Revolucioni grek dhe roli i shqiptarëve në të

15 Maj 2024, 09:47Blog TEMA
Revolucioni grek dhe roli i shqiptarëve në të

(Në ndjekje të debatit mbi Bubulinën)

Nga Mustafa Nano*

…Para revolucionit, “grekët u trembeshin më shumë shqiptarëve sesa turqve”.[1] U tha më sipër se, kur turqve iu desh të përballeshin me një kryengritje greke të nxitur nga rusët, më 1770, ata thirrën nën armë trupa të shumta shqiptarësh, të cilët as që donin të shkuleshin më prej andej më pas, kur rusët u tërhoqën, duke u bërë një barrë për turqit e një kërcënim i vazhdueshëm për grekët. Pak më vonë, në kapërcyell të shekujve XVIII e XIX, shqiptarët ishin, krahas turqve, të vetmit që mund të mobilizoheshin në viset greke që kishin ngritur krye (boshnjakët atëbotë llogariteshin si një rezervë ushtarake për frontin serb, ku gjërat gjithashtu po lëviznin). Por një pjese syresh ishte instinkti që u thoshte se koha nuk po punonte për osmanët, dhe se këta të fundit po shkonin drejt fundit të vet. Ata ishin të parët që e ndjenin dobësinë, më saktë dobësimin, e regjimit osman, që nuk ishte më në gjendje as t’i paguante në këmbim të shërbimeve të tyre ushtarake.

“Kur u shfaq rreziku, në vitin 1828, i një lufte mes osmanëve e rusëve, Porta bëri përpjekje të mëdha për të mobilizuar miletin islamik; dhe këtë mobilizim ajo donte ta bënte jo mbi bazën e premtimit për paga më të mira për ushtarët, por mbi bazën e motivimit për një luftë të shenjtë (xhihad); në një luftë të tillë… do të ishin ushtarët e Rumelisë e të Shqipërisë ata që do të përballeshin me armikun”[2]. Mirëpo, llogaritë ishin bërë gabim. Shqiptarët nuk ishin të gatshëm për të bërë xhihad. Për ta, sidomos në ato kohë kur Perandorinë Osmane mezi po e mbanin këmbët, e kjo gjë dukej, paraja ishte një fe më e rëndësishme. Nuk kishte burrë nëne që t’i mobilizonte, përsa kohë rrogat nuk u jepeshin, apo u jepeshin me vonesë, apo u jepeshin të përgjysmuara. Shkurt, kauza perandorake që i kish frymëzuar njëherë e një kohë, nuk i frymëzonte më.

Në këtë kontekst, ka pasur edhe myslimanë që, tok me vëllezërit e tyre ortodoksë, iu bashkuan grekëve. Ishte një rrjet lidhjesh mes shqiptarëve, që i kapërcente muret fetare, e që bënte të mundur solidaritetin mes tyre edhe në luftëra që s’ishin të tyret. Në vitin 1822, pas vdekjes së Aliut, në fillim të revoltës greke, Teodor Kollokotroni u dërgoi një letër prijësve shqiptarë të përfshirë në ushtrinë osmane në Moré, dhe fryma e letrës lë të kuptohet një lloj kompliciteti për shkak të gjakut të njëjtë në dej. Ai u kujtonte atyre se ai vetë ende nuk kish hequr dorë nga besa që i kish dhënë njëherë “xhaxhi Aliut” (në anglisht: our old grandfather), dhe në emër të kësaj bese u kërkonte atyre që të mos ngrinin armë kundër tij. Ç’është e vërteta, ai nuk e fshihte se “nuk do të befasohej sikur ata të mashtroheshin edhe këtë herë, siç ishin mashtruar kur bënë çmos që të vritej ati i tyre e miku i Kollokotronit, plaku Ali pra; dhe ata do të pendoheshin për këtë, por sa pará do bënte; do të ishte vonë; e dinte që ata mund ta bënin këtë, por ai vetë vazhdonte t’i shihte ata si të vetët, e nuk do ndodhte kurrë që ai të vriste ndonjërin prej tyre edhe sikur t’i vinin përballë të armatosur; ai i donte ata, i shihte si vëllezër e djem të tijtë; u bënte me dije se ishte i gatshëm t’u jepte sërish besën”.[3]

Kjo letër mund të ngjajë si një përpjekje e Kollokotronit për t’iu lëpirë myslimanëve shqiptarë për një konveniencë politike të momentit, por në fakt është dëshmi edhe e marrëdhënieve të mira që shqiptarët ortodoksë e myslimanë kishin me njëri-tjetrin. Kur Ali Farmaqi, agai më i rëndësishëm i Llallës, u sulmua më 1808 nga Veli Pasha i Moresë, e pa veten në një situatë të vështirë, pothuaj fillikat, atje në kalanë e tij. Në një moment u kujtua se mund të kërkonte ndihmën e Teodor Kollokotronit. Nuk e kish takuar kurrë, por dinte që prindërit e tyre kishin qenë miq për kokë. Kishin qenë bërë vllamë. E kështu Aliu vendosi të dërgojë dikë në Zante që të piqej me Kollokotronin e t’i kërkonte këtij të fundit ndihmë në emër të miqësisë së prindërve të tyre. Kollokotroni, si kleft i regjur që ishte, nuk mund t’i ikte detyrimit për të ndihmuar të birin e një vllami të të atit. Mund të gjente yçkla për të mos shkuar, pasi beteja me të birin e Aliut ishte një kokëçarje që të gjithë donin ta shmangnin; përveç kësaj, Ali Farmaqi ishte mysliman e ky vetë ishte i krishterë. Por ai nuk pati mëdyshje, e prandaj asnjë yçkël nuk mund t’i hynte në punë. Mori gjashtëmbëdhjetë trima të vetët, dhe e mbajti frymën në Llallë, në kështjellën e Ali Farmaqit, dhe të dy rezistuan deri sa Veli Pasha e hoqi rrethimin.[4] “Kjo është një ngjarje që na kujton kohët homerike”.[5]

Por myslimanët shqiptarë iu ndodhën pranë edhe grekëve. Andej nga viti 1828, dy krerë shqiptarë, Abaz Çami e Kasëm Mesguram (Mezhgorani?) ia dorëzuan Livadhjanë Dhimitër Ipsilantit. Dhe e bënë nga qejfi, jo nga halli. Një natë, ata i lanë portat e qytetit hapur, dhe Ipsilanti e mori atë pa shkrehur asnjë pushkë. Pas kësaj, Abazi e Kasëmi u hodhën në kampin e kryengritësve grekë. Të njëjtën gjë bënë edhe prijës të tjerë të shqiptarëve.[6] Po atë vit, spiunët i çuan Reshid Pashës, që ishte vezir i madh në Stamboll, një raport që thoshte se Ismail Beu, Shahin beu e Iliaz Beu, të cilët lakmonin postin e guvernatorit respektivisht në Vlorë, në Delvinë e në Trikalla, ishin të lidhur me udhëheqës të revoltës greke. Sipas këtij raporti, “Shahin Beu i Delvinës ishte mik i ngushtë me kontin Kapodistria; kishin pasur rast të njiheshin që herët, pasi Delvina e Shahinit ishte pranë e pranë me vendlindjen e Kapodistrias, Korfuzin; pakti mes tyre ishte që Kapodistria të mos sulmonte me të vetët Vlorën e Delvinën e të pengonte ‘qafirët francezë’ të bënin të njëjtën gjë, e në këmbim Shahin Beu të merrte përsipër të mos dërgonte ushtarë në vende të tilla, si Misolongj, Agriboz, Jenishehir (Nikosia) e Trikallë; të tre bejlerët shqiptarë, gjithashtu, ishin duke propaganduar idenë se, kur të vendosej paqja, Reshit Mehmet Pasha do t’i shkulte shqiptarët me gjithë rrënjë, do t’i shkatërronte për fare, e prandaj e mira do të ishte t’i tregonin vendin atij”[7].

