Te fundit
Tre heronjtë shqiptare që u solidarizuan me Revolucionin Hungarez
23 Tetor 2014, 12:24Kulturë
TEMA
Insituti i ish të përndjekurve politike organizoi në Hotel Tirana eventin në nderim të 23 Tetorit, 58 vjet nga Revolucioni Hungarez
Shpërthimi i revolucionit hungarez në tetor te 1956, pati një ndikim të madh në atmosferën politike botërore të asaj kohe. Mbarë mediat dhe shtypi botëror ishin të interesuara të njoftonin opinion për atë ccfarw po ndodhte në Hungari. Rregjimet diktatoriale të lindjes komuniste po merrnin masa të rrepta që ndikimi i tij të mos përhapej dhe në vendet e tyre dhe për këtë vunë në shërbim të gjitha organizmat e sigurimit sekret të shtetit.
Në Shqipëri kjo ngjarje përkoi dhe me një fenomen të lëvizjeve në politikën e brendshme. Kjo periudhë përkonte me konferencën PPSH-së në Tiranë në maj 1956, brenda rradhës së cilës kishin filluar pakenaqësi të shprehura nga bashkëpunëtore të vetë nomeklaturës së atëhershme të cilët kohët e fundit kishin filluar dhe guxuar të mbanin dhe qëndrime. Për shkak të frikës së humbjes së pushtetit nga familja Hoxha, sigurimi i shtetit i cili ishte dhe kali i betejës i familjes Hoxha, i ushqyer nga njerëzit më injorantë dhe imoral të kohës, kishte filluar të bënte shumë arrestime ndërmjet rradhëve të atyre që drejtonin partinë shtet të asaj kohe, duke i motivuar gjoja si bashkëpunëtor të sigurimeve të huaja. Të gjendur në këtë situatë të brendshme politike dhe me frymën që po zgjonte revolucioni hungarez i vitit 1956 i inicjuar nga studentët, filloi të shihej nje fije shprese tek ajo pak elitë e shkapërndare e trembur por që kishte arritur t’i rezistonte në heshtje pushkatimeve, burgosjeve¸persekutimeve të Enver Hoxhes dhe nomeklaturës së terrorit që e mbështeste.
Megjithëse jetohej në shoqërinë e mbyllur të viteve 50-60, ku enverizmi po bënte kërdinë në njehsimin kulturor të popullatës, nga koperativisti te ministri, në gjirin e studentëve të asaj kohe filloi të zgjohej shumë interes për ngjarjet që po pasonin në Hungari dhe që po udhëhiqeshin nga vetë bashkëmoshatarët e tyre. Kishte flluar të ngjizej një shpresë e heshtur, por që shpërthente nga sytë dhe vitaliteti i bashkërenduar i rinisë se atëhershme se dicka e tillë mund të ndodhte edhe në Shqipëri.
