Te fundit
Rrëfimet e Leme Ballës. Si i strehuam hebrenjtë në Shëngjergj
27 Janar 2015, 20:36Dossier
TEMA
“Të gjithë ne në fshat ishim myslimanë. Ne i strehuam fëmijët e Zotit në emër të besës sonë. Unë u linda në 1910.
Në 1943, gjatë periudhës së Ramazanit, 17 njerëz nga Tirana erdhën në fshatin tonë në Shëngjergj.
Ata ishin arratisur të gjithë nga gjermanët. Në fillim unë nuk e dija se ata ishin hebrej. Ne i shpërndamë ata midis fshatarëve. Ne morëm tre vëllezërit me emrin Lazar.
Ne ishim të varfër – nuk kishim as tryezë për të ngrënë – por ne kurrë nuk i lejuam ata që të paguanin për strehimin dhe ushqimin. Unë shkoja në pyll për të prerë dru dhe për të mbushur ujë. Ne rrisnim perime në kopshtin tonë, kështu që të gjithë kishin mjaftueshëm për të ngrënë. Hebrejtë u strehuan në fshatin tonë për 15 muaj. Ne i veshëm ata të gjithë si fermerë, si ne.
Edhe policia lokale e dinte se fshatarët kishin strehuar hebrej.
Mbaj mend që ata flisnin shumë gjuhë të ndryshme.
Në dhjetor të 1944, hebrejtë u nisën për në Prishtinë, ku një nip i yni, i cili ishte partizan, i ndihmoi.
Më pas humbëm të gjitha kontaktet me vëllezërit Lazar. Deri në vitin 1990, 45 vjet më vonë, kur Sollomon dhe Mordehaj Lazar kontaktuan me ne nga Izraeli.”
Më 4 tetor, 1992, Yad Vashem vlerësoi Destan Ballën dhe bashkëshorten e tij, Lime Balla, me çmimin “Fisnik mes Kombeve.”
41 komente në “Rrëfimet e Leme Ballës. Si i strehuam hebrenjtë në Shëngjergj”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
…e nderkohe tourkofagosit po i pallonin gruan…
MUSLIMANET U JAPIN BESEN DHE E MBAJNE.
PO CIFUTET A E MBAJNE BESEN ME MUSLIMANET?
NO KOMENT
Kush ka ndihmuar pa pagesa hebrenjt ,meriton nje rrespekt dhe vlersim te veçante.Ata jane heronje te vertete ,sepse kane rrezikuar jeten e tyre per te shpetuar jeten e te tjereve.Rrespekte per keta njerez.
Pra shqipetaret musliman i strehuan sepse si thonin pa bese ska Kuran,as ska Kuran pa bese.Dic qe ne kohet e sotme kundershtohet me te madhe ,duke terrorizuar shqipetaret musliman me fjale e mertime te urrejtjes.Prandaj ky eshte nje argument pse shqipetaret ne pergjithesi mbeten me konfesionin musliman.
Para se gjithave ,, shume shume para, jam shqiptare!!! Me vellaun qytetin e vendin tim , me lidh gjaku mendimi,tradita kulura gjithcka njerezore…Ana fetare ide-politike eshte personale e respektuar!
Po c’lidhje ka feja me besen or debil!!! Besa e shqiptarit i ka zanafillat qe ne antikitet, dmth ne kohet pagane. Po gomere te palexuar si ty gjen plot ne ditet e sotme. Mos lexo fare, vetem lodh gishtin ne touchscreen ne smartphone!
Shqiperia nuk eshte komb qe i ka bazuar themelet te feja, ndryshe nga kombe si Greqia ku akoma qeverite pagezohen nga kisha ortodokse. Fete ne Shqiperi kane bashkjetuar, njerezit dhe pse me rite te ndryshme lane bashkejtuar ne paqe, harmini, ka shkembyer dhimbje e gezime, jane martuar dhe kane krijuar familje dhe pse u perkisnin feve te ndryshme. Eshte gabim te pergjithsohen radikalet qe e kane burimin nga shkollat arabe me ate pjese te popullsise qe i perkasin fese muslimane po nu kane lidhje me islamiket arabe.
