit ia japin sapo fut këmbët në një institucion, parlament, qeveri apo gjyqësor.

Por nga tjetër është tendencë edhe e zyrtarëve ta kuptojnë këtë, si një kostum personal, si koracë, ndaj ndjekjes penale.

Qëndrimi i opozitës në këtë pikë është gati alogjik dhe duket se ka rënë vetë në një kurth të pakuptueshëm, kurth të cilin e ka ngritur po vetë. Unë gjykoj se veprimi më normal që duhet të bëjë çdo opozitë është që të kërkojë heqjen e imunitetit për ti lënë zyrtarët, përgjithësisht mazhorancën qeverisëse, në dorë të lirë të prokurorisë.

Këtë kemi bërë dhe më 2003 kur e kemi kërkuar. E kuptoj qëndrimin e atëhershëm të Partisë Socialiste pse e refuzoi heqjen e imunitetit pasi ishte në qeveri. Sot, është ndryshe tërësisht. Partia Socialiste është në Opozitë, kërkoi që heqja e imunitetit të bëhej në Kushtetutë, e kërkoi me ngulm këtë në publik, pastaj ra përsëri brenda vetë, kur të gjithë i thanë:  Dakord, do bëjmë ashtu si ti kërkon.

Pas kësaj, tha se duheshin 8 pika dhe se kjo nuk bëhet derisa jemi para zgjedhjeve! Sigurisht që publiku nuk është naiv dhe e kupton se dy janë arsyet në lidhje me këtë. E para opozita si gjithmonë kërkon të nxjerrë pengesa për marrjen e statusit të vendit kandidat në muajin nëntor dhe të vazhdojë sërish rolin e saj bllokues. Ky kurth që u mundua të ngrejë për kundërshtarin politik, si shkaktar për mosintegrimin, po i  kthehet sërish asaj, sepse nuk po pranon versionin e heqjes së imunitetit e kërkuar nga vetë ajo, dhe të certifikuar nga ekspertët më të mirë të KiE dhe BE. E dyta është pengesa që Ramës ia kërkojnë njerëz të lidhur me të, zyrtarë, të cilët e shohin korracën e imunitetit si koracë për t’i shpëtuar dorës së drejtësisë. Dhe Rama e di që kjo është e vërtetë”.

A duket se heqja e imunitetit do të ndikojë që ta dobësojë dhe më tej denoncimin në parlament të rasteve të shumta korruptive në vend, duke llogaritur vetëfrenimin që mund të kenë deputetët për të bërë kritika dhe hedhur akuza konkrete?

“Unë mendoj të kundërtën. Ka një pjesë deputetësh në parlament që protagonizmin e tyre e mbështetin vetëm në një veprimtari: atë të përbaltjes së kundërshtarit. E kanë kthyer portretin e tyre, si personifikim të denoncuesit, kur në të vërtetë shpesh janë vetëm përbaltës, dhe asgjë më tepër. Vetë ata, e dinë se hetimi pa asnjë letër, pa asnjë fakt apo provë nuk të çon askund dhe ecin me teorinë shpif-shpif se diçka do ngelet. Nëse vërtet hetimi do të çojë në zbulimin e së vërtetës dhe dënimin e korrupsionit,  kjo do të çojë në inkurajimin e të gjithë denoncuesve realë, se kallëzimi i tyre i shërbeu publikut, por nga ana tjetër do të sillte dhe reduktimin e shpifësve dhe përbaltësve.

Dhe, unë gjykoj se kjo është më e mira që qytetaret duan. Ata duan të shohin se kur dikush ngre një akuzë në parlament, duan të dinë sa më shpejt të vërtetën në dritë të diellit”.

Sistemi ynë i drejtësisë, megjithë reformat, duket se nuk funksionon si duhet. E dëshmojnë këtë dhjetëra raporte ndërkombëtare të prodhuara ndër vite, ku sistemi i drejtësisë cilësohet si njëri ndër segmentet më problematike të shtetit. A është e saktë të thuhet se drejtësia është njëri ndër dështimet e mëdha të dy dekadave tranzicion? Në këtë aspekt, çfarë do të duhet të përmbante, shkurtimisht, një reformë e madhe e sistemit të drejtësisë, që do të shëronte plagët e tij tradicionale?

