Te fundit
Nga amatorët te mashtruesit profesionistë për gjuhën shqipe
14 Janar 2025, 18:34Kulturë
TEMA
Nga Arben Kallamata
Sapo ktheva faqen e fundit të “Përrallëtarët e gjuhës shqipe” të Ardian Vehbiut. Duke lexuar, mendja më kishte çuar shpesh diku në fillim të viteve 70-të, kohëra kur në shtëpi nuk kishte hyrë ende televizori dhe derisa të vinte ora e gjumit, mbrëmjet i kalonim kryesisht duke lexuar dhe komentuar për ato që lexonim.
Më ka mbetur në mendje një natë kur im atë na lexonte pjesë nga një libër i botuar dikur në vitet 30-të, ku autori bënte humor me atë që Vehbiu sot e quan “turbo albanologji” dhe me dikë që e shpjegonte, për shembull, prejardhjen e toponimit “Thermopile” me shqipen e sotme. Shkruante se në betejën e famshme kishte marrë pjesë edhe një grup ushtarësh shqiptarë nga Korça dhe në britmat e luftës mbizotëronte thirrja: “There more Pilo!” Ergo - Thermopile.
Ndoshta prej asaj kohe, por edhe për arsye të shkollimit tim të mëvonshëm dhe një kureshtjeje për gjuhësinë, i kam ndjekur me ëndje dhe humor përpjekjet amatoreske për të shpjeguar përmes shqipes fjalë dhe emra nga gjuhë e kultura të tjera dhe për ta shpallur shqipen gjuhën më të vjetër në botë dhe shqiptarët kombin më të lashtë në planet. Përralla të tilla i kam trajtuar me sarkazëm te dy librat e mi të parë, “Kronikë Bastardësh” dhe “Hijet e Muzgut”, siç kam bërë humor edhe në fejsbuk me përpjekjet për t’i nxjerrë me origjinë shqiptare të gjitha figurat e shquara të njerëzimit. Megjithatë, përmasat e budallallëkut i kanë kaluar me kohë të gjitha caqet dhe humori ndoshta nuk mjafton.
Përhapja e televizioneve private dhe më vonë e rrjeteve sociale i dha albanologjisë “patriotike” aq shumë hapësirë veprimi, sa shpejt u bë e qartë se nuk kishe më të bëje me atë babushin gjysmë të lajthitur që “emergency” e shpjegonte me shqipen “e-merr-e-gjen-si” (domethënë që makina e urgjencës mjekësore të vjen dhe të merr ashtu si të gjen), por me mashtrues profesionistë që sa vinin e bëheshin më agresivë.
Sot amatorizmi, sharlatanizmi dhe budallallëku kanë veshur petkun e erudicionit, kanë vënë përpara mburojën kuq-e-zi të nacionalizmit dhe, falë përkrahjes së medias, kanë mundur të rreshtojnë pas vetes një numër aq të madh syleshësh, saqë humori dhe sarkazma ndihen të pafuqishme. Prandaj nevojiten libra si “Përrallëtarët...” i Vehbiut.
“Përrallëtarët e gjuhës shqipe” (shtëpia botuese “Naimi”, Tiranë 2024) është libër i nevojshëm për t’iu përballur me fakte e të vërteta shkencore albanologjisë false, jo sepse mungojnë studimet serioze në këtë fushë, por sepse ato, si gjithçka shkencore, janë një lloj letërsie e pakapshme nga publiku i gjerë. Të cituara gjerësisht nga Vehbiu, studimet e Çabejt, Topallit, Demirajt, Joklit, në fushën e prejardhjes dhe historisë së shqipes, përfaqësojnë arritjet më të mira të shkencës albanologjike, që vuajnë fatin e shkencës në përgjithësi, domethënë janë të vështira për t’u lexuar e kuptuar nga publiku i gjerë. Mungesa e kanaleve të komunikimit me masat është problem i vjetër i shkencës në përgjithësi, por është bërë veçanërisht i mprehtë në kohë si e tanishmja, kur debatin shoqëror, kulturor dhe shkencor e kontrollon mediokriteti.
