Te fundit
Vidhen dhe dëmtohen pjesë nga afresku i Onufrit në kishën e Shën Premtes në Vlash të Elbasanit
7 Janar 2013, 18:46Politika
TEMA
Pamje kishës së Shën e Premtes
Nga Gentian Stratobërdha
Arkitekt restaurator
Në këto ditë të ndërrimit të viteve është vjedhur dhe dëmtuar rëndë dy herë afresku i pikturuar nga Onufri në kishën e Shën e Premtes pranë fshatit Vlash të Elbasanit. Kjo kishë e vogël dhe thjeshtë në pamje, një nefëshe, me hajat nga perëndimi, por me unike përsa i përket vlerës së afreskut, e pikturuar nga dora e Onufrit në vitin 1554, ka qenë gjithmonë një ekzemplar studimesh, analizash kimike, kërkimesh dhe temash të ndryshme diskutimesh shkencore në fushën e trashëgimisë kulturore. Janë të shumta referencat dhe botimet ku preken vlerat dhe teknikat e përdorura nga Onufri në këtë kishë.
Por këto nuk vlejnë asgjë për dëmtuesit dhe grabitësit e këtyre ditëve, të cilët të qetë dhe të pashqetësuar as nga organet e rendit vazhdojnë “detyrën” e tyre të dëmtimit të një prej kryeveprave të trashëgimisë tonë kulturore.
Ndërhyrja e parë ka ndodhur në datën 30 dhjetor dhe është konstatuar vonë nga banorët e fshatit, të cilët menjëherë kanë njoftuar policinë, drejtorinë rajonale të monumenteve të kulturës dhe Kishën Ortodokse Autoqefale. Dëmtimet dhe grabitjet e konstatuara ishin tepër të rënda. Keqbërësit duke mos qenë profesionistë të çmontimeve të afreskeve kanë dëmtuar afreskun me mjete primitive duke tentuar ta shkëpusin atë nga muri.
Pamje e shenjtorit para vjedhjes
Pjesë të mëdha afresku të thërrmuara gjendeshin në tokë dhe pjesë të tjera mungonin fare. Duke mos hyrë shumë në detaje të cilat mund t’i vlejnë më mirë ekspertizës dhe restauratorëve, tendenca ka qenë të çmontohen kokat e shenjtorëve duke numëruar rreth pesë dhe përfshirë këtu edhe shenjtoren e kishës, Shën e Premten, ikona e të cilës nuk ekziston më. Është e rëndësishme të theksojmë se objekt i kësaj grabitje është bërë edhe pjesa e mbishkrimit në zonën e sipërme të ikonostasit prej guri, e cila ishte jo vetëm pjesë e artit të kësaj kishe, por edhe burim informacioni.
Pas këtyre konstatimeve kisha u mbyll përsëri me çelësa të rinj. Por duket që reagimi i vakët dhe pothuaj i papërfillshëm nga organet kompetente bëri të krijohej një situatë e sigurt për keqbërësit, të cilët jo më shumë se gjashtë ditë më vonë rreth datës katër janar, realizuan një ndërhyrja të re dhe këtë radhë të suksesshme duke marrë tashmë edhe pjesë të tjera afresku. Pavarësisht se duket e pabesueshme, por afresku i Onufrit vazhdon të vidhet ritmikisht dhe keqbërësit të pashqetësuar nga organet e rendit, të cilët ose janë të paaftë ose na bën të mendojmë se janë bashkëpunëtore të tyre, vazhdojnë punën e tyre te re tashme të grabitjeve të afreskeve në monumentet ortodokse të Shqipërisë.
Duket sikur një periudhë e re po fillon, ajo e vjedhjes së afreskeve, pasi u erdhi edhe fundi vjedhjeve në vazhdimësi të ikonave, ikonostaseve, frone dhespotësh, amvoneve dhe pjesë të tjera arti të interierëve të kishave në zonën e Myzeqesë, në zonën e Gjirokastrës, në zonën e Korccës etj. Dhe si zakonisht gjendemi përballë organeve kompetente për ruajtjen ligjërisht të tyre, të cilat kanë qenë dhe janë në një inkompetencë të plotë për kryerjen e detyrë së tyre.
