Te fundit
Edi Rama përtej zyrës së Kryeministrit, veprat e tij shiten në galeritë e botës deri në 50 mijë euro
8 Janar 2026, 17:21Kulturë
TEMA
Kryeministri Edi Rama ka ndarë së fundmi për gazetën gjermane Frankfurter Allgemeine një pasqyrë të rrallë mbi jetën e tij si artist, duke treguar kështu se pas politikës që drejton vendin që nga viti 2013, fshihet një pasion i madh për pikturën dhe skulpturën.
Për Georg Imdahl ai ka rrëfyer se filloi të vizatonte gjatë takimeve të gjata politike, thjesht e vetëm për të mbajtur mendjen të përqëndruar.
Rama tregon se skicat e tij fillimisht u vlerësuan nga kolegët e kabinetit, të cilët i kishin ruajtur dhe më pas, me mbështetjen e artistit Anri Sala, ai nisi që t’i publikonte veprat e tij.
Sot, vizatimet, skulpturat dhe instalimete tij përfaqësohen nga galeria e njohur Société në Berlin, e cila i ka vendosur çmimet sipas madhësisë dhe kompleksitetit: vizatimet rreth 3,800 euro, skulpturat rreth 35,000 euro dhe instalimet me letër-muri deri në 50,000 euro.
“Sigurisht, kombinimi i politikës dhe artit është unik, pranoi Goodman, por: George Ë. Bush gjithashtu pikturon, megjithatë ajo nuk do t'ia kërkonte. Tani, një tjetër galeri me famë ndërkombëtare, Société nga Berlini, i është afruar artistit për ta përfaqësuar atë. Pronari Daniel Ëichelhaus vlerëson stilin e rastësishëm të vizatimit të Ramës, "mënyrën se si ai shkarravit përreth", ndërsa në të njëjtën kohë, ai gjithmonë trajton pyetje të vendosura piktorike në vizatimet e tij me ngjyra. Ai citon çmime prej rreth 3,800 eurosh për vizatime, rreth 35,000 euro për skulptura dhe deri në 50,000 euro për instalime me letër-muri”, thuhet më tej në këtë artikull të prestigjiozes gjermane.
Përveç vizatimeve, Rama ka zhvilluar një aktivitet të fuqishëm skulpturor, duke krijuar “vizatime në 3D”, të cilat janë ekspresive dhe shumëngjyrëshe, siç i ka vlerësuar kritiku Martin Herbert. Veprat e tij kanë kaluar kufijtë e Shqipërisë, duke u ekspozuar në Bienalen e Venedikut, Muzeun e Ri në Nju Jork, Qendrën Pompidou në Paris dhe Haus der Kunst në Mynih.
Madje në këtë intervistë është zbuluar dhe një tjetër fakt interesant. Në maj të këtij viti, në Gallery Ëeekend në Berlin, Société do t’i kushtojë një ekspozitë personale skulpturave të tij.
Shkrimi i plotë i prestigjozes gjermane:
Edi Rama është një figurë kontroverse si Kryeministër i Shqipërisë. Si artist vizual, ai gjen një ekuilibër midis detyrave të tij qeveritare dhe po bëhet gjithnjë e më i suksesshëm.
Shkrimtarë, aktorë, komedianë, agjentë pasurish të paluajtshme dhe prezantues televizivë: nuk është gjithmonë një politikan karriere ai që drejton rrjedhën e një vendi, siç tregojnë shembujt nga Çekosllovakia, Ukraina dhe SHBA-ja. Ndërsa një filozof si kreu i qeverisë ekziston vetëm në veprën e Platonit "Republika", Republika e Shqipërisë është qeverisur nga një artist vizual, vizatuesi dhe skulptori Edi Rama, që nga viti 2013.
