Te fundit
Si flitej shqipja para 400 vjetësh: kur shëndetit i thuhej sallam! (dhe ca foto të rralla)
22 Shtator 2015, 10:45Kulturë
TEMA
Një dokument për shqiptarët e Bullgarisë dhe legjenda e tre vëllezëve nga Vithkuqi
Si e flisnim shqiptar para 400 vjetësh?! Përgjigjen na e jep një fjalor i botuar në Bullgari, ku jepet kuptimi i fjalëve në gjuhën bullgare, shqipen e sotme dhe gjuhën e vjetër shqip të përdorur nga banorët e fshatit Mandricë në Bullgarinë Juglindore, të cilët janë larguar 400 vjet më parë nga atdheu i tyre.
Të bën përshtypje në fjalorin i cili ka mijëra fjalë, përveç fjalëve bazike si bukë, ujë, sëmundje, lind, vdes, fle, ngrihem, ha, pi, etj etj, të gjitha të tjerat përgjithësisht ndryshojnë dhe janë shqiptuar krejt ndryshe.
Përshembull “sallam” nuk i thonë mishit të përpunuar por i thonë “i shëndetshëm”.
Tarshit, do të thotë “kërkoj”, etj. Megjithatë fjalët bazike nuk ndryshojnë si numërimi apo gjërat kryesore të të bërit. Edhe pse nuk ka gramatikë, foljet janë zgjedhuar afërsisht siç bëhen në morfologjinë e sotme. Përshembull “do të fle” shqiptarët e Mandricës i thotë “ot fli”.
Kurse shprehja apo fjala “flas” është krejt ndryshe në gjuhën e vjetër të shqiptarëve të Mandricës. Ata thonë “zallahis”.
Hartuesja e këtij fjalori, Marija Georgieva (Peeva), banorë e Mandricës është marrë me fjalët bazë të gjuhës së vjetër shqipe që gjithmonë e kanë folur banorët e Mandricës, ndërsa është ndihmuar nga studiuesi i apasionuar ndaj gjuhës shqipe, Ludmill Stankov, i cili ka punuar në një kohë të gjatë në Tiranë si diplomat i Bullgarisë.
Autorja e fjalorit Marija Georgieva (Peeva) është 70 vjeç dhe ka ruajtur thuajse të gjitha fjalët e vjetra që kanë folur banorët e Mandricës.
Mandrica
Mandrica është strukur në mënyrë mahnitëse në bregun e djathtë të lumit Bjalla (Lumi i bardhë), në pjesën lindore të malеve Rodope, në vetë kufirin me Greqinë. Fshati ka ruajtur bukurinë, pamjen e tij autentike dhe gjuhën e vet që nga viti i largët 1636. Duke u bazuar mbi një mbishkrim të vjetër fshati është themeluar pikërisht në atë vit.
Një legjendë tregon se fshati është themeluar nga tre vëllezër shqiptarë nga fshati Vithkuq, që ndodhet jo larg qytetit të Korçës. Vëllezërit kanë qenë barinj të mëdhenj. Ata kanë furnizuar ushtrinë osmane me qumësht, mish dhe produkte të tjera në rrugëtimin e saj për në Edrene. Ashtu vëllezërit dhe familjet e tyre kanë udhëtuar bashkë me ushtrinë, duke arritur Edrnenë.
Ali Pasha ka dashur t’i falënderojë tre burrat dhe u ka propozuar të zgjidhin një vendbanim të përshtatshëm për bagëtinë e tyre. Ato fshatra janë bërë pronë të tre barinjve dhe pas kësaj të banorëve të sotëm të fshatit të Mandricës.
Me kalimin e kohës gjatë lëvrimit të tokës janë gjetur shumë byzylykë, pllaka, unaza dhe sende të tjera të cilat dëshmojnë për jetën mbi këto vende.
Pasi që familjet janë vendosur në fshat, ato kanë ndërtuar një baxho ose mandër. Tepricën e produkteve të qumështit ua kanë shitur fshatarëve në fshatrat fqinje. Blerësit kanë thënë se i kanë marrë produktet nga “mandra”, siç e kanë quajtur fshatin.
Bullgari- Shqipëri
Më 22 shtator Bullgaria ka festën e saj kombëtare të pavarësisë. Konsulli i nderit i Bullgarisë në Shqipëri, Selim Hoxhaj, gazetar me profesion, thotë për tesheshi.com se Bullgaria ka qenë shteti i parë që ka njohur pavarësinë e Shqipërisë në vitin 1912 ndërkohë ndër 5 shtetet e para që njohën pavarësinë e Kosovës. Interesat e shqiptarëve janë përputhur me ato bullgare shpesh herë, ndërkohë që në Bullgari ka tre katedra të shqipes në Universitetet Publike.
Përgatiti: Ylli Pata – tesheshi.com
73 komente në “Si flitej shqipja para 400 vjetësh: kur shëndetit i thuhej sallam! (dhe ca foto të rralla)”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Shum prej fjaleve Jane turkoarabe
Dhe emri yt eshte evgjito-kurvo-grek.
Pse tani e more vesh
E vetmja fjale apo epitet qe nuk ka ndryshuar ketu e 400 vjt eshte identifikimi: korrak!