Ne shqiptaret kemi me te vertete tradita te rralla ndaj dhe nuk duhet ti harrojme ato, pasi ato tradita na bejne krenar dhe mbi ato tradita arriten te mbijetojne te paret tane. Boll me ofendime krahinore apo fetare qe i perksin vetem nje pakice injorante apo keqdashese ne vendin tone, me shume dashuri dhe solidaritet per njeri tjetrin, ashtu si jetuan te paret tane.
Besa ka lidhje ma kanunin e Lek Dukagjinit, eshte e koduar ne kete kanun.
O Mono, ja ke fut kot. Nocioni i beses eshte me i lashte se Kanuni i Lek Dukagjinit. Se e perfshiu Leka ne Kanun, nuk do te thote se “besa” lindi atehere. Po te lexosh Eposin e Kreshnikeve, do te shohesh qe besa, ka qene nje institucion me i hershem se sa thua ti.
Jam dokort 100% ! Virtytet njerezore te shoqerise(kombit,ne kete rast) nuk lindin me ‘kanune’ as lgje, maksimumi ,keto mund te perfshihen ne ligjet e kohes..(ne kete rast te L.D)!
O Vlonjati, se kur ka lind tamam besa as une as ti s’e themi dot tamam. Une po them qe sic e njohim sot besa ka te beje me kanunin, pasi nese e shkelje besen me kanun ndeshkoheshe; ndersa para kanunit mund te kete qene nje nocion shume i pergjithshem i papercaktuar.
Sa per kohen e Eposit te Kreshnikeve, nje nga personazhet quhej “Halil” qe do te thote daton pas konvertimit ne mysliman te nje pjese te popullsise, ndersa kanuni i Lek Dukagjinit i paraprin islamizimit te shqiptareve.
BESA FJEN NGA FLAJA ARABE “BEEA” QE PERMANDET NE QURAN -FJALE E DHENE QE DUHET MBAJTUR…SKA AZGJE ME KANUNIN.
KA ME BIBLEN SI CONCEPT POR JO NGA PIKEPAMJA LINGUISTIKE.
ME KURANIN I KA TE DYJA.
Futja pordhes!!!! Si puna e grekerve qe kujtojne se edhe kur bejne mutin..prodhojne flori…per vehten e tyre!
Edhe un nuk e kuptoj kete arnim artificial. Besa ka lidhje me nje kanun (te shkruar apo te pashkruar) te njeriut, me nje kod dhe norme shoqerore te caktuar, qe s’ka lidhje fare me fene, panvarsisht pastaj se cdo fetari te kujdo lloj feje do i pelqente ta konsideronte si norme te fese se tij!
Shume familje shqiptare I atrehuan, veshen,ushyen dhe mbrojten hebrenjte, duke perjetuar frike dhe pa sigurine per jeten e tyre…
Mos te HAROJNE, gjermani I kerkonte deri ne vrime te miut te gjithe cifutet …Une di nje rast kur nje familje ne fshatrat e Beratit dergoi djalin e saj te udhehiqte rrugen e nje te rui hebre qe kishte humbur turmen e hebrenjte qe strehoeshin ne ate zone. Papritmas dhe pa dashur rane ne pritat e gjermaneve. Te dy djemte e kapur nga gjermanet perfunduar ne kampet e tyre ne crematorium……
FAMILJA SHQIPTARE QE I STREHOI ISHTE ME MBIEMER MARINI NGA FSHATI MBRESHTAN I BERATIT, E CILA PER TE SHPETUAR CIFUTIN HUMBI EDHE DJALIN E SAJ.
Pyetja shtrohet: A do ta beni cifutet kete sakrifice qe shum familje shqiptare kan bere per ta?
