Te fundit
Do të vë bast për Nobelin e Kadaresë, deri sa ai të jetë gjallë
27 Nëntor 2014, 17:24Kulturë
TEMA
Nga Christian Lorentzen*
Rrëfimtari i “Muzgut të Perëndive të Stepës” nuk ka emër, por ne mund ta quajmë fare mirë Ismail. Po ashtu si Ismail Kadare, ai është student në Institutin e Letërsisë Botërore “Gorki”, në fund të viteve 1950. Ai i tregon dikujt se është duke shkruar një libër “për një ushtri të vdekur të komanduar nga një general i gjallë”, një aluzion ky për romanin e vitit 1963 të Kadaresë “Gjenerali i Ushtrisë Vdekur”, në të cilin një oficer italian kthehet në Shqipëri pas Luftës së Dytë Botërore për të zhvarrosur eshtrat e ushtarëve të tij. Ai është i obseduar gjithashtu nga legjenda shqiptare e Kostandinit dhe Doruntinës, në të cilën thuhet: Kur motra e tij Doruntina martohet dhe shkon shumë larg, Konstandini i premton nënës së tij se do të kalërojë deri atje e ta sjellë për mort a dasmë; kur ai dhe të gjithë vëllezërit e tij tashmë janë të vrarë në luftë, fantazma e tij e mban fjalën, e dorëzon motrën e tij te dera e kishës dhe i thotë motrës:” ti ec përpara, se unë kam pak punë në ajodhimë. Dhe shtyu portën e hekurt dhe u fut brenda, për të mos dalë më kurrë që andej.” Kjo legjendë do të ishte baza e romanit të ardhshëm të Kadaresë “Kush e solli Doruntinën”, dhe aty nga fundi i “Muzgut të Perëndive të Stepës”, rrëfimtari befas shndërrohet në një Kostandin. Përçarja mes diktatorit shqiptar Enver Hoxha dhe Bashkimit Sovjetik po ndodh dhe rrëfimtari e di se ditët e tij në Moskë janë të numëruara. Tashmë është si një fantazmë në atë qytet, por edhe qyteti është kthyer në një fantazmë për të. “Ishte një herë një shtet i madh, që quhej BRSS…”.
I humba 20 stërlina në bastet në Ladbrokes sepse Kadare nuk e fitoi çmimin Nobel. Në moshën 78 vjeçare, ai ka qenë për dekada si kandidat dhe do të ishte i pari laureat shqiptar.(Ai ka fituar çmimin inaugural Man Booker International Prize në vitin 2005.) Nobeli skicohet në episodin qendror te “Muzgu i Perëndive të stepës”, kur në tetor të vitit 1958 Boris Pasternak u shpall si fitues dhe një fushatë e gjerë kundër tij filloi në krejt Bashkimin Sovjetik. Njëra nga “virgjëreshat bjelloruse” në Institutin Gorki e quan çmimin si “një dhuratë me helm të borgjezisë ndërkombëtare.” Rrëfimtari ka parë një kopje të shtypur të “Doktor Zhivagos” dhe këshillohet ta mbajë gojë e kyçur: “– Mos ia thuaj njeriu këtë, – tha ai. – Futesh kot në ndonjë ngatërresë.” Pasternaku censurohet nga miqtë e tij dhe shkrimtarët e rinj në një takim në Institutin Gorki. “Gazetat kërkonin ndjesë që po botonin veç një grimë nga dhjetëra-mijëra letrat e telegramet e mbërritura nga të gjitha skajet e tokës sovjetike. Kishte dërgesa plot pezm nga shpues të naftës, studentë të artit dramatik, kisha ortodokse, balerinat e reja të Bolshoit, alpinistë, shkencëtarë atomistë, bletërritës, punonjës të kriporeve të detit Kaspik, ish-mistikë të penduar, shurdhmemecë etj., etj.”
“Muzgu i perëndive të stepës” është botuar në pjesë në Shqipëri, midis viteve 1962 dhe 1978, përkthyer në frëngjisht nga Jusuf Vrioni më 1981, dhe vetëm tani na shfaqet në anglisht, nëpërmjet përkthimit të David Bellosit nga frëngjishtja e Jusuf Vrionit. Në parathënien e tij David Bellos na siguron për vërtetësinë e gjykimit të çështjes Pasternak dhe thotë se shumë nga studentët e Institutit Gorki jepen me emrin e tyre të real, ndërkohë që romanca e rrëfimtarit me vajzën e re moskovite Lida Sniegina, është thjesht trillim artistik. Fundi i kësaj histori dashurie mjeshtërisht gërshetohet me skandalin e Pastërnakut. “Dje radioja ka folur gjithë ditën për njëfarë shkrimtari që ka tradhtuar, dhe unë të kam kujtuar ty. L.” i shkruan ajo në letrën e ndarjes.
