Te fundit
Si u shndërrua Euro, në një armë të shkatërrimit në masë
3 Korrik 2015, 18:09Rajoni
TEMA
Nga Catherine Rampell
Njëherë e një kohë, Evropa kishte një ëndërr. Ajo do të lidhte fqinjët me njëri-tjetrin, nën një sistem të përbashkët ekonomik, duke i dhënë fund traditës të gjatë shekullore të shteteve që e patën shkatërruan njëri-tjetrin me bomba dhe bajoneta, topa dhe harqe, mitrolozë dhe gaz mustardë.
Por në vend të tyre, vendet i dhanë vetes një armë të re për të përdorur kundër njëri-tjetrit: borxhin.
Ky eksperiment fisnik ekonomik evropian, dukej se kishte të ardhme. Teoria e “paqes kapitaliste” – e cila mund të gjendet të paktën që në kohën e Kantit dhe Monteskjesë – pohon se tregtia është një profilaktik ndaj luftës. Tregtia mundet t’i bëjë me humanë barbarët përtej kufirit, dhe më e rëndësishmja, duke marrë një pjesë të konsiderueshme të presë së tyre më lehtë dhe në një mënyrë më pak të rrezikshme.
Atëherë çfarë mënyre më e mirë ekziston, për arritjen e një paqe të vazhdueshme sesa të vajisësh rrotat e tregtisë midis Gjermanisë, Francës, Greqisë dhe më shumë se një duzinë ekonomish të tjera, pasi janë mbushur një herë plot me armiqësi?
Futja e Euros
Krijimi i një monedhë të përbashkët, ishte menduar të lehtësonte rrjedhën ndërkufitare të mallrave, shërbimeve, njerëzve dhe kapitalit, dhe për pasojë edhe të bonove të vendeve të ndryshme, përmes përfitimeve reciproke nga tregtia. Por, për fat të keq, një gjimnastikë e tillë numizmatike kishte pak kuptim, duke patur parasysh peizazhin e ndarë kulturor dhe rregullator të Evropës.
Milton Fridman, në mesin e Kasandrave të tjera, shpjegoi gati dy dekada më parë në një ese, kushtet e mira (Shtetet e Bashkuara) dhe më të këqija (Evropë), nën të cilat duhej krijuar një bashkim monetar. Në Evropë, ku vendet janë të ndara nga gjuha, zakonet, regjimet rregullatore dhe politikat fiskale, një monedhë e përbashkët në mënyrë të pashmangshme do të provohet të jetë katastrofike, shkroi ai.
Goditjet që merr një vend, do të shpërndahen vetë në të gjithë kontinentin, nëse vendet individuale nuk do të mundin të rregullojnë me lehtësi çmimet me normat e tyre të këmbimit. Në vend të promovimit të unitetit politik, argumentoi Friedman, “futja e euros do të ketë efektin e kundërt.
“Ajo do të përkeqësojë tensionet politike, përmes konvertimit të goditjeve divergjente që mund të akomodohen lehtë nga ndryshime në kursin e këmbimit, në çështje përçarëse politike”.
Parashikimet e Fridman duken parashikuese tani, ndonëse jo në fillim. Kur Greqia miratoi futjen e euros në vitin 2001, ajo përfitoi jashtëzakonisht shumë, duke qenë papritmas në gjendje të marrë hua shumë më tepër, sesa duhet të ishte lejuar ndonjëherë për të. Por epoka e egër e huamarrjes me tepri, e la atë të varfër kur kreditë dhe kërkesa u thanë gjatë krizës financiare.
Falë monedhës së përbashkët, Greqia nuk kishte më mjetet – zhvlerësimin e monedhës – për të reduktuar koston e borxheve dhe eksporteve të saj, dhe duke i hapur kësisoj rrugën një recesioni të thellë ekonomik. Në anën tjetër, anëtarët e tjerë të euro-zonës- veçanërisht Gjermania, efektivisht patriarku e BE- këmbënguli në mbajtjen e një inflacioni të ulët në gjirin e eurozonës, çka ishte pikërisht e kundërta e asaj që Greqia kishte nevojë.
Për më tepër, anëtarët e tjerë të eurozonës këmbëngulën që Greqisë t’i vendoseshin masa të ashpra shtrënguese në këmbim të kreditimit emergjent, të nevojshëm për të shmangur rënien në depresion.
