Ndërtimet, rrezik për Digën e Liqenit

Vetëm në fund të bisedës, specialisti i digave, e shqipton si nënzë: Ekziston një mendim, por që i bëhet yzmeti  se edhe sipërfaqen e zënë sot nga Liqeni Artificial ta kthejnë zonë të mbushur me pallate. “PO RUAJNA O ZOT!” Nuk është çudi, thotë Dr. Inxh Goga, që shpjegon për “JAVA” kushtet teknike sepse nuk lejohen ndërtime në hapësirat poshtë digave. Vërtetë diga është e sigurt, por në rastin nëse mund të shkatërrohet kjo digë, efektet e një katastrofe të tillë do të ndjeheshin deri ku bashkohet kjo luginë me Lumin e Tiranës! Po larg të tjerave, shton- vetë bashkia nuk duhet të merrte një vendim të tillë se vetë Bashkia është pronare e kësaj prone publike. Si për ironi, bashkia, kinse këto kohë flet për zona të tëra të gjelbëruara atje dhe asfare për kompleksin gjigand me disa pallate!!

Ndërtimi

Ajo që vetëm flitej dhe madje dikur ishte përjashtuar publikisht nga kryetari i ri i bashkisë së Tiranës, me moratoriumin e tij të famshëm, sot është realitet i kthyer krejt përmbys. Flitet për një projekt gjigand që pritet të ndërtohet pranë digës së Liqenit Artificial të Tiranës. Rrethimi ndërkohë është bërë. Projekti parashikon ndërtimin e 5 strukturave për banim dhe shërbime, nga 1 deri 17 kate. Krahas kësaj do të jenë edhe 3 kate parkim dhe shërbime nëntokë në rrugën “Kristo Luarasi” pranë Digës së Liqenit Artificial të Tiranës. Leja për ndërtimin e këtij kompleksi është marrë në bashkinë e Tiranës me vendim Nr. 9967/7, më datë 1 gusht 2014! Kompleksi pritet të përfundojë brenda 5 viteve. Punimet e kompleksit do të nisin që këtë sezon dhe përfundojnë në shtator të 2019-s.

Jashtë kushteve

Inxhinieri i di të gjitha, por shqetësimit i përgjigjet thjeshtë: “Si rregull teknik duhet që pranë digave, në anën e poshtme të tyre, nuk duhet të bëhen ndërtime kapitale të tjera. Kjo largësi duhet të jetë tej kufirit, dy herë lartësinë e digës nga fundi takimit të skarpatës së digës për digat me material vendi, si dhe kushti që ndërtimet të jenë larg fundit të skarpatës së digës sa lartësia e vet objektit, që do të ndërtohet në anën e poshtëme  të digës”. Duke u kthyer në rastin tonë, ndërtimi i kompleksit gjigand, që e ka miratuar Bashkia e Tiranës dhe i cili do ndërtohet pranë digës së Liqenit Artificial të Tiranës, është krejt rregullave teknike të sigurisë së digave. Më saktë, prej këtij kondicioni, nuk mjafton thjesht ngrirja, por duhet anullimi, sipas tij. Në këtë rast, bllokimi fillon me pjesëmarrjen e të gjithë elementëve, që nga Këshilli Bashkiak, i cili duhet të kërkojë një plan të ri urbanistik për Tiranën, kurse Këshilli Kombëtar i Territorit duhet me urgjencë të anulojë “Planin Urbanistik të Tiranës” për këtë zonë. Kurse në vend që të merren me këto gjëra të pamundura, referon Goga, do të ishte mirë që diga të kishte emrin e projektuesit të saj Dr. Inxh. Faredin Nuri, si një nderim për një nga figurat më të spikatura të hidroteknikës shqiptare. Kurse ambientalistët shkojnë dhe më tej: planifikimi urban në këtë sektor të Tiranës, është kryekëput antishkencor, madje përmbush elemente të konsumimit të veprës penale, thonë mjedisorët-për shkak se çon me vetëdije, investime dhe banesa, drejt një rreziku natyror, ashtu siç klasifikohen veprat nën digë. Për fat, pak ditë më parë, kryeministri Rama ka kërkuar në mbledhjen e KKRTSH që të pezullohen ndërtimet e vendorëve deri në vitin 2015, kohën e paszgjedhjeve, me shqetësimin e vërtetë të ndërtimeve pa kriter, që shoqërojnë periudhat zgjedhore. Një e tillë kërkesë i është bërë dhe kryebashkiakut Basha, që të mendojë mirë për këtë që po bën!

