Reagim ndaj shkrimit të Mero Bazes/ Fadil Kajtazi: Pse Rugova ishte i qartë në ftohjen me Berishën?

Në dy editorialet e doajenit të gazetarisë shqiptare Mero Baze, pasqyrohen momente të pikës kulminante të politikës shqiptare gjithandej, nga e cila priteshin të prodhoheshin efekte për ta anuar procesin në njërën nga anët.

Po kush ishin akterët strategjik?

1.      Jugosllavia, e cila kishte vlerësuar se çështja e Kosovës nuk mund të zgjidhej ashtu siç kishin vlerësuar në fillim të viteve të nëntëdhjeta, përmes të një “blic krigu”. Tani çështjet ishin komplikuar më shumë seç serbët kishin vlerësuar. Në strategjinë e re të hartuar nga inteligjenca serbe ishte paraparë që në kuadër të konditave të krijuara, të goditej strategjija e shqiptarëve dhe kjo konsistonte që të veprohej në disa drejtime:

-          Në planin e brendshëm insistohej që të defunksionalizohej shteti funksional i Republikës së Kosovës dhe kjo aë pari: fillo me intensifikimin e propagandës kundër Presidentit Rugova si “çyçan”, “është matufosur”, “pijanec”. Pastaj kundër figurave kryesore si Fehmi Agani, i cili etiketohej “udbash”, “belba”, bile nje gazetë “patriotike që botohej në Zvicër, kur e përmendte atë, mbiemrin ja sllavizonte në Aganoviq. Së dyti, bëhej përpjekje të defunksionalizohej Qeveria e Kosovës, Fondin e Republikës, Qendra e Informimit të Kosovës, sistemi arsimor, të gjitha këto institucione, që e gjithë bota perëndimore i shikonte me admirim. Në këtë kohë, agjentura serbe e akomoduar mirë në jetën e atëhershme shtetërore kosovare, nga informator, u shndërruan në pjesë të realizimit të aksioneve, që kryesisht merreshin me krijimin e klimës përçarëse; në emër të “patriotizmit” LDK filloj të ndahet në pjesë, filloj realizimi i atentateve kundër figurave kryesore të LDK, agjentura serbe në Prishtinë dhe diasporë punonin me të madhe në hapjen e hendekut Presidencë – Qeveri, etj, etj.

2.      Evropianët: Në planin e jashtëm, gjithashtu diplomacia serbe filloi ta sulmoi strategjinë e Kosovës, e cila ishte formuluar sipas standardit të demokracive perëndimore “liri – demokraci – barazi”, strategji kjo e cila me marifet e kishte rrënuar për tokë diplomacinë serbe.

Në rrethanat pas Dejtonit, diplomacia serbe kishte filluar të rikuperohet dhe në përpjekje për të krijuar iniciativë ju kishte drejtuar aleatëve tradicional Francës, Anglisë dhe Rusisë. Në këtë kohë në Evropë ishte krijuar një klimë, e cila nuk e duronte prezencën amerikane në politikat evropiane dhe, duke e shfrytëzuar këtë, politika e jashtme serbe, aleatëve të saj ju kishte ofruar opsionin për zgjidhjen e “Problemit të Kosovës”(siç e quanin ata), i cili ishte kthimi i autonomisë së vitit 1974 dhe atë jo një kuadër të Jugosllavisë që atëherë përbëhej nga Serbia dhe Mali i Zi, por në kuadër të Serbisë. Por, para se ky opsion të shtrohej publikisht, duhej rrënuar “Shteti i Rugovës” (siç e quanin Serbët atëherë Republikën e Kosovës). Për të ndodhur kjo, u intensifikua agjentura serbe, në radhë të parë në drejtim ta asaj që theksuam më lartë “përçaj e sundo”, në karremin e të cilës, përpos që ranë shumë personalitete politike kosovare, ra edhe politika shqiptare e kohës. Prandaj gazetari i nderuar Mero Maze, në analizën që i bënë ngjarjeve të kësaj kohe, gabon vetëm këtë e redukton në “konfliktin e heshtur Berisha – Rugova” (siç i referohet ai), e analizon pa këtë dimension.

