Te fundit
PROFIL/ Mario Banushi, fëmija mrekulli “i teatrit grek” i cili i iku Shqipërisë dhe u nderua me Luanin e Argjendtë të Venecias
24 Janar 2026, 17:12Kulturë
TEMA
Vitet e vështira të fëmijërisë në Shqipëri dhe largimi në Greqi - artisti shqiptar shkëlqen dhe nderohet me Luanin e Argjendtë të Venecias
Mario Banushi, artisti shqiptar i rritur në Greqi, i cili fitoi “Luanin e Argjendtë” në Bienalen e Teatrit të Venecias 2026, është spikatur për talentin, i cili manifestohet në gjuhën e tij unike skenike dhe në performancat që kombinojnë rrëfimin teatral dhe kinematografik.
Rruga e tij nuk ishte e lehtë: fëmijëria e tij nga kushte të vështira, pasi ai e kaloi pjesën më të madhe të jetës larg nënës së tij, fillimisht duke u rritur me gjyshen e tij në Shqipëri, përpara se të kthehej në Greqi dhe të përshtatej me një realitet të ri .
Megjithatë, përvojat e vështirë u bënë një burim frymëzimi për punën e tij, duke përforcuar lidhjen e tij të thellë me çështjet e familjes, identitetit dhe origjinës.
Luani i Argjendtë i Venecias është një çmim veçanërisht i rëndësishëm, i cili në të kaluarën u është dhënë figurave kryesore si Fellini, Kurosawa dhe Liddell.
Vendimi u mor nga Bordi i Drejtorëve të Bienales së Venecias, pas një propozimi nga Drejtori Artistik i Departamentit të Teatrit, Willem Dafoe.
Kush është Mario Banushi?
Mario Banushi është regjisor dhe interpretues. Ai ka lindur në vitin 1998 dhe jetoi në Shqipëri deri në moshën gjashtë vjeç, përpara se të vendosej përgjithmonë në Greqi.
Mario Banushi studioi aktrim në Shkollën e Dramës së Konservatorit të Athinës, nga e cila u diplomua në vitin 2020. Në të njëjtin vit, ai krijoi filmin e tij të parë me metrazh të shkurtër, të titulluar PRANVERA, i cili mori pjesë në vjeshtën e vitit 2021 në Festivalin e Filmit TIFF.
Në vitin 2017, ai punoi si asistent i Euripides Laskaridis në shfaqjen THIRIO, e cila u prezantua në Bienalen e Athinës.
Që nga viti 2020, ai është përfshirë aktivisht në artet interpretuese, ndërsa bashkëpunimi i tij më i fundit ishte me Nova Melancholia në projektin "Marcel Duchamp" (2022).
Puna e tij e parë regjisoriale ishte shfaqja RAGADA, një pjesë e së cilës u prezantua në Festivalin ROOMS2022, të organizuar nga Gerasimos Kappatos, dhe më pas në Teatrin Sti Sala.
Kjo u pasua nga “MIRUMË LINDITA”, e cila u shfaq në Skenën Eksperimentale të Teatrit Kombëtar të Greqisë, ndërsa vepra e tij e tretë, “TAVERNA MIRESIA – MARIO BELLA ANASTASIA”, dhe pjesa e fundit e trilogjisë, u prezantua në korrik 2023 në Festivalin e Athinës dhe Epidaurit.
Mario Banushi është një “Onassis AiR Fellow” për sezonin 2023-24 përmes Dramaturgy Fellowship dhe për sezonin 2025-26 në kuadër të bashkëpunimit të Onassis AiR me NTCH.
Në një intervistë me Lifo, në vitin 2023, ai kishte deklaruar për suksesin dhe njohjen: “ Suksesi ka shumë të bëjë me të qenit i ndershëm, në një mënyrë që rezonon.”
"Shumë mësues më thanë se do të dështoja".
Të mërkurën, më 21 janar, Banushi bëri një postim prekës në llogarinë e tij personale në Instagram, përmes të cilit u shpreh se e kishte të pamundur për të besuar se u nderua me Luanin e Argjendtë, duke e parë emrin e tij midis personaliteteve të mëdha si Fellini dhe Kurosawa.
Njëkohësisht, ai theksoi se çmimi i kujton nga vjen, sakrificat e prindërve të tij, fëmijërinë të vështirë dhe dashurinë që ka për krijimin. Në mbyllje, ai falënderoi bashkëpunëtorët e tij dhe audiencën, duke deklaruar se është krenar që është më i riu i cili merr çmimin prestigjoz.