Në një raport të zv.guvernatorit të Beratit dërguar në Stamboll lidhur me një takim të krerëve shqiptarë për të diskutuar mbi ftesën që u ish bërë nga Reshit Pasha për një takim në Janinë, shprehet qartazi moskokëçarja e tyre mbi punët e perandorisë dhe indiferenca për “punët e liga të qafirëve” që kishin organizuar kryengritjen greke: “Ata që ishin në këtë mbledhje as që e zunë në gojë rrezikun që u kanoset myslimanëve [në këtë situatë]; ata folën për pará e për poste; ankoheshin që të tjerët janë duke bërë pará, ndërsa ata vetë ishin lënë pas dore; mua nuk më kapi veshi asnjë bisedë lidhur me sulmet që u bëheshin familjeve apo me konfiskimin që u bëhej pronave të myslimanëve nga ana e të pafeve; ata nuk shprehën asnjë keqardhje për këtë gjendje”. Dhe e mbyll me fjalët: “Zoti na ndihmoftë me ta! Sikur këta njerëz të kishin jetuar në kohët e lavdishme të krenarisë së gjithësisë, dmth në kohët e profetit Muhamet, Zoti nuk do t’i linte pa i ndëshkuar”[8]. Në këtë raport, krerët shqiptarë na dalin si të etur për pará e për poste, gjë që nuk përbën një befasi, por në një letër të Ismail beut[9] dërguar krerëve të tjerë del në pah një shqetësim patriotik: “Siç e dini po aq mirë sa edhe unë, me të marrë fund çështja greke, do të jemi ne shqiptarët që do të jemi në hall; unë kam lidhur një aleancë me Zylyftar Podën në mënyrë që t’i garantojmë Shqipërisë rend e siguri; ju jeni të parët e vendit, prandaj bëni kujdes e dilini zot atdheut tuaj”[10]. Letra është e shkruar çuditërisht greqisht (jo në turqisht), por të ngjan e pabesueshme që në të ngrihet një shqetësim patriotik. Është viti 1828.

Një bej tjetër, Dervish Hasani, më 1825, u shkruante një letër “kapove të bandave të brigantëve” në Moré e në Akarnaní, me anë të së cilës këta të fundit nxiteshin të vijonin me punën e mirë që kishin bërë, e t’u kallnin frikën në zemër gjeneralëve e ushtarëve osmanë. Letra që, gjithashtu, ishte greqisht (këtë herë afërmendsh, sepse marrësit e letrës ishin grekë), ra në dorë të Reshit Pashës. Ky e ftoi Dervish Hasanin në Janinë ku, në vend të nderimeve, beun shqiptar (që nuk e dinte se letra u kish rënë në dorë osmanëve) e priste vdekja. E varën në sheshin e pazarit, ku ishin ftuar edhe të gjithë krerët e tjerë në mënyrë që t’iu lexohej përmbajtja e letrës së Dervishit, në të cilën dilte qartë se ky i fundit bashkëpunonte me qafirët e Greqisë.[11] Ata bejlerë të Shqipërisë që, për t’i bërë qejfin Reshit Pashës, ndoqën pa bëzajtur, madje duke treguar shenja mirëkuptimi me këtë të fundit, shfaqjen e ekzekutimit të sivëllait të tyre në Janinë, as që e kanë çuar në mendje se shfaqja makabre më e madhe e Reshit Pashës do të bëhej pesë vjet më vonë, nja 250 km më në veri të Janinës, në Manastir.

Atje u shua për fare fara e bejlerëve të Shqipërisë së Jugut, dhe kjo ka qenë një ngjarje që ka përcaktuar shumë në historinë e mëpasshme; të Toskërisë po se po, por edhe të Shqipërisë. Jam i prirur të besoj se pa këtë masakër, historia e Shqipërisë do të kishte rrjedhur ndryshe më pas. Nuk di të them, nëse kjo do ndikonte për mirë apo për keq, por është e sigurtë që ndikimi do të ishte i konsiderueshëm. Do të ishte një deklaratë shumë guximtare po të thoje që 500 bejlerë më shumë apo më pak (në Shqipërinë e vitit 1830) ishin një gjë pa ndonjë rëndësi për rrjedhën e ngjarjeve të ardhshme. Për këtë arsye mendoj se gjeorgjiani Reshit Mehmet Pasha, ky ngrënës i kokave të bejlerëve të Shqipërisë, ka qenë një nga personalitetet e huaja që kanë lënë më shumë gjurmë në historinë e Shqipërisë.

Rreshtimi i shqiptarëve myslimanë në krah të grekëve, në atë masë që ndodhi, është bërë me siguri mes ndërdyshjesh e me motivime nga më të ndryshmet, ku për qejfmbetje banale, ku për një sentiment antiosman, ku për një keqkuptim, e ku me iluzionin se lufta e grekëve ishte edhe e tyrja. E në këtë mes, afërmendsh, ka pasur edhe zhgënjime. Në fillimet e revoluciont grek, në një betejë mes turqve e shqiptarëve myslimanë të zhvilluar në Artë, “kur [këtyre të fundit i]u sosën municionet, grekët u treguan të gatshëm t’i ndihmonin; shqiptarët e nisën njërin prej tyre, me emrin Tahir Abazi (Tair Abas)[12] që të merrte municionin e premtuar në Misolongj; Tahiri mori ç’kishte për të marrë, por në mendje i mbeti diçka tjetër. ‘Ore miq’, u tha të vetëve, ‘atje në Misolongj unë pashë veç flamuj me kryqin e krishterë…’; e kështu, me municionin që morën, zunë të luftonin kundër grekëve; me këtë rast i kthyen shpinën edhe Ali Pashait; u bënë me turqit.”[13] Dhe ky rol u shkonte ca më shumë. Sepse të shumtët e shqiptarëve luftonin në të njëjtin kamp. Ata, përveçse mobilizoheshin të parët prej turqve, ishin tashmë në një masë të madhe në Greqi, si pjesë e garnizoneve të dislokuara që kishin për detyrë të mbronin qytetet greke.

