Te fundit
Kinë-SHBA, një javë intrigë
23 Maj 2014, 19:10Blog
TEMA
Fareed Zakaria
Vladimir Putini mund të jetë një burrë shteti i shekullit 19, që përdor muskujt sipas modës së vjetër për t’i dalë e tija, por është bërë e qartë se presidenti kinez, Xi Jinping shkon edhe një hap më tej, duke përdorur taktika edhe të shekullit 19, edhe të shekullit 21.
Fillojmë me aspektin e shekullit 19: marrëveshja e madhe kino-ruse për gazin që u firmos këtë javë është plotësisht e kuptueshme nga këndvështrimi i realpolitikës. Pekini ka kohë që kërkon furnizim të sigurtë me energji, dhe këtë interes e vendos mbi çdo lloj dëshire tjetër, si për shembull ajo për të ndëshkuar Rusinë për aneksimin e Krimesë, apo forcimin e normave globale kundër agresionit. Në fakt, kinezët e kuptuan me mendjemprehtësi se rusët, të gjendur përballë sanksioneve, ishin në ankth për të diversifikuar blerësit dhe për t’iu larguar varësisë nga klientët europianë. Kështu që, Pekini siguroi një marrëveshje të volitshme.
Ndërkohë që e gjithë vëmendja është përqëndruar tek marrëveshja e gazit, ia vlen të studiohet edhe fjalimi i Xi-së në Shangai, që u mbajt të njëjtën ditë me firmosjen e marrëveshjes. Skena ishte një takim i një grupi rajonal të paqartë aziatik, një që përfshin Turqinë, Iranin dhe Rusinë, por jo SHBA-të. Mesazhi i tij ishte që aziatikët duhet të marrin në duar vetë sigurinë e tyre. Ai bëri një kërcënim të maskuar ndaj të huajve që përpiqen të fusin hundët në çështjet e kontinentit. “Dikush që përpiqet të prishë një tjetër llampë me vaj, do i vërë zjarrin mjekrrës së tij’, tha Xi. Ai paraqiti këndvështrimin kinez për rajonin, që e quan Azia – dhe jo me termin e preferuar të SHBA, Azia-Paqësori. Kjo nënkupton që Uashingtoni, si fuqi e huaj, nuk duhet të luajë një rol madhor në çështjet e kontinentit. Xi paralajmëroi gjithashtu vendet aziatikë që “të mos krijojnë një aleancë ushtarake kundër një pale të tretë”, duke iu referuar qartësisht vendeve si Filipinet, të cilët po zgjerojnë bashkëpunimin ushtarak me Shtetet e Bashkuara.
Kjo është politikë e fuqive. Por këtë javë, ne pamë gjithashtu një botë të re të intrigës së fuqive të mëdha. Departamenti i Shtetit nxorri paditë për pesë zyrtarë të ushtrisë kineze dhe përshkroi me hollësi spiunazhin ekonomik që ata akuzohen se kanë kryer kundër kompanive amerikane, për tetë vjet me radhë. Eshtë një veprim i paprecedentë, sidomos kur mendon që këta zyrtarë nuk do të arrestohen asnjëherë – dhe gjithësesi, nuk do të dalin ndoshta kurrë nga Kina. Pershtatur ne shqip nga bota.al
Përse e bëri SHBA këtë veprim? Në fjalën e tij para Këshilit për Marrëdhëniet me Jashtë të mërkurën, ish Sekretari i Mbrojtjes, Robert Gates spekuloi se qëllimi është i trefishtë – të sinjalizojë kompanitë amerikane që të bëjnë kujdes nga spiunazhi kibernetik, të sinjalizojë kinezët se Uashingtoni po zemërohet gjithnjë e më shumë nga ky problem dhe të sinjalizojë popullin amerikan se qeveria e tij po e merr seriozisht këtë çështje.
Problemi është se askush nuk beson që kjo lëvizje do sjellë ndonjë ndryshim. Kinezët kanë bërë një mohim të thatë, duke shkuar aq larg sa të thonë se “ushtria kineze nuk është angazhuar asnjëherë në veprimtari spiunazhi”, gjë që është e pamundur të besohet. Zyrtarët e listës nuk ka gjasa të përballen me sanksione. Madje praninë në këtë listë mund ta konsiderojnë edhe si medalje nderi.
Disa ekspertë besojnë se përmasat e spiunazhit kinez janë të jashtëzakonshme. “Eshtë vjedhja më e madhe në historinë e njerëzimit”, më tha Peter Singer i Institutit Brookings, duke më ofruar një shembull. SHBA do të shpenzojë afro 1 trilion dollarë për avionin e ri gjuajtës F-35, që do të jetë sistemi i armatimit më i përparur. “Por tani po e shohim qartë se disa elementë të F-35 janë futur në një avion të ngjashëm kinez. Investimi amerikan që duhej të ofronte një avantazh 15-vjeçar në fushëbetejë është dëmtuar totalisht”, më tha Singer. Dhe ai shton se Kina shënjestron këdo, që nga kontraktorë të mbrojtjes deri tek prodhuesit e komponentëve, projektet e të cilëve vidhen dhe kopjohen brenda vitit.