Dhe nga analiza e jonë e asaj kohe, këtij konflikti ne nuk i kemi dhënë epitetin e “tradhtisë”, të personaliteteve politike të dëshmuara kosovare, në këtë rast Adem Demaçi, por e trajtuam si  injorancë, pasi shërbimi inteligjent serb, karremin e kishte kamufluar në përkrahja e opozitës serbe për ta rrëzuar Millosheviqin. Të njëjtin vlerësim Rugoa kishte edhe për politikën shqiptarë, lider i së cilës në atë kohë ishte Sali Berisha. Në fakt, injoranca e politikës shqiptare jo vetëm e kohës së Berishës, por të pas vitit 1992 e deri më sot, vuan nga sindromi mosinterceptimit të thellësisë strategjike të veprimtarisë armiqësore të Serbisë në drejtim të shqiptarëve. Dhe kjo është pasojë e pas vitit 1992, kur u shkatërrua sistemit operativ në kuadër të SIGURIMIT, i cili e kishte monitoruar me sukses për gati 50 vite këtë veprimtari. Dhe në kuadër të këtij rezonimi ndodhë deklarata e Presidentit Rugova me 7 nëntor 1997, të cilën Mero Baze e citon  editorialin e tij: “Njohja e Republikës së Kosovës është bërë nën mandatin pluralist të Ramiz Alisë dhe po ashtu, siç dihet, ai është njëri nga kryetarët që ka bërë më së shumti për çështjen e Kosovës, hapjen e Zyrës sonë, njohjen e Republikës dhe fillimin e programit televiziv satelitor. Kërkojmë nga parlamenti shqiptar që t’i sigurojë Ramiz Alisë statusin e ish-Presidentit. Kosova do të ketë marrëdhënie të rregullta dhe të mira me Shqipërinë dhe deklaratat e momentit nuk do të ndikojnë shumë në këtë”.

Në këtë rast Mero bën një gabim, ndoshta duke mos e njohur thellësisht karakterin e Rugovës kur thotë se ai e bëri këtë deklaratë  “i zemëruar me Berishën”. Rugova ishte pragmatist, nuk mbante inate, ai kishte vlerësime reale, gjë të cilën për Ramiz Alinë e bëri në funksion të afirmimit të një veprimi pragmatik, e që ishte standard që në kohën ë Enver Hoxhës:”Tirana zyrtare mos të ju imponoi politikat e veta shqiptarëve të Kosovës, por t’i përkrahë ato që i artikulonin vet ata”.

Pjesa e mozaikut të përpjekjeve serbe për ta defunksionalizuar “Shtetin e Rugovës” janë edhe takimet e Brezovicës të vitit 1997, që ishin të organizuara nga shefi i shërbimit inteligjent serb Jovica Stanishiq. Sipas informacioneve qe Rugova kishte dhe ata që duhet t’i kishin, përpjekjet ishin që shqiptarët e Kosovës të pranonin autonominë e vitit 1974, të dilnin në zgjedhje që do t’i organizonte Serbia, ku një parti e cila do të formohej sipas këtij programi, do ta rrënonte rezistencën që i printe Rugova. Sipas asaj që është kuptuar atëherë, këtë e kishte pranuar lideri ishkomunist Mahmut Bakalli, dhe në një takim që kishte mbajtur në Prishtinë me një pjesë të ishkolegëve të vet, ju kishte kumtuar se “Në në një takim me Lorenc Igëlbergerin, ish ambasadorin amerikan nga koha e komunizmit, e me të cilin ky kishte raporte shoqërore, ai i kishte komunikuar se SHBA, nuk përkrah pavarësinë ë Kosovës pos autonomisë se vitit 1974. Prandaj duhet ta formojmë një parti”. Gjithnjë sipas informacioneve, edhe pse Bakalli e kishte zëvendësuar Stanishiqin me Igelbegerin, shumica e të pranishmëve nuk e kishte mbështetur idenë e tij, kështu kjo çështje mbeti pezull.  

