Në kundërshtim me ate qe besohej deri dje se ne kemi nej numur te kufizuar ne dispozicion qelizash tashme dihet dhe eshte provuar se vertet shumica tyre rriten e zhvillohenb ne fillim te jetes por edhe ne moshe te madhe disa lloj qelizash vazhdojne ende te prodhohen e te zevendesojne ato qe dalin nga funksioni. Një proces I quajtur neurogenesis ndodh ne hippocampus qe është një nga këto fusha, dhe është gjithashtu ndër zonat më të rëndësishme të trurit ,pasi luan rol ne kujtesen , emocionin , te mesuarit. Por ndersa ne jemi duke u rritur e moshuar një numër faktorësh konkurrojnë me neurogenesis dhe vrasin qelizat e trurit. Dhe kur shkaterrimi I tyre eshte me I madh se prodhimi atehere… Disa prej ketyre faktoreve qe cojne ne vrasjen e qelizave te trurit jane:

Gjumi I pamjaftueshem

Fondacioni Kombëtar I studimit te gjumit rekomandon qe cdo I rritur duhet te beje nga 7 deri ne 9 ore gjume ne nate per te pasur nje arsye te mire.Kjo I jep trurit tone kohe te mjaftueshme per te kaluar ne te gjitha fazatr e gjumit, duke kaluar ne gjume te thelle dhe te perfundoje ne fazen REM para se te zgjohet perseri

Pirja e duhanit

Mbi 42 adulte pijne cigare në Shtetet e Bashkuara; kjo është gati një në pesë njerëz.Dhe me çdo thithje cigareje, ata janë duke thithur mbi 7.000 kimikate toksike , 69 nga të cilat janë te ditur tashme qe shkaktojnë kancer. Pirja e duhanit shkakton një gamë të tërë të sëmundjeve të tjera, gjithashtu, nga bronkiti kronik me emfizema, tek sëmundje të zemrës dhe goditjet në tru.

Ne nje studim bere ne 2002 nga institute kombetar Francez e shendetesise shkencetaret gjeten se tek ata qe kane vartesi nga nikotina neuronet ne hypocampus ishin 50 % me pak .

Studiuesit arrijne ne perfundimin se duhanpiresit me kete veprim kerkojne te lene pas problemet sespe ju humbet plasticiteti neuronal.Pier Piazza qe ka arritur ne kete perfundim thote se kur at ate perpiqen te lene duahnin mangesite ne tru mbeten nuk rikuperohen.

Dehidratim

Keqkuptimi se alkooli vret qelizat e trurit vjen nga fakti se ai shkakton një gamë të tërë të proceseve të trupit. Një nga këto është dehidratimi I trurit sepse edhe mbasi kemi ndaluar te pime dhe shkojme per te fjetur procesi vazhdon.

Alkooli frenon hormonin antidiuretik duke nxitur urinimn e shpeshte duke cuar hap pas hapi ne dehidartim

Duke pasur parasysh se 75% e trurit eshte perberje uji efektet merren me mend.Ndaj mbajeni afer nje gote me uje ose leng ne cdo kohe te dites sepse dehidratimi ilehte ndodh vetem pas 4 oresh. Me vone dehidratimi mund te behet I rende duke rrezikur tju coje ne edeme cerebrale sepse uria per uje trurit do ta thithe ate nga qeliza te tjera dhe do tju beje nje crregullim elektrolitik qe nuk eshte kollaj ta korigjosh.

Stresi

Shumica prej nesh mund të pajtohen me faktin se ka pasur nje dite apo nje jave ku gjithshka e bere ju eshte dukeur e gabuar. Trupi yne vendos mekanizma kompensatore per ta perballuar por deri ne nje fare kufi keto mekanizma mund te arrijne ta pernballojne.Mbas asaj pike organizmi dorzohet dhe le gjithshka ne dore te fatit,behesh nervoz dhe pa pike energjie.Kjo I atribuohet prodhimit te shtuar te kortizolit , hormone I stressit qe prodhohet nga gjendra mbiveshkore gjate momenteve te veshtira per ne.

Ne njerzit me stress kronik kjo gjendje gjate te ciles organizmi duhet te riorganizoje energjite psh duke ulur te rrahurat e zemres dhe devijuar energjine aty ku duhet me teper truri mund te perfundoje duke prodhuar me shume qeliza mielinike dhe me pak neurone, ndryshime qe mund te cojne ne nje te ardhme te afert ne skizofreni , ankth apo crregullime personalieti.

Kokaina dhe Narkotiket e tjere

Ndërsa marijuana nuk rezulton se I vrat egersisht qelizat e trurit, narkotiket e tjere tashme eshte studiuar se I vrasin qelizat, Kokaine, metamfetamine,ekstazy te gjitha veprojne duke cliruar neurotransmetuesit serotonine, dopamine ,norepinefrine.

Duke leshuar keto neurotransmetues mund te shkatojne vertet nje eufori dh eta bejne perdoruesin shume aktiv por ato njekohesisht vrasin neuronet pergjegjese me kimikatet qe kane. Si rezultat I kesaj perdoruesi zhvillon tolerance ndaj droges dmth duhet te marre gjithnje e me shume per te arritur efektin cka nenkupton qe do te vrase gjithnje eme shume qeliza te trurit.

Ne nje studim bere ne vitin 2003 mbi perdorimin e kokaines u pa se ne mostrat e trurit te marra nga 35 perdorues vdekur prej kokaines dhe krahasuar me 35 mostra te marra nga mos perdorues koakine , ata gjeten se niveli I dopamines tek perdoruesit qe me I ulet cka nenkuptonet se kishin me pak neurone qe mund ta prodhonin se I kishin vrare qelizat .Madje studiuesit besojne se demtimi I qelizave te trurit eshte ai qe te cone ne vartesine e droges ( Medical Day)