Në ditët që jetojmë, çdo i paditur ka në dorë një tastierë dhe një ekran celulari, një platformë ku shpreh mendimin ose mungesën e tij dhe gjen përkrahje e shumëfishon zërin për çfarëdolloj idiotësie. Mediokriteti i ka shpallur luftë në kuptimin e mirëfilltë të fjalës mendimit elitar, racional dhe shkencor. Lufta kundër elitave, e keqpërdorur si slogan populist në politikë, është kthyer në obsesion për një masë të madhe njerëzish, që s’kanë kohë të mendojnë dhe në fushë përfitimi për sharlatanët e të gjitha ngjyrave dhe profesioneve.
Nga natyra shkencëtarët janë njerëz të heshtur, të përkushtuar në punën e tyre. Ata nuk janë shumë elokuentë, nuk e shkojnë kohën me rrjete sociale dhe programe televizive, nuk e ndjejnë të nevojshme të jenë karizmatikë dhe të fitojnë popullaritet dhe nuk shqetësohen për imazhin. Të bezdisur nga propaganda, ata komunikojnë me terma të ndërlikuar, me zhargone të vështirë profesionalë. Objektivisht, midis tyre dhe lexuesit të gjerë krijohet hendek.
Deri përpara përmbytjes që i shkaktoi medias së komunikimit përhapja e Internetit, shtypi i përditshëm perëndimor përpiqej ta bënte të kapërcyeshëm këtë hendek me anë të urave të krijuara nga njerëz të specializuar që quheshin gazetarë shkencorë (science writers). Çdo gazetë e madhe serioze e kishte një redaksi të veçantë për shkrimet shkencore. Njerëz me profil shkencor por me aftësi komunikuese dhe përgjegjësi profesionale i sillnin (dhe vazhdojnë t’i sjellin) lexuesit të gjerë në gjuhë të thjeshtuar, të kuptueshme, të rejat dhe debatet më të fundit të shkencës. Kushdo që ishte i interesuar mund të informohej saktësisht në fusha ku as që mund të mendohej se hynte ndonjë interes politik apo ideologjik.
Por jo tani. Tani shtypi është mbytur dhe mbuluar nga ujërat e turbullta të rrjeteve sociale. Për qëllimet e politikës, gazetaria serioze është përbaltur dhe njësuar me tabloidet dhe mashtrimet e rëndomta, duke e bërë thuajse të pamundur të besohet fjala e një gazetari, qoftë edhe kur shkruan për shkencë. E vërteta ka rënë në dorë të mediokritetit dhe papërgjegjësisë.
Në Shqipëri kanalet televizive private nuk kanë as kohë as nxitje financiare të merren me të vërtetën shkencore. Më shumë se pasqyrimi serioz i arritjeve shkencore atyre iu intereson sensacioni argëtues, ajo që tërheq vëmendjen e çastit për publikun. Është më fitimprurëse të ftosh në emision një sharlatan që shpjegon se si toka është e sheshtë, si gjurmët e avujve që lëshojnë avionët janë helme që shpërndan “Iluminati” për të zvogëluar popullsinë, si një grup konspiracionistësh punojnë natë e ditë për të zhdukur brenda vitit 2024 banorët e planetit mbi 65 vjeç (kjo thuhej në 2020-tën), pra është më fitimprurëse të merresh me fishekzjarre, sesa të diskutosh të vërteta shkencore.
Në këtë klimë, ose më saktë duke krijuar këtë klimë, mbinë ekraneve dhe zunë vend në diskursin kulturor edhe ata që Vehbiu i quan “turbo-albanologë”, gjuhëtarët nacionalistë, pseudo-shkencëtarët e historisë së shqipes, pellazgollogët e patentuar, përrallëtarët. Tashmë ata nuk janë më ai dërrasëmangëti simpatik, që tregonte gjëra për të qeshur në emisionet e Çanit. Ata janë shndërruar në specialistë, në të ftuar të rregullt, të cilëve iu merret mendimi seriozisht.
