FOTOT nga Bazilika-Sinagogë e Sarandës, ndërtuar në shekujt IV-VI, ja çfarë u zbulua aty

Këto pamje që ju do të shikoni më poshtë vijnë nga qyteti i Sarandës.

Në to shfaqet Bazilika-Sinagogë e Sarandës e ndërtuar përgjatë shekujve IV-VI.

Kjo Bazilikë-Sinagogë është pjesë e zonës së mbrojtur arkeologjike të qytetit të Sarandës e shpallur me V.K.M, nr. 729/ dt.01.09.2010, si dhe pjesë e qendrës antike të Onhezmit e quajtur “Kalaja në Qytetin e Sarandës”, shpallur monument kulture i kategorisë së parë nga Ministria e Arsimit dhe Kulturës me urdhëresë në datën 08.01.1977.

Përshkrimi: Rrënojat e bazilikës ndodhen në qendër të qytetit të Sarandës. Ky monument ndodhet brenda dhe shumë pranë murit rrethues lindor të antikitetit të vonë. Në kontekstin urbanistik dhe arkeologjik ku ndodhet ky kompleks i rrallë për periudhën, është shumë i rëndësishëm për të kuptuar organizimin e qendrës antike të Sarandës.

Gërmimet arkeologjike nisën në vitin 1979 dhe vazhduan në disa fushata përgjatë viteve 1980 nga arkeologu Kosta Lako, i cili zbuloi një monument kompleks me disa faza ndërtimi nga periudha romake në antikitetin e vonë, ku më e rëndësishmja ishte kthimi saj në një bazilikë paleokristiane. Gërmimet në këtë monument rinisën sërisht në vitin 2003 nga një projekt i përbashkët shqiptaro-izraelit nga arkeologët Gideon Foerster, Kosta Lako, Etleva Nallbani, Ehud Netzer, si dhe me bashkëpunimin e Institutit të Monumenteve të Kulturës me pjesëmarrjen e Agron Islamit.

Këto gërmime sqaruan se bazilika paleokristiane e gërmuar nga Kosta Lako, përbën fazën përfundimtare të transformimit të kompleksit të kultit hebraik në ndërtesë të kultit kristian. Ky transformim nuk ka ardhur si pasojë e ndonjë ndryshimi të dhunëshëm. Sipas arkeologëve komuniteti që përdorte kompleksin hebraik ose është konvertuar në fenë kristiane, ose një komunitet tjetër kristian i ka zënë vendin atij hebraik.

Tre faza dyshemeshë me mozaik, janë identifikuar para realizimit të dyshemesë së bazilikës. Faza më e hershme prezantohet nga dyshemeja me mozaik të periudhës romake, që siç duket i përket një ndërtese romake, ndoshta dyshemesë së një vile.

Dyshemeja e fazës së më vonshme paraqet një dekor krejtësisht gjeometrik dhe përmbledh motive të realizuar me shumë kujdes dhe elegancë. Të dya dyshemetë ndodhen në dy anë të ndryshem (veri dhe lindje) të të njëjtit oborr të krijuar para bazilikës. Dyshemeja e tretë përfaqësohet nga një mozaik më i vonë, duke veshur një ambjent pak më të madh, i cili zë gati gjysmën perëndimore të nefit qëndror. Ai është realizuar krejtësisht me motive gjeometrike dhe për shkak të ngjashmërisë së teknikës së punimit me mozaikun e dhomës me menorah, mendohet të jetë realizuar në të njëjtën kohë.

Mozaiku me shandanin shtat krahësh menorah, përfshinte gjithashtu një etrog (qitro) së bashku me një shofar (bririn e dashit), të cilat janë simbole të rëndësishme hebraike që shoqërojnë zakonisht menora-n ë dhe janë përdorur gjatë festave fetare.

Ambientet që i përkasin sinagogës më të hershme, janë një dhomë në formë L-je me menorah në dysheme, rezervuari i ujit (B), pjesa në lindje të dhomës me menorah, si dhe ambjenti me mozaik që zë gjysmën perëndimore të nefit qëndror.

Në një fazë tjetër, me sa duket po i njëjti komunitet që përdorte këto ambiente, vendos të ndërtojë një sallë lutje shumë më të madhe të dekoruar me simbole biblike.

Të periudhës së përdorimit të ndërtesës si kishë, janë dy element të dukshëm, një panel me mozaik që mbart dy mbishkrime, njëri i organizuar në pesë rradhë dhe i paraprirë nga një kryq me karakter dedikimi, si dhe një tjetër në fund të panelit në dy fjalë të organizuar në dy reshta.

Kompleksi hebraik ka qenë në funksion për një periudhë prej 100 deri 200 vjetësh, përpara se të konvertohej në kishë. Duket se i gjithë kompleksi është shkatëruar nga një zjarr i fuqishëm, i lidhur me sulmet e sllavëve gjatë ardhjes në Peloponez në çerekun e fundit të shek. VI.

Bibliografia: K. Lako., Bazilika paleokristjane e Onhezmit, Iliria, 1991/1-2, f. 123-187; E. Nallbani., Une nouvelle synagogue de l’Antiquite tardive (?). Identifiee a Saranda (Albanie), Hortus Artium Medievalium 9, Zagreb-Motovun, 2003, f. 167-172; G. Foerster, K. Lako, E. Nallbani, E. Netzer., Sinagoga e Sarandës (Anchiasmos) në antikitetin e vonë, Candavia 1, 2004, f. 171-188.

Funksioni: Ka qenë fillimisht sinagogë e më vonë u transformua në bazilikë, sot është monument i vizitueshëm.

Itinerari: Bazilika ndodhet në qendër të qytetit të Sarandës pranë rrugës Abedin Dino dhe drejt saj mund të shkohet me çdo mjet transporti. (TemA)

Rovena Dilo vjen me një surprizë për fansat

21:28 Kulturë

PROFILI: Ndahet nga jeta në moshën 80-vjeçare Akademiku i Gjuhësisë, Kolec Topalli

13:25 Kulturë

"Sfakanakis, një “pleh” nacionalist dhe ca shqetësime profesionale"

16:44 Kulturë

PROFIL: "Ah, çmimi Nobel, as që mendoj për të", ky është vigan i letërsisë që çuditi botën

11:40 Kulturë

Galioni “San Jose”, rasti i Kolumbisë dhe anijet e mbytura në Shqipëri

09:34 Kulturë

Debati mbi kampin e Tepelenës, flet Bashkim Shehu: Burgu i Burrelit ishte hotel në krahasim me të

21:57 Kulturë

VIDEO/ "Thirrjet nacionaliste kundër shqiptarëve", reagon këngëtari grek: Unë ju dua shumë, ja e vërteta e deklaratave diskriminuese

16:19 Kulturë

FOTOT/ Festivali mbarëkombëtar i instrumentistëve të vegjël, Ditmir Bushati shkon në Fushë-Arrëz

14:45 Kulturë

“Demonët e Ginës”: Dokumentari që befasoi të rinjtë universitarë të Pogradecit

09:41 Kulturë

Ja kush janë 10 finalistët e çmimit Kadare

18:30 Kulturë