Bombardimet mizore të një materniteti dhe një teatri që strehonte civilë në Mariupol kanë shtyrë Shtetet e Bashkuara të Amerikës (SHBA) të pretendojnë zyrtarisht se Rusia ka kryer krime lufte.

Tani shtrohet pyetja se si të provohet kjo në gjykatë dhe si të kërkohet llogaria e Moskës për pushtimin brutal të Ukrainës.

Vladimir Putin nuk do të jetë së shpejti në bankën e të akuzuarve në Hagë, por tani është koha që prokurorët të përgatisin çështjen e tyre duke mbledhur prova dhe duke intervistuar dëshmitarët.

Një aktakuzë kundër liderit rus do të forconte ndjenjën e ukrainasve për të qenë në anën e duhur të historisë dhe ndoshta do të ndihmonte për të bindur ushtarët rusë se nuk janë.

Mund të inkurajojë gjithashtu dezertimet e të moshuarve.

Gjykata Ndërkombëtare Penale me të drejtë ka nisur tashmë një hetim.

Por tani po bëhen përpjekje për të krijuar një gjykatë speciale për të hetuar nëse Rusia ka kryer krimin e veçantë të luftës të agresionit.

Kjo është një ide me meritë.

Ndryshe nga krimet e përgjithshme të luftës – të cilat përfshijnë përdorimin e armëve biologjike ose kimike – gjenocidin dhe krimet kundër njerëzimit, GJNP mund të hetojë krimin e agresionit vetëm nga vendet që janë shtete anëtare.

Rusia u largua nga GJNP në vitin 2016.

Një mënyrë për ta shmangur këtë do të ishte që Këshilli i Sigurimit i OKB-së t’ia referonte çështjen GJNP-së, por vetoja e Rusisë e bën këtë të pakonceptueshme.

Një argument i fortë për një gjykatë që fokusohet në krimin e agresionit – i quajtur “e keqja e akumuluar e të gjithë” krimeve të luftës – është se Ukraina po e bën thirrje për të.

Krimi njihet si në kodin penal të Ukrainës ashtu edhe në atë të Rusisë.

Ishte një jurist sovjetik që ndihmoi në futjen e konceptit në të drejtën ndërkombëtare në vitin 1945, dhe ai ka mbetur në librat e statutit të Rusisë.

Krimi i agresionit është i diskutueshëm për shkak të dimensioneve të tij politike.

Nuk është ndjekur penalisht me sukses ndërkombëtarisht që nga gjykatat e Nurembergut dhe Tokios të viteve 1940.

Por atraksioni i tij është se i lejon prokurorët të synojnë Putin-in dhe rrethin e tij të brendshëm më lehtë se sa është e mundur me krimet e tjera të luftës.

Është një krim “udhëheqjeje” që mund t’u ngjitet atyre që hartojnë strategji, jo vetëm që e zbatojnë atë. Mund të jetë gjithashtu më i shpejtë për të paditur, pa iu drejtuar hetimeve në terren.

Kjo nuk do të thotë se puna e rëndësishme e GJNP-së në asnjë mënyrë duhet të komprometohet apo devijohet.

Të dyja gjykatat mund të punojnë në mënyrë plotësuese, së bashku me Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë, gjykatën civile të OKB-së që tashmë po shqyrton një padi të ngritur nga Ukraina kundër Rusisë.

Ekziston shqetësimi se një aktakuzë mund ta kthejë Putin-in në një qoshe, duke luajtur me pretendimet e Moskës se një perëndim “rusofobik” synon ta poshtërojë atë.

Por kërcënimi i një tribunali mund të forcojë dorën negociuese të Kievit dhe ndoshta të pengojë mizoritë e mëtejshme.

Lufta e Rusisë ka shkaktuar skena të paimagjinueshme një muaj më parë. Nën administratën Trump, zyrtarët e ICC-së që hetonin pushtimin aleat të Afganistanit ishin në shënjestër të ndalimeve të udhëtimit.

Megjithatë, Lindsey Graham, senatori republikan dhe aleati i Trump, këtë muaj miratoi thirrjet që ICC të hetojë Rusinë.

Putin ka treguar përbuzje për shtetin e së drejtës.

Ekziston një rast i fortë që ai ka injoruar rregullat e luftës.

Megjithatë, në përpjekjen për të çmontuar rendin e pas vitit 1945, ai mund të ketë shërbyer thjesht për ta përforcuar atë.

Marrë nga Financial Times