Te fundit
Si të ambientohesh me kryeqytetin e egër dhe të padisiplinuar të Shqipërisë
11 Dhjetor 2013, 11:53Kulturë
TEMA
Nga Carolyn Stevens*
M’u desh pak kohë që të mësohesha me zhurmat e qytetit. Ndërtesat e gjata jehojnë çdo zhurmë, fëmijët bërtasin në shkollë, thirrjet për lutje në xhami dhe kambanat e katedrales ortodokse, boritë e makinave, thirrjet e tregtarëve ambulantë dhe një gjel që nuk e ndal këngën. Kryeqyteti shqiptar, Tirana, është i gjallë, plot jetë dhe personalitet.
Shqipëria, për mua, është pak e padisiplinuar dhe po përpiqet që të gjejë vendin e saj. Por është plot me entuziazëm dhe potencial. Ka një histori interesante, pasi ka kaluar mijëra vite me pushime nga çdo perandori e madhe, përfshi grekët, romakët dhe turqit otomanë. Heroi kombëtar, Gjergj Kastrioti, i njohur si Skënderbeu, mbrojti vendin e tij kundër turqve otomanë për 25 vite thuajse i vetëm derisa vdiq nga malaria.
Shqipëria fitoi pavarësinë 101 vjet më parë, falë ndërhyrjes së presidentit amerikan, Woodrow Wilson. Shqipëria e pavarur është udhëhequr nga një seri mbretërish dhe qeverish deri kur në pushtet erdhi diktatori Enver Hoxha, regjimi i të cilit e mbajti të izoluar vendin nga bota deri në vitin 1992.
Që atëherë, vendi ka njohur një kapitalizëm të shfrenuar, pasojat e të cilit duken kudo. Në mes të shtëpive të vjetra e me tjegulla ngrihet krejt papritur një bllok apartamentesh, disa të papërfunduara për shkak se kanë mbaruar paratë.
Po ashtu e dukshme është se sa larg ka shkuar Shqipëria si demokraci. Ajo hyri në lajmet ndërkombëtare pasi refuzoi që të bëhej vendi ku do shkatërroheshin armët kimike siriane. Protestat shpërthyen brenda dhe jashtë Tiranës për javë përpara refuzimit. Pashë se si i gjithë vendi u bë bashkë për të bërë që zëri i tyre të dëgjohet.
Barriera gjuhësore ishte pak problem për mua. Shumica e shqiptarëve flasin gjuhën e tyre amtare, italisht dhe anglisht dhe unë do këndoja në një opera gjermane me njerëz të kombësive të ndryshme. Për fat, arrita të mësoja disa fjalë në shqip dhe gjermanisht. Është e mahnitshme se sa shpejt u bë krejt normale që të flisja tre- katër gjuhë të huaja në ditë.
I gjithë udhëtimi ynë ishte shumë intensiv, veçanërisht kur iu afruam premierës së “Tannhaeuser”. Dy ditë përpara hapjes, nuk e dinim nëse kishim kostumet. Pak ditë përpara kësaj, nuk e dinim nëse do mund të bënim projektimet apo të vendosnim pikturat. Askush nuk kishte provuar më përpara makijazhin deri natën e hapjes. Asnjë publicitet nuk u bë deri pesë ditë përpara performancës.
Por në njëfarë mënyre, me ndihmën e një konference për shtyp, e gjetëm veten në skenë, duke kënduar me zemër për një audiencë të plotë, me bileta të shitura (përfshi ambasadorin gjerman dhe 10 persona nga ambasada amerikane) dhe kamerave televizive nga Kosova.
Patëm një nisje të suksesshme, pasuar nga intervista televizive, urgjenca të vogla me thuajse gjithë stafin të sëmurë. Vetë e kalova performancën e fundit me rrufë.
Por a kanë ndihmuar përpjekjet tona në riintegrimin e Shqipërisë? Nuk e di, por jam e lumtur që pata një eksperiencë të tillë të mrekullueshme. Kur perdja ra, njerëzit në sallë po brohorisnin, por në skenë po qanim dhe po brohorisnim më fort.
