Dieta mesdhetare ne te vertet nuk eshte nje diete I mirefillte si ato dietat plot me kufizime qe jemi mesuar te degjojme per renjen ne peshe. Ne fakt ajo rezulton ne ngrenjen e nje shumellojshmerie ushqimesh te fresketa dhe te shijshme qe jane karakteristike e vendeve te mesdheut. Ka rreth 50 vjte qe po studiohet kjo lloj diete dhe perhere e me teper zbulohen dobi te saj si ulje e rrzikut te semundjeve te zemres, ulje te rrezikut te prekjes nga disa lloje kanceri ,diabet, Alzheimer, osteoporoza, goditja ne tru, ul presionin e gjakut, permireson fertilitetin ose pjellorine gruas,ruan nje peshe te mire te trupit dhe rrit jetegjatesine e njeriut. Ne fillim studiuesit krejt rastesisht vune re se spanjolet, greket italianet, greket kishin jetegjatesi me te mire se amerikanet dhe te tjere popuj por kishin edhe me pak semundje zemre dhe kancer te zorres se trashe se vendet e tjera.Studimet e theluara me tej arriten se kjo I dedikohej menyres se te ushquyerit te ketyre popujve.Lajmi I mire eshte se ju nuk duhet te jetoni domosdoshmerisht ne Mesdhe per te marre keto benefite.Mjafton ta kuptoni dhe te perpiqeni te ushqeheni siapas kesaj diete.

Mesdhe do te thote “toke mes ujrave ose deti midis tokes” hidhini nje sy hartes dhe do te shikoni se sa indryshem e I shumellojshem eshte ky teritor I vogel.Edhe dieta e ndjekur ne vendet e rajonit eshte gjithashtu e ndryshme port e perbashketat e saj behen qe te quhen mesdhetare si dieta . Ndrushimet etnike kulturore fetare dhe te prodhimit bujqesor ndikojne dhe ne dieten e secilit prej vendeve . Dietat mund te mos jene te njeta e prape jane dieta mesdhetare,studiuesit thone se nuk ka nje diete mesdhetare qe duhet ndjekur por jane nje sere ushqimesh te rajonit te mesdheut qe ju mund ti zgjidhni per tu ushqyer.

Kur perpiqemi te kuptojme secfare dobie sjell dieta mesdhetare per shendetin tuaj sduhet te harroni se “eshte brendia e ushqimeve ajo qe ka rendesi dhe jo forma e jashtme e tyre”. Perberesit bimore ne ushqime , phytonutrientetet, pijet , barishtet, erezat jane pergjegjes per benefitet shendetesore. Keto ushqime kane efekt antiinflamator, anti viral,antimutagenic,antioxidant, antitrombotik dhe efekt vazodilatator

Ka gjashtë ushqyes thelbësore në dietën tonë: karbohidrate, proteina, yndyrë, ujë, vitamina dhe minerale . Ato janë të rëndësishme, sepse ato janë të nevojshme për trupin tuaj të funksionojë në mënyrë optimale. Kur ju të mos merrni mjaftueshem një nga këto, ka pasoja negative shëndetësore. Ju gjithashtu duhet te gjeni ekuilibrin e saktë të këtyre ushqyesve për peshën ideale dhe shëndetin. Dieta mesdhetare merr këtë të drejtë me një sasi të lartë tëvitaminave , mineraleve, acidet yndyrore esenciale, dhe perqindje të lartë te fibrave , gje qe eshte e ulet ne ushqimet e perpunuara

Së bashku me ushqyesit, thelbësore janë phytonutrients (i quajtur edhe phytochemicals). Këto nuk janë konsideruar thelbësore për shkak se ne kemi mangësi, nëse ne nuk i kemi ato në dietën tonë. Por ata janë shumë të dobishme në dietën tonë sepse ndihmon shëndetin por dhe ndihmon për të luftuar sëmundjet. Phytonutrients janë gjetur në ushqime bimore dhe janë atje për të mbrojtur bimët nga mikrobet, kërpudhave, larvat e padukshme te insekteve, dhe rreziqeve të tjera. Ka mbi 25.000 phytonutrients dhe ndoshta më shumë për t’u zbuluar. Kjo është arsyeja që ju duhet të hani ushqime për të marrë ato në vend të marrjes së tyre në formën e një shtojce dietike te blere ne market.Dhe dieta mesdhetare eshte e mbushur plot me phytonutrients.

Po cka dieta mesdhetare qe dietat e tjera nuk e paskan? Perberja e saj.

