Te fundit
DOSSIER/ Tef Pogu, tregtari që hapi fabrikat e para të sapunit në Shkodër
16 Gusht 2015, 16:34Dossier
TEMA
Në vitet 1920 jeta në Shkodër gëlonte nga njerëzit e arsimuar, por dhe tregtarët e pasur. Tef Pogu ishte një prej tyre. Emri i tij lidhet me shumë fabrika sapuni, duhani, vaji, por edhe me shumë vepra bamirësie, që shumë njerëzve u ndryshoi jetën.
Vajza e tij, Jolanda Pogu, e cila prej vitesh jeton jashtë, tregon betejat e forta me të cilat u përball babai i saj, i cili jetoi në dy epoka krejt të kundërta me njëra-tjetrën.
Tef Pogu dha financime të konsiderueshme për ndërtimin e shkollës fillore “Filip Shiroka”, “Motrat stigmatine” si dhe për ndërtimin e kishave dhe xhamive.
“Afër fabrikës ka pasur një mensë ku shkonin e hanin të varfrit dhe punëtorë të fabrikës”, shprehet Jolanda Pogu.
Por me ardhjen e sistemit komunist, kësaj shtrese të pasur të shoqërisë iu sekuestruan të gjitha pasurit, e kush nuk mund të paguajë tatime të larta u burgosën.
“Në shtëpinë që kishim ne bëhej gjyqi. Aty është dënuar babai me 3 vjet burg”, thotë vajza e Tef Pogut.
Por edhe në periudhën 3-vjeçare të burgut, Tef Pogu nuk hoqi dorë nga dëshira për të ndihmuar ata që nuk mundeshin.
“Skenën kur ai doli nga burgu nuk e harroj. Mbaj mend që mes dy policëve ishte i burgosuri. Më pas, në një qoshe doli një njeri që nuk jepte zë. Këta thoshin që duan Tef Pogu, por ai nuk arrinte të jepte zë”. Më vonë erdhi një kohë që nuk kishte sapun, nga ’53-’54. Një sapun shumë i mirë dilte nga rrëshira e pishës. Atëherë, duke qenë se ne afër kishim pisha u organizuam për të realizuar këtë. U cilësua si inovacion dhe ishte një sukses. Shkodra e dinte, por nuk përmendeshin emra, por më pas na sollën peshqesh nga ministria”, thotë Jolanda.
Në vitin 1959 ai ndahet nga jeta, pas një sëmundje të rëndë në stomak.
“Atë ditë erdhën shumë njerëz. Mes tyre ishte edhe një grua që nisi të qante. Ajo më shpjegoi për një nder që i kishte bërë Tef Pogu, i cili nuk kishte pranuar një unazë të dhënë nga kjo grua. Ai nuk e bënte nderin për të përfituar diçka në këmbim”, thotë Jolanda Pogu.
Dita e varrimit të tij nuk do të ishte aspak e zakonshme. Me qindra njerëz do të dilnin në rrugë për ta përcjellë njeriun që i zgjati dorën kur ata kërkuan ndihmë.
“Arkivoli i tij nuk është vënë për asnjë sekondë në karrocë, që nga shtëpia deri në varreza. Ai kaloi dorë më dorë nga njerëzit e pranishëm. Ishte një funeral që nuk i ishte bërë asnjë personi më parë”, përfundon Jolanda, vajza e Tef Pogut./ TCH
16 komente në “DOSSIER/ Tef Pogu, tregtari që hapi fabrikat e para të sapunit në Shkodër”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Landi Pogu, bukuroshia e Shkodres qe u martua ne Tirane, me nje burre te nderuar. Shkodra e adhuronte deri ne ate mase bukurine e saj, sa zinte “be” :
” Per koken e Landit”
Ne Tirane mbahet mend edhe si grua e nderuar dhe e respektuar.
Nuk e di c’femije ka.
Djal e vajze ka
Nderime per biznesmenin e shquar shqyptar, patriot dhe intelektual i mirefillte nga Shkodra me shume miq ne Shqypni dhe jashte shtetit.
Pastërtia ësht baza e njerzimit ku qdo shtet vë miliarda dollar në aromën e jetës.