Basketbollist, politikan, artist
Në rininë e tij, ai arriti njohje si basketbollist, madje duke arritur të bëhej pjesë e ekipit kombëtar. I lindur në vitin 1964 në kryeqytet, Tiranë, Rama studioi pikturë në Universitetin e Arteve dhe më vonë dha mësim atje si profesor përpara se të hynte në politikë si Ministër i Kulturës dhe të bëhej Kryetar i Bashkisë së Tiranës. Në këtë rol, ai u dallua duke ndriçuar fasadat e qytetit me ngjyra, duke krijuar zgjidhje estetikisht të këndshme, por të përballueshme. Ai përfundimisht u ngrit në pozicionin e Kryeministrit dhe u rizgjodh për një mandat të katërt vitin e kaluar - me një shumicë absolute për Partinë e tij Socialiste. Rama është një figurë polarizuese: kritikët e akuzojnë atë për tendenca autoritare; mbështetësit e shohin atë si një kozmopolit ambicioz që dëshiron ta çojë Shqipërinë në Bashkimin Evropian.
Vizatimet e tij fillimisht nuk ishin menduar për shitje. Rama shpjegon se në fillim nuk mund t’i përballonte takimet e gjata si politikan. Ai u ndje “i rrëmbyer nga të gjitha takimet”. Ashtu si të tjerët vizatonin ndërsa flisnin në telefon, Rama filloi të vizatonte gjatë konferencave. Ky aktivitet, siç zbuloi dikur një studim shkencor, rrit vëmendjen. Dikush mund ta quajë, në një farë mënyre, këtë praktikë “shkrim automatik”, siç bënin surrealistët, thotë Rama; edhe gjatë bisedës sonë në Zoom, shikimi i tij mbetet i fiksuar në tavolinën e tij ndërsa krijon një zog nga vijat e zeza. Deri më sot, zyra e tij është studioja e tij. Kur një koleg i kabinetit iu afrua në fund të viteve 1990 dhe i prezantoi koleksionin e tij të artit, Rama u habit. Ministri i Arsimit i kishte grumbulluar skicat e tij nga takimet; “ai më kishte rrëmbyer, thjesht kishte marrë vizatimet e mia”. Një anëtar i stafit në zyrën e tij kishte bërë të njëjtën gjë. Kjo ia bëri të ditur krijuesit: Skicat e tij ishin të kërkuara.
Jeta e tij, thotë ai, u zhvillua si një film. Skenari i tij, siç duhet ta kuptojmë, nuk i ishte njohur kurrë më parë; as kapitulli mbi hyrjen e tij në tregun e artit. Kur e zhvilloi pikturën e tij nga vizatimet, mori mbështetje nga një ish-student i akademisë në Tiranë, artisti me famë ndërkombëtare Anri Sala: ai e inkurajoi Ramën të botonte punën e tij në libra. Një nga këto libra gjeti rrugën në duart e pronarit të galerisë në Berlin, Michael Schultz, duke hapur kështu derën drejt tregut të artit. Një mik i tij, një artist, pati idenë të përdorte një nga vizatimet e tij si model për një vepër qeramike, të cilën e qëlloi dhe ia dha nënës së Ramës. Rezultati e bindi Ramën aq thellë sa që që atëherë ai kalonte çdo fundjavë në studion e mikut të tij duke krijuar vetë skulptura, të cilat i quante "vizatime në 3D". Veprat abstrakte, të glazura duken fluide, të valëzuara, të brumosura dhe janë shumëngjyrëshe dhe ekspresive, duke e çuar syrin, siç e tha kritiku Martin Herbert, "rreth kthesave në zgavra dhe përsëri jashtë, nëpër sipërfaqe të larmishme".
A e kishte fjalën seriozisht kjo?
Kur Rama i dërgoi një email galeristes Marian Goodman në vitin 2016 duke i kërkuar ta përfshinte në programin e saj, ai mendoi se ishte shaka dhe kontaktoi Salën, e cila në atë kohë përfaqësohej tashmë nga galeria e njohur e Nju Jorkut: A mund të jetë serioze kjo ofertë? Po, me të vërtetë, ishte përgjigja. Interesi i Goodman ishte i sinqertë. Megjithatë, ai ishte skeptik nëse oferta nuk ishte kryesisht për shkak të jetës së tij si politikan.
