Nga Xhovani Shyti
Edhe në këtë periudhë tragjizmi mbarëpopullor që po kalon vendi rinia rezulton të jetë shtresa e popullsisë që po vuan pasojat më të dhimbëshme, duke konfirmuar kështu vijimësinë historike të fatit të saj të mbrapshtë.
Sepse i mbrapshtë ka qenë fati i rinisë në hershmërinë dhe po i tillë vijoi të jetë në përgjatje të shkallëve historike, deri në këtë fazë moderniteti të ardhur pas kalimit rreth pesë dekadësh nën komunizëm.
Pesëqind e kusur vite më parë “murtaja” që kosiste me shumicë fatin e jetës së rinisë e kishte emrin nizamllëk, apo inkuadrimi si ushtar në shërbim të legjioneve të ushtrive të huaja. Fat ky i rrjedhur nga prapambetja, varfëria ekstreme dhe qënia e truallit arbnor nën sundimin e pushtuesve që iknin e vinin.
Nizammllëku dhe qënia ““mish për top” nëpër luftëra ishte fati tragjik i rinisë shqiptare, fat të cilin vijoi ta gëzojë përgjatë gjithë moteve pasuese nën të njejtin atribut që favorizonte zorzopët udhëheqtar dhe jo mirësinë e vendit.
Me rënien e Perandisë otomane, e cila me nizamllëkun që ofronte ishte stimuluesja më e madhe e fatit tragjik të rinisë arnautistane, pesha e fatit të saj tragjik morri dimensionin e luftës për çlirimin kombëtar, duke bërë realitet vargjet:”Nga betejat vijmë drejt luftërave shkojmë”. Pra, sërish, fati i të mjerës rini shqiptare u bë shpirti i sheshbetejave që do të përfshinin vendin në të gjithë territorin e tij. Dhe kur këto beteja u duk se u fashitën e shpresohej se pas dimrave historik do të vinte Pranvera e fatit rinor, “xhelati” që, krahas nizamllekut do të kosiste fatin e pjesës më të madhe të rinisë do të ishte mërgimi. I rrjedhur po nga prapambetja, varfëria ekstreme dhe padëshira e udhëheqësisë për ti sjellë atdheut fat të mbarë. Edhe ndër këto mote hapërdarjeje, mërgimi dhe konfliktet e armatosura brenda e jashtë vendore, do të sillnin zbrazjen e truallit të lashtë arbnor, rinia e të cilit kurrë nuk e kish njohur Pranverën e fatit.
Lëvizja për çlirim kombëtar nga pushtuesit nazi-fashistë vërtetë e ndali fenomenin tokëzbrazës të mërgimit, por zgjeroi kraterin e fatit tragjik të kositjes së jetëve rinore të shuara ndër betejat e ushtrisë partizane, ku rinia përbënte pjesën e tyre dërmuese. Fatin tragjik e dëshmon edhe fakti se mbi 80 % të numrit të të rënëve në këtë luftë(28 mijë dëshmorëve) e përbënin të rinjtë e të rejat, që u flijuan në emër të idealit komunist, të një jete tjetër që do ti jepte fund fatit tragjik të rinisë, sundimit të shumicës mbi pakicën etj. Gjë që nuk ndodhi sikurse u propagandua, pasi sërish udhëheqësia politike me prejardhje “proletare” e hëngri fjalëdhenien dhe, duke ja dalë ta mposhtëte shumicën rinore, me gjithfarë lloj mjetesh e formash, i’a riktheu fatin e vet tragjik, duke i varur në “njerën dorë kazmën, në tjetrën pushkën” dhe për të pabindurit nenin 55, që të hidhte në burg për agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor komunist.
Me këtë triniti dhe shpirtin e tharrë nga ndalesa me dhunë shtetërore e besimeve fetare e gjora rini e kaloi pragun e shëmbjes së Murit të Berlinit duke i besuar kushtrimit për të shembur sistemin komunist. I besoi premtimit se pas shëmbjes së këtij sistemi edhe Shqipëria, vendi me popullsinë më rinore në botë, më së fundi, do fitonte lirinë e shumëdëshiruar dhe do ti bashkëngjitej vëndeve demokratike përëndimore.
“Ta bëjmë Shqipërinë si gjithë europa”, ishte kredoja që hodhi në betejën e ndryshimit të madh gjeneratën e rinisë studentore, e cila kurrë nuk mund ta kishte besuar se vetëm tre vite pas betejës për shëmbjen e busteve dhe idhujve komunistë do të përjetonte sërish të njejtin fat tragjik. Pra qënien “mish për top” në duart e esnafëve të rinj politik, të cilët, sikurse fati tragjik, doli të qenë hije e të ngjashmëve të tyre historik.
Xhovani, nuk te heq asnje presje, por ndersa fati i rinise shqiptare se atyre koherave luhej nga te tjeret, ne kete palo sistem antivlerash te tejskajshme fati i rinise sone eshte ne duart tona. Ne Xhovani, kush me shume e kush me pak, kush i detyruar, kush me qellim, kush me dashakeqesi prej kanibali e kush prej syleshllekur, kush nga arroganca, e kush nga fika, kush nga qejfi e kush nga halli, ia kemi nxjerre syte rinise sone. E ajo shikon. Ia kemi hequr trurin, a ajo nuk mendon. ia kemi prere krahet, e ajo nuk punon. Ia kemi hequr shpirtin, e ajo nuk gezon. Ia kemi shuar endrren, e ajo nuk shpreson. Vetem kembet ua kemi lene, te ashtu sic jane te sorollaten, te vijne verdalle, e nese nuk gjejne gje, t’ja mbathin.
Po e mbyll se me dhemb shpirti te mendoj se kam dy djem ( 11, 7 vjeç) qe nje dite do te jene ata, aty ne ate vend duke protestuar.
BRAVO TE QOFTE Z. SHYTI. SHKRIM I GODITUR. TE GJITHE DERRAT QE E KANE DREJTU KET POPULL NJE TURI KAN PAT. TE GJITHE VEÇ PER VETE KAN MENDU DHE JO PER VENIN E POPULLIN. JARABI KTA STUDENTET TANI NA SHPETOJNE NGA KY FAT TRAGJIK.
Mallengjys, me futi ne mendime dhe deshperim. Çmut fati kjo rinia jone. Mashtrusi pare eshte Sali Ram Berisha klyshi Ramiz Alias dhe i komunisteve te Dull Hoxhes. Tu befte ne gryke ajo qe i bere rinise se gjore Sal Brisha. E vofsh tek fmite e tu ti dhe gjithe qelbesirat qe e kan drejtu ket vendin tone pas teje. Fatos Nano,Like Florini, Pand Majko dhe ky kazoni i funit Ed Rama.Rrofte rinia, podhte ndyresia.
Great!