Si një pjesëmarrës i vogël i këtyre ngjarjeve, nga editorialet e Meros mësova shkakun se  Bashkim Gazideda nuk më kishte takuar më (si duket0 nga inatet se nuk e kishte pritur Presidenti Rugova!?

Në vazhdim po bashkëngjis një pjesë të intervistës time bërë para dymbëdhjetë viteve, ku epen vlerësimet tona të asaj kohe për këto ngjarje:

telegrafi.com,  Para 12 vitesh

Pse mendoni se Berisha ia ktheu shpinën Rugovës dhe u drejtua nga Demaçi e Surroi?

Kajtazi: Tani disa gjëra duken absurde, sikur të mos shikohet retrospektiva. Por, në qoftë se kihet parasysh tabloja e plotë e mozaikut politik të asaj kohe, të krijohet imazhi më i përafërt i zhvillimeve politike.

Shtetet kryesore evropiane, Britania që udhëhiqej nga konservatori John Mayjor, dhe Franca nga François Mitterrand, pas shpërbërjes së BRSS-së, sikur ishin çliruar nga pesha e Luftës së Ftohët dhe në politikën e jashtme mundoheshin të ishin përtej asaj që në realitet mundnin. Kështu, në këtë fazë nuk ia kishin dalë që me amerikanët të krijonin partneritet në politikën jashtme, por ndiheshin inferiorë. Nuk di se a do të jetë ndonjëherë më afër zgjidhja e problemit izraelo-palestinez sesa në kohen e administratës së presidentit Clinton. Bile atentati ndaj Isaac Rabinit i atribuohet lobit çifut, pro britanik, për shkak të shqetësimit të tyre nga rritja e dominimit të lobit pro amerikan.

Edhe në kontinentin evropian rivalitetet ishin të theksuara. Britanikët dhe francezët ishin të interesuar që amerikanët t’i mbanin sa më larg Ballkanit dhe konfliktit jugosllav dhe atë ta zgjidhnin me çdo kusht në favor të Serbisë. Kundërshtimet e vazhdueshme të Mayjorit dhe Mitterrandit për intervenim ajror të NATO-s në caqet serbe në kohën e masakrave të llahtarshme në Bosnjë reflektojnë, më së miri tregon këtë rivalitet. Ndërkohë Gjermania luante rolin neutral. Kjo ishte përshtypja jonë.

Francezët dhe anglezët zgjidhjen e konfliktit jugosllav mendonin ta bënin duke e mënjanuar Milosevicin nga pushteti dhe duke e zëvendësuar atë me Vuk Draskovicin. Në këtë paketë parashikohej edhe zgjidhja e çështjes së Kosovës, duke u ofruar një “autonomi të zgjeruar në kuadër të Serbisë” të cilën Drashkovici e kishte pranuar. Nga faktori politik në Kosovë kërkohej që t’i bashkëngjitej protestave që organizonte e djathta e bashkuar serbe e udhëhequr nga lideri i SPO-së, Drashkovic, në mënyrë që t’i ndihmohej ta rrëzonte Milosevicin nga pushteti. Rugova këtë nuk e kishte pranuar. Ishte kategorik dhe insistonte në vullnetin e shprehur në referendumin e vitit 1991. Ndërkohë që Demaçi, Qosja me një grup të kryesisë së LDK-së, që me vonë formuan LBD-në, si dhe kryeministri Bukoshi, kishin pranuar ofertën evropiane.

Në atë kohë në Tiranë qëndroi një delegacion i LDK-së në krye me nënkryetarin Hidajet Hyseni. Nga një burim yni që rastësisht ishte prezent, Hidajeti kishte marrë porosi nga kryeministri Bukoshi që të dilte në RTSH dhe haptazi ta sulmonte Rugovën. Nuk di pse ai në intervistë nuk e bëri këtë, por nga i njëjti burim di që Bukoshi u acarua shumë. Dhe, realisht ky ishte një komplot. Prandaj, jam detyruar të kërkoj takim me njerëzit e mi në Kosovë.