Ishin pikerisht keta korrake qe zaptuan token e arberit, shkaku qe iken nga atdheu shqiptaret e Bullgarise,Italise apo dhe Greqise……
Ti dhe familja jote jeni nje nga keta korrak qe zaptuan token e Arberit ore Qen Kolibje
O koqe kanari
Ashtu i thuhet dhe sot dhe fjala nuk eshte sallom por sakllom
Pra sak-sakte (i sakte pa semundje)jane bullgaret qe e kane hedhur ne leter gabim ashtu si bene greket me pallen e karit qe e quajten palikari
Lum ne per ty o mere per njerzit qe ke
LOL
Shiko gjuhen e jevgjite te vetquajtur “greke” dhe do te habitesh se sa fjale turko-arabe ka ne perberjen e saj
Mirë fjalët “bazike” që na i thatë, po ato “acide” ku i keni?
Mbizotëron “Kristal-i”!
“Studiuesi i apasionuar NDAJ gjuhes shqipe”?????
Ti “artikullçkronjes” qe ma shkruan shqipen keshtu meriton burg…dhe ndalim botimi per 365 vjetet e ardheshme dhe nese deri atehere nuk ke mesuar, denimi do te te zgjatet derisa te shkrihen akullnajat e fundit ne bote.
Fotaq = shitesbythe
Kjo nuk eshte Shqipja, eshte nje dialekt kufitar me sllavet e maqedonise se sotme. Shqipja e paster ruhet akoma dhe sot prej me shume se 500 vitesh te Arbereshet e Italise.
Para 20-30 vjeteve fjala sagllam perdorej ne Korce kur doje te thoje plotesisht i shendetshem.
Nuk e di ne perdoret akoma se po bej vite qe e kam lene.
ende perdoret ne Kosove,te ne ka kuptimin me shum si i sigurt
Ne korce”Sagllam”(sallam)e perdornin kete fjale,per te pershkruar nje person qe ishte I rregullt nga mendja dhe jo I shendetshem!
Eshte sa(G)llam jo sallam ju idiote. fjala sagllam eshte turqizem qe vazhdon perdoret edhe sot. Nuk e di kuptimin e origjinal te kesaj fjale ne turçe po ne shqip eshte perdorur si mbiemer per te pershkruar dicka te sakte, te plote, te pa demtuar.
e drejt keshtu eshte
si gjithnjë titujt janë gabim!
“si flitej shqipja para 400 vjetësh”????
e para nuk ka pasur shqipe por dialekte!shqipja është vendosur në ’72shin,kështu që nuk mund të pretendohet për shqipe!!
ata kanë folur dialektin e vithkuqit që është pothuajse i njëjtë me atë të sotmin!!tallashit e fjalë të tjera i gjen akoma sot në fajorin e asaj zone!!
gjëja që më bën përshtypje është mënyra e të shkruarit të artikullit!!
i shkruar dhe ai në një dialekt të pakuptueshëm,rrëmujë dhe që nuk mund të përkojë aspak me shqipen!!atë letraren,të standardizuarën!!
për të ardhur keq!!shqiptarë të larguar para 400 vjetësh kanë ruajtur më të mirën që kanë pasur,ne shiptarë në vëndin tonë po shkatërrojmë dhe ato të mira që kemi arritur!!
Sakllam jo sallam, studioni prepara se te shkruani, po me duket si ajo vjersha e Abetares, per nje D qe ti se ve fjala Dere behet Ere, dhe Shqipnia me keta studjues do tngelet e mjere
Gazetar idiot kosovar. Me titull qurrashesh. Disa fjale qe tingellojne turqisht e persisht, jane huazime te vona ne te foluren e Mandrices, prej ndikimit otoman. Jo se para 400 vjetesh shendetit i thoshin Sallam. O gazetare turkoshake e injorante filo-otomane e idiote te Kosovistanit.
Neqoftese keto fjale Jane perdorur nga shqiptar para 400 vjetesh, po ato fjale duhet te perdorim ne shqiptaret e sotem niprit e tyre.
Mos bjere ne nivelin e studjuesve qe nuk njohin as shqipen as turqishten. Fjalet jane me ndikim nga turqishtja, aq me teper qe fshati Mandrice eshte ne kufirin bullgaro-turk.
Ky nuk mund te quhet studim. E shumta mund te jete nje gervishje siperfaqesore e historise se ketij ngulimi. “Sallam” e trajtuan shume te tjere dhe besoj ska nevoje te perseritet, por mendoj se ka edhe nje gafe tjeter ne artikull: Ali Pasha ka lindur 100 vjet pas vitit qe eshte dhene ne artikull per themelimin e fshatit, apo eshte fjala per ndonje tjeter Ali Pashe???
Mua me beri pershtypje ekzistimi i tre katedrave te shqipes ne Universitetet Publike te Bullgarise.
Lexo edhe rreshtat e fundit e pastaj e kupton !!!
Bullgaria eshte ishte dhe eshte i vetmi vend Sllav dhe Ortodoks qe ka qene ne anen tone !!!§
Edhe vet ata e kan pesu ne kurrizin e tyre TRADHTINE dhe PABESINE e shkavellomongolave ne bashkpunim me afghanet e zinj!!
Komentin nuk e bej pa e lexuar tere shkrimin.