3 të rinj shkodrane morën të parët guximin. Ata ishin artistë, studionin pranë liceut artistik Tiranë për vegla dhe kanto, përkatësisht Nikolin Pavaci 19 vjeç, Karlo Cefa 18 vjeç dhe Ndrekë Bazhdari pa i mbushur 17 vjeç. Këta djem të rinj morën kurajën të parët të thyenin heshtjen e nderë. Ata krijuan një formë besëlidhje të quajtur “Breznitë Kastriote” dhe iu përveshën punës, kuptohet në mënyrë të fshehtë, që të sensibilizonin opinion publik. Duke përfituar teknikisht nga ndihma e vëllait më të madh të Ndrekës, i cili ishte piktor, arritën të gjenin veglat e duhura dhe të shkruanin me qindra trakte me dorë (me pendë retis), ku bënin thirrje studentëve dhe mbarë rinisë që të merrnin guximin si rinia hungareze e të ngriheshin kundër të keqes së përbashkët, regjimit stalinian që ishte instaluar në Shqipëri. Këto trakte i shpërndanin gjatë gjithë natës, për disa net me rradhë, duke mos fjetur fare dhe duke u gjendur në mjes pranë autoparlantëve të kumtesave dhe më pas në sallat e studimeve sikur asgjë të mos kishte ndodhur. Këto trakte u shpërndan në rrugët kryesore të Tiranës, Shkodrës si dhe në institucionet si gjimnaze, komiteti ekzekutiv i Shkodres etj. Por kjo nuk zgjati shumë, me ndërhyrjen e forcave sovjetike si dhe forcave të traktatit të Varshavës, revolucioni u shua duke lënë shumë viktima mbrapa, ndër ta dhe tre të rinjtë shqiptare që ishin të parët dhe të vetmit që u solidarizuan haptas me Revolucionin Hungarez të 1956 dhe që e pësuan rëndë me rininë e tyre. Forcat e sigurimit të shtetit, të irrituar jashtë mase për këtë veprim poshtë hundëve të tyre, u vunë jashtëzakonisht në lëvizje për zbulimin dhe kapjen e këtij grupi derisa pas gjashtë muajve arritën t’i identifikonin, i arrestuan dhe pas torturave ç’njerëzore, pa marrë parasysh fare që ishin nën moshë i dhanë dënime shembullore nga 12 -14 vjet, në kampet dhe burgjet më famëkeqe të kohës, ku për herë të parë në historinë e burgut të Burrelit mbyllet një fëmijë 17 vjeçar , i cili duke qenë nën moshë mori përsipër pjesën më kryesore të ngjarjes, në mënyrë që të tre të mund t’i shpëtonin dënimit me vdekje dhe ai u dënua me 14 vite në Burrel me vendim gjykate Nr 105, dt 6/8/1957, gjoja gjysëm dënimi.
Ky ishte Ndrekë Bazhdari nxënës shumë i talentuar pranë liceut artistik, studionte për violinçel, por me dëshiren që kur të rritej dhe zëri t’i formohej tamam, të kalonte në kanto ngaqë ishte shumë premtues, mendjehapur dhe që faji i vetëm i tij ishte se aspironte për liri si miliona bashkëmoshatare të tij në mbarë botën. Ky adoloshent 17 vjeçar kyçet për gjithë rininë e tij në burgun që kishte si identifikim shprehjen “Burrel që hyn e s’del”.
Edhe pas burgut jeta e tyre s’qe më ajo e para, ata ishin me shenjë kudo në shoqëri dhe mund të punonin vetëm në punë të rëndomta deri kur erdhi viti 1990 dhe këtyre zotërinjve menjëhere pas shembjes së sistemit komunist iu dha pafajësia. Ne vitin 2006 me rastin e 50 vjetorit u nderuan me medalje nga Qeveria Hungareze dhe në vitin 2011 u nderuan nga Presidenti i Shtetit Solyom Laszlo dhe Kryeministri Gyurcsany Ferenc me medalje të vecantë “Heroi i Lirise”, per sakrificën dhe vuajtjet e tyre ne solidarizim me idealet e përbashkëta me mijëra studente hungarez të vitit 1956. Me ndërhyrjen e Ambasadës Hungareze dhe Bashkisë Shkodër u vendos një pllakë përkujtimore në qendër të qytetit të Shkodrës në nder të vuajtjes dhe sakrificës së mijra studentëve hungarezë që luftuan për të drejta dhe liri si dhe në nder të vecantë të këtyre tre djemve të rinj që dhanë rininë e tyre për ideale duke e lidhur përgjithmonë emrin liridashës të Shkodrës me aspiratat për liri të një populli, në një periudhë kur dielli shikohej përmes hekurave.