Rrëfimtari, dhe Kadare, ndërkohë shkojnë drejt mohimi të realizmit socialist të promovuar në Institutin Gorki, me kolkozianët heroikë dhe shmangien e realiteteve politike: “Në to shushurinin vetëm mështeknat, oh, mështekna ime, e bardhë, dhe në to ishte vazhdimisht e diel, si atëherë, javën që shkoi, në Peredjellkino.” Një paralel tjetër është afrimi i përçarjes së Shqipërisë me Bashkimin Sovjetik, që fillon të ketë edhe një efekt fizik mbi rrëfimtarin: “Baraspesha e gjymtyrëve të mia ishte prishur. E ndieja se ato mund të zbërtheheshin e të bashkoheshin prapë lirisht, në ndërthurjet më të pabesueshme: midis brinjëve mund të kisha një sy, madje të dy sytë, mushkëritë mund t’i kisha në krahë, ndoshta për fluturim.”
Romanet e Kadaresë janë të mbushur me fjali tmerrësisht të bukura. “Muzgu i perëndive të stepës”, është i trishtë dhe përmendet shumë vdekja, por që shpeshherë ndërthuret me humor. Ja si ia përshkruan rrëfimtari Lida Sneginës, konviktin e Institutit Gorki:
“Ne po ngjiteshim. Që pas thurimës së hekurt, brenda së cilës lëvizte kthina e ashensorit, dukeshin vetëtimthi pamje të prera, numra dyersh, fytyra ose shpina njerëzish. Unë u përpoqa t’i shpjegoja diçka për ndërtesën dhe banorët e saj. Kati i parë: këtu ishin vendosur studentët e viteve të ulëta, ata që kishin ende pak mëkate letrare. Kati i dytë: kritikët letrarë, dramaturgët puthadorës, zbukuruesit e jetës. Kati… rrethi i tretë: skematikët, lajkatarët, sllavofilët. Rrethi i katërt: gratë, liberalët, të zhgënjyerit nga socializmi. Rrethi i pestë: shpifësit, denonciatorët. Rrethi i gjashtë: të shkombëtarizuarit, ata që kishin braktisur gjuhët e tyre dhe shkruanin në rusisht…”
Unë nuk jam i sigurtë në mund ta rendis me Danten, por kam ndërmend të ve bast 20 stërlina për Kadarenë, deri sa ai të jetë gjallë.
*The New York Times, 26 nëntor 2014
32 komente në “Do të vë bast për Nobelin e Kadaresë, deri sa ai të jetë gjallë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Titulli shkrimit duhet te ishte ;
“Doni mo per Belulin(kadare)” eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
(Shkrime te tilla kto kohet e fundit i ngjajne Reklames Red Bull-it ,pra jane analoge me reklamen ,qe dhuron Krah per te Fluturuar lart .
Po pse mo mister Amerikan, s’u kujtove ne nji moshe me te re ,
sot kerkon ta ngresh ne fluturim vrakun e ndryshkur ,qe eshte bere per Muze ?!)
Deri diku ne shkrimet e tua ,ne fushat me grure te kol-kozit,s’ishe keq ,
por aty nga fundi ,si te erdhi ne mend Dante- ai i vrare ,apo ishte fundi shishes Wiskit dhe fantazia tu perzje brenda kokes .
ve-20cent bast qe Nobelin s’e ka par asnjiher ne Ender Smolji jot ,
mister Lorenzo Fidel Edequelar ?
Ky pis mendon me fitu NOBELIN duke ofendu muslimant,jojo or kadare shqiptart dhe miqt e shqiptarve te dijn far m.. je,se per dy leke shesish b..
Kadareja i shan te gjithe ata qe qe jane mbetje osmane dhe qe nuk ndalen se fyeri shqiptaret. Njeri nga ata je edhe ti, qe ne trojet tona ke ardhur nga stepat e Azise dhe si muhaxher qe je nuk te pushon ajo goje e ndyte me fyerje ndaj cdo gjeje qe eshte puro shqiptare.
sipas teje po,po reliteti eshte ne anen time.
Hajde lemi hajde, shume me mire do te Ishte qe te mos llomotitesh sepse nuk ke kapacitet te mirresh me Kadarene e madhe , ti na shkruan per mutlimanet e na te tjeret shkruaj me per kolosin Kadare, Injoranti , tru peshku , koktuli
drini
E dij me mire se ti kush eshte ky berllog,se ishte shum activ ne “zerin e Popullit”ne vitet 90 ne vend se mi nimu vendit ky pis e braktisi,per te ikur ne Franc ku nuk la gure pa praptu kundra shqiprise vetem ta fiton azilin.Ata qe e perkrahin kete mikrob jan te tredhur ne tru,e mes tyre qenke edhe ti.