Sulmet kibernetikë janë pjesë e një bote të rë, të rrëmujshme dhe kaotike, të nxitur prej globalizimit dhe revolucionit të informacionit. Në një botë të ndërlidhur, është shumë më e vështirë të mbyllësh veprimtarinë që e bën të paqartë vijën ndarëse mes qeverisë dhe privatëve, fushës kombëtare dhe ndërkombëtare, vjedhjes dhe luftës. Dhe padyshim që nuk do të jetë e mundur duke përdorur mekanizmat tradicionalë të sigurisë kombëtare. Vini re, Uashingtoni po përdor një mekanizëm ligjor (që do jetë jo efektiv dhe kryesisht simbolik) për atë që është në të vërtetë një problem i sigurisë kombëtare.
Marrëveshja e gazit mes Rusisë dhe Kinës na kujton se gjeopolitika tradicionale është gjallë dhe shëndoshë e mirë. Uashingtoni di se si të veprojë në një botë të tillë, me aleancat dhe nismat e tij. Por spiunazhi kibernetik përbën një front të ri, dhe askush nuk i ka idetë, mjetet apo strategjitë për ta përballuar ashtu si duhet këtë sfidë. /The Washington Post/
Pershtatur ne shqip nga bota.al
5 komente në “Kinë-SHBA, një javë intrigë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Xi-u per momentin le ta rreklamoje kete marrveshje duke u fryre si kaposh..Por, “The Evil is in details”..Asgje s’keni fituar..Transporti I saj behet praktikisht zero fitim kur malli mberrin nga ana tjeter..Te besh marreveshje te tilla duhet te jesh eficient dhe ta japesh mallin “dirt cheap”..Rusia sa uli koken me kete marreveshje dhe duket qe populli rus do ta shesi pasurine e saj kombetare per asgje vetem nga nje ish-KGB-st qe s’ka haber per ekonomi por kapricio: “Rusi e madhe”..Ta gezojne marreveshjen, s’ndikon tek askush..Shqetesohuni per ato sulmet kabernike se ato kane rendesi..
E paska kuptuar me mire nga te gjithe nje idot optimist marrveshjen Rusi-Kine qe ka mbi 7 vjet qe diskutohet ne detaje. E tmershme megallomania e injorances.
Cfare analize bastarde. Cfare niveli banal argumentimi. Vetem nje veshtrim ti hedhesh dhe kupton paafyterisne e kesaj monstre ne fytyre. Nga ta filloj?
Permend F-35. Nje Gjeneral Amerikan i dale ne pension tha se nuk e kupton pse i duhen SHBA-se 1 trilion $ me F-35, kur superioriteti ajror i SHBA eshte i padiskutushem edhe per te pakten 50 vjet edhe pa to. Varja… e dine firmat qe i prodhojne ? – perpiqen ti mbushin mendjen anetarve te NATOS ti blejne me gjoja friken nga Rusia. Se pse duhet te kete frike Italia nga Rusia e dine lufte-nxitesit, jo ne.
Flet per spinuzh dhe lufte kibernetike ky??? Po harruat mor funderrina qe spiunoni tere boten. Pergjoni deri aleatet tuaj dhe prape justifikoheni.
TE ndeshkohet Rusia per aneksimin e Krimese thote monstra. E kuptoni llogjiken? Keta cuan ne ferr Irakun, Afganistanin, Sirine me 1 milon te vdekur, me qindra te vdekur cdo jave dhe duan te ndeshkojne Rusine per bashkimin me referendum plebishitar me Rusine? Shkaperdhosen qeverine e meparshme te Ukraines me nje bande neo-nazistesh dhe kujtonin se te gjithe do duartrokisnin – urra treg i ri per firmat amerikane ?
Pa asnje medyshje, Putini eshte njeriu politik e shekullit XXI-te,ndersa
intriga javore eshte nje hallke e zingjirit te gjate qe ka fillese qe ne rienien e murit te Berlinit, renia e te cilit zuri poshte me teper perendimin me ne krye Ameriken. Tashme dihet boterisht shifra astronomike
qe buxheti ameriken merr nga financimet e Kineze ; deficiti vetem 6%i GDP-se ne federaten Ruse; avionet F-35 qe amerika ka dhe don te prodhoje
e paise NATO-n prej kohesh jane konkuruar nga ruset me avonet e tipit MIG-29 deri ne serine 35 apo SUKHOI, ku gjithashtu Kinezet ne avionin qe perben nje enigme jo te vogel per amerikanet etj etj.
Keto e shume te tjera qe per fashtarin-malok optimist jane te pakonceptushme ,jane pjese e strategjise globale.
Problemi eshte te $. Marrveshja me Kinen perjashton $ nderkohe qe bankat Ruse filluan te pranojne monedhen kineze. Nese arrin te godase $, ketu do duket mjeshteria Putinit