“Sistemi i drejtësisë ka probleme dhe sigurisht që askush nuk i mohon ato. Sistemi i drejtësisë nuk janë vetëm gjykatat dhe prokuroria. Sistemi i drejtësisë përfshin edhe një numër të madh aktorësh. Nga avokatia, noteria, përmbarimi, regjistrimi i pasurive, sistemi i burgjeve. Reformat që janë bërë në noteri, sistemin e regjistrimit të pasurive, janë reforma historike.

Ato janë reforma që me krenari mund të them se e kanë kthyer Shqipërinë lidere në rajon. Po kështu dhe reforma në përmbarim apo reforma në ekzekutimin e dënimeve nëpërmjet monitorimit elektronik të të dënuarve, po e kthejnë Shqipërinë sërish lider në rajon, për reformimin e thellë të drejtësisë. Ndaj padyshim që janë reforma që të bëjnë shumë optimist për të ardhmen. Reformimi i tyre varet tërësisht tek vizioni dhe vullneti i qeverisë. Dhe qytetarët e shohin çdo ditë se vullneti i qeverisë është i hekurt në këtë drejtim.

Por sigurisht që qytetarët i kthejnë sytë shpesh te prokuroria dhe gjykatat. Reformimi i tyre është më i vështirë sepse reformimi i tyre ka nevojë për një vizion të përbashkët mes mazhorancës dhe opozitës. Por dhe këtu ka progres në këto 20 vjet. Një sistem gjyqësor brenda standardeve evropiane është një sistem që mbështetet në dy shtyllat fondamentale kushtetuese: Pavarësinë dhe Përgjegjshmërinë apo llogaridhënien. Këtu buron dhe parimi check & balance. Ajo që unë gjykoj është se sistemi i drejtësisë në Shqipëri problem të tij të madh ka përgjegjshmërinë dhe llogaridhënien dhe jo pavarësinë.

Të gjithë ata që kanë pasur rastin të shkojnë në gjykata apo dhe vetë gjyqtarët që më dëgjojnë tani, besoj se më kuptojnë fare mirë se gjyqtarëve apo prokurorëve devijantë, nuk u bëhet shumë vonë për politikën apo pushtetin politik sesa e kanë mendjen tek vektorët e tjerë, përgjithësisht ekonomikë.

Unë nuk do thosha se është dështim. JO aspak. Gjatë këtyre 20 vjetëve, drejtësia ia ka dalë të plotësojë ngadalë-ngadalë çështjen e pavarësisë. Ia doli që të ketë një platformë ligjore për një prokurori të pavarur, që nuk ka pikë lidhje me qeverinë dhe politikën.

Nuk ka standard të tillë siç e kemi ne, ku prokurori ka pavarësi të plotë nga ekzekutivi. Në pjesën më të madhe të vendeve të BE-së, Francë, Gjermani etj., Prokurori është pjesë e Ekzekutivit. Por ne kemi vendosur një model, dhe besoj se do vazhdojë gjatë kështu. Ju e keni parë se ka vite, të paktën prej 2005 qe prokuroria nuk ka ngritur kurrë një akuzë ndaj partisë socialiste qoftë në pushtet qendror, qoftë lokal. Asnjë. Ndërkohë që i rri me shpatë në dorë mazhorancës, çdo ditë. Kjo është evidente, dhe krijon vërtet imazhin e një prokurorie të pavarur.

Gjyqësori ia ka dalë të largojë njëherë e mirë militantët nga gjykatat e shkallës së parë dhe Apelit. Për t’u futur në gjyqësor duhet të kalosh vetëm nga magjistratura, dhe kjo është arritje në depolitizimin e sistemit. Kjo u realizua në 2008 me shumë përpjekje, të njëjtën gjë po bëjmë dhe për gjykatën e lartë, dhe unë e kuptoj rezistencën e opozitës sepse nuk e lenë njerëzit e saj që flenë natën dhe gdhihen në mëngjes me ëndrrat për të qenë anëtarë të gjykatës së lartë. E kanë bërë këtë për 8 vjet kur ishin në pushtet, pasi 30% e anëtarëve të gjykatës së lartë ishin ish-deputetë të PS-së, dhe po kështu edhe drejtuesit e Gjykatës së Lartë dhe Gjykatës Kushtetuese ishin drejtues të lartë të PS. Ndaj dhe sot ka progres në lidhje me çështjen e depolitizimit dhe pavarësisë së sistemit të drejtësisë. Por problem vazhdon të ngelet çështja e përgjegjshmërisë dhe llogaridhënies. Por dhe këtu ka progres.