Kjo kërkesë, u bë në frymën e dashurisë të rreptë ndërmjet anëtarëve të familjes evropiane, por pati si efekt shtyrjen e Greqisë drejt falimentit dhe recesionit, thjesht dhe vetëm nga një rrugë tjetër. Sikurse e kishte parashikuar Fridman, përpjekjet e Evropës për të arritur një harmoni politike të tipit dashuri-detyrë, përmes unitet ekonomik nuk çuan asgjëkundi. Gjatë viteve të fundit, sipas sondazheve të Komisionit Evropian “Eurobarometri”, evropianët, dhe në veçanti ata në vendet e trazuara në periferi të Bashkimit Europian, thonë se ndihen më pak “të ngjitur” me Evropën sesa më parë (67 përqind në vitin 2007 përkundrejt 56 përqind vjeshtën e vitit të kaluar). Dhe kush mund t’i fajësojë ata?
Kontinenti mund të ketë parë shumë pak në rrugën e konfliktit të dhunshëm, që prej futjes së monedhës të përbashkët, por historia e pakënaqësive të përbashkëta të vendeve evropiane, duket se është sublimuar në politika ndëshkuese ekonomike, të cilat kanë shkaktuar thjesht një formë të ndryshme vuajtjesh.
Në sajë të masave shtrënguese të imponuara nga kreditorët, një e katërta e punonjësve në Greqi s’mund të gjejnë punë; ekonomia është rrudhur me 25 përqind që nga viti 2010; dhe vendi nuk është aspak më në gjendje për të paguar borxhet e tij. Pikat mbi “i” filluan që të vihen ditët e fundit, me futjen e kontrolleve të kapitalit, një “referendum” vetë-sabotues dhe një deklaratë se vendi nuk do të mund të paguante dot 1.6 miliardë euro që i detyrohej Fondin Monetar Ndërkombëtar.
Një falimentim i ri tani ose borxhe të teja disa javë më parë, janë dy skenare të pashmangshem. Syriza, partia e ekstremit të majtë që tani udhëheq vendin, u zgjodh në krye te qeverisë dimrin e kaluar, pasi u ankua se kreditorët e vendit po i tundnin borxhet greke, si një topuz për t’i vjedhur shtetit helenik sovranitetin.
Tashmë, udhëheqja greke mundet thjesht të dojë të provojë se edhe ajo mund ta përdorë me shkathtësi këtë armë të shkatërrimit ekonomik ekonomik në masë– këtë herë, duke hedhur në erë eurozonën.
“The Washington Post” – Bota.al
15 komente në “Si u shndërrua Euro, në një armë të shkatërrimit në masë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
e mer gyzele,kur te zgjuheni ju do te kuptoni,pasi ju akoma jetoni ne vitin 1900 duke pire kafe turke…………….
Pash nje enderr:
Greqia votoi per refuzimin e paketes se masave-kusht nga kreditoret dhe u perjashtua nga eurua dhe bashkimi evropian. Evropa u shperbe. Pas pak filloji lufta civile ne greqi midis te majteve dhe te djathteve dhe evropa e zemeruar votoi qe greqine ta rregullonte turqia. Po turqia, dhe te kjo e fundit u la krejt e lire te te bente cte donte me greket.
Turqit e pranuan por me nje kusht: kufiri turk te shkoje deri ne kapshtice, kakavije e konispol.
Keshtu u zgjidh kriza greke nje here e pergjithmone, dhe tourgofagu u be nje muslim I devotshem qe falej 15 here ne dite me bythen kthyer nga djelli.
Kot shkruani. Se mos kuptojne komentuesit e temes ndonje gje.
Ata vetem komentin e tkfgos lexojne
Gezohem shume qe Eurozona te shpertheje, se i ka ardhur fundi i rripit te shtrengimit .Gjermania ,ka perfituar me shume ,prandaj Gjermanet kembengulin me shume per kete fare Europe ku cdo vit ka vetem rritje cmimesh .ndersa pagat qendrojne pa levizur
Kush i ndali tjeret te perfitojne? Edhe gjermani mund te zgjidhte te dal ne pension me 50 vjet, te pije uzo dhe te shkoje ne buzuqe. Ne vend te kesaj zgjohet cdo mengjes dhe nderton veturat, makinerite dhe produktet qe gjithe te tjeret duan ti blejne. E perseris, duan ti blejne, jo se i detyron dikush me pushke.
hah,
nuk mundet te ishte ndryshe ,
por kjo eshte nji llogjik e veshtire per gjyzelet e bashkimit islamik ,
te cilet e shikojn boten dhe gjithcka ndodh ne bote me syze nr – si dymije vjet me pare.
u deklarua qysh ne fillim te saj ,qe
“arkitektet kane ber gabime ne konstruksion” –
dhe nji pohim i tille ,duhet te njihej qart nga gjithe gangot e kabarese euro,
se plumbat i kishin fallso ,te lagur ,dhe se asnji s’ka me dal jasht ksaj kabarese gjall ,nqs nuk ul breket posht !!!