21 komente në “Tre heronjtë shqiptare që u solidarizuan me Revolucionin Hungarez”
Lini një Përgjigje
1 Komente
-
@xume protopapa E dija prej kohesh qe ti je nga Shkoder Loce. Qofsh me shendet e jete! Po shume perpjete e hedh per te perdorur pseudonimin “ xume protopapa” sado i dekoruar e i demokratizuar te jesh… Lere emrin e Xume Protopapes ashtu te paster e Patriot i flaket si ka qene. Nuk kam verejtje per komentin qe ke bere e as per Viktor Bazhdarin qe e njef dhe i bie qe ka ndruar emer si plot te tjere ne demokraci e as per pinjollen e tij qe eshte gdhire milionere se nuk flas dot pa fakte po perderisa ti i njef me emer e mbiemer mund te jete e vertete. Se kjo pinjollja e Viktor Bazhdarit nuk ka patur Llampen e Aladinit ne dore, te trasheguar nga duararti vellaj i Ndreces!!! Po ne fakt me shqeteson fakti qe ti ke marre kurajon te adoptosh emrin e Patriotit te Nderuar Xume Protopapa. Lere te paster ate emer se ishte jo i politizuar, ishte nje Atdhetar i Paster. Tani dhe me Lulezim Bashen dhe Atdhetar i Paster smund te jesh. Dhe i politizuar dhe Atdhetar nuk mund te jesh!!! Ndaje hesapin se nuk me del llogaria…!!! I paster jo e jo…!!! Tani nuk po them si miljonerja e Viktor Bazhdarit po pa gje nuk ke dale. Kije parasysh duke te krahasuar me Xume Protopapen 24 karat flori. p.s. Mbaj me mire kete pseudonim: “DILJA E XEXES”
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Per nje moment mendova se kishin marre pjese ne Revolucionin Hungarez.
Te pakten ata u ngriten kunder ruseve, po keta trimat e Shkodres kuner kujt u ngriten?
Jep shtypjen e revolucionit hungarez nga forcat ushtarake ruse, dhe e paralelizon per rrjedhoje me arrestimin e te rinjve nga Sigurimi I Shtetit.
Duket sikur erdhen ruset dhe arrestuan keta “femije” te pafajshem..
Ca mendoni se do bente shteti me keta, do u jepte buqeta me lule?
Nje flamur ngrihet ne Beograd dhe sot te denon politikisht Uefa, dhe te can trapin turkofaku, imagjino te hedhesh trakte per permbysje te regjimit.
Ca prisnit ju revolucionaret e Shkodres?
Falenderim!?
Keq me vjen se ishin shume te rinj per te ndermare vepra te tilla, po dikush I ka shtyre shume keq ne kete rruge te rrezikshme. Ai qe I ka shtyre duhej denuar.
Heroizmat e shkodraneve dihen…!!!!
Bravo Mirel.
Bukur krahasimi me flamurin ne Beograd.Nga viti 1956 e sot demokracia do ishte me permasa ma civilizuese liberal-demokratike.Po ja qe nuk pranon diktati i politikes.Si ate kohe e sot i njejti qellim dhe veprim nenshtrim ndaj cdo veprmi te papelqyshem te interresit te kapove shtet.
po sot keta “trimat revolucionare” cfare bejne,a e ngrene zerin ndonjehere per femijet 13-14 vjecare qe flene pa ngrene e dalin neper rruget e qyteteve ne Shqiperi dhe emigracion per te siguruar kafshaten e bukes.Booooll me keto pallavra se na hapet barkun.Sot na i bete heronj rrotat e k…dhe rrugacet e djeshem.
keta te rinj duhet te jene shembull per brezat. te jesh 17 vjec, student i talentuar dhe te zgjedhesh te rebelohesh ne mesin e nje diktature te eger eshte per t’i shpallur heronj. ku e kane shqiptaret e zakonshem kete kuraje dhe vetedije per te bere nje zgjedhje te tille ne emer te idealit.
po kush i shtynte .? UDB jugosllave,kjo dihet…
I nderuar, ata qe i fuste UDBa, do dekoroheshin, por ngaqe ishin shqiptare te vertete dhe qe donin vendin e lire dhe me demokraci dhe jo me diktature ashtu si donte UDBA e cila, ata qe i sherbenin i jepte poste e grada.
ketyre zoterinjve u duhen thur lavde se shqiptaret pergjithesisht krenohen me bema horrash e vagabondesh
SHkodra ka qene me breza te tere me gjysh e katragjysh baseni i te shiturve dhe spiuneve,vegla ne duart e sllavit.Te ngrihen qimet perpjete te dish qe eshte tradite e trasheguar nga baballaret e gjyshit te gjyshit deri ne ditet tona,trashegim brez pas brezi.Malazezet e quanin SKADAR OBORRI IM.