*Carolyn Stevens kaloi një muaj në Shqipëri për të kënduar në premierën e operas “Tannhaeuser” të Richard Wagner
48 komente në “Si të ambientohesh me kryeqytetin e egër dhe të padisiplinuar të Shqipërisë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
-Shqiptaret edhe ne gjume bejne zhurme..,s’kane qetesi.
haha
eshte interesant, ne komentet e meposhteme do te gjesh pergjigjen se kush jane shqipetaret ,qe konkluzionet e te huajve per ne: se jemi shume mbrapa qyteterimit evropian e merrinn si perkeledhi dhe entuziazem. Kjo pasqyrohet edhe ne artikujt e gazetave dhe “analizave” te “gazatareve ” mbi realitetin tone duke shprehur inate dhe kercenime personale.
Mjere ai popuill.
Hahahahahha
Ju falenderoj shume qe e doni Tiranen tone, me te mirat dhe mangesite qe ka. Kur ju na doni kaq shume po ne cfare duhet te themi e cfare duhet te bejme per ta bere edhe me te bukur, edhe me demokratike? Rrofsh mikja jone!
Jemi plotesisht jashte cdo formati perendimor, dhe na shikojne si dicka ekzotike .Te njejten menyre te shprehuri kane edhe per fiset e izoluara afrikane.
Ke te drejte. Edward Said, historian anglez, flet shume per menyren se si perendimoret i shikojne vendet e ish perandorise osmane. Mos u shqeteso shume, jemi ato qe jemi dhe nqs perendimoret nuk na vleresojne per mire, “tant pis,” siç thojne francezet. Nuk mund te behemi siç do Evropa, dhe te kemi te njejtin sensibilitet kulturor dhe estetik, por mund te implementojme ligje demokratike dhe te parabarta.
Kendveshtrimi i evropianeve flet shume edhe per komformitetin qe kane ato ne vendet e tyre, por besoj qe zonja ne fjale nuk ben pjese tek ato qe e shikojne Shqiperine si vend oriental. Ajo flet per disa probleme konkrete qe duhen zgjidhur nga bashkite e qyteteve.
ligje te barabarta hehe.
Edward Said ka prejardhe Palestineze dhe ka studiuar dhe punuar ne NY/USA.
Po o fatbardh po, por ne kemi dicka qe ata e kane vetem ne leter, humanizem. Ka krime si kudo ama, por jeta ne Shqiperi, dashuria per vendin e familjen nuk mund te krahasohet dot me degjenerimin social qe shitet si stabilitet ne Europe. Jemi vend i varfer per shume aresye, por eshte e pamohueshme qe nese hebrejte nuk lejne ore e minut pa permendur holokaustet, ne i bie qe cdo milisekonde te viktimizohemi, e kjo nuk po ndodh. O ka vuajtur ky popull qe e kane rrjepur te gjalle nga pasuria e gjithanshme o nuk ka vuajtur njeri ne kete rruzull. Kesaj cupelines ti lexohet fjalimi i Atit te kombit Gjergj Fishta ne Versaje te kuptoj mire se kush jemi ne dhe cfare roli ka patur Europa qe na katandisi ne kete fare feje.
Na e mbushe mendjen, humanizëm. Veç humanizëm që nuk kanë këtu, as dashuri për vendin, se gjithë të këqijat po i bëjnë vendit, as për familjen, se po hahen me vëllezër e motra për prona, e së fundmi degjenerimi është dhe këtu.
Ku e gjete ate humanizmin mor aman!
Me keto budallalleqe na eshte mbushur mendja se jemi me te mire se pjesa tjeter “e pashpirt” e Europes.
Ate qe ti e quan humanizem une i them ndjenje perulje dhe kompleks inferioriteti ndaj atyre qe i konsideron me te perparuar.
Sa per degjenerimin social ke shume te drejte. Shoqeria shqiptare ka moral shume te larte, nuk ka fare degjenerim, familja funksionon per mrekulli. Nderi, respekti per punen dhe per tjetrin, dashuria per punen, respekti per shtetin dhe per ligjin, respektimi i mjedisit dhe mosdemtimi i natyres, ndjenja e te jetuarit ne komunitet dhe respektimi i te drejtes se perbashket etj. etj.
E shikoni se sa lart jemi ne ne krahasim me keta plehra kapitaliste?
Po te mos ishim ne Europe do te ishim fare te pashprese.Sa per humanizem, shiko cfar shteti kemi ndertuar.
