Te fundit
VIDEO/ Mbrojtja e pasurive kulturore në Shqipëri
18 Korrik 2014, 20:19Kulturë
TEMA
Gjirokastra është një nga pasuritë kulturore të Shqipërisë që nëntë vjet më parë u pranua në Listën e Trashëgimisë Botërore që mbrohet nga UNESCO.
Mbrojtja e Qendrës Historike është një sfidë si për autoritetet vendore dhe për vetë qytetarët.
Korrespondenti ynë Raimond Kola ishte në një nga lagjet më të vjetra të qytetit, ku ndodhet edhe shtëpia e shkrimtarit të shquar Ismail Kadare./VOA
5 komente në “VIDEO/ Mbrojtja e pasurive kulturore në Shqipëri”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
cfare e lidh Argyrokastro-n me ”kulturen shkipetare”……!!!!!
Berati dhe Gjinokastra dy qytete trashigimi te perandoris Osmane ne UNESCO. Cfare trasheguam nga perandoria orthodokse Bizantine.
Te dashur komentues, me lejoni t’ju njoh me nje shkrim teper te qarte, logjik dhe shkencor lidhur me emrin e ketij qyteti, botuar dikur vitin e kaluar ne gazeten Dielli (online) qe botohet ne Shtetet e Bashkuara.
Gjirokastra eshte nje qytet epirot, kryeqnndra e fisit te argjirineve qe permendet nga historianet (Filistos)qysh ne shekullin IV p.e.s.
Emri Argyrokastro, eshte term i perdorur nga administrata bizantine pas shekullit XII, d.m.th. pas ndertimit te kalase ne shekullin XI. Ky qytet nuk mund te quhej as eshte quajtur Argyrokastro para atij shekulli me qe fjala latine castella “keshtjelle”, nga e cila greket krijuan fjalen kastron, nuk mund t’i jepej nje vendbanimi qe nuk kishte keshtjelle. Keshtu, eshte e sigurt se per 15 shekuj para ndertimit te keshtjelles ky qytet nuk eshte quajtur Argjirokaster.
Por si quhej ky vendbanim para shekullit XII? Ne nuk kemi dokumente per ta ditur me siguri si quhej ai qytet per 15 shekuj para se te ndertohej keshtjella.
Ne ate shkrim thuhej se ne regjistrimin e pare kadastral, te bere pas pushtimit turk ne 1431 (i pari regjistrim kadastral i njohur ne historine e trojeve ballkanike), ai qytet del me emrin Ergiri krahas emrit Arjurokastro. Edhe dy tre shekuj me vone, ne pershkrimet e qyteteve te Shqiperise historiani turk Evlia Celepi,
e nxjerr kete qytet me emrin Ergiri. Ne shekullin XIX studiuesi britanik Leake shkruan se emri i ketij qyteti lidhet me fisin e lashte epirot te argjirineve, nje nenfis i kaoneve. Leake gjithashtu thote se vendasit ne fillim te shekullit XIX njiheshin akoma si argjirine. Rilindasi i madhe gjirokastrit Koto Hoxhi e permend akoma me emrin Ergjeri. Po keshtu ne kenge popullore te atij shekulli ai del me po kete emer, psh. kur flitet per Kuvendin e Gjirokasteres qe u mbajt pas lidhjes se Prizrenit:
Kurvelesh e Gegeri,
U mblodhe ne Ergjeri.
Keshtu emri Argjirokastro eshte, sipas atij shkrimi, nje emer kulture dhe administrativ bizantin, i krijuar pas ndertimit te kalase ne ate qytet ne shekullin XI. Te mos harrojme se administrata bizantine ne dokumente perdorte vetem gjuhen greke dhe helenizimi i emrave te qyteteve te perandorise duke u ngjitur fjalet kastro dhe polis ishte nje praktike normale per ate administrate. Keshtu edhe pse emrit origjinal ne burimet bizantine iu ngjit perberesi kastro, ne popullin e zones emri origjinal u ruajt deri ne kohen tone.