Më 31 dhjetor 1996, kam mbërritur në Kumanovë, ndërsa më 1 janar 1997, aty kanë mbërritur Sabit Rrustemi, Naser Latifi dhe Avni Kamberi. Atyre iu sqarova gjendjen dhe i porosita ta njoftojnë Plakun. Për këtë punë evropianët në Berishën kanë bërë presion direkt, dhe si duket ai nuk u rezistoi. Kjo është evidente, pasi në zgjedhjet e vitit 1996, në fushatën e PD-së mori pjesë edhe një këshilltar i presidentit Mitterrand.

Pse Berisha insistonte që të formohej një parti tjetër nga LDK-ja dhe që shqiptarët të dilnin në votimet serbe?

Kajtazi: Nuk di që presidenti i atëhershëm, Berisha, ka kërkuar që të shkatërrohej LDK-ja. Ai, si president që ishte, nuk mund të ishte indiferent ndaj asaj se çka po ndodh në Kosovë. Ne po flasim për periudhën e gjysmës së dytë të vitit 1996, kur kriza e piramidave vetëm sa nuk kishte shpërthyer. Kundërshtimi i fuqishëm evropian ndaj angazhimit direkt amerikan në çështjen jugosllave mund t’i kenë luhatur për një moment Berishës mendjen, por mendoj se kjo ka qenë e shkurtër dhe kalimtare.

A ju kujtohet takimi i mbajtur në Tiranë mes Sali Berishës e Ibrahim Rugovës, në të cilin u vërejt “ftohja” e Berishës ndaj Rugovës?

Kajtazi: Po, nëse nuk gaboj, ka qenë dhjetori i 1996, kur presidenti Rugova erdhi nga Amerika, pas një takimi të nivelit të lartë me sekretarin e shtetit Ëarren Christopher. Më saktë, atë ditë Tiranën e vizitonte edhe lideri i OÇP-së, Jaser Arafat. Si duket Rugova nga Christopheri ka pasur ndonjë porosi për Berishën që këtij të fundit nuk i ka pëlqyer. Takimi Berisha-Rugova në Presidencë dhe në darkë në “Pallatin e Brigadave”, e cila u shtrua për nder të Arafatit, kaloi në atmosferë të zymtë.

Ndarja nga jeta e Artur Zhejit, reagon Ilir Meta: Një humbje e pazëvendësueshme

18:30 Politika 2 komente

PD pritet të ndahet në 3 grupe parlamentare

14:45 Politika 6 komente

Berisha e caktoi vetë nenin "Basha"/ Balliu: "Kukullat" në grupin parlamentar po e mbajnë në lojë

12:56 Politika 3 komente

“Berisha duhet ta vazhdojë betejën në Parlament” - Doris Pack mesazh për opozitën: S’mund të qëndrojnë vetëm në rrugë!

11:55 Politika 54 komente

Ku janë ish-ministrat, ish-drejtorët dhe të privilegjuarit e pushtetit të PD? - Açka: “Opozita duhet t'i dalë zot detyrës që ka marrë përsipër”

11:28 Politika 3 komente

Bejko: PD është pronë e ish-kryeministrit Berisha, duhet të ribëhet!

09:49 Politika 4 komente

Bardhi e akuzoi për vilë 760 mijë euro të padeklaruar në Gji të Lalzit: A është Flamur Noka ish-ministri që po hetohet nga SPAK?

09:30 Politika 14 komente

Meta akuzon SPAK-un dhe gjyqtarin Çela: “Farsë gjyqësore kundër meje, zero prova”

20:17 Politika 9 komente

Morsa e ekstremeve që po shtyp elektoratin gri

19:11 Politika 2 komente

Kreshnik Spahiu: Tre ministrat e "paprekshëm" të Ramës. PD do pranojë të hyjë në Kuvend dhe të marrë 3300 euro rrogë nga Edi Rama

19:04 Politika 22 komente