Sigurisht, kombinimi i politikës dhe artit është unik, pranoi Goodman, por: George Ë. Bush gjithashtu pikturon, megjithatë ajo nuk do t'ia kërkonte. Tani, një tjetër galeri me famë ndërkombëtare, Société nga Berlini, i është afruar artistit për ta përfaqësuar atë. Pronari Daniel Ëichelhaus vlerëson stilin e rastësishëm të vizatimit të Ramës, "mënyrën se si ai shkarravit përreth", ndërsa në të njëjtën kohë, ai gjithmonë trajton pyetje të vendosura piktorike në vizatimet e tij me ngjyra. Ai citon çmime prej rreth 3,800 eurosh për vizatime, rreth 35,000 euro për skulptura dhe deri në 50,000 euro për instalime me letër-muri.
A ndërthuren arti dhe politika në mendimin e Ramës?
Ai shpesh ia ka bërë vetes këtë pyetje, por: jo. Politika është "luftë, luftë, përballje me njerëz të pamëshirshëm, duhet të mbijetosh". Arti, nga ana tjetër, është për të "lutje, një mundësi për t'u qetësuar". Pa politikë, ai nuk do të kishte vizatuar aq shumë, sepse nuk e sheh veten si artist i vetëm në izolimin e studios së tij.
Kur mori pjesë për herë të fundit në një panair arti?
Në vitin 1994, në FIAC në Paris. Shumë kohë më parë për një artist që ka marrë pjesë në Bienalen e Venedikut dhe ka ekspozuar në Muzeun e Ri në Nju Jork, në Qendrën Pompidou në Paris, në Haus der Kunst në Mynih dhe në Kunsthalle Rostock. Ai përfaqësohet edhe nga galeri të tjera, si Alfonso Artiaco në Napoli dhe Nuno Centeno në Porto, dhe më parë është përfaqësuar nga galeria e Berlinit Carlier Gebauer. Në Gallery Ëeekend në maj 2026, Société do t'i kushtojë atij një ekspozitë personale të skulpturave të tij. Artisti ka konfirmuar pjesëmarrjen e tij në hapje.
65 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Bravo tē qoft o Edi Rama qent lefin pa pushim ham ham ham e ti bam bam bam e maskarenjt ty tumin ta han. Ska ku tē shkoi mē bukur.
Qenke vertet gruaqire o shoku Reshter Gabzherri
Mir i the, Ai tutkun harron qe Rama po pastro leket, duke ja dhënë Qaniut e qaniu blen pikture n duke I pastro rames 50 mij euro
Te ike djalli te pikturoje te laparosi,vetem te lere vendin rehat!
Hahahahah veprat e Rames shiten nga 50000 euro si veprat qe shiste Liri Berisha dhe ja blenin ato qe perfitonin tendera dhe benifite nga pushteti.
Pikturat e bojaxhiut Ramazon ti falesh sti merr njeri jo me te paguaj 50 mije euro, Nejse paska gjet lavatrice modeli fundit.
E ka siguruar justifikimin e pasurise se tij!Kjo ka qene edhe qellimi i tij.Neser po ti thote kush si i bere keto para nuk thote me emigracjon por me shitjen e veprave te artit!
Ne fakt pikturat apo sklupturat e tij me teper shiten ne baze te emrit qe ai ka bere te njohur nderkombetarisht. Marketimi ndonjehere i produktit ka te bej me teper se produkti vete dhe Rama per kete eshte i njohur.
Po mor po, si leket qe pastroi Enveri dhe Nexhmia ne Sharre. Ikni mos na cani bythen me propaganden e CIAs dhe Kremlinit. YYYtttt trubajge!!!
Lugat qe e ktheve vendin ne azil pleqsh. 16mije faqe dosja ne duart e Amerikaneve. Nuk ke ku ne picke te semes te shkosh.
Taulant, a e gjete motrën? Eja, se e ke këtu...
Kush e sheh ate foto me vizatime dhe murat me ngjyra, nuk e beson qe behet fjale per nje kryetar shteti.
Ka avancuar karriera pikturiste. Me pare vizatimet i shiteshin poshte nje ure ne Paris, tani i shiten ne gjithe boten.
O komentues gomar ngaqe keni nje jete pakuptimt dhe injorante se pranoni dote te bukuren.., doni sali veshgjatin , atje e ndienit veten rehat , si minjte ne halete ..!!
Duan njeri normal kaq duan. Mos kerkojne shume?!
Nuk do njeri saliun o leone. Thjeshte nuk duam korrupsionin qe ka mbuluar vendin dhe nuk duam te ikim duke lene ketu vetem edin, saliun dhe budallenjte si ty qe u shkojn mbas.