Ata kurrë nuk kanë qenë në anën tonë.
Masakrat bullgare ndaj popullatës shqiptare në rrethet; Preshevë Kumanovë dhe Gjilanë, gjatë luftës së parë dhe të dytë, kan qenë të njejta me ato të shkive dhe helaçeve.
Ajo që kanë përmbajtë autoqefalinë e kishës orthodoxe shqiptare, ka qenë më tepër për inat të helaçeve për shkak të armiqësive territoriale me ta, simbas asaj; për inat të resë, më vdektë djali
Lexo edhe rreshtat e fundit e pastaj e kupton !!!
Bullgaria ishte dhe eshte i vetmi vend Sllav dhe Ortodoks qe ka qene ne anen tone !!!§
Edhe vet ata e kan pesu ne kurrizin e tyre TRADHTINE dhe PABESINE e shkavellomongolave ne bashkpunim me afghanet e zinj!!
Po asaj ,te uruares se grave si i kane thene ne ate kohe
Nuk eshte sallam,po sakllam.Fjala “bosh” i(e) zberazet perdoret e sot.Pstaj 90 % e fjaleve aty kane ndryshim shkronje.”ndrekte”-ndrejte-drejt.Sollakte-Sallak-majtosh, tofte-ftote-ftohte.
Meshume gjasa ku grumbullusi ,hartusi s ka kapur dot ca bashketingellore te pazeshme ?
Z. Albann, kjo nuk eshte e vertete! Ju lutem – shihni te Fonetika e se folmes shqipe ne Mandrice. Me poshte, ketu.
PS Fjala sallam vjen bga turqishtja – saglam. Por ne Mandrice shqiptohet SALLAM. Ne rajone te ndryshme te Bullgarise thone SAGLLAM – punojme sagllam etj.
Autorja e Fjalorit ka lindur ne Mandrice ku ka jetuar shume vjet. Me profesion eshte mesuese.Nderrimi dh-z dhe th-s eshte konstatuar nga shkrimtari dhe studiusi shqiptar Dhimiter Shuteriqi i cila ka vizituar Mandricen ne vitin 1959 ! Sh. te Studime filologjike, NN 1 e 2/1965.
Po te doni, mund t’Ju dergoj nje kopje te Fjalorit per te patur nje ide te plote mbi permbajtjen e tij.Pershendetje miqesore !
Ludmill Stankov
Zoti Albann,
Po Ju jap nje shembull nga teksti i Dhimiter Shuteriqit (1959): “Kooperativa e Mandrices”: 17. Ushtro tashi: ni sallam kooperator, per punen qe ishte de mot, i bejne plan te qite, te sojme, dy qint peszjte dita. (Flet Gjili Bojaxhiut, mazi brigadir teqezese Mandrica. (teqezese – forma e shkurtuar per kooperativen bujqesore) (mazi brigadir – brigadiri i pare)
Albann, me falni se ne komp. tim nuk e kam e-ne me dy pika siper.
Pavaresisht disa turqizmave qe kane hyre ne te gjitha gjuhet e Ballkanit
(Greqisht, serbisht, maqedonisht, shqip, bullgarisht e madje edhe ne rumanisht) mua me duket nje dokument me vlere per gjuhen shqipe.
Sigurisht qe eshte ne nje dialekt jugor, sic eshte dhe arberishtja e Italise dhe e Greqise,por kjo nuk e ul vleren sic nuk i ulet vlera gjuhesore shkrimeve te Buzukut qe u shkruan ne nje dialekt veriperendimor ose te Budit ne nje dialekt matjan.
Shume prej ketyre fjaleve jane deformuar nga hartuesit bullgare te fjalorthit sepse bullgarishtja nuk ka disa bashketingellore qe kemi ne ne shqip
Keshtu, p.sh aty zevendesohet shqipja th me s (i thate eshte shkruar i sate) q zevendesohet me k (e kuke), y e shqipes – me ju (dju per dy), nj eshte transkriptuar si n, dh eshte transkriptuar ne d, etj.
Po mire ore zoterinj , si eshte e mundur qe ne çdo tre fjale njera eshte fjale fyese ne komentet tuaja. Po kjo nuk eshte as kulture e 500 vjeteve me pare e jo me kulture qe kerkon koha. Nuk mateni fare , nuk e llogarisni fare qe kjo eshte nje faqe publike dhe njeriu ka nevoje te flase me njerez normal?
sagllam (e ke te garantume )ja fusin katunit kta gazetart ton si gjithmon,gjithsesi interesante ky reportazh
Interesante. Ngjashmeria, me shpipen e sotme, eshte shume e madhe. E dime, qe gjuha eshte nje organizem gjalle, ndryshon, zhvillohet, pershtatet,pasurohet. Po te marresh parasysh evolimin e shqipes,ne Mandrice, flitet nje shqipe shume e mire. Te mos harrojme,qe jane qindara vjete, te izoluar nga trungu ame.
“Sagllam” eshte fjale turke – qe do te thote ne shqip” nje pune e kryer mire, sakte, e plotesuar, ose i sakte si fizik, si trup, i shendetshem si njeri, etj”. “Sagllam” turqit e artikulojne “sallam”, per shkak se “g” ne turqisht nuk lexohet, eshte germe zbutese. Per shembull, emrin “Erdogan” turqit e artikulojne “Erdoan”.