Pra dihej kush do ishin konseguencat ,
por kto kauboy-sit fallso injoruan cdo sinjal dhe ja kush jane pasojat bomba atomike ne popujt e pambrojtur ,te pafate te cilet ndoqen qorre politiken e cila i coj ne gremine .
Pra shkur euro ishte nji art prezevativi ku te mashtruset arkitekt ,e perdoren si nji kondom per te shkerdhyer pjesen tjeter te europes .
cfar lirije ,cfar vlerash njerezore
Me mire te pime kafe turke se te hame mut si puna jote or debil.
brravo shvejk.
gjithmon besnik i menus se tradites,
ju befte mir
Eshte nje cmenduri e vertete se ku po e cojne nje vend me 11 milione banore ca teknokrate, ca pleq, ca vemje pa ndjenja qe kane kapur karriget invalidesh dhe joinvalidesh ne pushtet dhe luajne me fatet e nje populli qe per 30 vjet i bene “dhoro” kredi pa karar ndersa tani ja kerkojne t`iu a ktheje me cdo cmim, qofte dhe me jete njerezish.
U ngrit pikerisht para dy ditesh norvegjezi Stoltenberg sekr. i pergj. i NATO-s dhe tha:
“Greqia duhet te rrite me shume buxhetin ne fushen ushtarake”!!!!!
E po te mos kesh para te paguash disa pensione dhe rroga dhe te ngrihet nje teknokrat nga Brukseli dhe te thote qe te rriten buxhetet ushtarake, kjo nuk eshte me kuje e zeze, kjo eshte te hysh 100 pashe nen dhe, por jo une, se jam i sigurte qe i kam dy pare mend ne koke, por ata vete.
Shiko cfare faktesh crazy degjova para disa ditesh kur u fol ne Bundestagun gjerman per krizen greke:
Greqia me nje popullsi prej 11 milione banoresh zoteron nje ushtri prej 140 mije vete, kur vete Gjermania me nje popullsi prej 82 milione banoresh zoteron nje ushtri prej 180 mije vetesh!!!!
Por cudia nuk mbaron ketu: Greqia ka buxhetin ushtarak me te larte ne NATO duke e llogaritur ate ne raport me produktin vendas te brendshem bruto, ndersa ne harxhime vjetore te po kesaj organizate ze vendin e trete, pas USA dhe Britanise!!!!!
400 tanke te tipit Leopard te markes se fundit zoteron Gjermania, 1600 tanke zoteron Greqia te blere koheve te fundit ne Gjermani!!!!!
E dini se jemi ne gjendje tejet absurdi kur merr vesh keto shifra marramendese?
Vete Tsipras kerkoi te uleshin shpenzimet ushtarake, por Trojka nuk e pa te “arsyeshme” dhe as “racionale” kete propozim.
Perse?
Sepse prekeshin vete firmat gjermane qe kane gjetur ne Greqi tunelin e arte.
Cdo zyrtar gjerman qe merr rruget ne Athine ka ne cante “oferta” qindra milioneshe kundrejt qeverise greke.
E nga dalin ato financa?
Nuk besoj se do kjo pyetje pergjigje.
Jane ca fakte qe dalin si “padashje” dhe me cengel qe te lene pa mend ne koke.
Eshte e qarte qe keta zyrtare te kalbur dhe te rrjedhur kerkojne ne menyre me antidemokratike te mundshme te rrezojne nje qeveri te zgjedhur ne menyre demokratike e cila nuk mund te behet fajtore per 360 miliarde borxhe te marra ketu e 30 vjet.
Nje OXI eshte kunderveprimi me i mire ndaj ketyre personazheve te shpifur te politikes europiane.
mire e ke ti, puna eshte si do ti paguani borxhet po qe se doli jo?! se mos kujtoni se thate jo dhe borxhet nuk do te paguhen?! jo do te thote qe do zgjedhesh vete si ti paguash pa ndihmen e kreditoreve (do shisni bithen tek demokracia ruso-kineze).
kur te jesh keq per buke evropa do te te ndihmoje, por asnje nuk do hedhe leke ne greqi. teoria e heroit tend cipras eshte qe i kemi marre aq shume evropes sa tani nuk na lene dot dhe per kete arsye do pranoje kushtet tona (per te marre akoma me shume).
heroi yt zgjodhi teorine e shantazhit, te shikojme nese i ecen apo jo. nuk mund ti vesh fajin be-se per kete situate se populli grek ka qe nga 2011 qe nuk po ben ASNJE GJE. po rri po pret cfare do ndodhi. nuk eshte faji i reformave o OQE, eshte si i zbaton ato o AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAR.