I sakte Luan!
Hajdut
aggagagaaggahahhaahha. Filloi justifikimi i kapitalit o komandant eeee? Hahahhaha. Qesharak dhe i neveritshem. Ore, sikur ke nje rruge pertej oqeanit, morem vesh, me avokat?! I pashprese!
Zhgarravinat e Ramës vlejnë 50mijë euro? Kush është ai idiot që i ble? Ndonjë që pastron paratë?
Zamir Mane, Cet Kastrati, Vilma Nushi
Sinaloa Cartel
O komentusa INJORANT Edi Rama flet 5 gjuh tē huaja rjedhshēm, ēshtē njē djal i ritur nē Tiran jo malok si Salmuti digjonimue. E pikturat e ti i vlersojn njerēz me kultur e shoqja e tij Linda ka mar pronat qē flliqsira malok Salheu donte tja merte por i hēngri mutin. Kshu qē Edi ska nevoi tē vjedhi se ka shum kultur e shum shum shum zgjuarsi. Prandaj ju vazhdoni hum hum hum se njē top tē madh tum do hani. Qajani hallin kalorsit se i Viren kēmbēt o zhgaravina komuniste 80 lekshat e Enverit ngelēt.
Ore gomar, te gjitha shume bukur i the, ashtu sic do partia. Vetem Enverin mos e zer ne goje. se te shkerdhehet gjineka para syve. Plehre.
U plake dhe budalla mbete. Qytetar nuk te ben vendlindja por kultura dhe edukata, te dyja te mungojne.
hahaha, ke vene dhe emrin , o servil, te plote, ta marri vesh Ramuti qe po e mbron Robert Serani! Epo qenke mish me dy sy pra, se edhe gomeret munden t'i shikojne gafat dhe injorancen e ketij legeni, hajduti, dallaverexhiu. Lepi byth, Serani, kur nuk ke tru, do lutesh per krothen e bukes. Legen
Ish refugjati i urave te bukura te Senes, i bere kryeminister. Po vizatues mbeti.
Ish pedagog ne fakt por kur je llum ose do gjuash me balte ose do vrasesh veten.
money laundering
Edhe Liri Berisha me piktura merej
Me pikturat e te tjereve .Ia shiste taçit me zor.
E moret vesh o popull? Ja keshtu i ka bere miliardat palloshi global.
Rama eshte rasti ideal sesi takohet ne nje individ artisiti, otomani ballkanik dhe diktatori i pangopur!
Je më shumë se katunar,o provincial.
Pema me kokrra gjuhet me gure.Ato qe komentojne sipas partise se dreqit vetem se e promovojne me shume.Megjithe ate eshte kryeministri me I mire nga te gjitha pikpamjet
Mos ha mut te flasesh ne emer te popullit ti bythlepirese, ndonje kucke me shalet jashte, nga ato qe kane bllokuar kanalet e bashkise, sa per numer votash. Qeni leh atje ku ha, po qeni ha dhe mut ama.
Erdhën sufllaqet o " popull" vrap ne rradhe se sot jane ne oferte edhe testikuj qensh, ..dhe mos harro dergo gruan tek organizata baze per analize te brimave.
Nje menyre e bukur per te justifikuar paret e vjedhura nga shfrytezimi I post-it , tani erdhi koha te besh zhabat te kendojne, breshkat te kercejne, krimbat te hedhin valle ne kalane e surelit , se I ke bere mutin prej kohesh popullit o piktor vetem ne 7 klase shkolle.
Sa per pikturat, veshtire te shese realisht ndonje nga horror-abstraktet e tij, por mund te vlejne per ndonje alibi.
Nuk pret tia I blejne debilat ose te mllefosurit nga xhelozia.Kshuqe vazhdo kruaj hundet dhe menderen ti,pastaj lepi gishtat.
I blen vetë, apo fut balluken me i ble?
Aq mire ja ben keti populli re bablok se ate meritojn.