Nëse ka një shpresë për ta ndalur idiotësinë e pseudo-albanologjisë ajo qëndron te libra si “Përrallëtarët e gjuhës shqipe”. Në rolin e një “science writer”, Ardian Vehbiu di të kombinojë bindshëm njohuritë e thella për fushën e gjuhësisë me përvojën e tij mediatike dhe të japë një libër të kuptueshëm për të gjithë. Duke luajtur rolin e urës lidhëse midis shkencës dhe publikut të gjerë, ai zbërthen qetë e me durim deri në detaje dhe në mënyrë shkencore tymnajën e gënjeshtërt që mbështjell tezën e pakuptimtë të gjuhës më të vjetër të botës dhe shpjegon bindshëm se sa të gabuara dhe të papranueshme shkencërisht dhe logjikisht janë përpjekjet foshnjore për të zbërthyer gjuhë të gjalla e të vdekura përmes rrokëzimit në shqip.
Do ta rekomandoja “Përrallëtarët…” si lexim të detyrueshëm në të gjitha katedrat e gjuhësisë, për ata që i futen seriozisht studimit të shqipes, por sidomos për ata që e studiojnë përciptazi atë. Madje do të ishte një lexim i rekomandueshëm edhe për studentët e shkollave të mesme. Ndërsa fytyrat televizive që marrin guximin dhe ftojnë specialistë të gjuhës në emisionet e tyre duhet ta kenë studiuar në detaje.
Së fundi dy fjalë për patriotizmin. “Turbo-albanologët” kanë marrë flamurin e nacionalizmit shqiptar duke shpallur si anti-shqiptar dhe të shitur te serbi e te greku të gjithë Akademinë e Shkencave dhe çdo njeri që përpiqet t’i bëjë pak thirrje arsyes dhe të ndalë sado pak fantazitë e tyre anti-shkencore. Është shumë e kollajshme të rrahësh gjoksin si patriot dhe të bërtasësh lart e poshtë se e do atdheun më shumë se të tjerët dhe se kushdo që nuk pajtohet me ty është tradhtar.
Më e vështirë është të punosh për të mirën e përgjithshme, të përpiqesh për të vërtetën, t’ia duash të mirën popullit tënd duke bërë ç’është e mundur që ai të jetë sa më i denjë, sa më i kulturuar, sa më i shkolluar dhe sa më i ndriçuar. E ashtuquajtura lashtësi as ia shton dhe as ia ul vlera gjuhës shqipes. Argumenti se po përdor një gjuhë të stërlashtë nuk të jep asnjë përparësi në krahasim me të tjerët. Prejardhja nga ilirët, pellazgët, etruskët apo çdo lloj popullsie parahistorike nuk ka pikë ndikimi në prestigjin e një populli.
Mburrja boshe, pa prova shkencore, i ka vënë shumë bashkatdhetarë në pozita qesharake ndaj të huajve duke ia ulur prestigjin vendit. Shqipërinë nuk e do më shumë ai që bërtet lart e poshtë me qeleshen e bardhë të ngjeshur kokës. As ai që tund si i çmendur flamurin kuq e zi në stadium. Shqipërinë e do më shumë dhe e nderon ai që punon dhe ndihmon për përparimin e shqiptarëve, për përparimin ekonomik, kulturor dhe shkencor, duke përfshirë këtu edhe përparimin e shkencës së vërtetë albanologjike.
11 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Na e paske ti ,me Antishqiptarin Vehbiu VULEN e Konpetencen e se Vertes ?! Dhe me cilat Argumente ? Apo me 300€ , qe ju shtyjn bythes Greket e Serbet . O te dhjefsha Prrat e zhgarravinat e Sharlatanit Vehbiu i i cili eshte tashme i njohur si Antishqiptare nga opinioni Shqiptare . Mir qe jeni sharlatane ,por edhe karagjoza ,ordinere fare. _---______ Eshte me qesh ne kup te qiellit me kta lloj Xhambaze Prrallash . - Ka ps nji Tip < Ordinere ktu ke Tema dikur ,qe kur Komentonte dikush ,nji te Vertete - qe e njihte mire ate Fushe ( I Diplomuar ne HAMBURG ) dilte tipi ktu- dhe i drejtohej te tjerve : MOS E DEGJONI CFAR TREGON AI- me degjoni mua !!!!! --- Dhe ti mor Nastradin hip Gomarit qe pellet kunder Shqiptareve ,je Analog me ate idiotin .