Ka dy acide yndyrore esenciale ne dieten mesdhetare me perberes peshkun; omega-3 (n-3) dhe omega-6 (n-6). Dietat e qenieve njerëzore kane evoluar fillimisht me një raport të barabartë të n-3 deri n-6. Kjo do të thotë që ne të konsumonim një sasi të barabartë të secilit. Me kalimin e viteve, vlera ne perqindje e n-6 në dietat tona u ngjitën në rreth 20 herë me shumë se n-3 që ne konsumojnë. Kjo është e rëndësishme ta dini, sepse përfitimet e n-3 janë të qarta, dhe shumë njerëz zgjedhin për të marrë një shtesë pa e kuptuar se jo të gjithë acidet yndyrore esenciale bejne të njëjten dobi ose janë të nevojshme te merren nga një shtojcë ushqimore e blere ne supermarket.

Hulumtimi mbi përfitimet prej acideve yndyrore n-3,ka treguar se ato mund të ndihmojë në mbrojtjen kundër inflamacionit, sëmundjet kardiovaskulare ,hipertensioni , kanceri , artriti , depresioni , rezistenca e insulinës , obeziteti, dhe plakjes . Dieta mesdhetare është e pasur në burime ushqimore me n-3 ne perberje. Këtu përfshihen salmon, açuga, sardelet, peshqit, harenga, skumbria, barbuni dhe toni.

Jo pak phytonutrients gjenden në ullinj dhe vaj ulliri, te njohur si antioksidantë fenolike,dhe janë të lidhura me efektet neuroprotective kundër ishemise cerebrale,dëmtimit të shtyllës kurrizore , semundja e Huntington-it , semundja Alzheimer , skleroza e shumëfishtë, sëmundja e Parkinsonit , plakja , dhe neuropatia periferike . Ullinjtë e zi dhe vaji ekstra i virgjër i ullirit, kanë përmbajtjeshume të lartë dhe duhet të përdoret në menyre te moderuar për të kontrolluar kalorite që ju jeni duke marrë prej tyre.

Bishtajoret të njohura si bishtaja, bizele, kikirikë, soje, fasule të thata, thjerrëzat, dhe fasule e madhe. përmbajnë phytonutrients që janë të lidhura me përfitimet shëndetësore që mbrojnë prej sëmundjeve të shumta apo çrregullimeve, përfshirë ato koronare, sëmundje të zemrës , diabet , tension të lartë, dhe inflamacion.

Shumë njerëz e dinë se sa mirë hudhra rregullon shijen eushqimit t, por nuk e kuptojnë ndoshta se sa e mirë është për shendetin.. Phytonutrientet e gjetur në hudhër,( allicin,) ka rezultuar të jetë e dobishme pasi vepron si një antioksidant,si një antimicrobial, si nje anticancer, dhe si mbrojtes kunder semundjeve kardiovaskulare

Këto berthameza luleje qe merren nga një kaçubë përdoren në pica, gatimet me pule, spageti puttanesca etj. Pak njerëz e kuptojnë përfitimet e shumta shëndetësore të këtyre pak farave qe hame. Hulumtimi I ka lidhur ato me të pasurit efekt antimikrobial, anti-oksidues, anti-inflamator, immunomodulatory, anti-diabetike, anti- arteriosklerozës dhe veti antivirale.

Kjo lista vazhdon e gjate me të gjitha bimët, erëzat, dhe ushqime të freskëta që janë konsumuar në rajonin e Mesdheut.

Si te bejme një plan per nje vakt – dietë mesdhetare?

Pjesa më e mirë e dietës mesdhetare është se ajo eshte nje mundesi per te gjithe , dmth mund te sigurohen lehte perberiesit. Nuk është një ushqim që bën cudira por herbs, erëza dhe perberesit e tjere ju japin përfitime shëndetësore. Ju nuk duhet konsumoni të gjitha në të njëjtën kohë si të marrni ndonjë pilulë magjike. Ju mund të bëni zgjedhje gjatë gjithë ditës tuaj në atë që ju hani,ne vartesi te prodhimev te sezonit dhe te mundesive tuaja finaciare per te pregatitur gjerat .E rendesishme eshte qe te llogarisni perqindjet e tyre ne perberje.

Piramida e ushqimit mesdhetar sherben si një udhëzues për pregatitjen e vaktit tuaj:

Nevojat tuaja per kalori do të përcaktojnë se sa prej secilit perberes do të konsumojnëne nje vakt. Mesatarisht, marrja ditore e tyre është:

Per javen është një mesatare prej sa më poshtë:

Ju mund te perpunoni guzhinen tuaj ne drejtim te dietes mediaterranea duke shtuar hudher ne disa lloje gatimesh, duke future ne perdorim peshkun disa here ne jave,duke ju ndenjur larg ushqimeve te konservuara,duke I shtuar kaperi sallatave tauj te perditeshme, mishit , salcave,duke futur ne gatim bishtajoret disa here gjate javes. Duke shtuar edhe veren ne menyre te moderuar kjo shkon pertej nje diete te mire, eshte ushqyerje e shendeteshme.(MedicineNet)