PIKËPYETJA: Cili është sekreti i heshtjes amerikane në tensionet Turqi-Greqi?

1 Shtator 2020, 11:32Bota TEMA

Në kontekstin e tensioneve të larta në Mesdheun lindor dhe rrahjen e daulleve të luftës në Ankara dhe Athinë, Presidenti i SHBA Donald Trump u detyrua të flasë me udhëheqësit turq dhe grekë, megjithëse kishte një orar të ngjeshur gjatë Kongresit Kombëtar Republikan disa ditë më parë, duke kërkuar nga dy palët për t’u pajtuar.

Në Uashington, po bëhen pyetje të ligjshme në lidhje me rajonin lindor të Mesdheut dhe nëse mund t’i rezistojë tensioneve të reja dhe luftës, duke pasur parasysh kompleksitetin e situatës dhe ndërthurjen e interesave strategjikë, të cilat ndonjëherë bien ndesh me interesat amerikane.

Uashingtoni ende nuk është përfshirë fuqimisht në krizën përshkallëzuese, pasi shumë analistë amerikanë besojnë se Shtetet e Bashkuara i kanë dhënë udhëheqjen Gjermanisë, vendit më të fuqishëm të Evropës, për të ndërmjetësuar midis dy anëtarëve të NATO-s.

Konflikti do të ishte një katastrofë për Shtetet e Bashkuara

Nga ana tjetër, Ministria e Mbrojtjes e SHBA-së ka shprehur shqetësim mbi vendosjen ushtarake franceze në Mesdheun lindor, e cila vjen në mbështetje të Greqisë në kundërshtimin e lëvizjeve të Turqisë.

Revista amerikane Time botoi një raport duke thënë se lufta në Mesdheun lindor midis Greqisë dhe Turqisë, dy anëtare të NATO-s, do të ishte një katastrofë për Shtetet e Bashkuara.

Howard Eisenstadt, një ekspert për çështjet turke nga Projekti për Demokracinë në Lindjen e Mesme (POMED) me qendër në Uashington, beson se disa sinjale kontradiktore po vijnë nga Uashingtoni, por që thelbi i pozicionit amerikan është se interesi kryesor i SHBA qëndron në zgjidhjen paqësore të konfliktit.

Ai tha se Uashingtoni është i vetëdijshëm se duhet të komunikojë me palët në konflikt dhe të kuptojë interesat turke dhe drejtuesit e tyre.

Uashingtoni, ndërkohë, ka lëshuar deklarata mbështetjeje për Qipron, të cilat “bazohen kryesisht në forcën dhe ligjshmërinë e pretendimit ligjor të Qipros”.

Kur bëhet fjalë për dëshirën e administratës Trump për të mos ndërhyrë në konflikt, Eisenstadt beson se nga ky reagim mund të konkludohet se Amerika nuk është e përfshirë në konflikt në një masë të madhe.

Nën një administratë tjetër, Uashingtoni mund të fillojë dhe të luajë një rol më të drejtpërdrejtë në ndërmjetësimin midis të dy palëve për të arritur një marrëveshje.

David de Roche, një profesor në Universitetin e Mbrojtjes Kombëtare, i cili është financuar nga Departamenti i Mbrojtjes i SHBA, ra dakord me mendimin e mëparshëm dhe paralajmëroi për pasojat e konfliktit ushtarak, nga i cili askush nuk përfiton.

Një seri problemesh që duhen zgjidhur

Roche tha se Uashingtoni është thellësisht i shqetësuar për mundësinë e një konflikti midis dy anëtarëve të NATO-s dhe ajo që përkeqëson më tej çështjen është forcimi i pranisë ushtarake franceze, në mbështetje të palës greke, dhe kështu konflikti do të përfshinte tre anëtarë të NATO-s.

Ai paralajmëroi palët në konflikt të mos binin në grackën e një konfrontimi ushtarak, në të cilin asnjëra palë nuk mund të dalë fituese pa shkaktuar humbje të mëdha në interesat e sigurisë së NATO-s dhe interesat e sigurisë perëndimore.

