Te fundit
Mbështetja amerikane ndërtoi Kosovën — 26 vite më vonë, udhëheqësi i saj rrezikon ta shkatërrojë gjithçka
15 Shtator 2025, 22:44Blog
TEMA
Nga Arbana Xharra
Ideologjia populiste e ka futur Kosovën në krizën më serioze diplomatike me Shtetet e Bashkuara që nga shpallja e pavarësisë.
Për herë të parë që nga viti 2008, Uashingtoni ka pezulluar pa afat Dialogun Strategjik me Kosovën. Ky Dialog është forumi qendror ku dy qeveritë bashkërendojnë për bashkëpunimin në siguri, reformat demokratike, politikat energjetike dhe zhvillimin ekonomik. Për një shtet të vogël që varet nga mbrojtja amerikane, ai ka funksionuar si një vijë shpëtimi diplomatike: mekanizmi përmes të cilit Uashingtoni ka riafirmuar rolin e tij si garant i sovranitetit të Kosovës. Ta shohësh atë vijë shpëtimi të ndërpritet është e paprecedentë — dhe përgjegjësia bie kryesisht mbi Kryeministrin Albin Kurti dhe stilin e tij të politikës populiste.
Kosova vetë është produkt i një tronditjeje të jashtëzakonshme. Beogradi e ka portretizuar gjithmonë territorin si qendror për identitetin e tij, por ky këndvështrim shpesh ka errësuar përvojën shqiptare. Për shqiptarët etnikë, që sot përbëjnë pothuajse 90 për qind të popullsisë, Kosova nuk është “djepi” i historisë së dikujt tjetër, por atdheu i tyre — një tokë ku për dekada kanë përjetuar shtypje sistematike, diskriminim dhe dhunë. Kur Jugosllavia u shpërbë në vitet ’90, politikat e Beogradit u përshkallëzuan në spastrim etnik. Deri në vitin 1999, NATO, e udhëhequr nga SHBA, nisi luftën e saj të parë të madhe për ta ndalur këtë fushatë, duke detyruar tërheqjen e Serbisë dhe duke vendosur Kosovën nën administrim ndërkombëtar.
Pavarësia pasoi në vitin 2008, me Shtetet e Bashkuara në krye. Uashingtoni jo vetëm që e njohu menjëherë Kosovën, por shtyu edhe aleatët evropianë të ndiqnin shembullin, duke lobuar në kryeqytetet e botës. Më shumë se 100 vende e kanë njohur që atëherë Kosovën, megjithatë disa shtete të fuqishme — përfshirë Rusinë, Kinën dhe Indinë — ende refuzojnë. Madje edhe brenda Bashkimit Evropian, pesë shtete anëtare me shqetësime për lëvizjet separatiste ende nuk kanë dhënë njohje.
Kundërshtimi ndaj pavarësisë mbështetet në disa argumente të ndërlidhura. Serbia këmbëngul se Kosova mbetet pjesë e pandashme e territorit të saj sovran, duke u thirrur në histori, fe dhe ligj. Por Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë dha një opinion të qartë këshillimor në vitin 2010, duke theksuar se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk shkelte të drejtën ndërkombëtare — një vendim që rrëzoi pretendimet ligjore të Beogradit dhe forcoi legjitimitetin ndërkombëtar të Kosovës. Të tjerë paralajmërojnë për precedent: nëse Kosova mund të shkëputet me sukses, pse jo edhe Katalonia në Spanjë, Transnistria në Moldavi, apo rajone të tjera të kontestuara?
Në këtë sfond shpesh shfaqet edhe ideja e bashkimit me Shqipërinë. Edhe pse jo zyrtarisht në tryezë, kjo ide ngjall shqetësime të vazhdueshme tek vëzhguesit ndërkombëtarë. Për disa nacionalistë shqiptarë, ajo përfaqëson përfundimin e një projekti të pambyllur, por për shumicën e partnerëve të Kosovës ajo ndez alarmin. Bashkimi do të rishkruante kufijtë, do ta provokonte Serbinë dhe do të rrezikonte destabilizimin e një rajoni ku stabiliteti ka varur gjithmonë nga mbajtja e kufijve të ngrirë. Edhe qeveritë më simpatizuese i shmangen kësaj perspektive, nga frika se precedentët që do të hapeshin do të frymëzonin lëvizje të tjera separatiste në Evropë e më gjerë.
Mes këtyre ndërlikimeve, pavarësia e Kosovës gjithmonë ka qenë e varur nga besueshmëria me SHBA-të. Ndërhyrja e vitit 1999 ishte demonstrimi i parë i vendosmërisë së NATO-s në rendin evropian pas Luftës së Ftohtë. Njohja e vitit 2008 u bë e mundur sepse Uashingtoni e championoi atë. Dhe që nga ajo kohë, diplomacia amerikane e ka mbrojtur Kosovën nga presioni serb dhe rus në Kombet e Bashkuara.