Kam frike se fjala sallam – qe ne po hame si ushqim nga goja dhe b…a, prej 103 vitesh, eshte me rrenje latine!.
Duket qartë pra që bëhet fjalë për një gjuhë harbute pa asnjë sintaks dhe gramatikë, kuz mbizotërojnë fjalët turkçe që është dhe babai i vërtetë i shqipove të sotëm.
Më në fund doli e vërteta në shesh. Gjuhë turkomongole pa asnjë vlerë.
Ik ore rendelecpuar i Janulles shiko jevgjitet “greke” qe ngjajn si dy pika me turqit paszsj hajde e na pellit ketu ne forum kundra shqiptareve sumkapuc
I nderuar Kokecari,
Shumica e fjaleve ne Mandrice jane me origjine shqiptare. Ka shume forma te fjaleve ose te foljeve qe jane me interes per shkencen shqiptare, sidomos per gramatiken historike. Megjithese e folma shqipe ne kete fshat ka pesuar ndikimin e gjuheve bullgare, greke dhe turke, ajo ka ruajtur thelbin gramatikor.
Ju lutem, shihni te Studime fillologjike, NN 1 e 2/1965. Dhimiter Shuteriqi dhe Mahir Domi (gjuhtari)e kane shpjeguar shume mire kete.
Me ne fund, Fjalori i Marija Peevas trajton gjuhen e folur shqipe ne Mandrice ne vitin 2015.
Te fala nga zemra: Ludmill Stankov
vendabine me shqipetare ne bullgari ka plot, por kane humbur identitetin tashme. nje pjese e tyre nga bullgaria kane ik ne rumani dhe ukraine para 100-150 vitesh. duhet permendur se diapsopra e shqipetarve ne sofia ka q
vendabine me shqipetare ne bullgari ka plot, por kane humbur identitetin tashme. nje pjese e tyre nga bullgaria kane ik ne rumani dhe ukraine para 100-150 vitesh. duhet permendur se diapsopra e shqipetarve ne sofie ka kontribuar shume ne pavarsine e shqiperise dhe ceshtjeve patriotike. ne shqiperi sikurse ne cdo fush mungojne studime dinjitoze dhe shteti yne se merr mundimi ti japi bursa studiusve te rinj rreth ketyre ceshtjeve me rendesi per historine e kombit tone.
Kan shku me ushtrin turke te sulltanit se i sherbenin si kasap mishi asaj.
shqiptaret,keta “kryengritsa per liri”!!
sherbtoret e ushtrive pushtuese dhe qe shperbleheshin me toka nga turkomyslot.
tash ka ndryshu “perandori”.
osht amerika. si osmanllija e atehershme.
tash shqiptarbythet po qihen ne byth ke amerika sikurse lepujt ne mesnat.
Me sa di une bullgaret jane turq prandaj kane afinitet per shqiptaret
Bullgarët janë SLLAVË,
nje here thote qe fshati eshte krijuar nga 3 vellezer me ndihmen e Ali Tepelenes , dhe nga tjeter thone qe eshte krijuar ne 1636 ; Aliu nuk jetoi ne 1636 por jetoi 1- 2 shekuj me pas 1750-1821;keto fakte historike dhe kronilogjike i di dhe bufi , cdo shqiptar qe hap 5 libra , por duket se kemi gazetare gomere qe nuk dine gje rreth historise . te tille gazetare jane me keq se budallenjte pasi jane te paafte ;
mandra ne greqisht i thone stanit , dhe gjuha shqipe kudo ku eshte folur ne diaspore peres viteve dhe shekujve eshte ndikuar nga gjuhet vendase si greqishtja me arvanitasit apo nga turqishtja italishtja bullgarishtja etjera .
Ne daci me e dite si flitej gjuha shqipe para 500 vjetesh lexoni librin e goon buzukut
duket qarte qe eshte vertet nje koqe kandari aio qe e ka shkruar kete artikull , pasi ka gabime drejtshkrimore , ka gabime kronologjike dhe nuk duket si nje artikull me vlera historike letrare dhe kulturale po sikur po flitet me kasemin dhe asqeriun ne kafenete e kavajes me jevgjitet turko arabe pasardhes te koloneve qe na i solli Mehmet pushtuesi per te populluar krejt shqiperine e mesme pasi arberoret e vertete e braktisen kete vend nga frika e ndeshkimit pas vdekjes se Skennderbeut .