Nuk ka asnje koment per kete problem kaq te mprehte dhe serioz per shqiptaret dhe , e dini pse . . . , sepse ne rrjetet sociale dominojne pikerisht ajo kategori njerezish , llumi i shoqerise sone , per te cilet ndihet aq i shqetesuar autori i librit , Ardian Vehbiu dhe artikullshkruesi .
PO-PO= BITH ne Gjermanishte . Jo mo jo ,thjeshte per njohuri ta "Perktheva" Ky xhuxhi Esadist mbasi Pelliti mbi Gjuhen ,mbi Vjetersine e saj , tani i qeka turr Prrallave heeeeeeeej ! Hahahaha .O Zot nga mbiu kjo rrace putanash Antishqiptaresh ne kte vend ,qe nuk gje ;Histori ,Gjuhe ,Figura Kombetare pa sulmuar e denigruar . z.PO PO , i shkreti ti, per ke e mban ate thesin me plehra A.V ti more ? Hahaha nji Sharlatan ,i paskrupull. Mbylleni halene- e mos provokoni Shqiptaret o plehra, te shitur
Unë jam i shqetësuar për sasinë e antishqiptarizmit latent dhe kultivimin e ndjenjës së Inferioritetit ndër ne.
HAHAHA Ardian Vehbiu shkenctar?!?! Ku e çfar ka botuar ky romancier????? Pse shqetsohen ai e ky????? Shqipes i hanë m..në këta pseudo-dinshumët.
ku mund ta blej nje kopje te ketij libri? jo per gje por jam kaps dhe letra normale higjienike, nuk ndihmon, me fytyren e ketij ne kopertine jam i sigurte qe eshte nje laksativ perfekt
Eshte vertet e turpeshme ky imoral antishqiptare ,te jet pjes e akademise nastradinat e epokes ShallvarePordhes Rama ,por dhe mosreagimi i figurave intelektuale poshterues . nji klas fake intelektualesh paMoral e asnji lloj ndjenje Patriotizmi ,qe fshihen si minj " S'duan me Prish goj" ,qe i mungon guximi qytetar,te debatojne - indiferent ,shkojn bythen e vet , pra dhe kur gjithcka degjeneron ne fund , ne nji Stan te dhjer ,del ndonjeri ne TV leshon ndonji fjali ,sa me u duk mbi Llumin ku ka dekantuar gjithcka ne kte shoqeri ,si ai peshku i ambjentuar tashme te jetoj ne Llum. Dhe kte mentale "Normalet" nen Lllume te ksaj shoqerie e shikon kudo ..Dje ne nji TV me duket ABC ku masturbon Kaqol Palla , ( Tema ishte zv/Peshkopit grek qe po vdes me nji Prift Shqiptare )kur nji kok e madhe ish Kryetari X me detyren Y- i Kampeve Fetare qe u instaluan ne Shqiperi, midis tyre greku janullatos , fliste me superlativa per grekun uzurpues te KAQ Shqiptare dhe si edhe dihet aty ,qe asnji Mi vrymash,nuk ndihet ne TV ;pra ne Opinion te flasi Realitetin mbi ate grek,Misionin e tij Antishqiptare , asnji bir Kurve s'hap gojen,per Anen tjeter te Medaljes dhuruar nga presidenti i burgosur metaj ,dhe c'varrosjen bere ne Kosin/Permet ,pra Poshterimi ber ne Token Shqiptare shqiptareve ,tallja ne sy te gjitheve me kockat e te cvarrosurve pran Kishes dhe fsheja mosTransparenca e Murosjes se tyre ,pra atij poshterimi te par vetem ne Mesjet . Dhe nga qe shqiptaret e transformuar ne Minj laboratoresh, ku ushqehen mir, u ambjentuan me ate Status i te qenit i Poshteruar,si nji qenie paDinjitet e vler Njerezore , Hesht duke ngrene Mutin qe i Afrojne cdo Nate TV -e Antishqiptareve ,duke i mbajtur mbyllur jovetem Fizikishte brenda Haleve TV ,por edhe mental, ku asnji nuk guxon te thot Realitetin ,e asnje s'guxon te bej nji Teme e perfaqsoj interesin Kombetare e ku i pikon sot catija vertet shqiptareve vs Situates se Krizes ku eshte futur Bota. Prandaj - vazhdon kultivimi i mentalitetit antishqiptare i financuar nga Djalli i cili s'fleh, por vazhdon mbush cdo hapsire bythe shqiptareve pasiv,,paMoral e pabrek.