A jane cifutet mirenjohes per ata qe sakrifikuan nga e veta, ne emer te jetes dhe per ekzistences se cifuteve?
Sa % e cifuteve sot I urojne Shqiptaret ne te gjithe boten, dhe pse?
Populli, jo populli ska ato pytje, cfare u be se populli ate dime te bejme, pyetja shtrohet a jemi akoma aq fisnik sa kemi qene.
Nenuk shpetuam cifutet, shpetuam njerezit…
Duhet te jesh shqiptar te kuptosh kete, pa te fyer, puc
Fisnikeria e popullit tone, besa e mikpritja jane te njohura ne bote,ne rastin e strehimit dhe mbrojtjes se izraeliteve nga bisha naziste meriton cmime Nobel,por me bene dicka pershtypje nga rrefimi i nene Lemes…fshat mysliman me emer te krishter:Shengjerg(Sangiorgo)mos vall historianet duhet ta studiojn kete fakt?
ShenGjergj, Shijak/Shen Jak (San Giacomo) e shume ne mos te gjithe fshatrat rreth Durresit! Nuk ka gje te re ketu: ne Durres ka folur Shen Pali para 2000 vjeteve dhe akoma sot per Vatikanin Kryepeshkopata eshte e Durresit , Tiranes dhe gjithe Shqiperise…!
Po dihet qe te gjithe fshatrat e Tiranes, si te gjitha trojet shqiptare kane qene te krishtera. Sipas tradites qytete apo fshatra te ndryshem kishin nje shenjtor te preferuar dhe emrin e tij ja vendosnin fshatit. Zonat e Tiranes kane plot te tilla… Shen Pal, Shen Meri, Shtish (Tufine)… Shen Matish…Shen Matia/Mateu.
Qyteza me te medha perfshijne Shengjini, Shijaku (Shen Jaku/Jakobi), Shkozet (Shen Kozeta).
Banoret e Shengjergjit edhe pse u islamizuan, nuk i kane nderruar emrin fshatit te tyre. Bile ata festojne dhe diten e Shen Gjergjit. Shumica e fshatrave (mysliman) ne Shqiperi kane kisha te rrenuara apo te shendrruara ne xhami. Ai eshte themeli i identitetit tone.
Nese behet fjale per krahinen e ShenGjergjit andej nga Dajti, te gjithe ato fshatra andej kane patur deri vone emra katolike, e biles edhe pak ortodokse. Myslimanizmi eshte shfaqur vone aty, flitet per shek. e XIX, aq sa ne disa fshatra jane akoma rrenojat e kishave. Por tani ne periudhen e tranzicionit, sic me ka thene nje shengjergjas, u sulen me dhjetra donatore te huaj myslimane qe ua prishen mendjen shume njerzve dhe kane ngrejtur xhamia ne ato krahina. Burrat e ketyre fshatrave ruanin deri vone dy-emrat, njerin katolik e tjetrin mysliman. Kryesisht jane njerez te urte, dhe as u ruhet per fene.
Hebrenjet per hir te se vertetes ne 1000 vjeqarin e fundit gjithmone kane qene te perndjekur nga shtetet e krishtera dhe jo muslimane,,,,gjithsesi tek ne shqiptaret nuk ka ndonje ndikim te madh feja,,,,besen e kemi….kjo nuk ka lidhje fare me fene,,,,dhe per ate pune neve duhet ta ruajme sekularizmin ne shtet,,,,edhe ne Turqi ata qe mendojne si Ataturku kane tjeter pikepamje,,,,te tjeret jane vaj medet….respekt per ato familje qe strehuan hebrenjet gjate luftes 2te boterore,,,
o spopordhe, kjo puna e bese edhe e ngaterrume, se ja i solli topia osmanet ne shqiperi (keshtu thoni ju se pordhagjyshi juaj i rrinte mas sumes sulltanit)
Po shqipot qene kristiane, ne jug ortodokse ne veri katolike, per kufirin shiko historine e cekut ne wikipedia.
