Te fundit
INTERVISTA/ Biseda ekskluzive me Armando Brasinin, arkitektin e Tiranës së Re të zgjedhur nga Ahmet Zogu
17 Shtator 2024, 16:55Kulturë
Alessandro Conte
Romë, 21 maj.
Armando Brasinit – arkitektit princëror, që zotëron më së shumti sensin e romanizmit dhe dhe se Duçe denjoi një përkufizim lapidar, për t’ia treguar Fatit të Italisë perandorake si interpretuesin e përsosur, ndër bashkëkohësit kryesorë të fuqisë rilindëse trashgimtare në artin arkitekturor – Presidenti i ri i Republikës së Shqipërisë, Gjeneral Zogu, i besoi detyrën për t’i dhënë një gjurmë të shkëlqyer qytetërimi italian kryeqytetit të ri të shtetit të tij.
Tirana e ardhshme, ashtu siç duket në vizionin e konceptuar nga Brasini, do të jetë e denjë për shprehjen më të madhe artistike të Italisë së re, të Italisë së Musolinit.
Artisti i shquar na priti, me dashamirësi të hapur dhe gazmore, në studion e tij në “Via dei Prefetti”, ku shkëlqejnë dritat e artit me vlera të pallogaritshme. Dhe duke na treguar planin dhe vizatimet madhështore të veprës madhështore romake që do të nisë pas pak ditësh në kryeqytetin shqiptar, ai na tha :
— Kam ndjesinë se i kam dhënë projektit tim një prekje italiane, duke marrë frymëzim nga stili thjesht fashist, domethënë kthjelltësia dhe madhështia të kombinuara, pa pretendime arkitekturore.
— Do të dëshironit të na shpjegoni, profesor, në detaje projektin tuaj, për të cilin tashmë kemi një vizion të shkëlqyer ?
— Shikoni. Ndërtesat kryesore përbëhen nga dy portikë pallatesh, të cilat formojnë hyrjen kryesore të Sheshit të Qeverisë në Tiranë. Këto dy ndërtesa janë më në harmoni me Tiranën e vjetër; dhe, megjithëse janë thjesht italiane, ato harmonizohen me xhamitë e afërta. Kështu integrohet pak orientalizëm.
Pjesa e brendshme e sheshit përbëhet nga ndërtesa, ndër të cilat më luksozet janë ato të destinuara për Senatin dhe Parlamentin, ndërtesa të lidhura me një hark triumfal që të çonjnë në rrugën e madhe që të çon në Pallatin Presidencial.
— Ndërtesa dominuese, edhe për anën piktoreske, siç duket në vizatim.
— Pallati Presidencial, në fakt, vazhdon Brasini – qëndron mbi një kodër dhe përbëhet nga një portik madhështor me kolona dorike 15 metra të larta. Në portikun e përmendur, një lozhë e vogël e përbërë nga harqe të vogla plotëson çatinë dhe kurorën. Pranë portikut dy ndërtesa masive e lidhin atë; këto ndërtesa janë zbukuruar me dy fitore që simbolizojnë horizontet e reja shqiptare të parë nga Ahmet Zogu. Mes dy godinave dhe sheshit ndodhet rruga që lidh Pallatin Presidencial me vetë sheshin; dhe ajo rrugë do të jetë afërsisht një kilometër e gjysmë e gjatë dhe do të jetë e rrethuar nga kopshte dhe kazerma me palestra për arsimin ushtarak. Prandaj do të jetë një kompleks me të vërtetë madhështor ! Sheshi – siç e thashë tashmë – do të ketë formën e një guacke dhe do të rrethohet me harqe të thjeshta, në stilin e një ujësjellësi romak, me hapje më të mëdha në hyrje të rrugëve.
— Cilat janë ndërtesat e tjera të shquara nga pikëpamja arkitekturore dhe dekorative ? – e pyetëm ne.