Nuk mbaron këtu. Prania shqiptare në kryengritjet greke ishte edhe në një formë tjetër, në atë të trupave të dërguara nga Muhamet Aliu i Egjiptit e të komanduara nga i biri, Ibrahim Pasha. Në fund, ishte edhe Ali Pashai i Janinës, i cili luajti një rol të rëndësishëm në atë ngjarje. Ai ishte i informuar mbi atë që po ndodhte; ose më mirë të themi, mbi atë që flitej se do ndodhte. Nga fundi i dhjetëvjeçarit të dytë të shekullit XIX, agjentët e heteristëve, të vetëquajtur apostuj, ishin shpërndarë nëpër Moré e nëpër vise të tjera të banuara nga grekë, dhe kishin filluar me përpjekjet për të mbjellë idenë e luftës për pavarësi. Ndoshta jo më kot, Ali Pashai, teksa u vardisej në një letër suliotëve, me të cilët ishte vrarë e prerë në të shkuarën, u thoshte, se “sikur të bëheshit me mua deri nga fundi e marsit [1821], ta dini se keni për të marrë pjesë në varrimin e Perandorisë Osmane”.[14] Sipas fjalëve që po ai kish hapur, me shumë gjasë për të tërhequr pas vetes në konfliktin që kishte nisur grekët e të krishterë të tjerë (me të cilët nuk është se kish shkuar keq; “gjatë sundimit të tij, ai ndërtoi shumë kisha, por xhami nuk ndërtoi as edhe një të vetme”[15]), “Porta e Lartë kish bërë një plan që të shfaroste të gjithë rajatë e Europës, dhe në vend të tyre të sillte myslimanë nga Azia”[16].

Dhe në fakt, konflikti i hapur që plasi në fillim të vitit 1820 midis Portës së Lartë dhe despotit tekanjoz të Janinës u erdhi si një dhuratë nga qielli grekëve që po mendonin të ngrinin krye. Por Aliu, afërmendsh, nuk është se e çoi punën te ndeshja e hapur për jetë a vdekje me osmanët me synimin për të ndihmuar grekët. Jo, ai bëri lojën e vet, i sigurtë se sulltani do t’ia pranonte tekat e vicklat, dhe në këmbim do të kërkonte që ai t’i jepte një dorë në shtypjen e kryengritjes së grekëve. Llogaritë e tij ishin të holla e të sakta. Sidoqë t’i vije rreth asaj situate, sulltan Mahmudi II nuk kish rrugë tjetër, veçse të kapërdinte mllefin ndaj Aliut e të mendonte për fatin e perandorisë. Por ai bëri të kundërtën. Ai ndoqi fiksimin e tij për të rrëzuar Aliun dhe nuk mendoi gjatë për punët e perandorisë.

Prania e kontributi i shqiptarëve në të dy frontet e kryengritjes greke bën që kjo e fundit të shihet edhe si një luftë civile shqiptare. Oliver Jens Schmitti, si për ta çlegjendarizuar disi kontributin e shqiptarëve gjatë revolucionit, mbron idenë se në ato konflikte “vendimtare nuk ishte përkatësia etnike, por feja”[17]. Nuk është se e ka gabim, ç’është e vërteta. Identiteti fetar ishte më i rëndësishmi gjatë sundimit osman. Është mbi bazën e kësaj logjike që “grekët, edhe myslimanët e Kretës i quanin turq, sidoqë ata ishin helenë në gjuhë e në racë”[18]. Mirëpo nga ana tjetër, ndonëse grekët e serbët e kishin më të zhvilluar se shqiptarët vetëdijën e tyre fetare, askush nuk ka ngurruar që kryengritjet antiosmane të tyre t’i ketë quajtur e t’i quajë “revolucioni grek” e “revolucioni serb”, e jo “revolucioni i ortodoksëve”. Në këtë kuptim është e mundur dhe e udhës të flitet për pjesëmarrje të shqiptarëve në atë ngjarje, e prandaj revolucioni grek ishte, mes të tjerash, edhe një luftë civile shqiptare; sidomos në rrethanat që shqiptarët, në ndryshim nga popujt e tjerë të rajonit, identitetin fetar e kishin më të dobët se sa atë etnik. E meqë jemi këtu, duhet thënë se ai revolucion ishte dhe një luftë civile greke. Por e bukura është se edhe brenda kësaj të fundit pati akoma edhe një luftë tjetër civile shqiptare, në të cilën Kollokotroni, Odise Andruço, Kundurioti, dy Andreat me mbiemrat Londo e Zaimi, etj, u ndeshën me njëri-tjetrin në një luftë të egër për pushtet.

Në fakt, mjafton të lexosh cilëndo prej të shumtave monografi mbi revolucionin grek, dhe do të kesh asosacionin se po lexon një histori të shqiptarëve. Mustafa pashë Bushati (i mbrami i Bushatllinjve që, sipas Leopold von Rankes, si turk që ishte, nuk ishte i palëçitur: ishte shumë i dhënë pas hartave e gjeografisë[19]], “gjatë kryengritjes së parë të Greqisë, marshoi kundër saj me shqiptarët e vet; Boçari që u përpoq ta vriste, ndërsa ai fushonte në luginën e Karpenicës, ngatërroi çadrën dhe, meqë kish hyrë në atë të kapidanit të Mirditës [që ishte atyre anëve në krah të turqëve, po ashtu], u vra aty nga ky i fundit”.[20] Këtij versioni, me pak ndryshime, i qëndron edhe Adolphus Slade,[21] por ka autorë të tjerë që këtë fabulën me sulmin brenda tendës e konsiderojnë një gjë të sajuar.[22] Sidoqoftë, askush nuk e mohon një ndeshje të Marko Boçarit me gegët e Mustafa Pashës, në të cilën Boçari mbetet i vrarë. Një ndeshje shqiptarësh në sfond grek. Dhe nuk ishte e vetmja. Nuk di se cilën të veçosh më parë. Vetëm Boçari ka disa të tilla. “Në maj e qershor [të vitit 1821], Boçari me suliotët e vet e mposhtën dy herë një bej shqiptar me emrin Tahir Papuli, dhe në rastin e dytë, në Kandja, e zunë rob”.[23] Në një betejë në Argolidë, në maj 1821, grekët u mposhtën. Thomas Gordoni, pasi thotë se u vranë shtatëqind grekë, dhe u rrëmbyen një mijë e pesëqind gra, shton se aty u vra dhe djali i Laskarina Bubulinës; “e vranë dy gegë”.[24]

Oliver J. Schmitti shkruan se “në shtator të vitit 1828, njëri nga prijësit më të famshëm shqiptarë të çetave, sulioti Kiço Xhavella, luftonte kundër Derven Agës osman të Kravarit, Ahmet Nepravishtës, mysliman shqiptar; kur Xhavella i kërkoi përfaqësuesit osman të dorëzohej, ky i shkroi kështu: ‘Nuk kam shumë për të të thënë, veç shko andej nga ke ardhur, more jetim… Kiço vëlla, e di që je shqiptar, sikurse dhe unë; se nga djallin ke mësuar kaq mirë greqisht, këtë nuk di të ta them’.”[25] Mirëpo, nuk kuptohet pse habitet që Kiçoja dinte greqisht. Atëmot, pothuaj të gjithë bejlerët e Toskërisë, me Ali Pashën në krye, flisnin greqisht, madje edhe shkruanin atë, e jo më Xhavellat, të cilët kishin kohë që jetonin mes grekëve.