BYTHECIT ILIRIAN
Ne Shkoder ka shume te ardhur nga rrethinat e Malit te Zi dhe Bosnja. Mjafton te te kujtoj boshnjakun Visho Ajazi. Edhe Bazhdaret jane te ardhur nga Mali i Zi. Nje pinjolle e tyre u intervistua pak kohe me pare ketu ne TEMA. Ne se nuk gaboj ky qe ketu quhet Ndrece, ne realitet eshte i ati i kesaj pinjolles qe papritur u be milionere ne Shkoder, dhe te gjithe ne e njohim si Viktor Bazhdari. Si duket paka nderruar emrin qe ne te ri, ne burg apo pas daljes nga burgu, per te nderruar lekure. Plehrat gjenden kudo. Nje i tille je edhe ti dhe Ndreca-Viktori i shpirt-dhimbjes se hungarezeve.
BYTHECIT ILIRIAN
Ne Shkoder ka shume te ardhur nga rrethinat e Malit te Zi dhe Bosnja. Mjafton te te kujtoj boshnjakun Visho Ajazi. Edhe Bazhdaret jane te ardhur nga Mali i Zi. Nje pinjolle e tyre u intervistua pak kohe me pare ketu ne TEMA. Ne se nuk gaboj ky qe ketu quhet Ndrece, ne realitet eshte i ati i kesaj pinjolles qe papritur u be milionere ne Shkoder, dhe te gjithe ne e njohim si Viktor Bazhdari. Si duket paka nderruar emrin qe ne te ri, ne burg apo pas daljes nga burgu, per te nderruar lekure. Plehrat gjenden kudo. Nje i tille je edhe ti dhe Ndreca-Viktori i shpirt-dhimbjes se hungarezeve.
PO BEJ PAK HISTORI PER REVOLUCIONIN PSE U BE DHE KUSH E UDHEHOQI (IMRE NAGI)DHE SI U PERMBYS DHE KUSH FITOI ,ORE GAZETARE INJORANTE
Duhet krenuar per keto heronj qe mbijetuan torturave te kohes enveriste. Respekt per guximin dhe korajon!
Zoti Mirel, nuk ishin ruset qe I arrestun keta trima [por edhe me te keqij se ruset ishin kelysht e stalinit me ne kry ENVER PEDER HOXHEN o trap , duhet ta kutposh se sorrat partizane me yllin e qelbur Stalinist na prune vetem vuajtje dhe mjerim , UUFFF harrova 29 natorin diten me te zeze per kombin shqiptar, ne qofte se e quan dita e clirimit komunist e gezofsh une te dhefsha ne gjakun partisan qe na preune lirine dhe demokracine staliniste
JU JU HEQIN SHUME SHPEJT NGA SOFRA EUROPIANE DHE AMERIKONE ORE TRAp i taraboshit me llogjike ZERO
O Taraboshi Kokeboshi,
Ti je nje kelysh tradhetari, je nje pinjoll kolaboracionistesh me fashizmin dhe nazizmin dhe je nje plehre e Shkodres, qe eshte djep kulture dhe patriotizmi per Shqiperine.
Ty akoma sot e kesaj dite, 70 vite me pas, te dhemb clirimi i Shqiperise dhe pergojon me jarget e tua te qelbura, partizanet me yllin e kuq qe i sollen drite dhe liri vendit.
Por, je per tu ardhur keq, je si akrepi i mbushur me helm, qe i ngul thumbin vetes, aty ku ke perfunduar ti me gjithe sojin tend, ne koshin e plehrave te historise.