Ptu! Horrat! Populli vuante per buke e ju tregoni histori me pasunarre. Po beni lojen e kulakeve. Tuuuuurp e faqe e zeze! Keto do t’u mesojme brezave… Po ne shyqyr qe i shporrem qente e djathte, spiunet e bashkepunetorret e fashizmit… Ah, Sali qeni, ah…
Qepe gojen ore vemje komuniste. Jeni ju dhe farefisi qe keni vendosur keto 25 vjet tranzicioni qe po e merrni ne qafe ate popull. I duket vetja fshatarit qytetar brenda nje brezi. Keni shkerdhyer cdo gje, por me e forta eshte se edhe vete ata qe kane ardhur ne qytete, ata qe kane pak tru, sot e kuptojne se me shume se kurre kane nevoje per bijte dhe pasardhesit e atyre qe ai sistem i vrau e i mori pronat, e i detyroi te ishin nder te paret e moren cantat e u shperndane ne te kater anet e globit. Shqiperia sot eshte nje germadhe cregullimesh mendore e psiqike e komanduar nga nje klike kriminale qe vodhi cdo gje ne emer te “barazise sociale” e duke kalbur e pushkatuar tere klasen intektuale e pasanike shqiptare. Te kishte vazhduar ai sistem sot do kishim pushtuar ekonomikisht tere ballkanin, por kemi Ilir Meten me shok aksionere me Zemunska Mafija e plera FYROMase qe kontrollojne, zhvasin e zaptojne pronat e qytetareve shqiptare.
Ah i ziu ose e zeza ti per mendjen qe paske!
Ku dinekafshet tenderojne njerezit me vlera!
Mjer ti o njeri! Haku i njerezve te tille te ze nje dite!
Te jesh i/e sigurte!
po per Bep Pogun nuk dini asgja edhe ai ishte Pogu dhe me gjithse ka jetuar ne Durres asnjihere nuk e harroj Shkodren .Meqense e kam njohur dua te them qe edhe ai ishte nje fisnik e nje qytetar i rralle Shkodran me virtyte shume bujare ,gjithmone i qete dashamires edhe shume zoteri nje person shume i denje per te perfaqesuar qytetin dhe familjen e respektueshme te tij
paska qene burr i mire ndjese paste por sic duket nuk e paska kuptuar situaten se ata pasanike qe ishin te mencem e dorezuan pasurine vet.pushteti popullor qe erdhi i vendosi ne pune te ndryshme se kishte nevoj per ta e shqiperia nen pushtetin e popullit u be nje vend i fuqishem agrar industrial me ekonomi te zhvilluar e mbrojtje te fuqishme qe ne vitin 90 e prishen shoket e togut sala me pashkon e armiq te tjere te popullit e kane degjeneruar njeriun shqiptar.ku te iki nga syt kembet.shqiperine e gelltiti europa si nje koker fiku e shqiptaret kane mbetur yzmeqare.kjo per hir te disa reakcionareve,te shikojnelcasin syt si po behet demokracia ne kube.amerika nuk i qai desdentet.gjoja se desident nuk ka pasur as ne shqiperi e as ne kube.ka qene ndryshim sistemi por ekonomija duhet te vazhdonte e jo te shkaterrohej.nuk dua te zgjatem po ja le mereos ne qofte se i nevoitet ta zhvilloje me tej kete teme.
E vertete si TEF POGU, i pasur dhe me kulture ka pasur mjaft qyteti zulmemadh SHKODRA. Deri ne vitin 29 nentor 1944 kur u clirua SHKODRA nga gjermanet nazistet, por njekohesisht u clirua dhe u pushtua nga DIKTATURA KOMUNISTE e ENVER HOXHES, gjithemone SHKODRA ka qene me ze te madh, me arsim, kulture te gjitheaneshme. Ishte gjithemone kryeqender e Shqiperise se Veriut.
Por dicka duhet thene se mjaft pasanike me te arsimuar dhe me kulture perendimore, italjane dhe austro-hungareze kishin pikepamje te majta SOCIAL DEMOKRATE. Keshtu ata qe kishin pasuri u mundonin ne ndihmonin te varferit.
Duke pasur si qytet pikepamje te majta SOCIAL DEMOKRATE, aty asnjehere nuk futen, nuk zene vend filozofinat, pikepamjet dhe ideologjite te majta ekstreme, pra ne SHKODER nuk zene vend asnjehere PIKEPAMJET ne teori dhe ne praktike KOMUNISTE.