Kur garnizoni osman që ishte në Akropol kapitulloi (21 qershor 1822), aty brenda kishin mbetur 1150 veta, dhe prej tyre vetëm 180 veta ishin në gjendje të mbanin a përdornin armë. Të tjerët thjesht merrnin frymë. Mezi mbaheshin më këmbë. Pranuan të dorëzoheshin. Marrëveshjen e kapitullimit e nënshkruan në prani të kryepeshkopit, në shtëpinë e tij, dhe ai i bëri përfaqësuesit e palës greke të betoheshin mbi Ungjill se do të respektonin të gjitha pikat e marrëveshjes.[26] Por me të dalë nga dera, veç tek kryepeshkopi e tek Ungjilli i tij nuk e patën mendjen. Ajo që ndodhi pas kapitullimit, në korrik, më datën 10, ishte e tillë që “një historian nuk do bënte keq t’u vinte syve një perde, edhe pse detyra e tij është të nxjerrë në shesh të vërtetën; rrugët e Athinës u mbushën me njolla gjaku; nga mëngjesi deri në mbrëmjen e asaj dite të gjatë vere, u dëgjuan rënkime e klithma të grave e fëmijëve që torturoheshin”.[27] Nuk ishte vetëm mizoria që bëri përshtypje. Ishte dhe pabesia. “Ploja e asaj dite në Athinë ishte veprimi më mizor dhe dhunimi më i urryer i besës që grekët kryen gjatë luftës së tyre për pavarësi; kjo plojë nuk u krye aty për aty, nën vrullin vrastar të një momenti, nuk u krye as në një situatë lufte, por 15 ditë të plota pas kapitullimit, gjë që tregon se gjithçka u bë në mënyrë gjakftohtë.”[28]

Në garnizonin osman që ishte vënë në mbrojtje të Akropolit ka pasur me siguri shqiptarë. Madje edhe grekë të myslimanizuar. Urdhrat e fundit, së bashku me furnizimet ushqimore e ushtarake, ky garnizon i mori nga komandanti ushtarak, Omer Vrioni, shqiptar njëzet e katër karatësh[29], emri i të cilit, në çdo rrëfim të Luftës për pavarësinë e Greqisë, shfaqet po aq shpesh sa edhe emrat e udhëheqësve të asaj Lufte. Duhet të jetë ndjerë me faj për masakrimin e të vetëve atë ditë qershori. Por faji më i madh rëndonte mbi ata të krahut tjetër, mes të cilëve kish gjithashtu edhe të gjakut të tij. Dhe më i zellshmi ndër ata që nuk dinin të ndaleshin para shtysave për hakmarrje ishte një katundar nga Atika, i cili për shkak të trimërisë së treguar, kishte marrë gradën e kapitenit. Quhej Lekë, në greqisht Lekkas, e ishte shqiptar. “Kishte mbetur një harbut shqiptar; nuk reshtte së cyturi athinjotët që t’i vrisnin robërit e dorëzuar në Akropol, sepse patriotët e vendosur kurrë nuk i lëshojnë armët”.[30]

*Marrë nga libri “Sandwich”, UET Press 2017

Bilbiografia

[1] George Finlay, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, MDCCCLXI, Londër, pp. 47.

[2] Hakan Erdem, në botimin “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, të bërë nga “University of Crete, Department of History and Archaeology”, Rethymno 2007, pp. 226.

[3] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 224.

[4] George Finlay, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCLXI, Londër, pp. 191-192. Rrëfimi i mësipërm është një përmbledhje e asaj që tregohet në librin e George Finlay-t.

[5] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood”, viti MDCCCXXXII, pp. 222, footnote.

[6] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 229.

[7] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 232.

[8] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 231.

[9] Ismail Beu është gjyshi i Ismail Qemalit. Fundi i gjyshit të babait të pavarësisë së Shqipërisë erdhi nëpërmjet një rrengu. Reshit Pasha e ftoi Ismail Beun në Janinë. Atij i kishin dhënë informacionin se Ismaili kish në plan për ta eliminuar vetë Reshitin. Dhe ky vetë veproi në mënyrë parandaluese. E priti fillimisht me të gjitha nderet, i la një konak të mirë për të pushuar një copë herë, pastaj e ftoi në konakun e tij, ku medemek do të bëhej edhe biseda mbi kërkesën e Ismalit për të marrë postin e guvernatorit të Vlorës. Dhe këtu, Ismaili, që nuk e kishte çuar në mendje se do t’i kishin organizuar një pusí, i zbriti kalit dhe hyri në pallat. Teksa ishte duke ngjitur shkallët, mbi të ra një breshëri plumbash. Vdiq në vend. Pas kësaj, për të dhënë një shenjë të vullnetit të mirë, Reshit Pasha emëroi në postin e mütesellimit (zv.guvernatorit) të Vlorës, Beqir beun, vëllanë e Ismailit. Vetë i nipi, i famshmi Ismail Qemali, e rrëfen në jetëshkrimin e tij këtë histori, fundin e së cilës e jep në stilin otoman, me prerje koke: “Si hyri në pallat, portat u mbyllën pas tij e pas njerëzve të shpurës dhe, bash kur po i zbriste kalit, ai dhe shoqëruesit e tij u qëlluan me armë. Kurse atij iu pre koka” (shih Kujtimet e Ismail Qemalit, faqja 30).

[10] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 235-236.

[11] Shih “Ottoman rule and the Balkans, 1760-1850, conflict, transformation, adaption”, University of Crete, Department of History and Archaeology, Rethymno 2007, pp. 225.

[12] Këtë emër, Tahir Abazi (Tahir Abbas) e përmend edhe Thomas Gordoni në librin e tij “History of the Greek revolution”, faqe 80, si “kreun e policisë së Janinës”, të zgjedhur në atë post në vitin 1820. Kuptohet, nga pashai i Janinës.

[13] David Urquhart, The spirit of the East, vëllimi I, botimet “Henry Colburn”, 1838, Londër, pp. 157.

[14] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, MDCCCXXXII, Edinburgh, pp. 88.

[15] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, MDCCCXXXII, Edinburgh, pp. 79/footnote.

[16] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, MDCCCXXXII, Edinburgh, pp. 89.

[17] Oliver Jens Schmitt, Shqiptarët, një histori midis Lindjes dhe Perëndimit, shqipëruar nga Ardian Klosi, botimet “K&B”, viti 2012, Tiranë, ff. 116.

[18] Henry Brailsford, Macedonia, its races and their future, botimet “Methuen & Co.”, Londër, pp. 222.

[19] Leopold von Ranke, The history of Servia and the Servian revolution, botimet “Henry G. Bohn”, viti 1853, Londër, pp. 335.

[20] Hyacinthe Hecquard, Historia e përshkrimi i Shqipërisë së epërme ose Gegërisë, botimet “Plejad”, viti 2008, Tiranë, ff. 395.

[21] Adolphus Slade, Records of travels in Turkey, Greece, etc, botimet “Saunders and Otley”, viti 1854, Londër. Në faqen 134, Slade shkruan: “Marko Boçari, tok me një bandë të vetën, e sulmoi atë në mesnatë, dhe për pak sa nuk e vrau; do t’i kish bërë një nder me këtë edhe sulltanit që nuk e donte të gjallë, por pashai, që u zgjua prej zhurmave, ia doli të hapte një të çarë në tendë me jataganin e vet, dhe u largua.”

[22] David Urquhart, The spirit of the East, vëllimi I, botimet “Henry Colburn”, Londër, 1838, pp. 74, shih footnote-ën.