Siç shkroi ai në mbishkrimin e postimit të tij: “ Ende nuk mund ta besoj, duke parë listën e njerëzve që janë nderuar me Luanin e Argjendtë: Fellini, Liddell, Kurosawa, Bianchi, Guandinino, etj. Tani shoh emrin tim. Ky çmim do të më kujtojë se prindërit e mi ecën dhe emigruan në kërkim të një të ardhmeje më të mirë, të varfër, pa e ditur se ku do të përfundonin, me shpresën e vetme si udhërrëfyes. Do të më kujtojë veten time në shkollë, kur ëndërroja për jetën që jetoj sot, ndërsa shumë mësues më thoshin se do të dështoja. Do të më kujtojë nga vij dhe shtëpinë time të vogël e të varfër në Shqipëri, e cila ishte plot dashuri. Do të më kujtojë se ka një arsye pse krijoj .”
“Do të më kujtojë njerëzit që e duan punën time, por edhe ata që e urrejnë, sepse është e pamundur t’i kënaqësh të gjithë (për fat të mirë). Tani, përveç maces sime, të cilën e dua pa masë, do të kem një luan tjetër të vogël që do të më kujtojë shumë gjëra. Faleminderit shumë për mesazhet tuaja dhe për dashurinë që tregoni për punën time” janë fjalët e tij para Bienales së Venecias!, i cili më tej tregon edhe historinë e tij.
"Kur isha rreth një vjeç, nëna ime u detyrua të më linte me gjyshen time, në Shqipëri, dhe të largohej".
Shfaqja “MAMI” pati premierën e saj botërore në Stegi të Fondacionit Onassis më 6 shkurt, përpara se të niste udhëtimin e saj ndërkombëtar.
Mario Banushi, i cili po bën turne në botë me veprat e tij të para, “Goodbye”, “Lindita (2023) dhe Taverna Miresia – Mario, Bella, Anastasia (2023), duket se po vazhdon qasjen ritualiste që paraqiti në Goodbye, Lindita. Atje, ai eksploroi lamtumirën, kujtesën dhe rrënjët, përmes prizmit të migrimit dhe familjes.
Në shfaqjen “MAMI, fokusi zhvendoset te amësia, duke ruajtur lidhjen e thellë me të kaluarën, marrëdhëniet dhe identitetin.
Krijues i një gjuhe skenike tërësisht të tijën, 26-vjeçari cilësohet ndërkombëtarisht si fëmija mrekulli i teatrit.
Mario Banushi është shprehur për performancën: “Kur isha rreth një vjeç nëna ime u detyrua të më linte me gjyshen, në Shqipëri, dhe të largohej. Deri në moshën trembëdhjetë vjeç, e thërrisja gjyshen time “mami”. Kur nëna ime më mori me vete në Athinë, u rrita në apartamentin sipër furrës së bukës ku ajo punonte, me aromën e bukës së sapopjekur. U rrita me shumë gra (që pynonin aty). U rrita me gra të reja dhe të moshuara. U rrita me më shumë se një nënë. Kjo performancë është për to: një dëshirë, një lutje për peshën që mbart fjala “mama”, si për atë që e dëgjon ashtu edhe për atë që e thotë. Kush kujdeset për kë – unë kurrë nuk e kam kuptuar këtë marrëdhënie të ndërlikuar. Dhe kurrë nuk do ta kuptoj. Por po përpiqem ta zbuloj atë si një kordon kërthizor, si zorrën që lidh jetën me rrënjët e saj.” /mapo/
8 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ky artist ka lindur ne Shqiperi nga prinder shqiptare . Nuk thuhet absolutisht as edhe nje fjale e vetme , se ku ka lindur dhe kaluar vitet e para te femijerise , sa vjec ishte kur e mori e jema ne Athine dhe cilet jane prinderit e tij ! Nuk di se pse i jane shmangur nje paraqitje me te plote te ketij artisti te talentuar e me shume perspektive . Vitet kalojne dhe gjithecka e mbulon mjegulla , per te cilen jane aq shume te dalldisur qarqet ekstremiste ne Greqi !
O pika te rente, o injorant i piste. Po te kish qendruar ne Shqiperine e antishqiptareve te sundimtare rami dhe sali, ku gelojne tru mykurit si ty, ky talent do te ish mbytur pa nam dhe nishan. Falenderojme Greqine, qe ja dha mundesine e madhe, per lulezimin e talentit dhe mbi te gjitha, qe nuk e harron familjen dhe vendin e Gjergj Kastriotit.