Hej, Tema, kerkoni te zbusni zemrat e egersuara te Shqiptareve qe po mbyten nen ujerat qe po i dalin nga te kater anet?! Po ky pallosh perse paguhet si KM? Le te shkoje ne te s’emes dhe te beje pikturat e skulpturat e tij me cizme me kuaj Meksikane nen urat e Senes me thonje te paprere! Filloi te hape ekspozita kur u be KM! Ia blene pikturat oligarket qe te pastrojne parate! Ikni mos na e nxirrni kete fytyre me, vetem prapa hekurave
Per zemrat e malokeve qe kane ndertuar mbi hidrovore,kolektore,kanale kulluese dhe kudo ku ua ka dash trapi I rritur dhe edukuar ne shpella? Per ato e ke fjalen? Nuk e rru kush po fle rehat.Nuk e kan per here te pare.Jane permbyt dhe here tjera nga shira me te dobeta dhe nuk jane ndier fare madje dhe kur kane tall trapin me to ata te partise se vet.Tashi ngrefen se I paguan ai qe I rrasi ne ate derexhe.
Mire e ke. Si ka mundesi qe nuk e ndalon shiun kryeministri! Turp te kete dhe te japi doreheqjen nje ore e me pare se populli nuk e ka zgjedhur qe te lere shiun te bjere kur te doje, ku te doje dhe sa te doje. Ne ja dhame voten qe ta lere shiun vetem kur na duhet e jo keshtu de!
Po çu duhet shqiptarëve se sa lek i shet pikturat Rama Thua se e kan votuar për piktor Ato janë punet private të Ramës dhe nuk kan të bëjnë me shtetin Shqiptar Ndonjë të re nga punët e Ramës për të regulluar mirqënien e Shqiptarve këto janë lajme Sa për pikturat a karikaturat po të doji le ti dhuroi falas si ja do e bardh e zemrës
Leshte po rezojne Galerite e botes per “kryeveprat”e Rames.Perfundojne ne ndonje Muze fshati per te engledisur fshataret e botes.
Ky ika da Men por ika thell o Filozof o Gomar o Edi ti je vetem Kal Karroce o Hajdud Tall lesht me popullin tall keq keme perfundu o Hale Ty te flen Qeni rat o Pis
Leshte po rezojne Galerite e botes per “kryeveprat”e Rames.Perfundojne ne ndonje Muze fshati per te engledisur fshataret e botes.
E morem vesh qe nuk e beson as vete cfare shkruan prandaj e perserit dhjete here.
Edi Rama mos shit piktura ose skulptura tani qe je ne pushtet se do te kushtoje shume kur te ikesh nga pushteti. Nuk na intereson c'fare vlere kane veprat e tua per momentin por dhe sikur te kene njefare vlere ajo vlere nuk mund te velereohet tani sepse njerezit me te drejte hdhin dyshime se po perdor pushtetin per te perfituar e per me teper ka dyshime per pastrim parash. Permbi te gjitha nuke te lejohet te besh piktura e skulptura tani qe je kryeminister dhe paguhesh per kete sepse puna jote eshte te jesh drejtues dhe jo te jesh piktor ose dicka tjeter. Po qe se deshiron te besh biznes lesho postin dhe dil privat, nuk te ndalon kush po para nuk do te lere njeri te pastrosh as ty as vellane tend.
Zhgarravine, shkrim adoleshenti te cilit une nuk do t'i jepja as 5, shkrim ne analogji me "Piktorin" qe i ka zhgarravine pikturat, zhgarravine qeverisjen. Thuaj qe eshte i lidhur me pjesen mafioze te elitave te botes qe pastrojne para e bejne dallavere, se ky mut do hante si piktor, mesues vizatimi ne ndonje komune te Tiranes dhe do ta kishte shume. Shkrim i kerkuar per te hequr vemendjen nga hajdutlleqet e tij, qe e ka cuar vendin ne katastrofe. Po pse, koha per t'i thurrur lavde Rame piktorit eshte, apo epoka e shperthimit te korrupsionit qe permbyti Shqiperine nga jugu ne veri? Kete simbolike kap o shkrues i keq, shperthimin e korrupsionit te pasqyruar ne katastrofat natyrore. Ne asnje vend te botes nuk ka permbytje totale si ne Shqiperi. Se i degdisi inxhinieret e shkelqyer dhe punojne Balluqet me ca kurse komunitare qe nuk kane te bejne fare me fushen e ndertimit, po thjesht bashkehajdute e duhur e mashtruesit artist. Turp, turp, turp. Ju mbulofte ne breza, ishallah!