Une them qe ato e kan perzier gjuhen pak me turko – bullgare
edhe ne ne Diber kemi fjale shum te vjetra ,..keto qe ka permend jane me fialek t bullgaro -Turk
Dibranet
fjala ,..Te trashis ,…e ka kuptimin te bej lesh ,..mos u ha me mua
u trashite ,…u vrave
zorr se e fiton,…..veshtir se e fiton
i lig ,…i keq ,…por te gjith e perdorin
voc,….djali i vogel
cuc ,…vajze
kujdes se qenka ber vendi brrak,…..brrak -pellg i vogel me uj
qasu tete,…afrohu
dy dekejka,…dy minuta
termo,…siper
eper,…e siperme
garen,….brapo
merrem grejk,…me perqafo faqe ne faqe
maic,..bluz
kenoje,..lexo
patika ,..qorape leshi pa qfa
mte,…dybek ose tunndse kosi per me nxjerrr gjalpin
nji bardhok me uj,…nje got me uj
qe ta he ,…pun dy minutash erdha
vre,..shiko
kalter ,..blu
zabel,…pyll
mindil,..shami te dyja perdoren
capajer ,..djal i zoti
abrash,…si le dy gur bashk
shtom uji,…si tip bitoni 3 – 4 kg me uji
kercun,…dru i prer me gunga
kmes,..tip spate e lakuar ,me bisht perdoret me pre dega me shum
Gershia ,..qershia
qeshka ,..pjeshka
perkie,… siper per doret me shum gjat dites me shum per sendet
qur ,…vendi ku mbahen lopt
karakejte,…u lodhe
nevojtore ,..toilet apo banjo
u shkoqe ,..u lodhe
morekujeta,….o zot cfar ka ndodh ,.,.dicka e keqe ose tragjike,..e pa besushme ,..vdekje
shterp,…nuk lind
kart,…leter
gur stralli,…gur perroi i lemuar qe zorr se thehet leht
pisa ,…rrugic e vogle bari me dhe e hequr me lopat
pertek,..thuper
kerpesh ,…eshte dicka qe i vehet kalit tek koka
drethsa,..lule shtrydhe
sheshtis,..cuditesh
fdor,..bore
Ka me,… po nuk me kujtohen te gjitha tani por dua te them ,..nuk ke pse te shkosh kaq larg per me gjet origjinalitetin per gjuhen Shqipe te vjeter
Po te shkosh ne zonat malore ne Diber do cuditesh,…Gjyshja ime ishte pa shkoll ,..vdiq 94 vjec por kur fliste ajo cuditeshim nga qe kishte nje gjuh te vjeter qe sot po humbet
Duhet te punojme me shum qe mos humbin fjalet
Ka mundesi ti thuhet si je me shendet ?..Pergjigjja -SAKLLAM .KURSE Sallam -jo duhet te jete ndone gabim ,lapsus ne te shkruar,kjo fjale perdoret edhe ne shqiperi sote nga disa krahina te veriut .Si je me shendet -Skallam .Ndjeva nje gezim te brendshem kur pashe ato foto te djemve dhe vajzave shqiptare te para 400 vjetesh ,shqiptar te Mandrines ne Bullgari,dhe akoma kan ruajtur rrenjet e kombit ,gjuhen shqipe,kjo eshte nje krenari dhe tregon se ne jemi nje kombe I lashte qe rrjedhim nga pellazget .Kjo nuk eshte nje sajese kjo teze eshte hedhur nga shkenctar te shquar europian dhe eshte kapur e pervetsuar nga gjithe rilindasit shqiptar ,por studimeve me te hollesishme si shkenctar qe ju perveshen punes dhe analizave te hollesishme studjuesit dhe gjuhtaret e mdhej shqiptar me E.Çabejn ne krye te akademise se shkencave ne v.1972.GJuha eshte krenaria e popullit shqiptar me gjuhen mbahet gjalle kombi ushqehetkrenaria e nje kombi,qe eshte ajo ndjenje fisnike dhe e çmueshme qe nuk e le nje komb te bjere,qe I shtyne bijet e saje te ruajn gjuhen dhe tu a mesojne edhe femijve kudo ku jane neper bote sot.Kjo do ngreje me larte pasurin e madhe ,gjuhen e bukur shqipe qe na e kan lene te paret ,kjo do te beje te mundur te mos humbim kurre asnjeher identitetin tone sado kohe te veshtira e te egra te vijne,te ruajm gjuhen dhe veçorite esenciale traditat tona komtare shqiptare.Nje popull qe ruan gjuhen eshte I pa mposhtur ,I pa thyeshem.Por edhe Qevria dhe shoqatat duhet te lidhen me popullin e Mandrines-Bullgari,jo te flene gjume.########.
garen – vrapo
me falni per drejtshkrin eshte shkruar shpejt
A taj je[ti qenke,ose ti je]vorbe[ene balte per grosh,sic i thon dibranet,ose fasule]Te pershendes, punoj me dibranet,jane njerez qe duan repekt te madh.
Sa keq! Ne vend qe te falenderohen studiuesit bullgare, znj. M.Peeva dhe z.L.Stankov per punen plot pasion qe te mbetet e dokumentuar ajo shqipe e vjeter e qe mbase eshte ne zhdukje e siper,ju merreni me lloj-lloj marrinash e sharjesh…
Ata meritojne respektin tone me te madh.
ore
ai Aristidh Aqif Mandridhi nga Kryevidhi a mos e ka origjinen nga ky fshati Mandric i bullgaris?
nuk eshte shqipe e vjeter, por gjuha shqiptare e bastarduar me turken, shqipja e vjeter nuk ka asnje fjale te huazuar.
Ketu ka nje titull sensacional,;ca mbledhes fjalesh bullgare, qe nuk njohin gjuhen shqipe dhe huazimet orientale,;nje gazetar qe nuk ka haber nga gjuhesia dhe nje pregatites qe ka pregatitur nje corbe historiko-gjuhesore me fotografi.