Pamje e shenjtorit pas vjedhjes
Duke u përpjekur kaq vjet dhe duke protestuar në forma të ndryshme kundër këtyre fenomeneve të rënda të dëmtimit të trashëgiminë tonë kulturore, dhe përballe paaftësisë së shtetit për t’i mbrojtur, por dhe indiferencës së tij, e cila është një temë tjetër për tu diskutuar, destinacioni dhe prognoza duket e qartë, do të kemi humbje totale të trashëgimisë se krishterë, e cila përbën pjesën më të rëndësishme të trashëgimisë tonë kulturore. Dhe në përfundim mund të shtojmë pyetjen se kujt i intereson një trashëgimi kulturore me vlerat e dëmtuara rëndë të artit kishtar ortodoks, të cilat vijojnë t’i nënshtrohen në vazhdimësi ngjarjeve të tilla si ajo që përmendëm më sipër.
43 komente në “Vidhen dhe dëmtohen pjesë nga afresku i Onufrit në kishën e Shën Premtes në Vlash të Elbasanit”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Nje lajm i mire per Aleancen KuqenXi.
Po narmale qe keshtu do ndodhe kur i pari i vendit “dudumi i Kryeministrise” dhe qente e tij po meren ama me “zbardhjen” e skandalit te 238 dollarve.
Dhe ju me poshte vini mend e mos u merni me fe, se late nam.
Argite moj, po ruaji ato afreske moj e uruar se po ti vjedh Edvin Rama, apo e le vete kastile ti vjedhe qe pastaj ta akuzosh se ke vjedhur piktura dhe afreske dhe i ke shitur dhe ke fituar 100 miljarde.
Thuaj babit te vere roje se ai Edvini qenka hajdut i madh, se keshtu thane zedheneset tuaja, ne konferenca shtypi, qerrateshe je edhe zedhense private ke punsu, ju lumte keshtu luftohet papunsija, jo si Edvin Rama, qe do me i fut shqiptaret te gjithe ne pune te veshtira.
Ti sje hor bulevardi se horat kane rregulla
Ti je thjesht nje injorant nje njeri koti pa ideale pa respekt per te tjeret
Eshte fatkeqesi per shumicen e shqiperise qe ka edhe eksemplare si ti
Trashigimia kulturore veprat tregojne indentitetin e nje kombi ndryshe asimilohet po si duket njerezit si ty qe hiqen si atdhetare Jane shkatrimi
Me vjen keq per ty dhe injorancen jote
O greki, po pse nxehesh more bole, po ca thashe o greki qe do te dukesh si nga vicidoli mallkum, i thashe more asaj morracakes tate qe ti thote babit te vet qe ti ruaje ato afreske se i vjedh Edvini, se vete ka thon morracakja bllokut, se Edvini ka vjedh 100 miljarde.
Qerrata je more Shkerdhen, del ktu si gjirokastriti qe ne mos ti bim ne fije se je nga vucidoli, apo mos je vertet Shkerdheni dhe tani po del se je nga Gjirokatsra, se ne fakt te paret edhe gjyshin andej i ke, sikur ja ke kput koken, ke fillu me e mohu vucidolin tani, po pate ndonje dileme, shko ke Aida Shtino se ta gjen babain, ka qene pasagjer ke varka e bllokut, pyet Saliun.
Rreth 2 km larg nga kjo kishe,ne fush kuqe te Gjinarit, Argita ka blere nje ish repart ushtarak me rreth 5000 metra katrot toke,dhe nuk e ka ditur qe aty rrotull ekziston nje kishe me afreske te Onufrit e me vlera kaq te medhe monetare apo edhe kulturore.Ndryshe,o Horri i Bulevardit ajo do ta kish blere me gjith toke dhe ndoshta gjithe fshatin Valesh.I ka rreshqitur nga dora ky rast,por besoi se me ta marre vesh do i coi gjerat ne vend sipas porosise se babit.