Tani shqipot kaurre ti bir ku.. nga mbive myslyman?
1) o re nga hena e muhametit,
2) o erdhe mbas gamiles se mongolit si hysmeqar qe nga anadolli,
3) o si pushtues akoma me larg nga kazakistani/afganistani,
4) o jot stergjyshe e moren robine a iu kruajt vete edhe te polli racen tende ne cadren e turkut,
5) o jot stergjysh nga halli se e kepuste taksa veshi tumane e callme e shkoi ne xhami edhe e beri emrin nga kaur ne turk
6) e fundit jot stergjyshi i pelqeu hamami edhe dashuria mes burrave qe turqia sollin ne ballkan.
Ngado qe ta kthec arabo-ship-foles i dhjere je pranda rriji persiper mutit e mos leviz se qelbet ere.
E se mos harroj … po ama jeni shumice … se shumica … demoarabokracija .. etj etj etj.
Si tha keshilltari i kshillit te fshatit Murat Shtaga: shume e trashe kjo karta o zoti gjerman …
Respektoj ate qe mbron jeten e tjetrit. Por te pakten mos thoni se e bete ne emer te besimit. Jo ju , qe tradhetuat besen e Zotit dhe nderruat fene.
shume intresante, dhe tani si shperblim hebrenjte i grijne myslimanet e libanit…
Sa shume dhimbje e vuajtje kane kaluar hebrenjte per te mbijetuar gjate WW2. Disa te fshehur neper, bodrume,tynele disa te strehuar neper familje qe rrezikuan edhe jeten e tyre per ti shpetuar.
Zoti ia shperblefte sakrificat ketyre njerezve. Edhe ata jane te bekuar njesoj si bijte e Izraelit qe shpetuan.
Shqiptaret kane traditat me te mira ne bote.Gjithmone e kane treguar veten ne raste te vecanta.
Fisnikeri e paster vetem se jena pak si shum myslym ne.
Gjerat duhet thene qarte, si eshte e mundur qe shqiptaret ndihmuan Cifutet ose Hebrejt ose Izraelitet te mos u kapnin nga gjermanet??!!
Po te shfletojsh dhe te hapish ARSHIVEN e SHTETIT SHQIPTAR del qe qeverite kueslinge shqiptare te udhehequr nga shqiptaret kane patur nje marreveshtje te heshtur dhe kane kerkuar qe CIFUTET e fshehur neper familjet shqiptare mos me i ngacmuar nga forcat speciale gjermane.
Se po te ishte ndryshe, gjermanet nuk e kishin problem te zhduknin nje fshat ose krahine te tere.
Sipas shume informacioneve te kohes nje pjese e madhe e shqiptareve nuk i quanin gjermanet pushtues por i quanin forca ushtarake qe kalonin neper Shqiperi, pasi kur filloj kalimi i ushtrise gjermane neper vendin tone, Shqiperia ishte e pushtuar nga aleati i Gjermanise Naziste, Italia Fashiste. Pra, nuk kishin se cfare te pushtonin.
Gjithashtu sipas informacioneve te Sherbimeve Sekrete Amerikane dhe Angleze, nje pjese e madhe e shqiptareve te kombit shqiptar kishin SIMPATI per GJERMANET, ku edhe SOT ke nje tifozeri masive per futbollin gjerman, sepse gjate kesaj periudhe 1941-1944 SHQIPERIA ishte SHQIPERI e MADHE ku perfshinte, krahinat shqiptare te Ulqinit, Plave-Guci, Sanxhakun e Novi Pazarit, Kosoven, Shqiptaret e Maqedonise se Sotme dhe Camerine. Pra, po te fitonte boshti BERLIN – ROME -TOKIO, SHQIPERIA ishte SOT, SHQIPERI ETNIKE ZYRTARE.
Ne lidhje me cifutet ISHTE DESHIRA e PAMOHUSHME e SHQIPTAREVE PA DALLIM FEJE, KRAHINE qe te MBRONIN dhe te MCEFNIN C I F U T E T.