Keto pikepamje kishte shumica e pasanikeve, tregtareve te Shkodres. Me keto lloj pikepamjesh jane sot shtete te tilla si Austria, Zvicra, Gjermania, Finlanda, Suedia dhe Norvegjia.
Keshtu do te ishte sot, sic jane keto shtete, SHKODRA.
Nje fjale e urte e vjeter thote: “Ne SHKODER kur shkohet merr arsim, kulture, pra merren mend”.
Kjo eshte e gjitha per shumicen e tregtareve dhe pasanikeve te Shkodres te asaj periudhe.
Prandaj edhe Perandoria moderne dhe e emancipuar e AUSTRO – HUNGARISE e kishte per zemer SHKODREN dhe shkodranet. Me keto lloj shtetesh shkohet vetem perpara. Tung.
Dikush duhet te hape arkivat dhe te mbledhe informacion per kete familje fisnike nga te gjitha anet dhe te beje nje liber shembull per brezat e rinj.
Poget ngriten industrine e pare ushqimore ne Shkoder,Fier,Rrogozhine e Tirane ,punesuan njerez, ndihmuan te varferit e hebrenjte gjate luftes dyte boterore.
Poget priten e mbeshteten Sejfulla Maleshoven mbas clirimit sa here ai qendroi ne Shkoder.Poget ishin te arsimuar ne Itali, Gjermani,Austri para clirimit mjeke, ekonomiste e juriste te zote.
Dy prej tyre jane pushkatuar ne rrethana misterioze mbas clirimit nga pushteti komunist pa gjyq.
Pasardhesit e tyre sot jane njerez te nderuar ne Tirane, Shkoder e Vlore.
Dikush duhet te shkruaje per jeten e punen ne dobi te Shqiperise per Tef Pogun e vellezerit e tij.Iu ndrite shpirti atje ku jane
Dy elemente te rendesishem qe nuk permenden ketu jane se Tef Pogu ishte nder te paret industrialiste ne Shqiperi qe produktet Made in Albania I eksportoi me sukses ne Europe e pertej. Sapuni luksoz ne nje kuti elegante” Venus Pogu” ishte I famshem deri ne Moske dhe St Peterburg te Rusise. Dhe me e rendesishmja qe per turpin e sistemit Shqiptar te histories dhe qe kurr nuk thote te drejten, Tef Pogu strehoi dhe shpetoi disa familje Hebreje gjate luftes se dyte boterore.Per kete Shteti I Izraelit e ka vendosur ne altarin e te virtytshmeve gjithashtu dhe Senati Amerikan.
Ky kollos I sipermarrjes Shqiptare bir I nje zejtari te thjeshte I cili ndertoi gjithqka nga fillimi me mund dhe djerse u persekutua, u konfiskua dhe u keqtrajtua deri ne vdekje. Mbasi doli nga burgu u detyrua te punoje dhe te prodhoje perseri sapun me rreshire pishe pa pagese duke iu mohuar dhe triska e ushqimit. Vdiq ne nje dhome 2X3m I strehuar ne shtepine e baxhanakut te tij Mikel Koçobashi duke punuar dhe prodhuar ne menyre artizanale qirinj dhe produkte te tjera per te rritur femijet e tuj te mrekullueshem. E moj Shqiperi sa vrima te zeza ke ti ne ndergjegjen tende. Zoti te ndihmofte te rindergjegjesohesh
Z Laca ne shkrimin tuaj jeni shum i gabuar per gjithçka shkruani per Z Tef Pogu.Me vjen keq tek sa thoni se ka jetuar ne nje dhome 2×3 meter katror te kel koçobashi. Ka nje kronologji problemi i sip te banimit.Sapuni venus nuk eshte eksportuar jashte.Ai ka pase nje drejtus teknik jo shiptar qe ndepermjet tij ka pase eskluzivitetin e sapunit Palmolive per Ballkanin.Eshte tjeter kush ai qe bente ate prodhime qe shkruani ju dhe ka jetu ne te njejten shtepi me Z.Pogu
Flm Skender!
Nje nga krimet me skandaloze te komunizmit ishte shpartallimi i bizneseve tradicionale – vaj, sapun djath, vere etj… e lane veten idiotet dhe popullin pa gjerat me te nevojshme!!!
Di kur ishim evropian,di kur prodhojshin njerezet me kulture e me vyrtyt! Reja mortaja bolshevike edhe tash jemi ne fund te pusit per cdo gje!