Por, a do mundet zëri i opinionit publik, që drejtohet nga Shoqëria Civile t’ia arrijë? Deri më tani situata duket e tensionuar dhe disi e mënjanuar prej problematikave të tjera. Një fakt, që të frikëson dhe kur kujton rritjen e ndërtimeve jo shumë larg digës, të vjen ndërmend shqetësimi i disa teknikëve, që kanë referuar shpesh se vetë parku do të preket dhe në pika të tjera, ku imagjinata shkon deri te prekja e vetë Liqenit Artificial. Nuk dua ta besoj, por mëndja e keqdashësve në këto vjet na ka bërë të mendojmë se gjithçka është e mundur në Shqipëri, shprehet inxhinieri. Me këtë rast kujton, vitet e shkuara, kur u mendua, që një strukturë e tërë liqenesh përreth, të plotësonte mjedisin në Tiranë. Dr. Inxh. Kristo Goga u ngarkua që Tirana të kishte edhe liqene të tjera ambientaliste, një në vendin e përballë ish-Vilave gjermane; një tjetër në një repart ushtarak mbi tunelet e ish Kombinatit të Autotraktorëve, nga ana veriore ;dy liqene ambientale në zonën e Paskuqanit,përveç atij ekzistues të Paskuqanit.Të gjitha të mbetura në letër pasi dora e padredhur e keqdashëve, pas viteve ‘90 solli beton në vend të ujit.

A është vallë e vështirë të bllokohet?

Por a ka shpresë? Teknikisht s’ishte e vështirë që ndërtimi i kompleksit të bllokohej, pasi çdo ndërtim i ri që lidhet me digën duhet të miratohet prej Komitetit Kombëtar të Digave të Mëdha (KKDM-së). Përbërja e KKDM duhet me specialistët më të mirë të fushës së digave dhe jo përfaqësues numëror  të paaftë për këtë detyrë, thotë inxhinieri, që shton se ata duhet të jenë specialistë me integritet të spikatur teknik në këtë fushë dhe njerëz të pakorruptueshëm. Madje me një status të veçantë mbrojtjeje. Por, të gjitha janë në letër, pasi KKDM jonë lihet qëllimisht kështu dhe përbërja e sotme e KKDM e reflekton më së miri këtë gjë, shprehet me keqardhje dhe disi i dorëzuar. Duke pritur, ashtu si të tjerët, hapat e autoriteteve sesa do ta tolerojnë këtë realitet.

“Nuk mjafton ngrirja, duhet anullimi i ndërtimit”

Flet për JAVA Dr. Inxh. Kristo Goga, specialist i digave. Si e shikon ai pretendimin e ndërtimit të fundit që po bëhet në Liqenin Artificial dhe kushtet teknike që duhet të respektoheshin, para se të jepej leja për të…

Si një nga specialistët më të njohur të digave, a ju duket normale, ndërtimi i kompleksit të fundit, vetëm pak metra tutje nga diga e Liqenit Artificial. Teknikisht çfarë cënon ky ndërtim? 