Mallkuar qofshi !
ma mikre si dikur te ishte rrenosur gjithe kisheza,se sa ashtu e shperfytyruar:(ka vetem nje fjale MALLKIM
Cfare keni bere mor plera, njerez te kalbur??? Po si dreqin do restaurohet ajo ikone tani mor plera?
veper e mbeturinave grekofile,duan te zhdukin kulturen orotodokse shqiptare…KAFSHE
Pa shikoni se mos e ka vjedhur dhe demtuar ai Edi Rama! Se e dini ku i shet ai ? Po se ditet pyesni kryeministrin apo zdhensen e PD-se ,se ata e dine pa tjeter. Po ku i gjejne xhanem ,se keto u shkaterruan qe ne vitin1967-1968 ne kohen e atij xhaxhit, ka thene xhaxhi Saliu.Po si duket paska lene edhe kisha e xhamia si la vepra per ti shitur skrap e keto per ti vjedhur.Ky pushtet e ruane thesarin kulturor e monetar e jo ai i xhaxhit te pare. AI xhaxhi qerrata na deformoi si njerez! Na beri hajdut,na beri kriminela ,na la pa shkolla e spitale.DO paguaje doktorin pa te shtroheshe ne spital e tjra e tjera! Kapeni hajdutin kapeni se u iku si gjithmon ne drejtim te pa ditur.
Po si mund ta prishni nje gje te tille, jeni te cmendur , ajo nuk eshte e krishtereve as e myslimaneve ajo eshte pasuri e popullit Shqipetar. Mendimi im per keta qe kane prishur kishen duhet te denohen ashper, keta jane tradhetare te kombit , keta jane persona qe nuk e duan shqiperine, keta jane anti Shipetare. Denimi me i rende duhet te jepet.
Dikur armiqte bridhnin maleve me opinga ,sot shetisin bulevardit me taka qe kercasin dhE ne mbremje dalim ne TV .
“destinacioni dhe prognoza duket e qartë, do të kemi humbje totale të trashëgimisë se krishterë, e cila përbën pjesën më të rëndësishme të trashëgimisë tonë kulturore.”
pyetje: kujt valle i intereson prishja e monumenteve dhe afreskeve qindra vjecar ortodokse SHQIPTARE,ne zonat ku disa shoviniste i quajne me jo shqiptare… ?
ps:mos eshte Greqia,me siguri jo,ata punojne vetem per te miren Shqiperise…
e shkreta kishez..te shkretet ne qe s’u lidhim duart krimineleve
Kete vandalizem zagaret e janulles e kane bere dhe per kete jam SHUME I SIGURT, me duket edhe pak koincidence pse ne kishen e elbasanit ku e drejton edhe at Nikolla marku….Cjapi grek eshte duke i treguar dhembet dhe brinjet e djallit, le qe deshiron ta shfaq si vanadalizem te shqiptareve jo-ortodokse por dhe demton veprat e onufrit, shqiptarit te famshem te asaj kohe…kesaj i thojne “me nje te rame dy te vrame” e janulla kete nuk e le pa e shfrytezu.
Kryepeshkopi Anastas Janullatos ta falenderosh e ti jesh mirenjohes, more Doni, sepse ka restauruar 70 kisha e manastire monumente kulture dhe nga ngriturnga themelet 150 kisha te reja dhe ka rikonstruktuar po 150 kisha te tjera qe ishin dikur kisha por regjimi ateist komunist i kishte shnderruar ne kafenera, palestra, depo ushtarake, depo kooperative etj.
Ndersa Nikolla Marku nuk eshte gje tjeter vecse nje uzurpator qe po e prish dal nga dal kishen e Shen Marise te kalase dhe po e tjeterson ne prone private te tijen. Po keshtu ky Nikolla Marku po ben tani me ish Normalen e Elbasanit, qe pasi e rikonstruktoi Kryepeshkopi Anastas ne 1994, e mori ky hajdut Nikolla Marku me kallashnikova dhe tani kete godine e ka dhene me qera, kuptohet ne xhepin e vete.
Nuk me intereson cfare ka ndertuar janullatos ne keto vite, me intereson pse shkaterron kishat shqiptare te mesjetes dhe ato te nolit si dhe veprat shqiptareve te asaj kohe, dhe ty duheshte te interesonte kjo me se shumti se kishat qe nderton janullatos me para te dyshimta si dhe i humb origjinalitetin e kishave shqiptare duke i binjakezuar me ato greke si ne arkitektur e gjera tjera.