Shpjegimi i emrit te Gjirokastres me fjalet greke Argyros “argjend” dhe dhe kastro “keshtjelle”, qe del ne zerin Gjirokastra ne Wikipedia, eshte i gabuar (keshtjella ka nje ngjyre te erretqe kursesi nuk ngjan me ngjyren e argjendit).
Emri i rikonstruktuar i ketij vendbanimi, qe eshte perdorur per 15 shekuj para shekullit XI kur u ngrit keshtjella ishte Argyrion, i formuar nga emri i fisit te argjirineve plus prapashtesen ilire -ion.
Nuk eshte e rastit qe Gjirokastra ka qene ne te gjitha kohet nje nga vatrat me te medha te patriotizmit te flakte dhe te erudicionit, shkences (Eqrem Cabejt), letersise (Ismail Kadare) dhe politikes shqiptare (Fejzi Alizoti, Rauf Fico, Enver Hoxha, Haki Toska etj.).
Per turkofagon.Kam lexuar shume komente te tuat dhe gjithnje mendoja se disa gjera i thoje me .Cfare ka te bej argjirokastra me shqiperin?.Aq sa ka te bej Ethena me Athena,aq sa ka te bej zoti i zotrave DIA(qe sic e di ti shume mire ne greqisht do te thot “dia” di me shume se te tjeret),aq
Per turkofagon.Cfare e lidh argjirokastren me kulturen shqipetare?.Aq sa e lidh ‘Athina’me ‘Ethena’qe ne greqisht athina ishte ajo qe keta faleshin, dhe cdo gje “ethen”prej saj dilte,e pra shume e kuptushme ne greqisht.Aq sa ‘Dia’ zoti i zotve ne greqisht do te thot,ai qe di me shume se te tjeret ndaj e quajten ‘DIA’ shume e kuptushme ne greqisht.Aq sa per luften me te madhe qe quhet “Lufta e trojes” qe ne greqisht ‘troje’ do te thote “toke” d.m.th “LUFTA E TOKAVE” per te cilen sic dihet luftohet edhe sot.Aq sa ne greqisht nje burre trim quhet’Palikari’ qe do te thote ‘PAL-KARI’ qe shpegohet se trimi duhet te jet njecik KAR dhe sic e kan gjetur disa arkiolog te ri kjo fjale eshte perdorur shume sidomos nga greqia e veriut dhe saktesisht nga vendet me banim katolik.Turkofago,nuk ka fund por po te duash ketu jemi e ti shpegojm,dhe e dyta emri turkofagos mund te kete ngelur ngaqe grekrit kan bashkpunuar shume mire me turqit qe te vrisnin shqipetaret dhe tyja te ka ngelur inat kjo gje, e do te marresh hak ndaj dhe emri turkofagos(fagos?) sic duket per pespekt ndaj greqishtes?apo ja fus kot une,duhet te kesh histori me te lasht e e ben per respektin e FINIKVE.Per ata qe mbase se din.
ATHINA=NE GREQISHT=ASEDHENJE KUPTIM.
DIA=NE GEQISHT=ASEDHENJE KUPTIM.Ka shume historian grek dhe disa prej tyre akademik qe kan shkruajtur se grqiashtia e vjeter ne shqipen sidomos me shqipen(GEGE)KAN TE NJETAT RRENJA.TANI KUSH ESHTE E PARA KUSH E DYTA ESHTE NJECIK E VESHTIR,POR E VERTET ESHTE SE SHUME FJALE NE GREQISHT NUK KANE ASEDHENJE KUPTIM DHE E KAN NE SHQIP.Sa per argirokastren me shume fakte sesa te gjithra fshatrat qe e rrethojne argjirokastren kane histori me te vjeter se vete ‘KASTRUA’ keshtjella nuk ka, keshtu qe shqiptaret ka qen e do te jen ne argjirokaster.