"Kemi ndodh rrezikzi, se kemi dreqin komshi"

Nga Gjekë Gjonlekaj

14 tetorin e kujtoj gjithëmonë me dhembje e respekt, sepse është data e rënjes tragjike të At. Shtjefën Gjeçovit. Për mua si botues i veprës së tij monumentale Kanuni i Lekë Dukagjinit, 14 tetori është një ditë e veçantë. Me 14 të këtij muaji ishte 85 vjetori i vrasjes së Shtjefën Gjeçovit në Zym të Hasit në Kosovë. Ky prelat i madh shqiptar u vra në pritë, në pabesi nga policia serbe në vitin 1929. Në tetor të vitit 1989, me rastin e 60-vjetorit të rënjes së tij tragjike, doli nga botimi në New York, në anglisht dhe shqip, ky Kod i përmendur shqiptar. Ndërsa në tetor të vitit 1999, me rastin e 70-vjetorit të asaj date tragjike të autorit të këtij Kodi, Gjonlekaj Publishing Co.  organizoi simpozium në Universitetin Fordham të New Yorkut, ku ligjëruan 9 dijetarë të mirënjohur nga Shqipëria, Evropa, Shtetet e Bashkuara dhe nga Japonia. Kjo konferencë shkencore u bë për të nderuar këtë kolos të kulturës sonë kombëtare. Në malësitë shqiptare, emri Shtjefën është shumë i dashur dhe i nderuar. Dita e Shën Shtjefnit është festë tradicionale dhe bjeshkatarët e vendlindjes sime e kremtojnë me shumë gëzim e hare çdo vit në fillim të gushtit.

Mbase këtu mund të ketë filluar edhe dashuria ime për At. Shtjefën Gjeçovin. Me 13 tetor, në orët e vona të natës, lexova pjesë nga “Eskili ky Humbës i Madh” të Ismail Kadaresë. Nga kjo vepër e shkrimtarit tonë të madh mësova për herë të parë se Shtjefën Gjeçovi ishte vrarë në ora 3 të pasdites. Ora e vdekjes, për mua ishte një informatë e mrekullueshme. Të nesërmen, me 14 tetor, e thirra në telefon Zotin Kadare për t’ia kujtuar 85-vjetorin e rënjes së Shtjefën Gjeçovit. Folëm pak edhe për informatën e tij kurioze rreth rënjes së tij tragjike. Zoti Kadare foli me shumë respekt e dashuri për At. Shtjefën Gjeçovin dhe u ankua pse nuk nderohet më shumë në atdhe.
Pas bisedës rreth Gjeçovit, biseduam për ndeshjen futbollistike që një orë më vonë do të zhvillohej midis kombëtares së Shqipërisë dhe Serbisë dhe shtova se fitorja e kombëtares shqiptare në Beograd do të ishte vepër e mirë. Ai tha se ajo fitore do të ishte shumë e mirë. Një orë më vonë filloi ndeshja më e vështirë në historinë e sportit shqiptar. Ç’prej datës që është njoftuar dita e kësaj ndeshje, shqiptarët në atdhe e kudo në botë kanë qenë të shqetësuar më shumë për sigurinë e tyre se për fitore.

Shqetësimet e shqiptarëve filluan të shtohen edhe më shumë pas kushteve absurde të Serbisë. Konditat serbe ishin për ditë e më të dyshimta dhe më të frikshme. Këmbëngulja e tyre për mospjesëmarrjen e spektatorëve shqiptarë në stadiumin e Beogradit ishte paralajmërim i një rreziku të madh, sepse kjo mungesë do t’ua bënte të mundur serbëve “llogaritë pa hanxhinë”. Bandat kriminale serbe dhe ajo makineria e tyre politike monstruoze ishin përgatitur për një tragjedi të madhe të ngjajshme me atë të Lojrave Olimpike të Mynihut, në shtator të vitit 1972. Një fjalë e urtë popullore amerikane thotë: “Zoti vepron në mënyrë misterioze”, sepse 11-tëshi shqiptarë mund të pësonte fatin e 11-shit izraelit në Mynih të Gjermanisë 42 vjet më parë.

Prej çastit kur sportistët shqiptarë zbritën në aeroportin e Beogradit u përballën me kërcënime e poshtërime morale dhe fizike. Ato shantazhe ishin skenuar përpara se shqiptarët të arrinin atë ditë në cerni-grad e jo në beli-grad, (ishte me të vertetë qytet i zi e jo i bardhë siç e quajn). Çmenduria e tyre kolektive i ra në sy gjithë botës, ashtu siç i kishte rënë para 15 vjetësh për gjenocidin e tyre në Kosovë. Pavarësisht  kërcënimeve të vazhdueshme  kombëtarja shqiptare hyri krenare në atë stadium, që dukej më shumë si një shesh gladiatorësh. Bishat serbe dhe derrat e egër të Shumadisë uluronin si kafshë të tërbuara “vdekje shqiptarëve”. Sportistët shqiptarë në uniforma të bardha ishin si pëllumba të paqes dhe pamja e tyre ishte engjëllore. Ata dëgjonin zëra të çakërdisura, thua se ishin në thellësitë e xhunglave të Afrikës.