[23] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCXXXII, pp. 259.

[24] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCXXXII, pp. 158.

[25] Oliver Jens Schmitt, Shqiptarët, një histori midis Lindjes dhe Perëndimit, shqipëruar nga Ardian Klosi, botimet “K&B”, Tiranë, ff. 116-117.

[26] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCXXXII, Londër, pp. 411.

[27] George Finlay, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCLXI, Londër, pp. 349.

[28] Thomas Gordon, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCXXXII, Londër, pp. 414.

[29] Vrionasit e kanë mbajtur veten si pasardhës të dinastisë perandorake bizantine të Paleologëve. Në fakt, të njëjtën tezë mbron edhe F. Pouqeville, por me këtë i ka ngritur kacabujtë Eqrem bej Vlorës, i cili në librin e vet me kujtime, ia quan këtë një pretendim të paprovuar, e – kush e di? – bash për këtë, ia ka cilësuar shënimet e kujtimet mbi Shqipërinë “sipërfaqësore”. Origjinën bizantine të Vrionasve e mbron edhe historiani Thomas Gordon, veçse duke ia ulur ca gradë sojin. Në librin e tij “History of the Greek revolution”, në faqen 80, në një footnote, ai thotë se “Omer Vrioni rridhte nga një familje fisnike bizantine”. Kjo nuk ishte pra ndonjë familje dinastike. Ishte një familje fisnike me llagapin “Bryenneias”, prej nga, nën efektin korruptues që koha ushtron mbi fjalët, kemi mbërritur tek forma e shqipëruar “Vrioni”.

[30] George Finlay, History of the Greek revolution, vëllimi I, botimet “William Blackwood and Sons”, viti MDCCCLXI, Londër, pp. 348.

43 Komente

  1. A
    Altin Pellumbi

    Fakte dhe paanesi! Keshtu duhet shkruar! Dhe jo e lagu apo se lagu! Flm per shkrimin! Na ke munguar qe kur more detyren e ambasadorit! Mos na harro!

    1. p
      pjeter

      Sakte!! Duhet thene,qe Nano zgjodhi kohen perfekt per te treguar se si duhet te shkruhet nje artikull,kui ia meshon idese te shkruash diçka historike. Pa frike mund ta quajm edhe nje leksion falas per ata lloj gazetaresh me opinione aventuriere, si Vehbiu me Bubulinen.

      1. W
        Wow

        Se kushë janë shumica dermuse e Muslimanët shqip foles, e shpjegonë më së miri ky komondanti Tahir Abazi, tek 12. Shumica e Muslimanve ku do në botë janë njerzë pa atdhe, pa bes, pa parime dhe moral. Dhe nukë ka si të ndodhë ndryshë as me Muslimanët shqip folës . Një her thonë se jemi Turq Musliman, një her tjetër për një pensjonë £300 evrosh thonë se jemi Grek Ortodoks , këta as vetë nukë e dinë se çfarë janë dhe çfarë donë, edhe pse jetonë në mes të Evropës, edhe urretjen dhe luftrat me Grekët dhe Serbet i kanë veç për fe dhe Jo për komb. Veç po siç thotë edhe letra më sipër Muslimanët, donë postë dhe lek kaqë ështe jeta dhe morali i tyrë prandaj kombi Shqiptar ështe sotë në kët gjendje.

        1. G
          Graqiret Sumqire

          Nje mut jane edhe greket qe u falen mbi ungjillin e priftit dhe pastaj masakruan gra e femine, apo te shpetoi ajo pjese?

          1. W
            Wovw

            Edhe koqe kandarit je , sigurishte ke dal nga sperma greke

            1. m
              meta

              ou ou ou, si shumë trup i ra, ti, në përshkrimin dhe përcaktimin se kush ishin shqipëtarët musliman të para 200 viteve. Ti vetëm shpreh revoltën kunder gjakut tëndë. Po mirë ata të asaj kohe, pra 200 vjetë përpara paskan gabuar po ti?,... sot kur ke të gjitha mundësit të mësosh për natyren e njeriut vazhdon "me të njejtin" avaz si ata. Ky postim jep ngjarjet siq kan rrjedhë në atë kohë, pa u futur tek ata aktorët e mëdhenje që përcaktuan fatin e kombit tonë. Ky shkrim nalt të shpjegon se si u mashtruan njerzit e një gjaku. Të rrëfen për një tragjedi të një populli. Ti shkarravit për problemet që ka pas populli yne para 200 vite , fatkeqsishtë kemi ende probleme të të njejtës natyrë - por në madhësi më të vogël, në vend se të mirresh me zgjidhjen e problemit që kemi dhe tani kur kemi dijeni se si zgjidhet ky lëmsh. Në luftën e fundit në Kosovë 99% e luftëtarëve ishin me "prejardhje" të ashtuquajtur shqipëtarë musliman (dorën n'¨zemër asnjërit nuk i ka shku mendja që vijnë nga familje muslimane ) cfarë do shkruajmë pas 100 vjetëve?. Sipas teje atëherë i bie se nuk u ndihmuan nga shqipëtarët me fe krishtere. Më duket marri të pohosh një gjë të tillë.

            2. s
              shtjefen palushi

              Zoteria eshte nje nga idiotet e zakonshem shqiptare. Nga foto don te na tregoje se me tirandet qe mbakne pantallonat, eshte perendimor. Ja arriti. Lepije njerin kryeminister, lepije tjetrin u be AMBASADOR ne Zvicer. Ne shtetin me kot ne bote. Pse me kot? ne kete shtet Meta ka depozituar ARIN e popullit shqiptar. Si mendoni? se ky MUT shteti do na e jape ARIN tone?KARIN.... ne kete shtet eshte strehuar dhe zevendes kryeministri yne i dashur, qe vodhi e ropi popullin tone, si mendoni do na e jape te shkoje ne gjyq? Roga minimale ne Zvicer eshte diku te 5 500 euro... po ky loqja ambasador sa merr? dhe kush e paguan? edhe ti o loqja i Meros e paguan... edhe jot teme, edhe yt ate, edhe vellai i yt, motra yte, fshati nga je i gjithe atedheu paguan nje debil me tirande qe i sherben PUSHTETIT...

            3. m
              maks

              Shembuj te veçante e pa lidhje me te pergjithshmen. Ngjarje te vecanta ka pasur me shumice gjate shekujve e viteve te stuhishme te revolucioneve. Shkurt meqe tema ishte Bubulina: Ajo lindi ne nje ishull grek ku te paret e saj nuk dihet se kur kishin shkuar, lindi nga prinder qe luftuan per Greqine, bashkshortet e saj po ashtu per Greqine u vrane, ajo vet e djemte e saj po per Greqine luftuan, tani ça leshin kerkoni qe ta nxirrni shqiptare?

              1. k
                kritiku

                fiks o maks..

                1. S
                  Shaqo

                  Babai ishte arvanitas. Nese arvanitasit jane greke, edhe Bubulina eshte greke.

                2. U
                  Undefined

                  Kokrra e caracit.....nuk po e nxjerr njeri shqiptare....por pretendohet we familja e saj ishte arvanitese pra me rrenje shqiptare...kaq...dhe ky eshte fakt.....te cilen greket apo ndonje si puna jote e mohojn....kaq veshtire per tu kuptuar....???...cmenduri...