Komanda gjermane kur nuk kishte shqetesime ne kete rast benin nje sy qorr dhe nje vesh shurdh. Pamvaresisht se kjo merite e madhe i takon shoqerise shqiptare.
Por ne disa drejtime ne shqiptaret nuk dime te bejme ose nuk duam te bejme politike te duhur. Ne kete rast shteti, populli dhe qeveria e Izraelit jane shtet i fuqishem nga ana politike, ushtarake, ekonomike, financiare, arsimore dhe kulturore, ku ne si VEND kemi se cfare te mesojme nga KETO, sepse jane mjeshtrit dhe zene vendin e pare ne bote per reforma te sukseshme. Kur tek ne te gjitha reformat te te gjithave llojeve kane deshtuar tani 25 vjet, ku akoma nga politikanet e pjerdhur shqiptar jemi ne TRANZICIION. Pra, ne nuk dime te shfrytezojme miqte dhe simpatizantet tane si shtete dhe qeveri neper bote dhe kurr nuk i kemi dhene rendesine e duhur.
Nuk po na thu naj gjo te re e dim do ishte shqiperia madhe
Myslimanet jane poplli ma fisnik ne rruzllin toksor ket po e tregon edhe historia e kesaj nene myslimane qe ju ka ndihmue hebrenve pa kurfar kompenzimi ,ALLAHU te ndihmofte o nane myslimane .
Avash o shok, se ata qe po bejne vrasin e po presin ne Siri e Irak ca jane?
Dhe gjithashtu (shtoj per Canin): myslimanet nuk jane popull, por jane komunitet fetar. Popullsia ka lidhje me perkatsine nacionale kryesisht.
POPULLI HEBRE E KA PROVU BESEN DHE MIKPRITJEN SHQIPTARE NE VEND TE FLETE LAVDERIMEVE BEJNE MIRE TI THONE QEVERISE QE TE NJOHIN KOSOVEN SE KESHTU LAHEN BORXHET JO ME LETRA :
Shqipetaret jo vetem kane shpetuar hebrenjte, por edhe ushtaret italiane qe dizertuan pas kapitullimit te Italise sepse nuk donin te vazhdonin luften me gjermanet. Ne familjen e gjyshes time ne Cermenike I ati i seciles ka qene partizan dhe ka luftuar me baba Fajen kane strehuar 3 italiane nga 1942-1941. Madje ata i mesuan edhe gjuhen italiane gjyshes, dhe vete mesuan shqipen. Ata i kerkonte gjermani dhe nese I gjinte i merrte ose i vriste. Ata benin pune te ndryshme per te ndihmuar dhe hanin ne te njejten sofer me te gjithe. Fatkeqesisht ne ta i humben lidhjet pas 1944.
Persa i perket identitet tone, nuk ka asnje dyshim qe ne kemi qene dhe ne shpirt vazhdojme te jemi katolike. Ne Po kete malesi ne c’do fshat pothuajse ka varre te kaurreve dhe vend qe quhet “te kisha” ku zakonisht Jane rrenojat e kishave. Shumica e familjeve Jane katolike si Gjokola, kola, deda, Doda, Poda, Misku etej etej. Ndaj te gjithe ata shqipetare qe e identifikojne veten me turqe, arabe, muslimane, mongolet a ku e di une, do benin mire te iknin atje ku kane vendin.
Asnje fjale dhe dokument i kohes dhe i sotem nuk e verteton qe Greket ndihmuan dhe strehuan Hebrejte,e kunderta.
Greqia ndihmoi qe hebrejte te zhdukeshin nga Greqia.
Me dhjetera mijera hebrej perfunduan ne furrat e djegies se merkelit.
Greket ndihmuan ne identefikimin dhe arrestimin e habrejve.
Komuniteti Hebre ne Greqi,me i madhi ne ballkan dhe jo vetem u zhduk plotesisht.