Po eshte e vertete qe ATA na kane “KATANDISUR’ po na KATANDISIN dhe do na ‘KATANDISIN” deri sa nga ne te dalin njerez te pergjegjshem qe te duan popullin dhe venin e tyre te dashur.
Te lumte moj bije qe knove ne kryeqytetin tone oriental Tihrane.
Vetem me gisht mos na tregoni se e kemi bezdi,
si njerez primitive qe jemi, per te huajt jemi mjaft argetuse dhe te cuditshem. tek tuk shikone rrugve miliardera qe sdine te lidhin dy llafe bile nuk dine as te shkruajne. shikone mesuese qe kane nxiere kushedi sa e sa breza qe mbledhin qindarkat te dyqani i bukes, shikone karron me kuaj qe i ze rrugen nje mercedezi, shikon ngonje rruge te mire por ke zona te tera pa rruge, shikone mbeturina plera pa fund e ne cdo meter ne cdo cep apo bulevard.shikone grup vajzash gjysem nudo qe shkembehen me nje grup me shami e te mbuluara, shikone zyrtare shteti qe shkone ne pune pa koker leku e kthehen me xhepat plote. shikone gjykatsin qe te denon se ke vjedh nje celular por ste denon kur vjedh miliona. shikone cdo gje e nga te gjitha. mbi te gjitha kemi nje kryeqytet me emer mjafte mizor dhe kemi nje steme qe per perendimoret kupton djallin e kam per koken e dhise.
Kemi dhe skelare qe mbeten duke kritikuar gjithcka po nuk dine te shkruajne as shqip.
skelari i ke bere nje pershkrim te perkyer..banana republic..
o skelar, qenke fare a derezi! flet me keq se nje serb!
ti moj cupe kengetare, faleminderit, po nje gje ta kane thene gabim:
asnjehere greket nuk na kane pushtuar dot! mos e ngaterron me bizantin? po bizanti nuk ishte grek… he rrofsh!
Thone qe “Demokracia” eshte liria per te thene gjithcka qe eshte jo interesante. Ky shkrim medioker e verteton kete. Shqiperia e paska fituar pavaresine ne 1912 fale Uidrou Wilson ? Faleminderit zonje per nje gomarllek me teper.
Kur shkoj ne Stamboll , shikoj te njejten kulture si ne Shqiperi
Ndoshta mbas 100vjeteve do te behemi Europian ne kulture,
Mentalitet , disipline .
Bela dhe A. Ju duhet te kuptoni dicka. Ky komb jo vetem ka prodhuar por vazhdon te prodhoj njerez te cilesise me te larte. Mirepo ata ikin. Ne kete vend nuk zgjidhet askush por vendoset nga jashte se kush do jete vasali qe do komandoj Shqiperine nepermjet nje kompromisi te peshtire te fqinjeve. Edhe ne Kosove qe sot ironikisht po vuan ekonomikisht me shume se sa ne kohen e Titos ai Thaci U VENDOS nga Frengu &co. Si mund te hiqet pale te zgjidhet nje lider? Kjo eshte shume ceshtje komplekse. Ju keshilloj te lexoni Frantz Fanon – The Wretched of the Earth se si funksionon kjo metode. Por ndersa kjo metode ne Afrike e gjetke vazhdon e prodhon kafsherira dhe gjenocide sepse ne nje Shqiperi multifetare me lloj lloj agjenturash ky popull e do njeri tjetrin. Me gjithe investimin nga jashte e nga brenda per te na ndare ne 1997 nuk ja arriten. Mos kujtoni se kjo eshte gje e thjeshte pra qe njerezit me mend te shkojne ne krye sidomos kur ata qe kemi ne krye jane te vendosur nga te tjere. Ne Amerike ka me shume te burgosur se inxhinjera e mesues por ja qe jane me te zhvilluarit ose se paku ne top 20 se dhe atje ka plot probleme ne bote. Kjo eshte se pari ceshtje komplekse dmth ndertimi i nje modeli ekzistencial qe promovon vlerat tona kombetare dhe i rikthen krenarine dhe peshen e duhur ketij populli. Cfare nuk eshte komplekse eshte kuptimi qe ata qe ndodhen ne krye jane te vendosur dhe se mekanizmat aktuale politike ne Shqiperi jane te inxhinjeruara qe te flakin eliten e ketij kombi dhe te promovojne llumin. E megjithate nuk mund te mos argumentohet qe edhe me keto sfida ne ja kemi arritur ta ruajme berthamen e familjes dhe te kombit.