Roche vuri në dukje se Uashingtoni nuk ishte i kënaqur me lëvizjet e Turqisë ose Greqisë në Mesdheun lindor, duke thënë se Turqia e konsideronte Uashingtonin një aleat të besueshëm, të cilin mund ta mbështeste.

Meqenëse Rexhep Tajip Erdogan konsolidoi pushtetin, ai shihet si një seri problemesh që duhen adresuar.

Por kjo nuk do të thotë që Shtetet e Bashkuara janë në anën e Greqisë, shton Roche, dhe qasja e përgjithshme politike duket se synon të shpresojë se nuk do të ketë një përshkallëzim të konfliktit greko-turk, duke pritur për zgjedhjet dhe më pas të vendoset se çfarë duhet bërë.

Uashingtoni nuk dëshiron një përplasje të dy forcave ushtarake që janë anëtare të një aleance ushtarake të kontrolluar nga SHBA dhe nuk dëshiron të shohë dy ushtri që përdorin të njëjtët aeroplanë F-16 në një konflikt ushtarak me njëri-tjetrin.

Izraeli, Libani, dy qeveri në Qipro …

Interesi më i madh për Uashington është nevoja për të ruajtur NATO-n, tha Roch.

Shumë në administratën e Trump shpresojnë që shfrytëzimi i fushave të energjisë në Mesdheun lindor do të çojë në krijimin e marrëdhënieve bashkëpunuese midis të gjitha vendeve në rajon, duke përfshirë Izraelin dhe Libanin, dhe dy qeverive në Qipro.

Por konkurrenca për kontrollin e detit duket se po përkeqëson tensionet ekzistuese për momentin, dhe paradoksalisht, e gjithë kjo po vjen në një kohë kur çmimet e naftës dhe gazit janë duke parë një rënie relative.

Eisenstadt tha se në këtë rast, shqetësimi kryesor i Shteteve të Bashkuara është të shmangin një krizë të vërtetë dhe është e qartë se ekziston një rrezik i madh në llogaritjet e palëve në konflikt.

Ai beson se mungesa e një roli të SHBA në konfliktin e rrezikshëm midis dy aleatëve të NATO-s është një mister, veçanërisht pasi rajoni është plot me interesa jetësore dhe të ndërthurura midis palëve të rëndësishme për Uashingtonin. (tesheshi)

22 komente në “PIKËPYETJA: Cili është sekreti i heshtjes amerikane në tensionet Turqi-Greqi?”

  1. Tironci says:

    Eshte fare thjeshte per tu kuptuar. Amerika e di qe franca do thyej turrinjte ne kete lufte, dhe keshtu do i ulet koka. Kohet e fundit e ka ngritur shume zerin kunder Amerikes, dhe ky budallai i frances macron do iki me bisht nder shale. Amerika do ngrihet lart e me lart pas kesaj pa patur nevoje te shpenzoje para apo per te bere te fortin.

    1. Miri says:

      Tironce e provoi turkesha ne bazen qe do bente ne Libi

    2. Mati says:

      Graqia duhet nxjerre jasht Bashkimit Europian.

    3. adi says:

      si perhere shqiptaret kompetenta per gjithcka ?
      ik o toc futi nej tas gjiz

      1. LORA says:

        Adi me koken si tave dhe veshllapush, ha corn flakes dhe i duket vetja amerikan.

        1. ben says:

          Lora ne hame gyropita

  2. Kozmo says:

    Ka shume????????? ??????????

  3. shqiptari says:

    Greqia sic duket ka kohe qe nuk blen armatime nga USA prandaj edhe Trump eshte indiferent .

  4. shperthyesi_himares says:

    Amerika ka bazat e saj kryesore ne turqi, nuk ka interes te armiqesoje turqine ne kete situate kur i duhet kontroll i plote ajror ne ate zone,
    aq me teper kur perballe eshte Greqia vezet dhe domat e se ciles mbi koken e ish-presindent amerikan ne athine nuk besoj qe i ka haruar….