Ne greqi,pavaresisht se Greket mundohen ta shkulin nga kujtesa e tyre,ne kohen e pushtimit gjerman,u formuan batalione naziste Greke ‘SS’ku si qellim kishin identifikimin dhe zhdukjen e hebrejve,komunisteve dhe kedo qe luftonte nazizmin,brigadat Greke ‘SS’ ishin shume akvive.
Perse e bene Greket kete?
Per aresyen qe e bene dhe me Camet.
N.q.s.do te shkoni ne Greqi te beni nje biznes,i cili do te ju beje te pasur,do te jeni i urryer gjer ne vdekje,dhe i padeshirueshem per Greket.
N.q.s. ne Greqi i perkisni nje etniteti tjeter,dhe keni virtyte,jeni punetore,krijoni pasuri,beni prokopi.jeni i urryer gjer ne vdekje nga Greket,Greket jane popull ziliqar,zili ne kuptimin e keq,zilia e grekeve eshte inat,urrejtje.
Prandaj Greket me ndihmen e gjermaneve spastruan greqine nga hebrejte,dhe po gjermanet perdoren si preteks per spastrimin e Cameve.
Hebrejte ishin shtresa me e pasur ne Greqi,zoteronin ekonomine dhe parane,ishin te shumte ne numer,ne Selanik ishin komuniteti me i madh,
pra hebrejte ishin rreziku per Greket dhe jo Gjermanet.
Camet ishin rreziku per Greket dhe jo gjermanet.
@Albani!Po per nje grup shqipfolesish “Skenderbeg,”qe ishin pjes e S.S ke degjuar?
ME tHENE te drejten nuk e kam degjuar kete,por nuk kam dhe aresye qe te mos e besoj,e besoj se ashtu si fashizmi pati simpatizantet e tij ne Shqiperi,ashtu mund te kete pasur dhe Shqiptaro-naziste.
Nejse,ne nje kazan ziejme dhe ne dhe Greket.
Populli Shqiptar eshte mikprites, bujar dhe i njerzishem kete virtyt e kemi te trasheguar gjenetikisht! Te ndihmosh njeriun te cilit i eshte kercenuar jeta nga barbaria Gjermane do te thote respekt per boten njerzore,per vetveten dhe per brezat e ardhshme ata ne rradhe te pare ishin njerez si edhe ne te gjithe! Vrasesi eshte nje mekatar dhe njeriu i dinjshem eshte fitorja e se mires ndaj se keqes e cila eshte vlera me e larte e njerzimit mbi kete toke!
Harmonia fetare ne Shqiperi eshte se para pushtimit otomante gjithe trevat shqiptare ishin te besimit kristjan.Meqenese kthimi i populsise ne islam u be dhunshem dhe disa u kthyen dhe disa i qendruan presionit, pjesa kristjane qe nuk u kthye i mirekuptoi vellezerit dhe farefisin e vet me teper per hallin qe i kish gjetur ,mbajti me to nje lidhje te vazhdueshme. Pra ketu kemi nje tolerace te pjeses kristjane me teper se harmoni fetare.Ketu dhe vetem ketu i ka rrenjet e ashtuquajtura HARMONIA FETARE ne Shqiperi.
Dakord me ato qe thua,por dua te shtoj qe dhe myslimanet tane jane te kuptueshem dhe moderne,bile ka shume qe deklarohen myslimane dhe nuk besojne fare.Rol paresor kane dhe ateistet ose ata qe nuk besojne,ne Shqiperi ka shume jobesimtare,dhe ata ne shumice vijne nga ish myslimanet e para viteve 1967.Pra ata sikur thone qe dikur ishim Ilire dhe kishim Zotat tane,u beme te krishter,pastaj myslimane,epo sna prish pune qe te mos besojme askund dhe kerrkend.
Koment intelektual dhe me llogjike te forte te historise se kombit tone bene Argita-B. Te tjeret jane njerez pa kulture dhe ba bosht kombetar.
Me respekt
Emugranti, US