Sa per punen e firmave gjermane shiko gjigandet e telefonise ketu ne shqiperi qe dalin gjithmone me humbje prandaj mos na ca shume KARIN duke bere PARIMORIN, ATA MOTERQIRAT E TU dalin me humbje duke blere paisje shume te shtrenjta ne ATDHEUN tend MEME, por ne ne dallim nga ju bytheqira e kemi pranuar kete fakt sepse eshte pjese e rregullave te lojes. nuk jemi akoma aq te pergjegjshem si klase politike te reagojme ndaj ndikimit grek. kete ndikim greqia e realizoi edhe prej pareve qe vodhi (tani nuk quhet me borxh). more vesh more rrote ARI.
Bashkimi Europian ka qene Enderra Amerikane qe ka dashur te shkatterroje kulturen dhe gjuhet e europes ( duke zbuluar edhe gjuhen ESPERANTO per Europen) por qe nuk i hecur deri me sot dhe per ta bere Europen Plake nje skllave te Amerikes dhe per kete i vuri detyre Gjermanise ( ME KOLIN KRYEMINISTER)ta bente dhe te paguante po Gjermania qe i merr paret deri me sot nga populli gjerman qe ka paga shume te ulta ne rajon dhe greqia e shume te tjere gjetten parajsen me paret gjermone !AMERIKA ANGLIA FRANCA DHE ITALIA E HOLLANDA NUK PAGUAJNE FARE PER GREQINE E SHUME SHTETE TE TJERA TE FUTURA NE BE SEPSE KETO E KONSIDEROJNE GJERMANINE PO NAZISTE DHE DUHET TE PAGUAJE GJITHE JETEN PER GJITHE GLOBIN ! EDHE MBRETESHA E ANGLISE ERDHI KETU DHE MoRI PARE PER RIPARIMIN E KESHTJELLES SE VET
euro eshte nje ender e vjeter qe ne kohen e Bonopartit,asgje te re nuk ka gjithcka eshte e vjeter si puna e xhaketes kthyer se mbrapthi.Lenini i ka kushtuar nje liber”kunder parrulles se shbu”‘,ai ishte komunist dhe hajt ta shajme,por ne analizen e tij paska patur te drejte sidomos tek kapitalizmi i centralizuar,gjuha,zakonet,ushtria etj mbas Leninit vjen nje tjeter Tailor,ai quhet se eshte kapitalist,por edhe ai argumenton se shbu eshte e pamundur,sepse jane si puna e lopes qe duan ta mjelin te gjithe,por pa i dhene te haje,dikush do humbi qe fitoje dikush tjeter.Anglia asdo tja dije kesaj pune sepse e ka lexuar mire Curcillin,Dikur ne Greqi nje buke bente 150 dhrami(75 cent)’sot ben 1,75 euro($2), etj etj ishalla del per hajer kjo loje e vjeter ne kohe moderne.
E keqja e madhe esht se e percan kte popull budalla ne menyr te perkryer duke e futur ne tunelin e panikut bankar !Me ndihmen e propagandes ,te ish udheheqesve te komromentuar deri ne gryk e deri ne tradhti te mbeshtetur nga peshkaqenet fajdexhi ,qellimi final esht rrezimi i ksaj qeverie te paperlyer qe guxoi te korigjoj ete pastroj sado pak kte fole ku “ishet” e degjeneruar e te koruptuar nga kta “prezentet sot” per 30 vjet ne bashkpunim te plot mes tyre e prun kte vend ne kte gjendje qe e shofim ! Propaganda e kordinuar jasht e brenda qe po deformon realitetin dhe qellimin final te mafjozve fajdexhi ,pothuaj po ja arin qellimit e po i tregon ter borxhlijve te tjer cfar i pret nese duan te votojn nje parti te majt! Alternativen qe nje JO don te thot jo € dhe jasht eurozones e mbollen pikerisht kjo band (brenda e jasht)per te corientuar vendimin ! Nje PO esht nenshtrimi i plot dhe rezimi i Tsipres esht vazhdimi i masave cnjerzore qe ky vend te mos dal kurr nga tuneli i borxhit e te punoj perjetesisht per mafiozet fajdexhi
Komandat Enveri vetem nje gje ka parashikuar “Gabim” qe: ka cilesuar si xhandaret nderkombetar Ameriken dhe Rusine.Xhandaret e vertete boteror jane: Fondi Monetar Nderkombetar dhe Banka Boterore.”Ne nuk kami pare gja akoma” “Me qetesi dhe dashuri” Fundi dalte per hajer ka thene Gjergj Mullaga nga Shkodera.
Nuk i trmbemi krizes, se do shkoni luftetare te ISIS .DO mbizoteroje islami kudo , do i zhdukni te pafete
A qifshi veten ju o sqipetare!