O Doni, qe na urren ne ortodokseve kjo dihet, po te pakten me thuaj ku eshte qofte edhe nje kishe qe ka ngritur Noli?
Sa per mesjeten, ti quan “shqiptare” ndertimet e kohes se turkut, qe ishin pa kupole te dukshme e me kufizime..deri edhe tek emrat qe i viheshin kishave…
O Don qe s’don te kuptosh, mos flit kot! Ti nuk e ke idene fare se cfare po thua. Kryepeshkiopi ka restauruar pra 60 kisha manastire monumente (ku perfshihen edhe keto mesjetare). A e kupton apo s’do te kuptosh. Shqip te flas!
Sa per arkitekturen prape tregon se je viktime e prapagandes antijanullatos dhe antiortodoks. Arkitektura e kishave te reja nuk eshte vecse riperteritje dhe rigjallerim i kishave te vjetra mesjetare monumente kulture. Krahasoji pak kishat e reja me kishat mesjetare te Beratit, Korces, Gjirokastres etj. Ato nuk jane greke por jane arkitekture ortodokse (jo vetem ne Ballkan, por edhe ne vendet mesdhjetare, por edhe ne Stamboll, Qipro, Izrael, Palestine, Siri, Jordani, Egjipt, Itali, Spanje, Libi, Tunizi etj.).
@ Doni Albo ! Duku ndonje dite ne Elbasan te Kisha dhe interesohu ne se jane Ikonat orgjinale qe edhe Hoxha qe prishi kishat dhe xhamiat nuk i asgjesoi por i ruajti si ” pasuri te kultures kombetare “.Pyete ate Markun tend ku i ka shitur .(do deshiroja ti kete hequr per ti ruajtur nga keqeberesit .)
Historia vazhdon te perseritet,e njejta kohe si ne 1967,kur u renuan kultet fetare ne githe SHQIPERINE,kujtoj se kur eshte shembur minareja e xhamise ne fshtin time e cila ishte vertet nje veper arti,nje mrekulli e gdheendur me gure,por kujtoj se te krishteret qe perbenin nje perqindje te vogel ne fshate,ishin te paret qe e rezuan,dhe gezonin,ato kishi pushtet ne fshate,dhe kishen e tyre e ruajten te pa prekur.Pra qe ne ato kohe kishte papajtushmeri dhe lufte fetare,ne ate kohe prisheshin e shembeshin kultet fetrare,se ishte politika,ndersa tani eshte paraja leku,trafiku i tyre i cili sjelle fitime kolosale.Nuk mund te themi me se eshte veper e muslimanve,por hajni e dale nga udha e zotit.
@ Safet !Hoxha Enver ishte maskara qe prishi kishat dhe xhamiat por kishte aq tru sa ruajti me ligje ato qe kishin vlere kombetare . Sot vidhen dhe shkaterohen vetem kishat ortodokse ,per ty eshte normale .Ka njerez ne Shqiperi qe Historine e Shqipeerise e fillojne ne 1468 . Pikerisht keta i bejne keto shkaterime .
Talibanizem!
Me siguri do bej ndonje deklarate Aleanca Koq E Zi kunder grabitjes te vlerave kombetare sic i takon asaj si formacion politik.
Te gjithe ata qe vjedhin dhe shkaterrojne keto vepra jane antishqiptare!
Marko nikolla e ka bere kete gje me siguri,keshtu e urdheroi vllazeria musulmane,vari qillon elbastanin nuk e duam, mereni dhe ngrini xhami aty bile ju kemi falur dhe markon ta beni mulla,mulla muharemi i shkon ky emer,pune korrakesh pune jashtqitje.
U vertetova me koment tend per ate qe thashe me pare, e dim qe ju zagaret me janullen ne krye te kishes deshironi te eliminoni cdo gje shqiptare por keni per ta paguar shtrenjte.