Është ky themel që politikat e Kurtit tani rrezikojnë. Ai u ngrit si një opozitar radikal, duke sulmuar korrupsionin dhe elitën e ngulitur në pushtet. Stili i tij i nacionalizmit të majtë — dyshues ndaj privatizimit, skeptik ndaj ndikimit perëndimor dhe i pamëshirshëm ndaj rivalëve — gjeti jehonë tek votuesit e lodhur nga premtimet e thyera. Koha ia shtoi efektin: deri në fillim të vitit 2024, kosovarët ishin të vetmit në Ballkan pa liri të udhëtimit pa viza drejt BE-së, një poshtërim që e bënte vetë-mjaftueshmërinë tërheqëse. Sfida e Kurtit dukej fillimisht si fuqizim.
Por sapo mori pushtetin, qeveria e tij doli më e aftë në konfrontim sesa në reforma. Diplomacia u kthye në teatër, me provokimin që zëvendësonte strategjinë. Ai kultivoi popullaritet brenda vendit, por i largoi aleatët jashtë. Në vend që të forconte institucionet dhe partneritetet, ndoqi një politikë unilateralizmi, duke kënaqur bazën e tij vendore por duke vënë në rrezik garancitë e jashtme pa të cilat Kosova nuk mund të mbijetojë.
Populistët diku tjetër gjetën herë pas here vesh të hapur në Uashington gjatë viteve të Trump-it. Liderë si Viktor Orbán në Hungari apo Recep Tayyip Erdoğan në Turqi mësuan të lavdëronin instinktet trumpiane duke përdorur nacionalizmin, krishterimin apo fjalorin e drejtpërdrejtë të sovranitetit. Sfidimi i institucioneve liberale u paraqitej si forcë, ndërsa qëndrimi kundër Brukselit i sillte indulgjencë nga një Shtëpi e Bardhë që nuk i besonte projektit evropian.
Por populizmi i Albin Kurtit nuk përshtatet me asnjë nga këto modele. Politikat e tij burojnë nga nacionalizmi i majtë, armiqësia ndaj privatizimit dhe dyshimi ndaj investimeve të huaja — qëndrime shumë larg nga populizmi i djathtë pro-tregut që gjen jehonë tek konservatorët amerikanë. Për institucione amerikane si Departamenti i Shtetit dhe Pentagoni, retorika e tij nuk është thjesht provokuese, por destabilizuese. Edhe nën një administratë Trump, indulgjenca është e pamundur, sepse mbijetesa e Kosovës mbështetet në besueshmërinë e NATO-s dhe diplomacinë amerikane. Sfida e Kurtit mund të sjellë duartrokitje në Prishtinë, por në Uashington nuk ofron as afinitet ideologjik e as përfitim strategjik.
Pezullimi i Dialogut Strategjik është një paralajmërim nga Uashingtoni se durimi po mbaron. Kurti premtoi të mbronte sovranitetin, por taktikat e tij prodhuan përçarjen më të rëndë në sigurinë e jashtme të Kosovës që nga pavarësia. Nëse vazhdon kështu, Kosova rrezikon izolim të rrezikshëm pikërisht në momentin kur Serbia, e inkurajuar nga Rusia, është gati të shfrytëzojë ndarjet. Pa mbështetjen e fortë të Uashingtonit, Kosova do të margjinalizohej në negociata dhe do të mbetej e pambrojtur ndaj presioneve që nuk mund t’i përballojë vetëm.
Trajektorja e Kosovës nuk ka qenë kurrë thjesht një çështje lokale. Ajo mbetet një pikë kyçe në arkitekturën e brishtë evropiane pas Luftës së Ftohtë. Ta shohësh partneritetin SHBA–Kosovë të shpërbëhet do të dobësonte besueshmërinë e NATO-s, do të inkurajonte Rusinë dhe Serbinë, dhe do të vinte në dyshim angazhimin perëndimor që stabilizoi Ballkanin pas vitit 1999.
Mësimi i 12 Shtatorit është i qartë: nëse Kosova nuk e rikthen besimin me Shtetet e Bashkuara, arritjet e çerek shekullit të fundit rrezikojnë të shpërbëhen. Pezullimi i Dialogut nuk është vetëm një masë diplomatike. Është një vijë e kuqe, që sinjalizon se garantuesi i pavarësisë së Kosovës nuk do të tolerojë sfida të pafundme. Një projekt i ndërtuar me mbështetjen amerikane mund të ruhet vetëm nga udhëheqës që e trajtojnë atë aleancë jo si opsionale, por si ekzistenciale.
17 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Akoma shkruan kjo breshka me syze kundra Kurtit?!Trolle me pagese.
ja dhe njeqelizori i rradhes, e tha mendimin e vet, sigurisht ne nivelin e inteligjences se tij.
Arbana ka te drejte.