“… Guri i rend ne vend te vet…”
Me e bukura eshte se artikullshkruesi sipas Google eshte kerkushi.
Ismail Kadare nuk ju perket juve qe shkruani keto lloj komente kaq negativisht dhe nuk arrini te kuptoni letrat. Ai i perket njerezve qe kane sens e kulture. Keq me vjen qe ju a them po merni ndonje gazete nga ato qe shiten ne rruge dhe kaloni kohen me to.
Jim, ti i lejoke vehtes tende shume !!!
Per cfar te kuptuari je duke (….) ktu ,sepse asnji nuk eshte duke
ju referuar ktu ndonji Shkence qe mendohet ta ket pas pasion kadare,
por ne kto qe shkruhen ne SHQIP per Kadarene pra librat e tij .
Pastaj ,nqs Kadareja nuk deshiron qe shqiptaret te diskutojn mbi ate sepse na qenka pjes e nji Planeti X , ateher eshte fare e thjeshte ;
Mos te lejoj me shkrime per te ne gazeta e media !
Dhe e fundit ,ti duhet ta kursesh pak kte art arrogant te drejtuari komentuseve ktu ,sepse nqs ti nuk arrin te kuptosh kto qe shkruhen mbi kadarene ,ka shume nga ne qe mendojm ,se ktu s’ka asgje per mos tu kuptuar . Kaq i dhimbka kritika Kadares ? Ku jemi ne ktu ,ne cilin shekull ,ne cilin vend ne afganistan ? Siri ?
Letersia ( e jo vetem ajo) s’mundet te kuptohet te konceptohet pa kritiken . Metodat diktatoriale komuniste qe ndalonin i takojn se kaluares . Prandaj pak me i kujdesshem “Jim”. Asnji nuk duhet te trembet edhe nga kritikat negative ,sepse kadareja ka emrin e vet per ate cfar eshte.
do marri mut qe te haja kadareja dhe soji i atij plehres
NJe koment vetem per dy komentuesit e fundit .”Kritiku i hapur per cdo teme”,fyen shkrimtarin pa asnje shkak,te pakten per momentin.FYERJET i quan kritika,( qe skan asnje lidhje me vepren e Kadarese).Ai mendon se kushdo ka te drejte te kritikoje ,dhe ashtu eshte vertet por une nuk kuptoj se per cfare e kritikon ai..Mund te them se flet ”rroma-pertoma” .Persa i perket komentatorit tjeter( fuck kadarese) eshte per te qare hallin.Te huajt guxojne e krahasojne me DANTEN ,dhe nje shqiptar goje felliqur injorant perdor nje fjalor rrugaci.
Jam dakord totalisht me ty Vang,
Nese do kritikosh apo edhe ta shash Kadarene, ngriu ne nivelin e tij dhe pastaj argumento dhe shpjego pse Kadare eshte negativ apo i papranueshem. Sharjet te nje niveli si me siper nuk i bejne gje Kadarese, vetem vertetojne se shume nga komentet fyese ne nivelin personal perfaqesojne nje publik tjeter. Kadare ka gjera per te kritikuar, por njekohesisht eshte i jashtezakonshem me penen dhe mendjen e tij.
kam lexuar se”Doktor Zhivago” eshte botuar per here te pare ne Itali e pastaj per ribotimet dhe famen e ketij libri ka kountribuar nje shtepi botuese ne Hollande e financuar ng sherbimi sekret pertej oqeanit.Nje gazetar gjerman gjithashtu ka shkruar nje liber me kujtimet e tij dhe thote se pas shume vitesh hoqi dore nga gazetaria sepse paguhej prej sherbimit pertej oqeanit per te dhene ato lajme qe ishin komode per propaganden.”Muzgu i perendive te stepes”ne mos gaboj ka qene nje novele e bukur e Kadarese,siç i ka te bukura novelat.Por mbase ka ndonje peng te vogel edhe Kadareja, se pa pengje nuk rron askush. Sidoqofte, me ose pa Nobel Kadareja ka nje krijimtari te dendur dhe tashme historine e tij e ka bere.
Dante por edhe me shume, krijoi ne Ferrin qe Dantja do ta kishte te pamundur ta pershkruante. Histeria anti_Kadare para se gjithash eshte anti-shqiptarizem.
