Feminizmi nisi 25 shekuj më parë, me Budën dhe Konfucin

Nga Dr. Bettany Hughes

Sokrati, Konfuci dhe Buda, nuk ishin saktësisht burra të modelit familjar.

Buda, la në rrugë gruan e tij dhe djalin e posalindur, vëtm për të kërkuar iluminizmin e tij; Sokrati kishte dy gra, njëra prej të cilave quhej Xanthippe, e cila në mënyrë të përsosur përbuzi filozofin; Konfuci i kënqur me grupin e nxënësve meshkuj, i tërhoqi ata nëpër udhëtime nga shteti në shtet, ndërkaq thuhet se në shtratin e vdekjes, ai është injoruar nga gruaja dhe vajza e tij ( madje disa burime e mohojnë egzistencën e tyre).

Por, mundohuni të lexoni mes rreshtash, se si Sokrati ashtu edhe Buda janë shumë kontradiktorë në raport me moshën e tyre, në mënyrën se si pikërisht këta e ndryshojnë mënyrën e mendimit te një grua. Madje, Konfuci vën theksin te vlera familjare dhe edukimi i mendjes njerëzore, por ka pasur dhe ende ka potencial që të fitojnë gratë.

Këto tri figura kanë emancipuar qëndrimin ndaj grave, madje e kanë bërë në mënyrë të mrekullueshme.

Në Greqinë e lashtë, gratë janë përshkruar si djall. Madje, Semonidas ka sygjeruar që mënyra më e mirë për t’u marrë me një grua, është t’a bësh të heshtësh duke i’a thyer dhëmbët. Në Kinë, vajzat kanë qëndruar të mbyllura deri në moshën 10 vjeç.

Megjithatë, besimi qëndror i këtyre tre filozofëve, që shumë njerëz i kanë si pikë referuese, se fuqia e mendjes dhe ushqimi i shpirtit janë rruga drejt lumturisë, kanë dërguar në një përfundim logjik se 50% e popullsisë njerëzore nuk mund të çrrënjosen nga ky ekuacion.

Sokrati në veprën e tij Republika, thotë se femrat mund të jenë muskujt e një shoqërie të vërtetë, e nëse nuk një gjë e tillë nuk bëhët, atëherë do jetë vetëm një gjysëm shteti. Sokrati ishte i hipnotizuar nga Sparta, ku gratë dhe vajzat ishin shumë më festive se sa në Athinë. Një grua nga Sparta mund të zotëronte një tokë, të hante të njejtat racione si meshkujt, të ushtronte lakuriq dhe të ngiste qerren.

Gati në të njejtën kohë, por në lindje, Buda tronditi shoqërinë duke sugjeruar se gratë, ashtu si edhe burrat, kanë potencial për sqarim. Pavarësisht nga rezistenca fillestare, ai këmbëguli se duhet të ketë murgesha budiste, sikurse edhe murgj. Pa dyshim, kjo ka shqetëson mendimin e atyre që mendojnë që gratë janë një zbavitje seksuale, sepse më shumë rregulla ka për murgeshat, se sa për murgjit.

Por, në Zen Budisëm, thuhet, ‘në të gjitha gjërat, nuk ka as mashkull, as grua.’

Por, edhe këta mbahen për një fije peri, sepse Sokrati gjithashtu i’u referohet femrave si skllever; Konfuci i krahason ato me shërbëtore, madje shkon në ekstrem, kur i krahason me kudrat që i binden padronit. Idetë e Konfucit, u përpoqën të ringjallen në një epokë të artë të historisë kineze, dhe atëkohë, gratë mendohej se gratë ishin të nënshtruara.

“Nga të gjithë njerëzit, vajzat dhe shërbëtoret janë më të vështirat…nëse i njihni, ato humbasin përulësinë, nëse mbani rezervë me to, ato janë pakënaqura,”-Konfuci. Ndërkaq, mësimet e Budës mund të nënkuptojnë se lidhjet familjare janë gjë e mërzitshme.

Epshi mashkullor, si një pengesë për arritjen e ndriçimit, është bërë i pavdekshëm për fajin e gruas. Edhe tregimet e Sokratit për bigami, ishin shpikur për të promovuar mizogjininë ( në hulumtimet e mëvonshme, përshkruhet se Xanthippe kishte hedhur uturakun mbi kokën e filozofit). “Unë e kam ditur gjithmonë, që shiu përcillet me bubullima,” thuhet në proverbë.

Por,përkundër vështirësive lokale dhe vuajtjeve të pritjes historike, mesazhi më i madh padyshim që është fuqizuar. Besimi themelor që japin këta tre filozofë të lashtë, është vet-kultivimi, ushqimi i mendjes dhe shpirtit tonë, duke e përdorur etiken si një mjet të fuqishëm që ofron virtyt, që nënkupton që secili prej nesh mund të arrijë më të mirat e botës.

Nga Sokrati kemi dëgjuar se ‘dashuria është e vetmja gjë që e kuptoj’, në anën tjetër Buda këshillon ‘dashuri pa kufi’, ndërsa Konfuci dhembshurinë e njeriut e vë në qendër të suksesit njerëzor.

Këta ishin të parët që vunë themelin e vetëdijes njerëzore, nguca-keqët që thonë se nuk ishin viktima të fatit apo të perendive, pavarësisht nga kasta, statusi social dhe rrethata, ne të gjithë kemi pasur një pikë referimi për të dëshmuar, se mendjet tona mund të formësojnë botën.

Përgatiti: Gazeta Blic

E dashura e parë e Orhan Pamuk ishte shqiptare

21:04 Kulturë

Dashuria platonike dhe kanuni i Lek Dukagjinit

19:52 Kulturë

Fluturimi i lirë me vela pushton qiellin e Shqipërisë

19:26 Kulturë

Përplasja Qosja - Kadare, pasqyrë e një identiteti të cunguar shqiptar

11:06 Kulturë

Ferri i krimit dhe ata që e kundërshtuan...

11:00 Kulturë

“Në Shqipëri? Përse jo!”

10:13 Kulturë

Polifonët nuk e japin lamtumirën

19:21 Kulturë

Fshati shqiptar që e ndërton të ardhmen nëpërmjet turizmit

15:17 Kulturë

Një pikturë e Picassos me vlerë 25 milionë euro kapet në një anije

15:11 Kulturë

DokuFest- Kumbaro: Një realitet i rëndësishëm për Shqipërinë dhe shqiptarët

18:22 Kulturë