O kafshe, qe na ngre ne qiell vendin me antinjerezor ne europ qe emertohet graqi. Ky bir nane, do ket prinder te jashtzakonshëm o kafshe. Greqia i ka shperfytyruar shqiptaret, i ka bër me hije, i ktheu me racizmin e saj, në Jorgo dhe Jorgaqa. I la femijet shqiptar mbyllur ne burgun e madh graqi, se po te ktheheshin tek gjyshrit dhe fara e fisi i tyre nuk do ktheheshin tek prinderit, qe punojne ne kushte skllaverie dhe akoma nuk kan mar dokumentat. O kafshe, qe femijet me nen apo baba shqiptar, ne ate vënd të mallkuar po martohen dhe prinderit e tyre akoma nuk kan dokumenta te shkojne dhe te vijne ne atdhe, te qajne nan e babe se pensione veshtire te marin pa u dal shpirti. Sa per ate vend o kafshe, qe ka sundimtar "sali apo rami", linden dhe rriten bij nanash qe vënde kan mall ti ken pasuri të tyre. Ndaj kërmën graqi, mos e lulëzo me keta bij të tokës dhe gjakut SHQIPTAR. Jan këta që po krenojne graqin dhe jo e kundërta, o mi 300evrosh.
Qetësohu or ti i Ringjalljes. Ata që kanë vajtur në Greqi nuk i ftoi kush atje. Madje për mua Greqia bën shumë gabim që pranon myslimanë shqiptarë ao pakistanezë në vendin e saj. Për sa i takon shqiptarëve si etni, nuk kemi asgjë për tu mburrur. Nam të zi kemi lënë ngado. Është si është Greqia, është për veten e vet.
Me siguri , ose je dashakeq ose injorant , se une nuk kam thene asgje te keqe pse ka emigruar nga vendi ajo familje , si mijra e qindra mije te tjere per arsye qe dihen , por desha te di dicka me shume per kete djale te talentuar qe eshte krenari per shqiptaret . Pse te dogji kaq shume ty plehra e Agimit te Arte dhe kerkon te fshehesh injorancen e ligesine tende pas dy fjaleve te fundit duke e sheqerosur me Gjergj Kastriotin ?
allah ukubet!
O KORCA, lexoje edhe njehere se pervec vendlindjes te gjitha ti ka thene
Keta Genitcere te turqizuar te vetequajturit skiptare nuk duan ta kuptojne (capito) qe nga koha e majmunit (monkey) deeeeeeeeri sa u "cliruan" nga Baba Sulltani ne 1913en me ndihmen e Fuqive te Medha Colonialiste nuk ka patur Identitet Skiptare. Kush ishte Kaure me Kisha Greke Orthodhokse dhe Skolio (Shkolle "shqip") Greke ishte krenare qe ishte pjese e Perandorise se Romes Lindore me qender Kostantinopolis Polis kjo ne Nder te Perandorit Ilyre Greke Megas Kostantinos. Kush u turqizua per 500 vjet ndryshoi Identitetin Greke te Ilyreve dhe Epiroteve thjesht luftoi per Sulltanin. "Clirimi" nga Osmanet i Genitcereve me tituj Vezire,Pashallare,Bejlere,Agallare,Hoxhallare,Dervish,Muhip etj u be 90 vjet pas Revolucionit Greke te 1821a.d me ne krye Arvanitasit. You mind te thoni qe e gjithe Bota i ka rrenjet Osmane por Historia e ka treguar qe Kombi Greke i Ilyreve,Epiroteve,Ioneve ke eshte sot Turqia nga vjen dhe Termi Ionios Pelagos (Deti "Jon") ,Magna Grecia (Jugu i Italise) per te cilen luftoi Pirrua i Epirit per ta cliruar eshte ndryshe. Lufta e Pirros kunder Romes u quajt Lufte Pirrike (Fitote Me humbje te Medha ushtaresh) keta Genitcere jane Pro fashiste! Si nuk doli dikush xhanem te cliroje kete Komb te Lashte dhe ta bashkoje me Greqine ashtu sic beri vellai i Thesalonike (Niqi ton Thesalon ka kuptimin fitore e Thesalise) Megas Aleksandros qe bashkoi Kombin Greke. Lufta e Tij qe nje hakmarrje kunder Perseve per te cilen luftuan per ta perballuar ne Marathone dhe Salamine. Kaq per sot o Genitcere te dashurit e Cifuterise bashke me Turqine.