Po ecet drejt dixhitalizimit të sistemit. Pas pak ditësh, do inaugurojmë një portal të rëndësishëm: Portalin e sistemit gjyqësor. Të gjithë gjykatat do të jenë në një portal të vetëm, duke bërë transparent për publikun dhe duke nxjerrë në dritë të diellit gjithçka që ndodh në gjykata. Po drejtojmë projektorët e publikut drejt gjyqësorit duke e bërë atë më transparent. Qytetarët, por dhe inspektorët e KLD apo Ministrisë, do kenë mundësi monitorimi online të procesit, të shohin me zë e figurë çfarë ndodh në sistem. Dhe kjo nuk është absolutisht pak. JO. Transparenca dhe monitorimi janë te elementët më të rëndësishëm të luftës ndaj korrupsionit në drejtësi. Sepse nëpërmjet transparencës ndizen llambat e alarmit për gjyqtarët devijantë dhe të korruptuar, rritet përgjegjshmëria ndaj ligjit dhe skanimi i performancës së çdo gjyqtari. Kush duhet të ecë në karrierë dhe kush duhet të largohet nga sistemi. Ndaj dhe këtu padyshim ka progres. A janë mjaftueshëm? Jo nuk janë. Është e nevojshme dhe reforma legjislative, në mënyrë që promovimi, transferimi i gjyqtarëve të bëhet në bazë të meritokracisë dhe llogaridhënia të japë efektet e duhura. Po kështu dhe rritja e performancës së sistemit gjyqësor nëpërmjet profilizimit të gjyqtarëve dhe gjykatave, janë elementë të rëndësishme.  Këto të fundit, kanë nevojë për paketa ligjore, të cilat janë hartuar dhe disa janë miratuar kurse disa presin të marrin dhe pëlqimin e opozitës”.

A duhet të ketë një cak imuniteti i gjyqtareve?

“Padyshim që po. E thashë dhe më lart, se çështja e imunitetit është një mur që duhet të bjerë. Duhet të bjerë për zyrtaret ashtu si dhe duhet të bjerë edhe për gjyqtarët. Çështja e llogaridhënies sigurisht që ka lidhje me imunitetin dhe ndjekjen penale. Por nuk jam utopik e të them se po u hoq imuniteti, korrupsioni ikën  si me magji. Jo aspak. Korrupsioni është një sëmundje e rëndë në gjyqësor dhe ka nevojë për një mjekim të fortë dhe një terapi të fortë. Ndaj janë të nevojshme të gjitha ato reforma që thashë më lart. Transparencë e lartë për të identifikuar gjendjen dhe luftë pa kompromis ndaj gjetjeve të korrupsionit në drejtësi”.

Përplasjet e derimëtashme të Kreut të shtetit, Topi me kryeministrin Berisha kanë sjellë shumë probleme në Sistemin e Drejtësisë, lidhur me kryeprokuroren, por edhe me çështje të tjera. A mendoni se ardhja e presidentit të ri, do t’i fashisë këto?

“Unë nuk e shoh aspak kështu. Nëse ka pasur përplasje me Presidentin për çështjet e sistemit të drejtësisë, gjykoj se ato nuk e kanë dëmtuar aspak drejtësinë. Debatet kanë pasur të bëjnë me përzgjedhjet e z. Topi për gjyqtarët, promovimet dhe transferimet. Dhe këto nuk janë gjetje të Kryeministrit dhe as të Partisë Demokratike. Janë gjetje të ekspertëve të BE-së, të cilat kanë deklaruar kohë më parë, dhe jo vetëm, se ky proces është aspak transparent dhe i dyshimtë. Dhe në fakt me këtë konkluzion janë pajtuar dhe vetë gjyqtarët. Çështjet e transferimit dhe promovimit të gjyqtarëve janë kthyer në barsoleta mes tyre. Aq sa dhe unë nganjëherë nuk i besoj, derisa ndonjëri prej tyre fillon dhe më tregon sms-të e shkëmbyera. Sigurisht që nuk janë prej z. Topi, por unë nuk kam mundësi të besoj se gjithçka ndodhte ishte jashtë dijenisë së tij. Nuk dua të vazhdoj me këtë histori sepse Presidenti Topi është në fund të mandatit të tij dhe është më mirë të flasim për të ardhmen.

Unë jam njeri optimist nga natyra, dhe kam besim të plotë që Presidenti i ri, me integritetin dhe përgjegjshmërinë e lartë që e karakterizon, do të bëjë ndryshimin e madh që gjithë shqiptarët presin në këtë proces të rëndësishëm në të cilën ndodhet vendi”.