Zoti Latif,
E folmja shqipe ne Mandrice e ka gramatiken e vet. Per shembull:
une jam, tine jesh (ti je), aju ishte (ai, ajo eshte)
une isha – une ot jam (do te jem) – une klesha (qeshe)
une kam – une ot kam (do te kem) – une pata
keni-li buke? – a keni buke?
une som (them)
une ben (bej) ot bej (do te bej)
nuku jam (nuk jam)
une hin (hyj), une hira (hyra)
une zallahin (flas) une zallahijta (fola) une ot zallahin (do te flas
Ju keni fyer autoret qe kane punuar ne emer te gjuhes shqipe per te dokumentuar gjendjen e sotme ne Mandrice! Eshte e pabesueshme !Ju personalisht, cfare keni shkruar ne fushen e shqipes? Sa libra keni shkruar ? Pse quani “corbe” nje pune fisnike qe eshte ne dobi te shkences shqiptare?
Se fundmi: te fyesh dike nuk eshte sjellje shqiptare, nu ka asgje me besen shqiptare ! Lexojeni deri ne fund Fjalorin bisedimor dhe pastaj merrni fjalen! Po te doni, do t’Ju dergoj fjalorin me posten nderkombetare.
Me respekt: Ludmill Stankov Sofje
Me terhoqi vemendjen fjala “temel” – “i embel”. Edhe sot shkodranet perdorin fjalen “tamel” – i ambel per qumeshtin.Sidoqofte shkrimi eshte interesant. Ata dy bullgare qe kane bere kete pune te mire duhet te falenderohen nga Akademia jone e shkencave.
Mbas pushtimit turk ne Arberi mbaroi gjithcka, kultura, arti, ndertimi ,gjuha tradita dhe ceshte me e keqja trashegimia genetike.Sot ne kete vend kushdo qe vjen per here te pare ndjen eren e rende te arabise dhe turqise.Ska dyshim qe gjuha e sotme qe flitet ne SHqiperi eshte nje mutacion ndermjet latinishtes,greqishtes dhe ne pjesen me te shumte turqishtes.
O rendele e Janulles o kokrra e BQ shiko njehere ate gjuhen e jevgjiteve qe eshte e mbushur me fjale te huazuara bile dhe fjale shqiptare plus turke itsliane sllave e arabe ore analfabete dhe mjaft hengre m…. kur nuk ja ke haberin ore pjelle e skaduar
Kur ka mbetur gjuha shqipe ta komentosh ti ore palle kkkk qe ke nje IQ sa per meshe ne Kishen matufit grek vajmedet per tarallaket qe mban kjo toke
Nje pyetje kisha vetem une: Selim Hoxhaj eshte gazetar apo agronom?
ne ship 5 karra
italisht PESCARA
Ore ndonje gazetar shqiptar qe DI SHQIP keni aty se late nam,cjane keto BAZIKE?!?!?
” Sagllam ” dhe jo ” sallam ” ka kuptimin ; ” me qen mire me shendet ” Po si duket kane harruar nje ” g ” ?
Vetem 40 fjale 10 per cdo gjuhe Greqisht,Italisht,Anglisht,Turqisht dhe nxirrni concluzione.Kuqe-koqino
Greqisht #
Veri-Vora
Lule-Llulludhja
Pas-Piso
Shtepi-Spiti
Ender-Oniro
hije-sqia
Liqen-Limni
Trendafil-Trianda-filo
Menge-Maniqi
Kemishe-Po-kamiso
anglisht #
Mish-meat
Flamur-fllug
pici-pusy
mendje-mind
shes-sell
blej-buy
dite-day
bytha-bath-room dhoma e bythes
prift-priest
vdes-deth
varros-bary
rruge-road
shtet-state
Italisht #
vjen-vjene
qytet-cita
mrekulli-meraviliosa
pak-poko
mik-amiko
Keshtjelle-castle
Mema ime -Mama mia
fund-fine
Me falni se skam kohe,vazhdojme neser.
undefined
Ja dhe nje mercenare i tredhur 300 gjakdhjere me pseudonimin Agron qe kujton se ka te frejten legjitime shqiptsreve tu shpjegoj gjuhen shqipe vajmedet per kete gjuhe shqipe ka mbetur ne duart e jevgjiteve e analfabrteve b…… shitur öer tu ” shpjeguar”
Sidokjofte e verteta e ketij mikrofjalori, shkrimi ka vlera gjuhesore komunikimi, ndoshta i perdorun me nji fjalor (leksik) te perziem qe vithkuqasit “çobanë” si del ne kete shkrim a mjeshtrat ne ndertime nga Opari, kane perdorun nji gjuhe “te fshehtë” qe quhet “zhargon” me qellim qe t’ mos i marrin vesh te tjeret. Edhe dibranet ustallarë kane folë me “zhargone”, se punojshin ne vende te ndryshme te Rumelise: Bullgari, Maqedoni, Rumani etj. Ne, ustallarëve qe ndertojshin shpija, u kemi thane “dibranë”. Nji familjar qe s’kishte kohe me nxjerre bereqetin ne arë, kerkonte ndihma nga fshati dhe u thoshte bashkefshatarëve: ” Ejani me m’ ndihmue ta korri grunin a kollomoqin, se kam “dibranët” tuj m’ rregullue shpin’. Shume fjale te ketij shkrimi te para 400- vjetëve janë zhargone te ndikueme nga huazime turke, greke, italiane, sllave etj.etj.