Kjo eshte vazhde tashme,eshte rruge, eshte metodologji, eshte aksion, eshte vandalizem, eshte aksion, eshte prove, eshte fakt dhe vertetim dhe i asaj qe 2 dite me pare Kisha Katolike Shqiptare theksoi.
Nuk jane grek ose progreke, sikurse thote ndonje bir kurve, joshqiptar,ata qe e kane bere. Greket mund te bejne gjithçka, por Kishen, Shenjtoret gjerat e shenjta ata si prekin.
Nuk jane kristiane, katolike ose ortodokse, se ata e mbrojne me gjak Kishen dhe fene e te pareve te tyre, Kishen e shqiptareve te vertete, qe eshte identiteti i tyre kombetar, historik, kultural.
Nuk jane grabites veprash arti si thuhet ketu, se te pakten ata e dine si grabitet, e dine tekniken.
Kjo nuk eshte tentative grabitjeje, por eshte vandalizem i paster.
Mungon vetem shkrimi arab mbi to, dhe do te kemi kopjen e vandalizmave dhe dhunimeve tipike radikale islamike te demtimeve te Kishave kryevepra te Voskopojes pasaporta te identitetit kombetar shqiptar.
Nuk eshte tentative vjedhje, por eshte akt i paster vandalizmi, eshte akt dhune dhe agresioni kunder kristianizmit, ortodoksizmit, kunder shqiptarizmes, kunder kultures se vertete shqiptare.
Eshte agresion per te zv kulturen kristiane me kulturen e çallmes, shqiptarizmin puritan ortodoks me turkoarabizmin e islamikeve pseudoshqiptare.
Siç e thashe mungojne vetem germat arabe, aty, mungon vetem shkrimi Allah Akhbar, mungojne vetem simbolet e jihadizmit.
Mos te merret kaq lehte kjo, mos te merret si vogelsire kjo, mos te shmanget e verteta gjoja per hater te bashkejeteses tipike fetare shqiptare.
Ne Shqiperi kjo bashkejetese eshte fallco. Ajo eshte bashkejetese, perderisa ne krye te shtetit shqiptar do te jene islamiket.
Nqs rotacioni politik prish kete ekuiliber, hienat islamike, do te fillojne jihadin ne shkalle te gjere.
Eshte mekat qe talebanizmi eshte bere perhere e me shume jo vetem ushqim mendor, por edhe aksion konkret per neoosmanet shqiptare.
Sepse keta bij putanash, po te jene shqiptare, shqiptare ne gjak, nuk do e perdhunonin, vandalizonin dhe vrisnin pak nga pak rrenjet e qytetarise dhe kultures shqiptare.
Ku do e huajne keta bij kurvash kulturen shqiptare, sidomos ate te artit te ikonografise, qe ne kulturen e artit bizantin eshte nje kryeveper ?
Mekat. I vrafte Perendia me buke ne goje.
@guardium
Mire i thua disa gjera ti or mik po problem jot eshte qe ti je me i cekete se sa mendon se di. Problemi eshte me i nderlikuar se sa mendon ti. Historia nuk eshte tamam ashtu si ke qef ti ta dish. Eshte me ndryshe. Vetem nj gje te kujtoj. Keta jane shqiptaret e vertete. Ata qe bejne te tilla masakra.
keto veprime vandalizme per zhdukjen e ortodoksizmit jane ne vazhden e humbjes te trashegimise te krishtere.
eshte n je vandalizem i qellimshem,kunder kultures te vertete shqiptare.
Kane kohe qe lehin kunder ortodokseve,kjo u duk qarte dhe me censusin. ortodokset jane 24% ata e dhane % te vogel sa pa e zhdukur.
Duhet ta kene te qarte ,dhe koha e ka treguar se kushdo qe ka vene dore ne vendet e shenjta asgje nuk ka gezuar…”Zoti nuk eshte mace qe te gris”
Te heqin dore nga lufta kunder ortodoksise dhe te meren me luften kunder hajduterise.
E mo se nuk kishte ndonje vlere kushedi se cfare ai afresk!
E kemi keq punen me keta islamiket!