    1. bledi says:

      a sishte trumpi qe i tha erdoganit vjet me nje leter ‘ mos u be torollak bej ca them ine se ta degjenerova liren’? edhe iku lira turke per lesh. ndaj mjaft bere si kompetent daku

    2. bledi says:

      a sishte trumpi qe i tha erdoganit vjet me nje leter ‘ mos u be torollak bej ca them ine se ta degjenerova liren’? edhe iku lira turke per lesh. ndaj mjaft bere si kompetent daku

    3. dori says:

      baza amerika ka ne cdo vend te botes. brenda nates po te sije iken nga baza turke ku ti teket palla

  5. emigranti says:

    Ne fakt Amerika nuk ka qene indiferente, pasi ishte organizatore e takimit te vendeve per shfrytezimin e hidrokarbureve ne Mesdheun lindor pa Turqine e Qipron turke dhe ketu filloi konflikti.
    Nese ka deshire te mire problemi zgjidhet ne menyre paqesore duke zgjidhur drejt ceshtjet e kufijve detare.
    Greqia duke filluar matjet nga ishuj te vegjel e con kufirin detar ne brigjet e Turqise dhe per me teper i jep te drejten vetes ta quaje fakt te kryer pa u njohur ende nga pala tjeter.
    Po keshtu kane perjashtuar edhe Qipron turke.
    Pra eshte mbeshtetja e perendimit per Greqine edhe kur ajo nuk ka te drejte ka sjellur kete konflikt, aq me teper Franca qe i hedh zjarr benzines.

  6. Nori says:

    Shum e thjeshte . Trump ka bere disa here pazare me Erdoganin . E la te lire te perparonte 20 milje brenda teritorit sirian qe te perzente luftetaret kurde dhe Erdogani i dhuroi Al Baghdatin kreun e Isis te cilet turqit e mbanin rob prej disa muajsh . Trump nuk tha asgje bile e aprovoi indirekt mareveshjen e pa logjikshme Turqi Libi e mori si shperblim nga Erdogani kordinatat e shefit te kunderzbulimit iranian ne aeroportin e Baghdatit kur dihet qe i gjithe zbulimi iraken eshte prodhim i Turqise . Trump ben lidhje te shkurtra gjithmon . Nuk i pelqejne bisedimet e gjata e mareveshjet e lodhshme . Sa per BE pas daljes se Britanise interesi i USA eshte pothuajse zero. Ushtrai me fuqishme ne BE tani eshte Franca nje armik i Amerikes indirekkt . Llogaritja e Usa eshte praktike Dy ushtrite me te forta ne Europe Britaniket e Turqit jan jashte BE. Cme intereson aleanca me Francen e Italine kur dihet qe me to humbje. Historikisht e ke ne xhep.pas zgjedhjeve te nentorit te presim po sbesoj se politika e USA do ndryshoje me …Dhe e fundit nje vend me 80 milion banore me super ushtri me miliarda usd armatim qe i blen ne USA qe ishte efikas dhe e nxori armatimin rus jashte loje ne Siri pse duhet USA te dale kundra Turqise????

    1. ushtaraku says:

      O Nori , ku e paske mesuar qe Turqia na paska ushtrine me te forte ne Evrope ? OKB-ja , boton çdo vit , renditjen e ushtrive me te forta te botes , keshtuqe , nuk eshte sekret , kerko ne google dhe e gjen shpejt e shpejt : Turqia ka vendin e dhjete ne bote persa i perket forces ushtarake . Ja renditja : Dy superfuqite SHBA dhe Rusia te parat , e treta Kina , e katerta Anglia , e pesta Franca , e gjashta Italia , e shtata India , e teta Brazili , e nenta Gjermania dhe e dhjeta Turqia . Nga kjo renditje , gjashte vende disponojne arme berthamore dhe mbushje atomike , ndersa Turqia nuk disponon arme berthamore . Turqia nuk prodhon asnje lloj armatimi , e ka te gjithe armatimin te blere nga Rusia dhe te dhuruar nga NATO , si antar qe eshte . Turqia mbahet si ushtri relativisht e forte , per shkak te popullsise te madhe prej 80 milion banoresh . Mos flisni me hamendje dhe me tifosllek , por me fakte .