Per disa komentues qe perpiqen te fyejne Kadarene.
More te mjere, fyerja tuaj ngjason me ate qe perpiqet te peshtyje mbi vehte ne qiell, dhe peshtyma i kthehet ne surratin e tij.
Po kaq te vegjel jeni ju, ndaj madheshtise se gjigandit te letrave shqip.
Perpos vlerave te tjera te padiskutueshme si letrar me dimensione boterore, Kadare eshte i pakrahasueshem me nderthurjen e shpjegimeve te fakteve historike dhe trajtimit te tyre filozofik.
Si askush tjeter nepermjet veprave letrare, demaskon boterisht teorine serbe, qe kerkon prej shekujsh te shtremberoje te verteten mbi historine e Shqiperise dhe Kosoves.
Serbet jane perpjekur qe shqiptarizmin ta njehsojne me islamizmin, duke vene shenjen e barazimit midis Shqiperise dhe Kosoves me Turqine. Here te tjera perpiqen te identifikojne prejardhjen e shqiptarve nga popujt arabe.
Kontributi i Kadarese ne kete perqasje, eshte teper i çmuar per identitetin e shqiptarve ne Shqiperi dhe Kosove.
Eshte per t’u habitur se si disa shqiptare mund te flasin me aq urrejtje kunder Kadarese . Ai eshte padyshim shqiptari me i njohur ne bote bashke me Nene Terezen!Dhe thjesht te vjen per te vjellur kur degjon keto fjale primitive …
Ju jeni nji tuf folklorike qe i kendoni ne iso kadrese ,
fshatare idiot qe briri sahatit ju ka ngel ne stanin e komunizmit
dhe me kte bote skeni asnji lloj lidhje .
Vazhdoni e kendoni idiotesine qe ju ka shoqeruar ne shekuj ,
merrni dhe kte moderatorin hibrit te ksaj faqe ,qe si poston komentet tona sepse na trembet Smajli . O na rrufshi bolet ju te gjithe pellitsit bashke. Ju s’jeni pjes e ksaj bote ,keni ngatarru epokat.
po ne ca niveli thoni qe te ngrihemi ne qe e shajme ate mor horra plera dhe bastadre kadarellike muti. larg qofte me shku ne nivelin e atij plehres. sa i perket pse e shajme .. meqe nuk e ditkat ju qe kunderviheni dhe ata qe sdine gje fare—— ai PLEHRA KADARE i ka prishur jeten nje te riu qe donte vajzen e tij dhe sot dergjet i semure perjetesisht.. plehra kadare qe ngordhte si qen dhe i dalte shpirti amin duke vuajtur pafund … eshte kafshe. monster . spiun dhe gjithcka me mbiemrin E KEQE! dhe nese sje njeri ne radhe te pare… svlen asgje.. as per vete e jo0 me per ne. I QIFSHA LETRAT DHE POEZITE ATIJ PLEHRE!
sa per ju qe e mbroni.. kam thjesht nje resht====== HANI MUT DHE U BEFSHI SI AI! PLEHRA PLEHRA PLEHRA!
jane te gjithe te fisit zulu kta qi kan dale me shpata ne dore per te mbrojt kufomen kadare .
eshte pikerishte ky fakti ,perse ai popull ka mbetur i fundi europes .
si nuk hoqen dor njiher nga mentalieti epokes se broncit moooooooooooooooreeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
rrace qe mbrojn kriminelat ska vend ne civilizimin europian .
dje mbrojtet dhe i kenduat doktatorit komunist E.Hoxha ,
sot kryputanes dal nga shpella sali berishes ,
e tani vazhdoni me klyshat e komunizmit ,
oooo rrace nga zagart e turqis kanceri shqiperise.
hidhuni tani me keng e valle i beni kengen e radhes kriminelave oriental!
ptuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuu vafshi ne djall rrace e peshtir .
he mo zvarraniket e dreqit edhe nje gjigand nje kollos qe kemi nuk leni gje pa thene ,plehra muti jeni,pisa,qelbanike ai nuk ka vra njeri si shume te tjere qe ju i serviloseni edhe ne qoftese ka thene dy fjale i harrohen,ajo qe duhet te bejme eshte te krenohemi me te.
Personi qe shan Kadarene ne kte artikull (me shume nicke) nuk eshte Shqiptar pir Barbar stepash ,saktesisht “Uraliano mongol”. Mos kerkoni debate ose sqarime me barbarin. Thjesht lavdroini majken dhe sestren kkkkkuuuuuurvicevice .