Pergezoj hartuesit bullgar te keij fjalori si dhe artikullshkruesin qe e ka publikue. Fyemjet e ndryshme qe bahen nga disa ” analiste kompetentë” ketu, jane nje egoizem e shiten si “patriotë” autoktonë medemek te pa ndikuem nga gjuhet e fqinjve. Shqipja asht dokumentue si giuhë e shkrueme teper vonë, keshtu qe nuk kemi standartizim te saj, si me thane përçudnimi qe i asht bâ ne Kongresin e Drejtëshkrimit te vitit 1972 ku giuha u politizue tuj lane jashtë “Fjalorit te gjuhes se sotme shqipe” me qinda fjale aktive shqipe te gegnishtes, origjines se shkrimit shqip te dokumentuem me Formulen e Pagezimit, 1462 te Pal Engjellit, prift e sekretar i Gjergj Kastriotit qe e shkroi per me pagezue femijet qe lindnin qe te ruhej feja katolike. E mandej vazhdon prep me shkruesit e tjere veriore, Buzuku, Budi, Bardhi e Bogdani.
Te dashur miq shqiptare !
I lexova komentet deri tani. Se pari – titulli i artikullit nuk eshte i sakte: “Si flitej shqipja para 400 vjetesh”. Ne fakt Fjalori bisedimor i Marija Peevas dokumenton te folmen shqipe ne Mandrice ne ditet tona: ne vitin 2015, pa asnje deformim.Ajo ka punuar me saktesi dhe pergjegjesi. Fotografite jane te verteta – shihen datat e berjes se tyre.
Per te folmen e Mandrices kane shkruar Dhimiter Shuteriqi dhe Mahir Domi nga Shqiperia (shih Studime filologjike, N 1/1965 dhe Studime filologjike, N 2/1965) dhe Alush Kamberi dhe Muharrem Idrizi nga Tetova: Ata kane shkruar librin “4 shekuj te pagjunjezuar. Shqiptaret e Mandrices.”
Fjalori i Marija Peevas eshte libri i fundit lidhur me te folmen e Mandrices.
I falenderoj nga zemra “Mesuesen”, “Bedriun”, “J. de Raden” dhe “Kataraktin” per fjalet e mira !
Po ju dergoj nje tekst per fonetiken ne Mandrice:
Gjuha standarde Forma në Mandricë
dh z
(i, e) bardhë – бял, а > barzë
dhëndër – зет > zëndër
dha – той (тя) даде za ze (среща се и форма dhe)
dhemb – боли > zëmb
dhëmb – зъб > zëmb më zëmb zëmbi –
edhe – > ze
dheu – земята, пръстта > zea
dhi – коза > zi
dhjetë – десет > zjetë
dridhej – трепереше > drizenish
Διδυμότειχο – Димотика > Zimotika
hedh – хвърлям > hez
hidhem – хвърлям се, скачам > hizem
hodha – хвърлих > hoza
i lidhur – вързан, свързан > lizur
i madh – голям > mazi
e madhe – голяма > maze
mbledh – събирам > mblez
shtatëdhjetë e pesë – седемдесет и пет > shtatzet e pes
të mëdha – големи > të mëza
tërmet – земетресение > dhesë tundur
tridhjetë – тридесет > trizet
udhë – път > uzë
zgjedhë – ярем; иго > zgjezë
но: dh > d или z
dardhë – круша > dardë, darzë
i, e bardhë > bardë, barzë
i, e verdhë > verda
erdha > erda, erz
rudhan – чекрък > rodan
th > s
i, e) gjithë – всеки, всяка; целият, цялата > gjisë
i, e thatë – сух, а > satë
do të kthehem – ще се върна > o të ksehem
thonë – казват > sonë/sojnë
i, e thartë – кисел, а > sartë
i, e thellë – дълбок, а > sellë
drithë – жито > drisë
Vithkuqi (населено място в Албания в района на Корча) > Viskusi
gjithë – всеки, всяка, всяко, всички > gjisë
gjithsej – общо, сумарно > gjissej
kthehem – връщам се > ksehem
u kthye – върна се > u ksye
u thashë – им казах > u sasha
i, e kaltër – син, синя > kalsër
thekër – ръж > sekër
i, e thellë – дълбок, а > sellë
thikë – нож > sikë
therur – клан, заклан > sier
thonë – казват > sonë/sojnë
thua – нокът > sua
thonj – нокти > sonj
thotë – казва > sotë
thua – казваш > sua
të thuash – да кажеш > të sosh
tha – каза > sa
thanë – казаха > sanë
thënka – казал, а > sënka
thërret – викам, извиквам, повиквам > sëret
të thuash – да кажеш > të sosh
u kthye – се върна > u ksye
lidh – връзвам, свързвам > lis
При някои респонденти по време на непринудени разговори th се произнася th: tha – каза; ç’o të thosh ? – какво ще кажеш ?; ç’thojnë ? – какво казват; t’thom – да кажа; thënkanë – казали, thënë – казано.
При други dh се произнася th: arthka – дошъл, дошла. (вместо erdhi)
Shendet dhe sukses te gjitheve: Te fala miqesore: Ludmill Stankov, Sofje, me 23 shtator 2015
I nderuar kryeredaktor i “Temes”!