                  1. G
                    Graqiret Sumqire

                    Maks trapi, sepse vete historianet kane shkruar mbi prejardhjen e saj me dokumenta, dhe ajo ka pasur prinder Arvanitas.

                  2. M
                    Maro

                    Ambasadori!!!!! Shoku Fates...o Shqiperi ku perfundove

                    1. E
                      Erdogan

                      Nuk you ben pershtypje o Mustafa Genitceri perse Evropa "E Krishtere" luftoi dhe lufton Kombin Greko-Ilyre duke mbeshteture Turqine? Si mund te Sakrifikojne "Evropianet" per Israelin Politizmoin (Culture "shqip") Greke te Kombit tone te perbashket duke e degeneruar me popullsi Islamike dhe nga Afrika? Si mundet qe kjo "Evrope" mbeshteti Kriminelin dhe Vrasesin e Epiroteve dhe Ilyreve Qemal Ataturk per Genocidin ne kryeqendren Tone te Jeorgios Kastriotis Kostantinopolis dhe gjithe zone e Lashte Greke te quajture Ionia nga vjen dhe Termi Ionios Pelagos (Deti Ion)! Kush eshte ai dobic i turqise qe e mohon Perandorin Megas Kostantinos qe nuk ishte Ilyre i lindur ne Nausa (sot Nishi i pushtuar nga Serbet)? Si mund ra considerosh veten "Skiptare" dhe te kesh per Vend Strategjike (Strategice Land) Turqine pushtuese te Kostantinopolis Polis kjo ne Nder (Honor angl) te Perandorit tone Megas Kostantinos? Si mund ta emertoni you kere qender te Perandorise tone nga mori edhe Flamurin (fllug angl) Greke te Romes Lindore Iskander-Beu Kostandinopoja pa kuptim? A nuk eshte kjo tradheti (traitor) e Identitetit Para Osmane nga Veziret,Pashallaret,Bejleret etj?

                      1. G
                        Graqiret Sumqire

                        Dole prape mo ErdoKar? Pa Shqipetaret, Europa nuk do te kishte shpetuar vitet e para te ndicimit, mos te flasim qe tani po e pjerdhin vete, nuk po lene me hale pa sjellur nga bota Islame. Pra, boll hengre mut me tonellate se jane shqipetaret problemi, kur problemi jane vete Europa me ato vendime te gabuara qe ka marre here pas here. Shko kruaj sumen sic e ke zakon.

                      2. E
                        Erdogan

                        Si mund ta considerosh veten per sembull (per esempio) Arnaut d.m.th Skiptare kur deri ne fund te sekullit (Sentury end) te 19-te nuk ka patur Istitucione "Skiptare" as Civile as Fetare? Xristo Frasheri ne nje Interviste kushte declarruar qe ne "Stamboll" d.m.th ne Kostantinopolin e Jeorgios Kastriotis Ne Kauret consideroheshim Greke. MNGlosa (gluhe camce) e popullsise (popola ital) se Epiroteve te Kastriotit ishte (este) Greke. Me pushtimin e Perandorise tone te Perandorit Ilyre Megas Kostantinos me qender Kostantinopolis u krijua (criate angl) dhe u bastardua (bastard). Ndryshimi i Topo-Onomave (Toponim "shqip") Greke te Borio Epirit nga Genitceret e turqizuar te vetequajturit Skiptare Eshte Evidente (Este Evidence).

                        1. j
                          janulla

                          Po ik o kelysh i Janulles do na tregosh historine ti , ik ngop barkun e thare me grosh kishe dhe leri skiptare ti pederast muti ....ik se e ka zene bixga Janullaton ...shko pastroe se la nam , qelbi dynjane ...yyyyt bythqir

                          1. Y
                            Ynanistan

                            O mongolopontiocobanocifutovurkaro “grek “” lexoje pak historianet “grek “”:::Modern Greece is by no means related either genetically or culturally to the ancient cosmos and the people who once occupied this land. The modern greeks are just an intermixture of balkan tribes (albanians/arvanites, slavs, wlachs) which in the process of time mingled with northern africans, armenians and other tribes of Anatolia, not to mention the francs and the venetians who were also dominantly present in this land.,,kupton anglisht apo te ta perkthel?:::::The confusing identity of being a hellene and a christian at the same time still haunts most of the people in this land. Most of the people in Greece have been made to believe that they are the pure descendants of Pericles, Socrates, Leonidas and Alexander the Great while they consider it quite natural to be christian orthodox as well. Two completely conflicting worlds co-exist abnormally in the socio-cultural background of modern greeks.;;;;;;kupton,,,If someone wonders why the rest European Union countries are so stiff against Greece, it is perhaps because they are ignorant of the real situation here. They lack the necessary knowledge to fully comprehend the socio-cultural roots of the modern greek state. Greece will never be a purely european country. It canʼt be. It doesnʼt want to be. , Hahahaha,,,Dimitris Epikouris,,,Greek Historian,,,,,,, kemi edhe Greqisht,, «Dillingham Commission Report» του 1919οι “”Έλληνες “””χαρακτηρίζονται ως «άνθρωποι αμόρφωτοι, χωρίς ευγενικούς τρόπους, με ονόματα και συνήθειες παράξενες και με μια γλώσσα ιδιόρρυθμη που ούτε καν ομοίαζε με την κλασσική ελληνική γλώσσα, ενώ το χρώμα του δέρματός τους ήτο μελαμψό, και, εν πάση περιπτώσει έδιναν την εντύπωση ότι επρόκειτο περί κατωτέρας ποιότητος ανθρώπων οι οποίοι δεν ηδύνοντο ποτέ να ανέλθουν ποτέ εις το επίπεδο των άλλων laon,,,kupton greqisht,,,,«Μια σταγόνα αμερικανού αίματος αξίζει περισσότερο από το αίμα των Ελλήνων όλου του κόσμου».,,,e pabesueshme,,me poshteruesja qe kam lexuar apo degjuar per nje komb,,,ok pidhimu Jorge karamali bejleris (erdogan)

                            1. S
                              Sovrani

                              O Erdokar... Pa n'a trego ti Greqinë e para 1821 !!! 1500 vjet Perandori Romake dhe Bizantine dhe 400 vjet Prandori Osmane !!! (Gjithë Perandoria Osmane shkruante Greqisht, por s'do të thotë se ishte Greqi). Është njëlloj të thonë anglezët pas nja 200 vjetësh se ka qenë Angli nga faktet se më së shumti do të jenë të shkruarat anglisht). Mos harro se në vend të anglishtes do të ishte përsëri edhe sot greqishtja po të mos humbiste më një votë atëherë kur u vendos... Madje dhe të gjithë sulltanët pa përjashtim sekrarin e përgjithshëm e kanë pas gjithmonë grek, më fe kristiane pasi kooreapodencat mbaheshin edhe në Greqisht përvecse gjuhëve të tjera... Përveçse sforcos mëe shqipen. Lere përdorimin e latinishtes pasi tregon cinizmin, cektësinë dhe injorancën për historinë si dhe leximin ose mësimin e saj. Ajo që ti di the thua është diagnozë e lobotomisë... dhe trushplarje nga propaganda. Padyshim se perandoritë ka shkuar e ardhur. Por është është fakt se dhe popullsisë lokale kanë jetuar nëpër këto troje madje kanë levizur edhe lirshëm nëpër territore. Kjo nuk do të thotë se: "lagjia në Toronto që banohet nga grekë është Greqi" apo China town në USA është China". Vazhdo me shpëlarjen e trurin që të është bërë të shplaftë mortja.