Mos ka shitur pikturen e asaj gruas qe kishte bere ne burg, ia bleu per 5 mije leke, ajo ishte pikture e jashtezakonshme, me vlera te larta. Hajduti i pacipe. Ate do kete shitur 50mije dollare, matrapazi. Apo pikturat e teatrit te Korces qe u vodhen me urdher. Turp e faqe e zeze, hiqeni kete person pa asnje vlere morale dhe njerezore. Ky eshte antinjeriu!
Kam nje nip 5 vjec qe ben zhgarravina njesoj sikur i ka bere Rama. O Edi te lutem me trego sekretin si i shet, se kam ruajtur plot,por nuk po i shes dot o burre.Te faleminderit
Eshte lider apsolut,por rrethohet nga njerez te papergjegjshem.
Zhgarravina duken dhe pikturat e Pikasos por vlejnë miliona,quhet pikturë abstrakte,sapër Ramën e para është i biri i një prej skulptorëve më të mirë të Shqipërisë,vetë Edi ka qenë pedagog në akademinë e arteve,dhe është thonë ekspertët një piktor i mirë ose shumë i mirë sipas të tjerëve bëhet fjalë për pikturën moderne ose abstrakte që Rama pikturon,por është dhe skulptor natyrisht më shumë për pasion apo për një fitim monetar shtesë,dhe ka pasur sukses,tashti a çastin lekët a bën ndonjë gjë tjetër këtë se di,di se në Shqipëri edhe po nuk qe pis të bëjnë pis pisanjosët për të shpërndarë pisllëkun e tyre
Ha ha ha o cu kenaqem o gra!
z. Rama… Në politikë erdhe si piktor, por fukara, dhe do ikësh prej saj i pasur , por hajdut dhe gënjeshtar. Zhgënjeve ëndrrat e një populli të tërë…
O i nderuari komentuesi Luan. Nuk duam as këtë Palloshin e gjatë, por as atë gungaç Sali… Ata mbajnë njëri tjetrin… po iku njëri, qërrohet tjetri.
Edi Rama, është djalë i mirë qyteti, por është dhe pak fare hajdut dhe mallist…
Stambolli digjet Tema krihet.
RAMA ESHTE ARTIST DHE I TILL MBETET . KAPITALIZMI ESHTE SHUM I VESHTIR SIDOMOS PER FILLESTARET POR KA SHUM ZGJEDHJE PER TE TESTU VETEN XHDO NJERI .AFTESIJA ZGJUARSIJA PER TE MENAXHU QEVERIN DHE BIZNESIN RAMA I KA ME TE NJEJTEN TRAEKTORE DHE BRAVO DHE I LUMT E MERITON LEVDATEN .
Rama eshte padyshim piktori me i madh i kohes sone dhe nje nder piktoret me te medhenj te te gjitha koherave. Vetem Mikelanxhelo, Da Vinci apo Van Gogu, Rembrandt apo Pikaso ndoshta mund te krahasohen me Ramen. Por ju zgjebsa qe nuk merrni vesh nga arti e aq me pak nga arti i nivelit te larte te Rames shkruani ketu duke zbrazur mllefin tuaj. Turp te keni, ne vend qe te krenoheni qe KM juaj eshte njekohesisht piktori me i madh i kohes sone perdorni fjalorin e nongrates tuaj. Por ju i merrni te keqen Rames dhe i hani ate qe s\thuhet.Normal qe Rama pi veren 33 mije euro cdo dite se vetem me nje pikture merr 50 mije euro dhe nga ato piktura mund te beje edhe 20 cope ne dite. Po ju sa piktura beni ne dite? Nje mut beni. Po vere sa pini ne dite ? Nje shurre pini. Prandaj qepeni
bo boo, te marret dhe te papunet komentojne tek Tema, duhet hequr kjo rubrike e komenteve. Po filispici, dmth djali i Rames, di dhe emrat e piktoreve te medhenj! Van Gogu, Mikelanxhelo, Pikaso, Rama, shakaja e shekullit kjo, hahahaha