Dëgjonin thirrjet për vdekjen e kombit të tyre. Pavarësisht brohorive dhe akteve të çmendurive serbe, sportistët shqiptarë pas pak filluan të godasin si rrufe portën e skuadrës serbe. Frika e humbjes e bënte tërbimin e tyre edhe më të madh. Ata ishin përgatitur për akte kriminale në rast të fitores së shqiptarëve. Fishekzjarret mund të ishin edhe plumba të vertetë dhe fuçite e tyre  të ndryshkura dukeshin si fuçi baroti.

Papa Françesku u kishte thënë shqiptarëve në Tiranë më 21 shtator, ju jeni kombi i shqiponjave që fluturoni lart. Shovinistët patalogjikë serbë kishin ndaluar rreptësisht çdo simbol kombëtar shqiptar, bile edhe flamurin e Gjergj Kastriot Skendërbeut. Shqiptarët i kishin pranuar të gjitha ato kondita të çmendura, për qëllime më të larta. Ndodhi që rastesisht u ngrit një flamur shqiptar i telekomanduar mbi hapësirën e atij stadiumi, qe kishte më shumë pamjen e një fluture të madhe. Por ky mund të ishte edhe një zog i natyrshëm, që dikush mund ta kishte sjellur aty për të fluturuar. Kur e panë atë flamur u tërbuan thua se ishte raketë bërthamore.

Të gjitha qyteterimet njerëzore prej kohërave antike e kanë adhuruar këtë shpend simbolik, që është armiku më i madh i gjarpërit, bile thonë se nga frika e këtij zogu është futur gjarpëri nën tokë. Atëherë bëhet pyetja; në mos vallë edhe serbët kanë frikën e tij njësoj si gjarpëri?  Ata dhjetëra-mijëra spektatorë në stadiumin e tyre në atë qytet të madh ballkanik dhe në vendin e tyre prej disa milionësh u tmerruan gjoja nga një flamur shqiptar dhe portretet e dy përsonaliteve historike që kishin një pamje biblike.

Pse gjithë ajo frikë kur ushtritë dhe policia e tyre ishte në gjendje gatishmërie thua se po fillonte lufta e jo një ndeshje futbolli? Çfarë logjike njerëzore është kjo? Ata i fyenin shqiptarët me parulla të ndryshme, bile edhe për terrorizëm. Ata ndoshta kanë harruar se janë populli më terrorist në Evropë. Serbët dhe terroristët e tyre, në krye me Gavrillo Principin dhe Vasa Çubrilloviqin, kishin shkaktuar Luftën e Parë Botërore dhe, si pasojë e saj, edhe Luftën e Dytë Botërore.

Vetëm Osama bin Laden mund të krahasohet me Gavrillo Principin e tyre.  Shumë studiues të huaj thonë se ata e urrejnë të mirën dhe të bukurën, kjo është vënë re në vitet 90’, gjatë sulmeve kundër Sarajevës. Barbarët serbë e sulmonin natën këtë qytet të mrekullueshëm nga malet përrreth, e bënin këtë nga urrejtja që kishin për bukuritë dhe dritat shumëngjyrëshe prej neonit. Instinktet e tyre ishin si ato të bishës pohonin disa analistë amerikanë. Këto monstrume kishin frikë nga shqiptarët thua se ata kishin rënë nga ndonjë planet tjetër. Në atë qytet, për pothuajse një shekull e gjysmë kanë jetuar qindra mijëra shqiptarë, duke bërë punët më të vështira. Skllavërinë e shqiptarëve në Beograd e përshkruan më së miri Esad Mekuli në poemën e tij të mirënjohur  “Vëlla me sharrë në krah”.

Ku është nderi dhe dinjiteti juaj o të mjerë?! Ku është kodi juaj moral i pritjes së mikut?! Kodi serb i Dushanit tuaj është barbar, ashtu siç jeni edhe ju. Ata 11 pëllumba shqiptarë ishin në shtëpinë tuaj. Ju ishit zotuar se do t’i mbroni me çdo kusht nga kriminelët dhe huliganët tuaj. Ju menduat se pëllumbat shqiptarë do të bëhen qyqe. Por gabuat rëndë. Ndoqët lepurin, por u doli harusha. Pëllumbat u bënë shqiponja, duke mbrojtur heroikisht simbolin, nderin dhe dinjitetin e tyre kombëtar shqiptar. Lorik Cana dhe shokët e tij do të kujtohen  brez pas brezi për aktin e tyre të qytetëruar dhe heroik të 14 tetorit 2014. Për këtë rast pleqëritë e huaja, sido qofshin ato,  nuk janë aspak të rëndësishme.

Kosova, me fusnotë edhe në Shqipëri

18:22 Rajoni

Në Serbi nacionalistët gjetën rastin

17:54 Rajoni

Daçiç: Serbia, vullnet politik për të qetësuar tensionet me Shqipërinë

16:42 Rajoni

VIDEO LAJM/ Shqiptari në mes të Amerikës shkrep pushkën për Taulant Xhakën

15:04 Rajoni

Ne Beograd rikthehen vitet 90

11:02 Rajoni

Euronews: Shqiptarët në Serbi të rrezikuar nga serbët

18:42 Rajoni

Kurir: Vuçiç ka vendosur të presë Ramën pasi bisedoi me Merkel

17:12 Rajoni

Ftohen raportet Rama-Thaçi? Mungon urimi për rizgjedhjen

15:16 Rajoni

Dorëzohet Beogradi, Atifete Jahjaga ftohet si presidente në Beograd

15:08 Rajoni

Mediat serbe: “Shqipëria e Madhe, punimet në vazhdim”

13:27 Rajoni