Republika Islamike e Iranit po kalon një nga krizat më të thella të brendshme politike dhe strukturore, ku fraksionet radikale dhe fundamentaliste po akuzojnë hapur udhëheqjen e dukshme të vendit për tradhti dhe organizim të një “grushti shteti të butë”. Tensionet e akumuluara prej muajsh shpërthyen publikisht gjatë ceremonive mortore për ish-Udhëheqësin Suprem, Ali Khamenei—i cili u vra në fund të shkurtit në sulmet ajrore izraelite të koordinuara me SHBA-në—duke vënë në pikëpyetje qëndrueshmërinë e armëpushimit të brishtë të arritur me administratën Trump.
Tërbimi në funeral, sulmohen Araghchi dhe Pezeshkian
Funerali madhështor njëjavor për ish-udhëheqësin suprem u shndërrua në një arenë përplasjesh politike. Presidenti iranian Masoud Pezeshkian u prit me thirrjet agresive “vdekje kompromisit” nga turma e veshur me të zeza.
Gjendja u përshkallëzua akoma më shumë për diplomatin më të lartë të vendit, Abbas Araghchi, i cili udhëhoqi bisedimet sekrete me Uashingtonin për heqjen e disa sanksioneve.
Abbas Araghchi, diplomati më i lartë i Iranit i cili negocioi një armëpushim me administratën Trump, u detyrua të largohej nga funerali pasi një turmë e qëlloi me gurë mes thirrjeve vdekjeprurëse që e akuzonin atë si një ‘tradhtar të shitur’.
Kërcënimet ndaj linjës pragmatiste morën përmasa edhe më alarmante kur këngëtari fetar i lidhur me aparatin e sigurisë, Mohammad Ali Bakhshi, paralajmëroi hapur presidentin Pezeshkian: “Z. President, nëse kushtet e udhëheqësit nuk përmbushen, atëherë do të jemi ne, tehu dhe fyti juaj. Do t’ju sjellim ferrin.”
Teoria e “grushtit të shtetit” dhe zhdukja e Mojtaba Khameneit
Në qendër të këtij konflikti qëndron vakumi i pushtetit dhe fshehja nga publiku e Udhëheqësit të ri Suprem, Mojtaba Khamenei (djalit të liderit të ndjerë). Mosshfaqja e tij ka ushqyer teoritë e radikalëve se figura si Presidenti Pezeshkian, Ministri i Jashtëm Araghchi dhe Kryetari i Parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf, po marrin kontrollin e shtetit duke anashkaluar vijat e kuqe ideologjike.
Ekspertët e marrëdhënieve ndërkombëtare, si Arash Azizi, shpjegojnë se:
“Mungesa e vazhdueshme e Mojtabas do të thotë se ata nuk kanë qasje tek ai dhe gjithashtu se Ghalibaf dhe aleatët e tij janë në fakt në krye të vendit ultra-të linjës së ashpër i kanë akuzuar kështu Ghalibaf dhe Pezeshkian për komplotimin e një ‘grushti shteti’.”
Ligjvënësit e grupimit radikal “Jebhe-ye Paydari” (Fronti i Qëndrueshmërisë), të vetëshpallur si “Super Revolucionarë”, akuzojnë Këshillin Suprem të Sigurisë Kombëtare për zbehjen e qëllimtë të rolit të parlamentit dhe të teokracisë. Ligjvënësi radikal Mahmoud Nabavian shkroi në rrjetet sociale: “Në këto momente lamtumire për Imamin martir, ne ngremë flamurin e hakmarrjes për gjakun e tij dhe qëndrojmë të vendosur kundër grushtit të shtetit.”
Margjinalizimi i radikalëve dhe luhatja e armëpushimit
Pasi u përpoq të sabotonte marrëveshjen me SHBA-në duke publikuar tekstin e saj në media, ligjvënësi radikal Nabavian u shkarkua së fundmi nga Komisioni i Sigurisë Kombëtare, një lëvizje që tregon përpjekjen e Ghalibaf-it për të spastruar elementët destruktivë brenda regjimit.
Megjithatë, situata mbetet tejet e paqëndrueshme. Armëpushimi me SHBA-në pësoi një goditje të rëndë pasi Garda Revolucionare (IRGC) nisi sulme ndaj anijeve në Ngushticën e Hormuzit, duke provokuar kundërpërgjigje ushtarake nga Uashingtoni. Kjo ka inkurajuar figurat ultra-radikale, si ish-ministri i jashtëm Manouchehr Mottaki, i cili bëri thirrje publike për sulme ndaj kampeve të SHBA-së: “Do të ishte e mjaftueshme nëse do të merrnim 100 ushtarë [amerikanë] dhe do t’i sillnim përsëri në Iran.”
Ndonëse Presidenti Donald Trump e ka përshkruar vazhdimisht Iranin si një vend “të përçarë seriozisht”, vëzhguesit ndërkombëtarë theksojnë se thelbi i regjimit mbetet i bashkuar rreth mbijetesës ekonomike dhe lehtësimit të sanksioneve, por presioni në rritje i linjës së ashpër rrezikon ta tërheqë sërish Lindjen e Mesme drejt një lufte të hapur. /CNN
Lini një Përgjigje