Kam me ta shkerdhy Vehibisten dhe kam me ta nis ke fisi jot ne Siri ISIS ,qe t’pjelli noj si ty kopilli medias
Shkerrdheeeeje majken tane me Kurac tem a mire o ropqqqqiiire.
Ti o Jim nuk e ke idene fare se kush eshte kadare.
Duhet te kesh qene komshi me te apo te kesh pesuar sic e pesoi
Renato dhe ai femija ne barkun e goces se Kadarese, pastaj dil ketu den ver bast.Kadareja ka qene dhe eshte nje plehre e komunizmit, dhe plehrat mbesin gjithmone plehra.
Nuk e merr dot cmimin plehra se nuk e le nena e Renatos ta marri.
Prandaj ti more zoteri e ke bastin te humbur.
mos vazhdo me von mo baste se do lejsh edhe lesht e bythes !
“Per te fituar te dashmen duhet me sakrifiku te dhimbshmen.”Ky eshte kushti qe Nobel la ne amenetin e Tij,per vlersim figurash te fushave te ndryshme.Ne jeten e Tij cfare ka sakrifikuar Kadareja ?Di kush te na e thote ?Gjate “arritsjes” te Tij u kujdes qe edhe jastekun ta merrte me vete.Ai sham islamin mqs ka disa dekada qe shtete te fuqishme kane vendosur politikisht ta godasin Islamin per ta patur me te lehte ne thithjen e naftes.Pra ai eshte nje servil i mirekultivuar i kohes qe jetojme.”Qingji mire pine ne dy nena,servili tere kopene”eshte motoja qe Kadare nuk ju ka shmangur kurre.
Na shqiptaret jemi me shume ftyre per ata jemi jekshty si jemi,se nderojme gjakun e lashte te origjis son i duem ata qe nakan perdhos gjate shekujve ku edhe sot pasarsit e tyre mundohen konvertimin e tyre ta forcojn ne kombin e ne truedhin tone,kullutuku yne ende vaxhdon kuder vetvetit,cdo shqiptar ne pergjigjsi ashte i lidhur me gjak gjuhe te perbashkte,nuk jemi te vedishem perse na konvertuen ne fe dhe me emnat e tyre kombtare,cdo shqiptare qe paraqitet si turko islam ose si ordodokse sllavogrekoserb,ashte e fllikshte dhe i poshter se origjia e tije sashte arabe as turke as grekoserbe,por ilire.Ketu behet fjala per gjithe ata qe kan rriedhjen e gjakut gjuhes me orgjin ilire,Kadareja flet per historin e origjis te kultures ilire,xhamia shqiptare nuk ka lidhje me orgjin ton ilire,ky ashte fakte historik
Bravo , PRESH .
Baj t’fala S’molit jashqitjes kombit.
Gjenijve u hiqet kapelja dhe respektohen.
Edhe kur e ke inat,sepse nuk shkroi vepra te nivelit te ca komentuesve.
Per ju te TEMEs.
Mos lejoni ju lutem te botohen banalitete me fjalor kaq shume te ulet. Pelqej materialin baze tuajin por shoh qe kohet e fundit nuk po behet aq kujdes per anen etike ne drejtim te komenteve. Mos lejoni te ulet niveli i gazetes ju lutem!
Shume interesant!!!
Ne komentojme keshtu dhe bota qeshin dhe bota tallen me ne te gjithe
Nqs guxon te mbash nje qendrim automatikisht do jesh njera gjysem ne anen tende dhe tjetra …gjysem “pleher, torollak fshatar te pa ditur etjer etjer dhe e njejta gje ndodh edhe po te te mbushet mendja te ndyshosh qendrim..
O njerez qe fshiheni pas tastieres me lloj lloj linku! Jini me te aresyeshem dhe te latuar. Mos humbisni ne ekstremitetet tuaja se bota qesh me ne,… se bota tallet….
Kadareja eshte ai qe eshte me te mirat e me te metat e tij. Nuk eshte as Krishti as Muahameti , nuk eshte I RENE NGA QIELLI POR NJE SHQIPETAR SI NE TE GJITHE…. Ka teper faktin se eshte shkrimtare I njohur, duhet pranuar I zoti si askush ne stilin e te shkruarit qe e kemi lexuar dhe lexojme jo vetem ne por dhe te huajt… KAQ
Nese ka qene ne sherbim te oborrit e ce pastaj … pse vetem ai paska qene????!!! Nese ka qene spiun e nderkohe I spiunuar OK e pastaj … Vetem ai paska qene I tille ???!!!
Kur nuk themi ndonje fjale te mire si shqiptare e bashkepatriote do ishte me e udhes te heshtnim pasi … pasi bota qesh me ne pasi bota tallet me ne.. tung