“Si rregull teknik duhet që pranë digave, në anën e poshtme të tyre, nuk duhet të bëhen ndërtime kapitale të tjera. Kjo largësi duhet të jetë tej kufirit, dy herë lartësinë e digës nga fundi takimit të skarpatës për digat me material vendi, si dhe kushti që ndërtimet të jenë larg fundit të skarpatës së digës sa lartësia e vet objektit, që do të ndërtohet në anën e poshtme  të digës. Për rastin tonë, ndërtimi i kompleksit që ka miratuar Bashkia e Tiranës, e që do ndërtohet pranë digës së Liqenit Artificial të Tiranës, nga sa thamë më lart, është jashtë rregullave teknike të sigurisë së digave. Nuk mjafton ngrirja e ndërtimit të këtij kompleksi, por duhet anullimi i tij. Si kjo leje është edhe një ndërtim që mund të bëhet edhe përballë Pallatit të Kuq, vendi që përdoret edhe si kafe edhe si parking”.

A ekziston ndonjë ligj që e disiplinon punën që kryhet pranë digave? Ka qenë një Këshill Kombëtar i Digave, që ka luajtur rolin primar, në disiplinimin e projekteve që lidheshin me digat. Pse anashkalohet ai, kur është fjala për ndërtime të tilla?                                                                                                                                                

“Në Shqipëri ekziston : Ligji Nr.8681 datë 02.11.2000  ‘Për  projektimin,ndërtimin,shfrytëzimin dhe mirëmbajtjen e digave dhe dambave’. Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.147 datë 18.03.2004 ‘Për miratimin e rregullores për sigurinë e digave dhe të dambave’ dhe Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr.278 datë 08.05.2003 ‘Për miratimin e rregullores së funksionimit të Komitetit Kombëtar të Digave të Mëdha  (KKDM) dhe të Këshillit Teknik të Përhershëm të Digave (KTPD)’.

Tani, çdo ndërtim i ri që lidhet me digën duhet të miratohet edhe KKDM. Ky është rregull ligjor. Entet që miratojnë këto ndërtime duhet të marrin miratim paraprak në KKDM, në mënyrë që të mos bëjnë punë të pavlefshme. Por edhe KKDM, siç është ky rast, reagon menjëherë sepse aty puna ka arritur sa tani është vënë tabela e ndërtimit dhe është bërë rrethimi. Në radhë të parë, vet Bashkia nuk duhet të merrte një vendim të tillë se vetë Bashkia është pronare e kësaj prone publike. Është interesante se nuk u shkon mendja për zona të gjelbëruara, por për pallate. Ekziston një mendim, por që i bëhet yzmeti  se edhe sipërfaqen e zënë sot nga liqeni ta kthejnë zonë të mbushur me pallate.RUAJNA ZOT!”

Çfarë stature ka sot Komiteti Kombëtar i Digave të Mëdha?

“Shqipëria është antare e ICOLD (Komisioni Ndërkombëtar për Digat e Mëdha prej vitit 1964. Unë  kam qenë antar i KKDM nga viti 1986 deri në vitin 2012.Vetë KKDM nuk është plotësuar kurrë sipas ligjit dhe vendimeve.Vetë KKDM është futur në një zgëq, me vetëm një zyrë –kotec. Ajo nuk ka ambientet e saja: si arshiva, sallë mbledhjesh, zyra për personelin, nuk ka as makinë. Ajo është pranë Ministrisë së Transporteve dhe paguhet  nga ajo, ndërsa KKDM është institucion që varet Këshilli i Ministrave. Por, KKDM duhet të ketë ambientet e veta dhe të jetë e pavarur nga asnjë institucion tjetër. Përbërja e KKDM duhet me specialistët më të mirë të fushës së digave dhe jo përfaqësues numëror  të paaftë për këtë detyrë. Ata duhet të jenë specialistë me integritet të spikatur teknik në këtë fushë dhe njerëz të pakorruptueshëm.Antarët e KKDM duhet të kenë status të veçantë mbrojtjeje.Të gjitha këto tek KKDM jonë janë të cënuara. KKDM jonë lihet qëllimisht kështu dhe përbërja e sotme e KKDM e reflekton më së miri këtë gjë. Unë, vetë, si antar i KKDM që nga viti 1986 deri më vitin 2012 jam hequr thjesht ngaqë kundërshtova miratimin e disa objekteve korruptive!”