Tirana personalitet!?
Un di qe ata qe kan personalitet dominojn mbi te tjeret,dhe jo dominohen,sic jan pushtu shqiptart prej milenijumesh.
Carolyn, Carolyn.. te padisiplinuar ndoshta pak, por te eger…JOOOOOO.Jemi populli me i omel i Ballkanit.
Tirona edhe pse e zhurmshme, eshte zemra jone.Po ti shyqyr qe ke qendruar vetem nje muaj, se te kishe ndenj me shume, ste ikej me. ?
Po te mos ishin kembanat e Kishes do te duket vetja ne Arabi apo Turqi por jo ne Evrope!
Po te mos ishin xhamit munde te duket vetja sikur je ne moskve moldavi apo rumani me ato manastiret ortodokse ne zemer te tiranes
Eshte nje pershkrim ideal I realitetit problematik shqiptar, ky eshte konfuzioni qe jetojme ne sot, qe here duket simpatik , here I bezdisshem, here I zhurmshem. Eshte pare me pozitivitet nga Carolyn , dhe e ka perjetuar si nje emocion te lezetshem.
Gjithsesi faleminderit Carolyn.
E vetmja gje evropiane jane kishat.te tjerat jane islamabad po te bashkengjitesh dhe dhembepalaret me koka si turqit nga 15cm te gjate harron se je ne shekullin e 21.raketa kruz ne foto tregon rrenjet e tyrerrofte epiri pa hordhite shqipfolese gjakpirese qe vritet mes tyre si qente.
Shqiperin po e shenderisin orthote me ngjyre nga 1.50 cm dhe fizike aziatike haaaa ajde gallate ajde.
Manastire ka edhe ne moldavi zambi bolivi mongoli siberi rumani ashu si ka edhe xhami ne brunej stamboll duba kuvajt abu dabi baku kuala lumpa etj por keto vende ti pshurrin te gjitha vendet ortodokse dhe shumicen e vendeve evropiane
po kembanat ne vendin tend te vrasin veshet?
Gjalleria qe keni pare dhe degjuar nuk eshte asgje tjeter vetem “kulture” zonje!
Po ate gopin e barit nga e keni marre? eshte kenaqur me gjume kjo mbeturina qe viziton teheranen,aty shikon vetem burra me te zeza te veshur si afgane te pa rruar te pa lare dhe hoxha te piste qe hane qebape te qelbur.politikanet me armani dhe njerezit si ne kirgistan ballkan hesap,fara e tyre turke sado te vishet dhe te lyhet dallohen qe jane nga azia nga tiparet.mund te vidhni gjuhet dhe tokat e te tjereve po jo surratin o shqipfoles.tutje nga azerbaixhani aty i keni rrenjet si tha dhe xhaxhi berisha.
Me ta sbahet o burre
pa ta sbahet kurre
Shqiperi te kam dhjere
ste mora vesh asnjehere
Faik Konica
Per ata qe nuk e kane kuptuar plotesisht e kishte fjalen per turqit shqipfoles.
Kryeqyteti shqiptar eshte si qytetet palestineze te rripit te gazes.
E njejta arkitekture,rrug,te njejtat surrate,vecse palestinest kan me teper karakter.
Tirana esht si ngulmim jevgjish,pa plan,pa rfug,balt pllt,p,uhuf,dhe errsir ftyra t poshtra qoshesh krimi.
S ka uj ska drita.
Burit e makinave te cajn karin
Tym mbytes gjithandej
Krim mafje kurvllik
Shkerdharllik
Fshatar,katunar,malokar,….
Dhe t gjith jan t lumtur po ti thuash se sa bukur esht n tiran
Sepse nuk e kan sensin e se bukres,
Nuk dijn c esht mir,c esht keq,c esht drejt c esht gabim,c esht bukuf c esht shemtut,
Ngatrrojn ala dashnin me kurvllikun dhe prostitucjonin.
Nji kurv semaforesh prej malcije tha:”kam pun t mir.bej dashni me pare.edhe qejf edhe pare.”
Kriminelat jan gjithandej,qe ke rruga der n parlament.
Shqiprija esht nje produkt dhe fabrik krimi.