Nuk ia vlen me te flasesh per Kurtin. Nga nje njeri qe hiqet neomarksist e nacionalist dhe flirton me ekstremiste islamike (tri gjera krejt te papajtueshme me njera tjetren), nuk mund te presesh me shume. Pasi e percau faktorin shqiptar ne kater shtete te Ballkanit, ai i prishi marredheniet e Kosoves me aleatet qe ndihmuan pavaresimin e saj, sa ata u detyruan t'i vene sanksione dhe tani SHBA--ja te nderprese dialogun stretegjik. Me duket se ia ka arritur qellimit te vet. Besoj gjithashtu qe populli kosovar ta kuptoje me ne fund se cfare karabushi voton. E kam fjalen per popullin kosovar, jo per pasuesit trushpelare te Kurtit, qe dine te bejne vetem nje gje:te shajne me liber shtepie dhe me fjalorin me te piste.
Cudidem se si pret Vucic qe Alpidhi eshte ne pozitat me veshtira e vertet cudi se si nuk e sulmon Kosoven sot ne kete rast te arte per te nuk ka pasur e zor se do te kete tjeter . Se sot ka edhe ndihmen edhe Alpidhit e te vete fundosjes .
Cudidem se si pret Vucic qe Alpidhi eshte ne pozitat me veshtira e vertet cudi se si nuk e sulmon Kosoven sot ne kete rast te arte per te nuk ka pasur e zor se do te kete tjeter . Se sot ka edhe ndihmen edhe Alpidhit e te vete fundosjes .
Ne kete shkrim ka nje kontradikt logjike populli i kosoves e ka votuar VV e Albin Kurtin per te qeverisur, kjo zonja vjedh vrer kunder Kurtit e si zakonisht te vegjelit kercenon me SHBA. A thua se i gjithe populli i Kosoves eshte budallallepsur? Zonje shkoni ne Kosove e pergatisni popullin qe heres tjeter te mos ja japin voten VV ne te kunderten mbylleni gojen e mos na harxhoni kohen.
nuk e di ku ke qene kete vitin e fundit, po populli i Kosoves nuk ja dha voten Albin Kurtit, perndryshe ai do ishte me qeveri e parlament te bere prej kohesh. populli i Kosoves i dha Albinit thjesht me shume vota se partive te tjera, por jo 50%. e kjo do te thote qe per te qeverisur duhet te merresh vesh me te tjeret. Albinit kjo nuk i pelqeu e beri 99 seanca per te zgjedhur nje kryetar parlamenti, sepse me lapsin e vet, do te beje zgjedhje te reja, me shprese se mos merr me shume se 50%. Mirepo as Kosova e as partneret e saj, nuk ja kane ngene ketyre lojrave 2lekshe te bajraktarit te ri. dhe ajo qe paguan eshte Kosova dhe populli i saj.
Kjo eshte Kosova dhe kosovaret. Nuk e meritojne pavarsine, sepse jane mosmirenjohes dhe zagare. Ndhejme jeqardhje per c'vjen neser, por askush nuk ua ka fajin.
As qe behet fjale. kete qe thua ti e ka kuptuar gjithe perendimi.
Kurti nuk është i keq.Atë e prishi ideollogjia shkatërruese e komunistit të PPSH që u shëndrrua në "konservator" botëror dhe non grata universal.
Paturpesi e nje "lideri"e infektuar ne katakombet e burgut Serbi qe po shet pavaresin aq te kerkuar e te cmuar nga kosovaret qe u ndoqen si qen te semur dhe erdhen e gjeten streh ne Shqiperin mem ku u priten si vellezer te nje gjaku ,dhe vjen nje DOR E PREGATITUR sic them me lart ALBIN KURVA te hedh ne er skrificen dhe endren shekullore te patrioteve qe e paguan me gjakun e tyre dhunen e atyre diteve te tmershme ! Ju roft monumenti i Bill Klintonit te madh ne ceshtjen kosovare or kosovar te pa cip e mosmirnjohes qe rat ne dor te agjentures me te hidhur antishqiptare Nuk gjej fjal e as forc tju hedh nje beshtym te madhe or mosmirnjohes qe akoma plaget e asaj lufte nuk jan mbyllur Nuk di ku esht kufiri i mosmirnjohjes ndaj asaj Amerike qe ju fali enderen e baballareve dhe gjysherve Harram ju qoft mbeshtetja dhe solidariteti i atij vendi te BEKUAR si dhe deren qe ju hapen shqiptaret vellezer ne ato dit aq te veshtira
ShQIPTria nuk do te beher nje lum i pastert, derisa nga perrenjetë do vije ujë me JASHTËQITJE....
Populli i Kosoves ka votuar me vote te lire Albin Kurtin. Kujt nuk i shijon,le te vjelle vrer sa te doje...sorrat me syze si kjo tarallakja nuk i vijne as tek thembra Albinit.
Prandaj brenda 2025 do fillojne terheqjet masive te njohjes se Kosoves. Me njerez si ju nuk mund te behet shtet.
Ti hani mutin KOSOVES ju ndyresirat antishqiptare! Kush deshiroi ta nenshtroje shqiptarin nder shekuj,mut ka ngrene gjithmone!
Shkrim shume objektiv i znj. Xharra.