  7. Kozmo says:

    GREKET e dogjen flamurin Amerikan ne mes te Athines. Amerika te djeg si SHTET per ate qe bene. Nuk e kane harruar mendjemadhesine e Grekeve, qe vijne nga stepat e azise dhe pretendojne qe jane HELENE. GREKET meqense bejne te fortin LE TE PERBALLEN VETE. ???????

  8. Tung says:

    Usa nuk behet pale me asnje nga keta hapur por me shume eshte me turqine sepse greqia eshte shtet i falimentuar nga borxhet dhe ka politike antiamerikane

  9. Kuq e zi says:

    Shba ka deleguar ceshtjen gjermanise… nga kur??
    Tramp ka dale hapur per shkaterrimin e be-se nje konflikt i tille do e shkaterronte be-ne per pak sa nuk ndodhi me emigrantet e sirise pse mos te jete kjo arsyea
    Si u tha me lart shume pazare tramp-erdogan qe nga siria,iraku,pse jo libia dhe kjo e fundit qe po ndodh ne egje
    Tramp para pak kohesh mburrej se erdogan degjon vetem ate, nqs kjo eshte nje prapavije te vetmit qe do paguajne jane be prandaj dhe gjermania eshte aq aktive sepse do ishte humbesi me i madh

  10. ... says:

    si ka mundesi qe vetem frikacaket e ndjekin ameriken?

    1. Shkrimtari Ismail says:

      Na thuaj ndonje trimeri qe ke bere ti o karabush ?

  11. patrioti i vertete says:

    Eshte nje fare Nori qe shkruan me siper me enthusiazem , dashuri dhe pergjerim per turkun , sa as per Atdheun e tij nuk e ka ate perkushtim , veçse ne qofte Turqia , Atdheu i tij . Te ben pershtypje fantazia e shfrenuar e tij , me gjithe ato teori konspirative , a thua se eshte keshilltari personal i Trumpit , apo ndonje gjeneral turk ne pension . Na e quan Francen , Greqine armiq te Amerikes (Turqine , mike te Amerikes) , Britanine e Madhe , indiferente , ndersa aleancat me Francen dhe Italine , i konsideron si humbese te pa diskutueshme . T’a leme menjane Italine , edhe pse ka nje strukture dhe pajisje ushtarake nder me te organizuarat e me te sofistikuarat ne bote , por te thush qe Franca nuk ka ushtri dhe nuk lufton , me pare duhet te besh nje vizite psikiatrike . Turqia , more lum miku , qendron jashtezakonisht larg ushtarakisht , nga Anglia , Franca , Italia dhe India , pa llogaritur SHBA-te , Rusine dhe Kinen , qe as mund te kete krahesim . Turqine nuk e ka frike askush , se nuk ka arme atomike , qe eshte nje prioritet prestigjos per ato shtete qe i disponojne dhe qe jane : ShBA , Rusia (ka me teper mbushje atomike se Amerika) , Kina , Anglia , Franca , Izraeli , India , Pakistani . Nuk disponojne arme berthamore , ose atomike (eshte e njejta gje) Gjermania , Italia dhe Japonia , jo se nuk i prodhojne dot , por eshte nje vendim i Konferences se Paqes , qe i heq te drejten , si shkaktare te Luftes se Dyte Boterore . Zoti Nori dhe te gjithe juve turkofileve e turkoshakeve qe shkruani merrezira ne forrumet e gazetave online , Turqia eshte nje shtet qe ushtarakisht , ia vlen te merret ne konsiderate edhe per popullsine qe ka , por qe ama qendron shume larg shteteve e vendeve qe permenda me lart .

  12. Shkenca Islamike says:

    Per pordhe dhe per te dhone mend jane te paret “Evropianet” kur vjen puna per te zgjidhur problemet pastaj te gjithe qahen te Amerika – sa mbarojne pune filloje prape nga e para te pordha. He pra ku eshte Gjermoni dhe francezi qe ka cuar vetem 1 anije ?

    Gejrmoni nuk ka ushtri dhe Makroni e ka mendjen per te dhene leksione – he pra Amerika shume e keqe e Trampit do ta zgjidhi problemin tuaj ?

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email nuk do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme shënohen *

Lini një Përgjigje