Nje shkrim i persosur, bravo Arben Kallamata!
VEHBIU dhe ceta injorante! Jam konsumator i literaturës shkencore gjuhësore. Kam përfituar mjaft njohuri, dituri, përvojë në interpretimin shkencor të fakteve gjuhësore. Ky zotëria, me një sërë pjesëtarësh të cetës antikombëtare, fasaduar me nocionin shkencë, vuan dhe vuajnë nga inferioriteti dhe kapaciteti i tyre pseudoshkencor i limituar, niveli i viteve 70 - 80 të shekullit e 20-të dhe nuk lën¨ cast pa ofenduar studiuesë shqiptarë, jashta cetës së tyre, që dallohen me një përkushtim intensiv studimeve gjuhësore (referime në burime të shumta të shkencës perëndimore dhe burime autentike ) dhe me intuitë për lakmi që është arma e tyre argumentuese. Nga aspekti i moralit kombëtar, janë njerëz idealistë modernë dhe kanë meritë të jashtëzakonshme për FLAKJEN e INFERIORITETI SHKENCOR, KULTUROR, të mblellur ndër ne shqiptarët po nga kjo cetë mercenarësh antishkencorë e antikombëtarë. Në paraqitjet e tyre individuale në media, këta "akadalkakemikë" nuk tejkalojnë kapacitetin informativ (nuk flasim për shkencë) e nxënësve të gjimnazit ku unë punoja dikur. Ata janë tipa rutinorë dhe konsumojnë kallpe problemesh gjuhësore- në stilin, p.sh huazime sllave. Momentalisht punoj në përgatitjen dhe grumbullimin e argumenteve rreth një sprove me baza shkencore të ndërlidjeve gjuhësore gjuhë shqipe - skandinave /suedishtja në qendër/ dhe sllave /të Ilirisë/ dhe për castin mund t¨´ iu referohem një sërë huazimesh të lashta shqipe në gjuhët sllave por edhe në suedishte. Nga oborr që na e shitnin për sllave /serbishte/ ndërlidhur me dvor e të ngjashme, alkadikëve iu zgjoj kërshërinë kalimin e një B ilire në V - sllavisht e grqisht; një X tipike ilire-arbnore-shqiptare - lexoj, nxë e pasuroi serbishten e bullgarishten me C (cekici), konkretisht nga lexim, sllavët përfituan lesser, sued dhe citam, srb. resp nga nxë (kap, mpiks) serbishtja përfitoi ucim, "kap" dituri", "mpiks" diturinë. Më tej - fjala mjel (nxjerr qumësht nga gjinjtë e...), suedishtja dhe serbishja përfituan - mjelk dhe mlk/o (produktin e mjeljes - qumështin. Po të dal me këtë pohim të argumentuar para cetës, ose togut të ekzekutimit medial, ata do më përqeshin e do më zënë për shkarlatan. Skisofrenia (jo skiZofrenia. Z ndikim sllav) pjesa e parë përbërëse është fjala jonë, Malësia e Gostivarit folja arkaike SHKI, ShKEP, shkyej ; skär, sued shkëpus me prerje etj Shkruajta ca fjalë, në rrethana improvzimi, sa për të ndricuar misionin antishqiptar të cetarëve akad/alkak/imistë.
Kallamata, letra ngjyroset, por truri duhet të prodhojë mendime pa ngjyra. Të jam mirënjohës për humorin e sforcuar.
Vehbi, ose ti Kallamata, më thuaj se kush e financoi botimin e këtij botimi? Sigurisht, jo nga xhepi i vet.