                              1. M
                                Mbresa

                                KUNDËR MALLKIMIT TË GJUHËS SHQIPE Si shqiptarë që jemi Shqip ne duhet të mësojmë Dhe Zotin, të drejtë kemi, Ne gjuhën shqipe ta lëvdojmë. Epo ju gjuhën tonë Doni ta humbisni fare Dhe me mallkim e me nëmë Shprehni ta shpini në varre. S’më vjen rëndë nga priftërinjtë Që s’ dinë ç’ bëjnë e ç’punojnë, I urdhërojnë të zinjtë Që gjuhën shqipe ta mallkojnë. Po krye-priftërinjtë e tyre Nëkëmbës t’ orthodoksisë Shumë punë prej mynxyre Bëjnë kundër Shqipërisë! Të mallkojnë njerëzinë Të nëmosin gjuhën tonë, Të përçajnë Shqipërinë, Zoti mos e pastë thënë! Thonë s’ ditka Krishti shqip Dhe shqip-fjalë s’ pret prej nesh, Vetëm në gjuhën greqisht Të dëgjon e të mban vesh! Këto e shumë të tjera, Që dëgjon në kishë brenda Dhe na mallkojnë për hera Gjuhën tonë që s’ ua k’ ënda. S’ kanë frikë as turpërohen Që përçmojnë Perendinë, Po mburren edhe lëvdohen Sepse shërbejnë Grejqinë! Gjuhën e kemi tonë Të vjetër dhe të vyer, Nga Perendia ish thënë Që ta ruajmë të çkëlqyer. - Poezi nga Petro Nini Luarasi

                              2. e
                                erresira osmane

                                Thjesht,nuk me pelqen Nano,si karakter,por,qe jane shumice ne anet,tona,japin bythen per interesa,por me duhet ta pranoj,qe si ralle kush,ulet dhe cfleton histori,nga autore perendimore.Kur profesioni,me i diskredituar dhe me i neveritshem,i ketij vendi eshte ai i historianit, qe kulmojne me ate te pseudo historianeve te llojit Xhufi,antar i akademise shqiptare,qe hyjnizon pushtimin bastardues osman,duke cilesuar heroin tone kombetar Gjergj Kastriotin tradhetar.

                                1. A
                                  Arbeni

                                  Ja ke futur kot.P Xhufi është historian shumë i mirë dhe patriot i shquar.

                                  1. S
                                    Sovrani

                                    Kur i ka thënë Xhufi këto?? Xhufi është i lexuar madje shumë. Kopetent nuk shfaq për çdo gjë, por për disa epoka ose periudha. Fakti që po e sulmon me "fake news" tregon se egzakt të intereson kjo gjë... Nuk e kam dëgjuar Xhufin asnjëherë të thotë them unë. Por ky autor, ao ai liber thotë këtë etj etj...

                                  2. T
                                    Taulant

                                    Se c'u tha e se c'u be,une nuk mora gje vesh( shiko filmin Kapedani,xha Bequa ,min 45) Mesova vetem dy gjera per autorin:1- qe di anglisht 2-qe eshte ambasador.. Per Bubulinen,ndjese paste,heren tjeter mbase do mesojme ndonje llaf

                                    1. T
                                      Taulant

                                      Nuk ka pasur lufte clirimtare Greke sepse greket dhe kisha greke ishin aleatet kryesor te Sulltanit. Lufta ne greqi ishte nje lufte civile Shqiptare midis (myslymaneve e katolikeve) ndaj ortodokseve Shqiptar. Ruset-Anglezet-Francezet per te shkaterruar perandorin Osmane krijuan nje shtetar fetar ne Ballkanin Jugor i cili perbehej prej popullsive Sllave,Vllehe,Shqiptare,Turke e ndonje grek. Ketij shteti ju ngjit edhe historia e lashte greke dhe u krijua edhe nje gjuhe e re greke prej studjuesve evropjan. Shteti i sotem grek eshte produkt i kesaj politike evropjane.

                                      1. C
                                        Cudia

                                        Edhe sot shqiptarët përdoren si vrasës me pagesë me resume më të kualifikuar. Është në DNA si metodë për të mbijetuar. Shqiptari vrau një osman dikur për para dhe greku e shpall hero dhe ne I themi heroi juaj është shqiptar. Në këtë pikë të gjithë kemi të drejtë.

                                        1. a
                                          accidentally_genius

                                          doli ky haleja,,, i tha edkurv ramovic ,, ske shkru mo kete kohe ,, te bera ambasador ,,,dhe menjeher ky piss.. ky gojemut ,,, sla qenef pa lepire...phu hale e shpifur ,, ma neverit edhe qe me del ne keto porthalet ,,fare e shumtuar ,, u shofte fara jote njeher e pergjithmone ,, na keni ngel si shushunjat neper kembe ,, duke thithur gjak,, mos u ngopshi kurre e mos ja pafshi hajrin

                                          1. S
                                            Surrogatokracia e Rilindjes

                                            Ja dhe Mu...Nano (Ambasadori i Rilindjes ne Zvicer) qe nga demokrat u be analist pastaj socialist e tashme tenton te beje historianin ne sherbim te atij qe e dergoi Ambasador.

                                            1. A
                                              Arbeni

                                              Muç Nanua ka sjellë dokumente nga studiues europian për të vërtetat në lidhje me historinë e Revolucionit grek.Kjo tregon se ai ka shfletuar dokumente nga arkivat perëndimore e kryesisht ato angleze.Dikujt nga ata që lëpijnë koqet e sali malokut atij që USA i ka vënë vulën e zezë në ballë nuk i pëlqejnë këto të vërteta.Po kujt i plasi për ta e për MALOKUN.

                                              1. B
                                                BUBULINA

                                                Shqip folesit, gjate gjithe periullave te veta historike, jane investuar per "Open ballkan''. Ambasador ka qene posti me i lakmuar. haha Historia perserit veteveten, ose termi histori, DUHET NDALUAR ME LIGJ. HAHA

                                                1. L
                                                  Leko Nano

                                                  . U ZGJU NUT NANO SKRAPIDARI. SHKRUN KOT SHTRA PATRA HISTORI TSHKEPUTME ANEJ KNEJ. VEC NE ZBATU URDHNAT E RAMOVIÇIT . A YHU SKA PUN ME U MOR

                                                  1. k
                                                    koli

                                                    Ev shikoni ?! Nano lehu 20 vjete pro Nanos dhe u be ambasador...lehni dhe ju...