Keni qenë kryetar i komisionit parlamentar që heton ngjarjen e 21 janarit. A mendoni edhe sot, një vit e gjysmë pas ngjarjes në fjalë, se atë ditë pati një grusht shteti në Tiranë?

“Koha është faktori më i mirë për të bërë analizat e historisë. Para se të përgjigjem unë sot për këtë pyetje, kanë ndodhur shumë ngjarje dhe kanë folur edhe shumë personalitete të tjera. Kanë folur ambasadorë të cilët janë shprehur kritikë të fortë me veprimet dhe mosveprimet e Institucioneve, të Presidentit dhe institucioneve të tjera. Çdo qytetar sot ka mundësi të bëjë analizën e asaj dite dhe të shohë se cilat ishin veprimet e secilit institucion, në kohë e në hapësirë, gjatë natës, të nesërmen, pas një jave, pas një muaji dhe sot 1 vit e gjysmë më vonë.

A ishin në sinkron me njëri –tjetrin apo veprimet ishin të pavullnetshme dhe rastësore. Prokuroria që kërkonte të arrestonte gjysmën e gardës brenda pak minutash, dhe kur vetë i bëri të gjitha hetimet provoi se ishte tërësisht e pavend ky vendim i asaj dite.   E kam të vështirë të besoj të kundërtën, dhe besoj jo vetëm unë. Megjithatë, unë kam rreth një vit që jam larguar nga ai komision dhe i përket kolegëve të japin vendimin e tyre në lidhje me këtë çështje, bazuar në monitorimin që ata i kanë bërë ngjarjeve dhe institucioneve”.

Opozita akuzon se një institucion në varësinë tuaj, shërbimi i kontrollit të brendshëm të burgjeve (SHKBB), ka marrë kompetenca që mbivendosen me ato të SHISH, për sa i përket mënyrës së mbledhjes së informacionit. Cila është përgjigja juaj?

“Nuk e kam dëgjuar ndonjëherë këtë pretendim dhe nuk besoj se ka ndonjë të vërtetë në këtë gjë. SHISH dhe SHKB e burgjeve kanë një bashkëpunim të përditshëm, prej shumë vitesh, për të cilin unë jam vazhdimisht i informuar, por nuk di të ketë një shqetësim të tillë”.

LSI vendosi të ndryshojë një pjesë të ministrave të saj brenda një harku të shkurtër kohor. A nuk krijon kjo një përshtypje se qeveria funksionon me segmente të ndara, ku secila forcë politike bën atë që dëshiron?

“Në çdo qeveri të ndërtuar në bazë koalicioni, në çdo vend demokratik, ngjarje të tilla janë krejt normale. E njëjta gjë ka ndodhur në Gjermani kur qeveria ishte një koalicion i gjerë mes të majtës dhe të djathtës, e njëjta gjë ka ndodhur dhe në Itali, dhe është një zhvillim normal me qëllim rritjen e performancës së përfaqësimit të partisë përkatëse në qeveri. Në një koalicion sigurisht që kompromisi, hapësira e duhur dhe fryma e besimit janë elementët me fondamentalë të ekzistencës”.

Partia-shtet e Sali Berishës dhe imuniteti

16:48 Politika

Topi i jep Ardian Klosit urdhrin “Mjeshtër i Madh”

16:16 Politika

Berisha i përgjigjet Ramës: Në Shqipëri nuk do ketë kurrë më diktat të pakicës

14:01 Politika

Deputetët e PD, një minutë heshtje për Podrimjen. Berisha: Ai është themeluesi i nacionalizmit modern shqiptar

13:53 Politika

Beçaj: Na duhen më shumë gjyqtarë. Anëtarët e Gjykatës së Lartë të zgjidhen me shumicë të cilësuar

13:14 Politika

Rama flet për kufizim imuniteti dhe kërkon reformë të plotë kushtetuese, jo vetëm për heqjen e imunitetit

12:46 Politika

Arvizu: SHBA mbështet heqjen e imunitetit, por duhet shoqëruar me hapa të tjerë për reformën në drejtësi

12:40 Politika

MESAZHI i fundit i presidentit Topi: Mbështes plotësisht rotacionin në sistemin politik

10:41 Politika

Gjermania dorëzohet: Do e lëmë Greqinë të shkojë drejt falimentimit

10:35 Politika

Pse nuk nderohet Luigj Gurakuqi

09:36 Politika