Ju falenderoj sinqerisht qe publikuat komentin tim ! Ceshtja e Mandrices meriton vemendje sepse e folmja e Mandrices ekziston edhe sot e kesaj dite, pavaresidht nga fakti se eshte nje ishull i izoluar larg shtetit-ame. Cdo studim meriton mirenjohje dhe respekt. Jam shume i kenaqur se artikulli i “Temes” provokoi shume reagjime te lexuesit shqiptare! Kjo tregon se njerezit ne Shqiperi tregojne interes serioz per ceshtjen e gjuhes shqipe !
Me resoekt: Ludmill Stankov
Te dashur lexues !
Po ju dergoj tekstin e nje perralle nga Mandrica. Lexim te mbare !
Pereshendetje: Ludmill Stankov Sofje, me 24.09.2015
ZËNDËRIT MASALLA (masalle = perralle)
Ni kohë, ni djalë u vloka dë jatër fshat, dë Gjushçunar. Ni dit rënka shumë shi. U niska dë mëhallë aju. Kur vatka, qit robatë, bëhet gollopar.
Nusja: “Popo ! Bëjnë zjar, q’o t’vejë zëndëri të shtunë për të djelënë.” Zëndëri, kur vatka dë shtëpi, vesh robat jashtë. Kur hika brënda, nusja e ngatka kushtu, mos ishtë lagëta: aju s’paska lagëtë. Nusja sënka: “Kaqe shi binish, kush nuk u lakke ?” Aju sënka: unë nuk klesha budalla, ku pikon atje të shkel: ku nuk pikon, atje shkeln’ja pa nuk u lakça. Sënkan ato: “Toni zëndër shumë mënçime.”
Atë natë bëjnë gjellë sier … Pëstaj rënka(n) të flinë.
Në mëngjesit, presnë zëndërë të ngrihetë, nuku ngrihetë. Çupa me ima-hinë zallahitkan djutë: “Toni zëndër pës me neve bota nuku xallahin ? Të sëresim priftin.” Po aju nga plafi gjeqka. Aju mentoka çë t’i soj priftit. I erdëka dër mënt të soj ni ëndër.
Vete prifti i sotë: “Nuk ngrihe, zëndër, me që u gëzi ?” Aju i sënka: “Prift, prift, çime ëndër ëndërita !” Prifti sot: Çar ëndër ëndërite ? Soje.” Zëndëri zënka t’i anastis-hi ëndërën priftit: Prift, prift, anes dë deti kish ni kavak; dë kavaku kish ni kokove; dë kokove kish ni gjilpërë; dë gjlpërë siprë kish ni sini; dë sini siprë klesha unë ! Kur frunish era, ngrihen’ja unë dë qielltë ! Tin’, prift, të të kleshe ndë tim vënt, çe kesh bësh ?” Prifti sënka: “Un’ gëzitem.” Zëndëri sënka: “Po un’ çe kam bën sot ?”
Prifti sotë: “Hajde, babo, mer ti fshesënë, ti nuse bardikënë, pa lan’je. E lakkan. Pa jatër herë zëndëri në shi mos niset ze sier mos hajë.
Tregoi Urania Majkova.
Превод
ПРИКАЗКАТА ЗА ЗЕТЯ
Преди много време един момък се сгодил в другото село, в Гюшчунар (Сив Кладенец). Един ден валял много дъжд. Тръгнал за махалата (си) той. Когато тръгнал, сваля дрехите, остава гол.
Булката: – „Ау ! Парят, какво ще облече зетят в петък за събота ?”
Зетят, когато отишъл вкъщи, облича дрехите отвън. Когато влязъл вътре, булката го опипала така, да не би да е измокрен: той не бил измокрен. Булката казала: – „Толкова дъжд валеше, как не си се измокрил ?” Той рекъл: – „Аз не бях глупак, там, където вали, там да стъпвам; където не вали, там стъпвах, па не се мокрех.” Казали те: – „Нашият зет много умен.”
Тази нощ приготвят свинско месо… След това легнали да спят.
Сутринта чакат зетят да стане, не станал. Дъщерята с майка си говорели и двете: – „Нашият зет само с нас ли не говори ? Да повикаме попа.” Ама той от завивките дочул. Мислил какво да му каже на попа. Дошло му на ум да разкаже един сън.
Идва попът и казва: – „Не си станал, зетко, как спа ?” Той му рекъл: – „Попе, попе, какъв сън сънувах !” Попът казал: – „Какъв сън сънува ? Разкажи го.” Зетят започнал да му разказва съня на попа: – „Попе, попе, на брега на морето имаше една топола; на тополата имаше едно яйце; на яйцето имаше една игла; на иглата имаше една тепсия, отгоре върху тепсията бях аз. Когато духаше вятър, аз се издигах в небесата ! – Ти, попе, ако беше на мое място, какво щеше да направиш ?” – Попът казал: – „Аз се събуждам.” Зетят казал: – „Ами аз, какво съм направил днес ?”
Попът казва: – „Хайде, бабо, вземи ти метлата, ти булке – стомната, па го измийте.” Измили го. Повече зетят при дъжд не излиза и свинско не яде.
Разказа Урания Майкова.