Ne nuk i shpëtojmë dot betonit

Aktivisti i njohur Sazan Guri i mjedisit shprehet për “JAVA” në lidhje me ndërtimin e ri te Liqeni Artificial: nga ndikimet që mund të japin vepra të tilla pranë një parku si ai i Tiranës është se do kemi një presion urban për liqenin, një trysni për digën, thotë z. Guri,- të cilës do i preken themelet dhe do tronditet nga miliona goditje të vogla tip tërmetesh të vegjël, të nxitur nga njeriu, një dhunim të hapësirës së fundit publike, një shuarje të mundësive për sheshe Luna Park dhe sportive

“Nga praktikat botërore dhe ato të vendit mësohet se në asnjë rast, në vende të ndryshme të botës nuk ka ndërtime nën hapësirën e rrjedhjes së ujit me shtrirje sa vetë diga. Është menduar dhe sugjerohet fort, që kurrsesi të mos  ndërtohet në hapësirën buferike të liqenit dhe të vetë digës që në rastin tonë është jo më  e vogël se 17m. Veçoria  e digës së Tiranës është se ajo është liqenmbajtëse dhe jo ujëmbledhëse, dhe në kësi rastesh në të gjithë trupën ujore të saj, përsëri nuk mund të ndërtosh nën këtë rrjedhë, pavarësisht nga siguria e saj, sepse për rastin digë flitet dhe projektohet me pasigurinë apo me rastin sikur ndodh. Ndaj dhe me patjetër duhej të llogaritet më parë siguria e digës për 10.000 vjet sipas standardeve të Bankës Botërore, gjë që nuk është bërë dhe duhet të kishte një studim me matje hidroteknike, hidrologjike dhe hidraulike për 17 vitet e fundit, gjë që nuk është bërë ndonjëherë për rastin Liqen i Tiranës. Ajo që duhet të zbatohet në kësi rastesh është distanca midis veprës urbane dhe digës që duhet të llogaritet lartësi pallatesh herë koeficientin 1.6, që do të thotë se veprat urbane duhet të jenë larg digës rreth 100m largësi plus 50m zonë buferike të digës, pra i bie rreth 150m distancë. Nga ana tjetër, këto lloj veprash duhet t’i nënshtrohen dhe një diskutimi në Komitetin e Digave, për të cilat duhet siguruar më parë një leje prej këtij Komiteti. Jo vetëm kaq, projekte të tilla në zona kaq sensitive duhet të kalojnë për mbrojtje në Këshillin Bashkiak dhe në KRRTRSH. Për sa mund të ndodh nga ndikimet që mund të japin vepra të tilla pranë një parku si ai i Tiranës është se do kemi një presion urban për liqenin, një trysni për digën, të cilës do i preken themelet dhe do tronditet nga miliona goditje të vogla tip tërmetesh të vegjël, të nxitur nga njeriu, një dhunim të hapësirës së fundit publike, një shuarje të mundësive për sheshe Luna Park dhe sportive. Do të ketë një ndotje akustike më të madhe për dashamirësit e parkut dhe liqenit, pra do të shkatërrohet oazi i vetëm ekologjik, ku njeriu tiranas gjen prehje shpirtërore, fizike, mendore, por edhe të dashurisë për njeriun dhe natyrën. Por, kusuret ndal liqenit dhe parkut nuk mbarojnë me kaq. Në çdo vend të rruzullit të tokës, natyra dhuron zona të virgjëra, ku ajri totalisht i pastër ledhaton fytyra dhe pastron mushkëri të njerëzve të lodhur nga jeta urbane. Shikoni sa bujare është natyra. Megjithëse njeriu shpiku “blozën” në jetën urbane, ndoshta edhe për të mbijetuar, ajo i fal filtrin (Parkun dhe Liqenin e Tiranës) për ta pastruar. Por njeriu shqiptar, duket sikur është stisur të mos e gëzojë jetën deri në prehje të plotë dhe të mos e përfitojë filtrin e mëmës natyrë. Vini re me kujdes ç’po ndodh me zonën nën digë, parkun, me kodrinat e quajtura kurorë e gjelbërt e Tiranës, që sot me plot gojë mund t`i quash kurora e betontë e saj. Kjo zonë tashmë edhe me ndërtimet shtesë s`ka më ndryshim nga jeta urbane në Tiranë. Për arsyen e thjeshtë se: aty brenda gjen shkolla, kopshte fëmijësh, bare, restorante, për arsyen e thjeshtë se edhe aty do ruhesh nga automobilat, nga garat e motorëve të adoleshentëve, nga shpejtësitë e biçikletave, se edhe aty do të përballesh me pluhur, plehra që digjen dhe së fundi me pallate shumë-katëshe beton armeje, jo vetëm që ta shpifin kur i sheh si plangprishës pranë kodrinës së gjelbëruar, por në disharmoni të plotë me jetën e qetë të kafshëve të kopshtit zoologjik. Të trembin edhe më, kur i sheh të pasqyrohen në ujërat e liqenit nën dritën e kristaltë të diellit, që duket sikur thonë që ne s`pyesim as për lartësinë e pishave të parkut e as për lartësinë e kodrave dhe as për hijeshinë e pemëve të kopshtit botanik. Nuk kemi parë dhe nuk kemi dëgjuar, që pranë hungërimave të luanëve e cicërimave të zogjve, të ngrihen pallate banimi dhe të përzihet kaq keq bashkëjetesa e njerëzve, ku nuk ka për t`u marrë vesh kurrë se ku fillon liria e qenies njerëzore, por barbare me natyrën, dhe ku mbaron ajo e qenies me instikte, por ndryshe nga të parët, shumë miqësore me të. Le të kthehemi tek betonimi, ky kancer i urbanistikës shqiptare, ky vrastar i jetës shpirtërore, si në atë kohë me bunkerat edhe në këtë kohë më ndërtimet. Betonim në qendër të qytetit, betonim në periferi të tij, betonim në plazh me rërë, betonim në plazh me shkëmbinj, betonim në fusha, betonim në kodra, betonim këtu e betonim atje, kur natyra të falë dhe lëndë drusore dhe lëndë kallami dhe gur metamorfik, edhe, edhe….”.