— Ndërtesat ministrore — u përgjigj bashkëbiseduesi ynë i shquar. — Ato kanë të njëjtën arkitekturë : një derë monumentale, e cila nga një distancë do të japë vizionin e shumë tempujve të bashkuar, duke i dhënë vetë ndërtesave dinjitet të madh dhe duke paraqitur një formë ventilatori, që do të ketë një gjerësi prej 300 metrash dhe një thellësi afërsisht 170 metra.
— Ne nuk mund të mos shprehim admirimin tonë për konceptimin dhe stilin tuaj arkitekturor mbi të cilin bazohet puna e madhe që ju është besuar.
Shtojmë se konceptimi dhe stili, duke kujtuar traditat romake, nuk preken nga asnjë plagjiaturë, janë me origjinalitet të padiskutueshëm dhe – siç deklaroi vetë arkitekti Brasini – janë për shkak të frymëzimit që artisti i madh romak tërheq vazhdimisht, me admirim të përkushtuar, nga interpretimi i artit të tij në këtë romanizëm fashist të ripërtërirë.
— Me besimin më të zjarrtë, të pandryshueshëm, gjithmonë me urdhrat e Duçes së dashur ! – përfundoi plot entuziazëm arkitekti Brasini. https://www.darsiani.com/
10 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ah more arkitekt, ta dish ti cfare ka bere tani Veliaj me ato hapsira qe ti i projektove me se miri? I ka kthyer ne grattaciela dhe sky scrapers qe i kane leruar nenen Tiranes. Por ka mbush xhepat e vet, Rames, oligarkeve, dhe ka siguruar pushtet per dekada.
Hapësirat ku projektoi Brasini, pas 80 vjetëve Saliqen Krimineli i mbushi me kioska llamarine ku shërbehej raki (me nitrat e hekur të skuqur) dhe qofte nga mish qeni, e ku shurrohej po aty. "Demokrati i flaktë" sekretar byroje i PPSH të spitaleve, kësisoj po "shembte komunizmin" dhe po ndërtonte "sistemin demokratik"...
Kioskat ishin provizore, te ushqenin barkun tend qe te kishe c’te dhisje ne ato kohe te veshtira. Por grattacieleve te liderit tend s’ke c’u ben mor morr i kuq
"Gjeneral Ahmet Zogu" me tre klase fillore te mbaruara ne nje nga mejtepet e Stambollit?! Si nuk iu shqiten nga mendja e zemra DIKTATORET o te mjeret gazetare shqiptare te "Universitetit "Kristal", qe keni ngelut ne Albanistan!?
Bir shkau koke o mish qeni…Martin he ta dhivsha “rodin”….
Pse shkruan, Tiranes se re, qe tna shkoje mendja te lagj'ja? Kryeqytetin e ri.
Eeh kuku per ne nuk e patme fat me fitu. Fashizmi se nuk do te kishim pas nevoj me u kacavjerr neper Anije me shku n Itali me oastru WC et e tyre.
nuk ishte asgje falas. nafta shqiptare rrithte lume per te ushqyer makinerine fashiste ne abisini dhe greqi.
Sa persqarim, ndertimet qe u bene nga Italia,qe sot quhet "BULEVARDI DESHMORET E KOMBIT".dmth nga sheshi "SKENDERBEUT" deri tek godina e universitetit po te hikohej nga lart ,te gjitha godinat qe nga ajo e sot nuk ekziston (ish komiteti ekzekutiv ekuivalent me Bashkine e sotme), ishte simboli i fashizmit italian,ku dhe stadiumi ishte pjesa prerese e sopates.Po keshtu me ndertimet italiane ne Laprake me ndertesat qe u ngriten nga lart lexohej fjala (DUX) dmth Duce.
Ahhhhhhhhh sikur te vazhdonin keto lloj ndertimesh qe te kenaqin shpirtin. Tani Tirana ngjan me Kabulin. Asgje europiane. Godina "Syte e Tiranes" ne mes te sheshit qe te ben me vjelle.