                                                    1. T
                                                      Tifozi KZ

                                                      Problemi me madhor qe kane shqiptaret sot eshte identiteti i tyre fetar. Deri dje nuk e dinin qe kishte FE. Tani behen ose hiqen si fetare te thekur - behen me ARABE se vete ARABET. Edhe Turqit nuk jane aq te thekur. Feja eshte nje sentiment personal duke perfshire edhe faljen. Nuk ka asnje arsye te dalesh ne shesh dhe te falesh qe te te shoh publike qe ti i perket islamizmit. Mbreteria ndaloi me kushtetute: 1) faljen e burrave duke ngritur sumatricen 2) kendimin e Kuranit jashte xhamise 3) mbulimin e grave me perce. Nuk ka psa burri te ngreje sumatricen perpjete, sepse ashtu dashka ALLAHU "te adhurohet". Per shqiptaret ka vetem ZOT.

                                                      1. R
                                                        Real

                                                        Ky skraparlliu eshte shume i ditur. Vecanerisht qysh se ripjellja e vuri ambasador. Eshte ky qe ne studimet e tija merr per baze deshmite e historianit Oliver Shmid qe thote se Skenderbeu nuk eshte shqiptar. Pastaj hajde dhe besoi ketij mashtruesi.

                                                        1. J
                                                          Josif Frrok Karamahmuti.

                                                          Une nuk e di se kush jemi, nga kemi ardhur, ky shkojme, por nje gje nuk kuptoj: Perandoria turke qe e njejte per gjithe Europen ne pergjithesi dhe Ballkanin ne veçanti. Nuk po flas per vendet arabe dhe Lindjen e Mesme. Por e kam gozhde ne tru faktin qe, pse ne Shqiperi, ku para vitit 1300 kishte vetem 2 besime fetare, Orthodoks dhe Katolik, pse mbas ketij viti, pra 1301 e mbrapa, ne Shqiperi, si ne asnje vend tjeter ballkanik u nderruan besimet dhe u bene myslimane te thekur, shoqeruar kjo edhe me vendosje emrash deri ne ekstrem te kesaj feje, kete nuk kuptoj.

                                                          1. a
                                                            astrit

                                                            Duke mos qene historian Nano na tregon "dokra t'hinit" thosht Fishta. Amalgam te citimeve te ndryeshme per qefin e tij e per tekat e tij.

                                                            1. p
                                                              pjeter

                                                              Oh bravoo,po mire, po qe ai i referohet burimeve historike dhe te tregon edhe si duhet ti shofesh po u bere kurreshtar te dish,, si tia bejme???!!!,apo per ti futur nje te lexume artikullit ne fjale,eshte pak si shume per zotrote e me mire ja fusim si kau peles!!

                                                            2. K
                                                              Kombit shqiptar duhet te pastrohet shpirterisht

                                                              KADARE

                                                              1. s
                                                                shen kozma

                                                                o Mustafa ,,o myslyman ,,po pse nuk bashkohen kishat e orthodhkseve ,,,kaurve ,,,me xhamit dhe teqet tuaja ,,,ku thua qe kan qen bashk ke histori ,,,,athere vini dhe ju kryqin ,,,stavrosin ,,,siper xhamise dhe teqes ,,,dhe kur te vdisni vini dhe kryq siper varrit ,,si orthodhokset ,,,,se jemi njesoj ,,,flasim nje gjuhe ,,,,,apo jo muco ,,,

                                                                1. P
                                                                  Poseidon

                                                                  O MUSHKE ,PROBLEMI NUK FILLON TEK REVOLUCIONI,ESHTE ME PERPARA SE TE VININ TURQIT NE BALLKAN EKZISTONIN VETE SHQIPETARET NE SHUMICE DHE FENE ORTODOKSE E SOLLEN SHQIPETARET QE NE PERSNDORINE BIZANTINE.....PO TI SKE SI TA DISH SE JE NJE KOQE..........QE KA TE ARDHUR NE GREQI KJO DIHET DHE KRYESISHT QE E PRIFTERINJ NGA ARMENIA EGJYPTI E TE TJERA AFRIKANE POR BAZA ISHTE SHQIPETARE QE NJE PJESE TURQIA ME FORCE,PARA,E PRIVILEGJE I BERI MYSLIMANE ......DHE LUFTA ME BAZA FETARE VAZHDON EDHE SOT E DO VAZHDOJE PAMBARIM......

                                                                  1. N
                                                                    Noci

                                                                    Askush nuk e di historinë e vertete te Greqisë,ku vete ky emër permendet ne kohet e vona.Historine e ketij shteti e bene ata qe e krijuan,anglezet dhe francezët dhe pasi e krijuan e armatosen dhe e ndersyen kunder Turqisë qe po vdiste.Shkuan deri afer Ankarasë,por aty arriti Ataturku te nbledhe nje fare ushtrije qe per pak kohe i tregoi grekeve se ne edhe me hunj ju mundim,por gabuan qe nuk moren ishujt afer kufirit.Sot po te besh ADN e grekeve nuk dihet a dalin ndonje turme helenesh se ata vete ne historinë e tyre thone se pas pushtimit romak helenet iken.Kane krijuar nje shtet qe me anen te kishes dhe forcues u thane jeni grek dhe i mekuan me urrejtje kunder vendeve te tyre gjoja islamike dhe katolike.Edhe sot te njejten gje bejne me emigrantet ,e deklaroi vete Bakojanis ish ministre qe desh mori detin.Kurre nuk behen miq me askend,se me ne jo e jo

                                                                    1. E
                                                                      Erdogan

                                                                      Pyetja eshte (este). Kur do i ndryshoni Emertimet e Topo-Onomave (toponim greq) te Vorio Epirit you bij te Vezireve,Pashallareve,Bejlereve etj sic kane qene para Osmaneve? Perse o te mallkuar I thoni Shenvasi latinisht nga Saint dhe jo Agios Vasilis ne Bregdet? A nuk eshte kjo Ignorance dhe Tradheti (traitor angl) kunder kesaj popullsie? Kujt kujtoni you se do "I Mashtroni" per tu mbushur Mendjen (Mind angl) se jini popola (popull i lashte "shqip")? Perse o te mallkuar nuk i thoni Agios Saranda? Karavo-Stasit (Karavasta) Greqisht nga te paret tane qe do te thote Station Varkash you bijte e Vezireve,Pashallareve,Bejlereve etj i ndryshuat ne Karavasta? Kur do Reagojne dhe Protestojne (Reaction and Protest) per te respektuar (respects angl) Historine dhe Identitetin para Osmane ky pooull i nenshtruar dhe i mashtruar ne Emer te nje Nacionalizmi (Nation angl) fallco (fals angl)? Kujtoni you se Historia dhe Politizmoi (Culture "shqip") Greke i Evropit do luftohet nga barbaret dhe turkoalllvanosat "e lashte"? Shikoni se si i Kata-ndisen (Term ky Greke qe ka te bej me veshjen) Sllavet e Jugosllavise Colonizatoret dhe Percaresit e popujve megjithese jane pushtues te Kombit Greke te Perandorit Ilyre Megas Kostantinos me qender Kostantinopolis. Kur do kur do kuptojne (Quando Kapito) Genitcarot e turqizuar qe Fuqite e Medha i perdorin per te luftuar Politizmoin (Culture "shqip") e tyre? Perse (perke ital) nuk mund te quhesh Epirote ne Vorio Epirin e Pirros dhe Kastriotit nga bijte e Vezireve?

                                                                      1. o
                                                                        orthodhokset e apollonise

                                                                        shqiptaret kan qen myslyman qe para turkut ,,,

                                                                        Lini një Përgjigje