Share this...

Facebook

Twitter

Linkedin

Pinterest

Veliaj me të rinjtë e FRESSH-it: Me të njëjtën energji do të fitojmë mbi 50 bashki

15:52 Sociale

Fatos Klosi: Kisha greke si strukturë diktatoriale, s'duron opinione ndryshe

09:59 Sociale

Pas universiteteve, edhe 13 shkollave të mesme private do u vihet dryni

09:20 Sociale

Qeveria i jep zgjidhje çështjes së toponimeve në dokumentet e identifikimit

17:15 Sociale

“Kathimerini”: Janullatos, në zemër të një 'lufte' të pistë, të motivuar nga qarqet nacionaliste dhe islamike

13:44 Sociale

Veliaj: Bursa për nxënësit që studiojnë në Shkollat e Mesme Bujqësore

11:29 Sociale

Kisha Katolike, letër Papës: Do dëshironim të vizitonit edhe Shkodrën

15:45 Sociale

Studiuesja Albana Rexhepaj flet për spekulimin e vdekjes së 27 bebeve për të mbajtur gjallë diktatorin

15:05 Sociale

FOTO LAJM/ Shqiptarët luten për James Foley dhe viktimat e ISIS

11:04 Sociale

Vjedhja në BSH/ Arrestohen edhe 7 punonjës, shkon në total 17 numri i të ndaluarve (por Fullani nuk dorëhiqet)

17:20 Sociale