Fshati quhet Valesh dhe jo vlash ndodhet ne komunen e Gjinarit.per turp ministria e kultures , te pakten ti behet nje rrethim me mur ose Hekura……cdo gje pa rrethim , pasiguria behe me prezent.
Zoti arkikitekt ju faleminderit per sensibilizimin qe kekoni nga shoqeria per perpjekjen e vazhdushme qe behen nga qarqe islamike ekstreme (ketu perjashtoj gjithe shqiptaret qe per tradite familjare quhen myslimane por qe nuk kane asnje ndjesi islame)per zhdukjen e kultures se krishtere ne shqiperi.SHUMICA e ketyre esktremisteve tani jane rreshtuar te pseudopatriotet e Kuq E Zi qe jane nje levizje e inspiruar nga endrrat e pa realizushme per krijimin e shtetit te paster islamik ne ballkan .te fala K…Sali Spahiut
Sa keq me vjen per keto vjedhje! S’ka gje me te poshter te vidhet trashegimia! A ka struktura qe te pergjigjen per keto skandale? A ka patur roje ky objekt? C’ben Ministria e Kultures, apo ngroh vezet dhe merret vete me hajduteri! Per keto veprime dikush duhet te pergjigjet, bile sa me shpejt! Po shpyfytyrohemi si komb!
Grekët kanë një kuadër të greqizimit të “Kishës Autoqefale Shqiptare”.
1. Nëpërmjet të zëvëndësojë gjuhen shqipe me 36 shkronja,
me gjuhën e mangët Greke me 28 shkronja.
2. Nëpërmjet zëvëndësimit të arqitekturës bizantine të kishave Shqiptare,
me arqitekturën Greke në ndërtimin e kishave në teritorin tonë.
3. Nëpërmjet lënjes së qëllimshme për tu degraduar, gjithshka që lidhet me historinë e kishës Shqiptare.
4. Nëpërmjet ,vjedhjes, dëmtimit, shëndrimit, ndërhyrjes me shkrime Greke në afresket dhe ikonat e rashigimisë kombëtare,
deri tek kryeveprat si afresku i Onufrit në kishën e Shën Premtes në Vlash të Elbasanit.
Ky është një ALARM ALARM SHTETËOR.
Mbroni kulturën tonë nga shkaterrimi i qëllimshëm për ta zëvendesuar me kulturen Greke të fesë shtet.
ore taleban qe vetem “qytetar”nuk je ,nqs nuk je te grupi qe demton kishat jam shume i sigurt qe nga ata qe gezohen kur ato demtohen dhe gjishka buron nga injoranca qe ke dhe e reflekton edhe te komenti jot
edhe ti qe insinuon gjera te tjera sje me mire
edhe ti qe insinuon gjera “te tjera” nuk je me mire
Shqiperia eshte mbushur me “kuaj troje”…nuk dihet cili antishqiptar i ben keto gjera
@ doda.
O dode pa spjegoje pak nderlikimin e problemit?
Tregoje pak thellesine e problemit, qe karakterizon keta “shqiptaret” e vertete, te cilet bejne keto masakra dhe qe une se permend?
E them kete, qe kritika jote mos te jete si puna e supes se vene rishtaz per tu nxehur.
Me vjen keq o dode, por nuk shikoj asgje inteligjente ne nderhyrjen tende.
Po ti ne cilin universitet ke studiuar, ne ate hallves apo hashures?
@ doden.
Or mik po me habit me konkluzionin tend. Ti hiqesh sikur kupton e di gjithçka dhe nuk thua asgje.
Shume misterioz dhe enigmatik ne dukje me fjalet e tua dhe dy komente, qe nuk thone asgje, perveçse te kujtojne, se komentuesi dode nuk eshte as ne nivelin e nje supe te nxehur per here te dyte.
Nuk ka asgje, nuk gjej asgje intelligjente ne pergjigjen jo pergjigje tende o dode.
Ne cilin universitet ke studiuar ti dode, ne ate te hashures apo te lazanjes?
Ti thuaj diçka me shume o dode thellesia, mos e mba gjithe ate madem vetem per vete, se po te vret e verteta historike pastaj.
Jepi o dode, shkruaj dy rreshta me shume per te verteten, per historine se prape do dukesh cool.