Dhe te jesh i sigurte, se neser apo kurdohere rrethanat do ta sjellin, do kete gjithmone “partizane”, ne moshen e rinise dhe te idealeve, me yje te kuq apo shqiponja te zeza ne kapela apo ne shalle, qe do ti fusin nen toke tradhetaret, kolaboracionistet dhe te gjithe ata qe per bythen dhe portofolin e tyre, shesin atdheun, shfrytezojne popullin, neperkembin fukarane dhe puntorin dhe i dalin kunder revolucioneve qe sjellin progres, drite, begati dhe drejtesi per te gjithe.
Mos guxo ti dalesh kunder kesaj furtune, se do ta pesosh sic e kane pesuar para ardhesit e tu qe, me siguri, kane qene ca plehurina e me pertej, perderisa kane sjelle ne shoqeri, nje plehre si ti.
Me vjen turp edhe ndjej keqardhje per disa komentues.
Ne vend qe te thone brvo per keta djem qe moren persiper te mohojn diktaturen hedhin balte mbi ta,i bejne edhe sherbetore te U D B se njesoj si “analisi ” Lubonja qe kerkon te hedhe balte mbi Skenderbeun .
Juve qe jeni kundra tyre duhet ti perkisni atij grupi te madh qe mbajtet ne kembe ate bande me ne krye enverin
Neve nuk pranojme qe dikush te jete me i guximshem jemi mesuar te jemi te urte edhe kur na shkelin
Perfundimisht jemi mesuar ti nxjerim syte njeri tjetrit gje qe na ka sjelle ne kete gjendje qe jemi edhe sot, nje popull
I eger dhe i pa kulturuar dhe kete nofke ja veshim vetes me keto komente dhe me keta “analiste “dhe ” intelektuale ” qe
vetem analiste dhe intelektuale nuk jane.
Edhe une u them bravo per guximin e moshes por me vjen keq qe cuan dem jeten e tyre. Dhe per cfare sherbeu? Njeriu duhet te pershtatet me ambjentin ku jeton, eshte ligj i xhungles, kur ka terror nuk flet, kur ka liri te beje c’te doje. Kete kane dashur te thone dhe komentuesit me siper. Askujt nuk i behet qejfi per fatekeqesira por realisht keta te shkrete humben vite nga jeta e tyre qe nuk u kthehen me, shkaterruan familje e karriera artistike. Ti beson se me 10 trakte do shembej regjimi? S’te vjen cudi qe ishin pikerisht adoleshente ata qe e moren persiper? Ata te regjurit ketyre gjerave u rrinin larg……
Per moshen qe kane patur dhe akuza per te cilen u denuan me duket se stonon.Ne ate periudhe te mernje nje burse she sidomos ne shkollen e arteve ishte priviligj qse ender per moshat e reja.Por qeveria e asaj kohe kishte disa rregulla ku shkruhej se per agjitacion e prapagande denohesh 15 vjet etj…etj…Ku ka qene gabimi ne ndeshkimin e tyre?Shqiperia kaloi nje periudhe te veshtire mbas viteve 90 ku llumi i ketij kombi ,hajdute kriminele etj u klasifikuan si te perndjekur dhe keta batacinj me ne krye kriminelin Sali Berisha shperfytyruan dinjitetin e ketij kombi.Sa per Taraboshin lereni ne boten e tij se eshte patriot i Salehut.
Me vjen keq per kete Besiana gushin,qe e ka pas te jatin kriminel katunar ne dpb Shkoder,per te vleresuar sakrificen e ketyre te rijve shkodrane.UDB ishte sigurimi enver hoxhes.
Ne shqiperi ka ardhur koha te mbahet qendrim i prere,ose jane deshmor e heronj sllavopartizanet,ose ballistdiversantet perendimoret,Keta dy kampe kundershtaresh nuk mund te marin te njejtin vleresim,nje pale jane heronjte e tjetra pale jane armiqte kjo eshte taksative ne te kundert qendrimi i dyzuar e con vendin ne gremine Pa u ndare nga e keqia e se kaluares nuk ka te ardhme te ndritur,