Shqiptart jan bijt ,baballaret,gjysherit dhe stergjysht e krimit.
Tirana?
Nje grop muti ne ballkan
Shqiptart
Te burgosur ne gjendje te lir.
Politiksat shq.?
Kurvica me cumcakiza
e ke qare dhe pike!
O ty te hengert ujku o shpellar se njesoj si shpellari qe e ktheu shqiperin si ne vitet 44 ,po shkruan dhe ti , Kudo qe te jetosh ti njeri nuk behesh kurre ,e para se s’ke me elementaren ,s’di te flasesh gjuhen tende , e dyta je “tradhetar” se nuk shitet vendlindja si e shisni ju njerzit e shpellave , Ju qe keni fjetur ne nje kasolle me bagetit shkruani te tilla pacavure ,.Nuk eshte nevoja te vrasesh mendjen te gjesh se cfare modeli je , Je prezantuar me se miri me kete pacavure qe ke shkruar ,,,, Tju vije turp per fjalorin qe perdorni dhe pislleqet qe shkruani ,, u hengert ujku i shpellave ……….
nga gjuha qe ka perdor duket tironc safi
Le ta dij tan bota mar
S ban Shqipnija me shqiptare
Owww owww ca bahet me keto komente.cohuni nga kompjuterat e shkoni e punoni se late kokerren e namit.shkoni lani syte freskohuni dhe nqs shkalla lagja qyteti eshte I pa paster,pastrojeni e rregullojeni se nuk vjen njeri tu a pastroje.mblidhni firmat gjithe lagja dhe kerkoni pushtetit cfare ndihme duhet ose ne zgjedhjet e ardhshme nuk ka vota.keshtu punon ketu ku jemi ne(ne perendim) . Sipas disa komenteve kuptoj qe shkalla e depresjonit tek shume njerez eshte e larte.nuk qahet gjithe jeten duke prite nga lart apo duke fajsuar ……:..
…dhe me absurdia dhe mediokriteti me i madh eshte ne sheshin skenderbej ku gjergj kastrioti heroi kombetar ne mes dhe njerezit me bythen larte ne shesh para xhamise. Vertetone se jemi popull pa bythe si zalli i lumit.
HOXHA na bo zhurme me shume dhe ka pushtu tironen se tirona i ka njerzit me te shumte Ateista
HOXHA na bo zhurme me shume dhe ka pushtu tironen se tirona i ka njerzit me te shumte Ateista DHE MUHAMETI kenote per njerzit e shpis vete DHE PA ALTOPARLANTA TUNG se edhe sot ne Arabi ka vetem rone dhe hurma arabie !!!!!!!!!!!!!!!!!
Respekte per zonjen qe na dha shpresa te kota gjasme jemi dikush qe ne te vertet sjemi hic gje!
Duhet te mesojme te duam veten.
Rracat Skllavo-sllave edhe Semito-Greke jane e keqja jone.
Te evitojme cdo influence aliene dhe te duam njeri-tjetrin.
Per kengetare opera, kjo zonja paska nivelin qe duhet per te shkruar artikull, pavaresisht se “ditari” I saj ka mungese te theksuar metafore.
Mgjte prezenca e saj eshte gjithmone e mirepritur.
Te githa qe zonja ka konstatuar ne Shqiperi jane te verteta. Pse na vjen keq ky eshte imazhi i tyre per ne kur vijne per te paren here tek ne. Asnje presje nuk i heq. Eshte nje kakofoni e vertet. Prandaj duke lexuar te gjitha cfare kjo zonje thote duhet te nxjerrim mesime dhe te ndryshojme.Nuk na mungon asgje qe te ndryshojme nuk e di cpresim.Nuk besoj qe kjo te jete e para ne perceptimin e vendit tone ne kete menyre ,Mendoj le te jemi te hapur ti pranojme kritikat se ato qendrojne dhe na ndihmojne.Shoqeria jone duhet te ndryshoje kjo sigurisht nuk behet me shkop magjik brenda nates do pune dhe perkushtimdhe deshire qe te ndryshosh. Nuk eshte e lehte por jo e paharritshme kur ka vullnet.
Si mendoni se po e pranon Europa nji kryeqytet te eger e te padisiplinuem??????
Duhet ma kap nje hu ne dore dhe te kalosh ne shesh
sa njerez kot o zot