Te fundit
“Krahina” e “Kolonel Bunkerit” (2)
22 Prill 2011, 21:19Blog
TEMA
Nga Halil Matoshi
(VIJON NGA NUMRI I DJESHEM)
Kosovarët e sotëm, shumica me një identitet të qartë, shqiptarë etnikë, nëse arrijnë që shtetin e tyre ta afirmojnë ndërkombëtarisht deri në anëtarësim në OKB, atëherë ata do të jenë kosovarë, një komb i mëvetësishëm, si “njësi e rritur”, ndonëse vazhdojnë të jenë shqiptarë etnikë, porse veçantitë identitare, politike dhe historike e të shtetkrijimit vështirë mund të kontestohen
Roger Cohen ka shkruar një kolumnë në “The New York Times”, për Mesut Oezilin gjatë Botërorit 2010 në Afrikën e Jugut, me titullin në dukje paradoksal, “Oezil gjermani” dhe portretizimi që i bën amerikani futbollistit tashti të Real Madridit, flet më shumë dhe më mirë se çdo teori identitare.
“Oezil, 21 vjeç, ka klas. Ai është një gjerman. Kjo është pjesë e fascinimit tim. Oezil është një gjerman mysliman me prejardhje turke”, shkruan Cohen.
Në kontekstin kosovar, debati shoqëror rreth kombit dhe shtetit është plot ngërçe, sepse për shumë kë, teoritë moderne identitare tingëllojnë utopike, e shpesh edhe si tendencë shkombëtarizuese. Pra këto debate i mbyt qasja emotive dhe shpesh argumenti i forcës (ad hominem) është mbi forcën e argumentit. Përmes këtij debati, unë mëtoj ta zhvilloj një teori konkurrente, e jo të krijojë kombe të reja, sepse licencën për kombet nuk e ka asnjë person i vetëm, por elitat e një bashkësie të dhënë konform me zhvillimin historik dhe kulturor, interesat madhore ekonomike e politike, si dhe ndjenja e fuqishme e përkatësisë së përbashkët. Pra, kjo bashkësi e njerëzve me vullnet të përbashkët dhe përmes një trupi të shëndoshë politik e projekton të ardhmen e vet, si shoqëri politike, që është kombi. Ndonëse në parim Republika e Kosovës është shtet qytetar, sipas Pakos Ahtisaari ky shtet dhe kjo shoqëri politike është atomizuar duke e ndarë etnikisht, (komunitetet etnike.) Në vend se të investohej në kombin supranacional, pakoja ua mohon kosovarëve miqësinë qytetare.
Debatin e bën të vështirë edhe etnonacionalizmi, që shpesh përmes bashkimit kombëtar si prononcim politik mbush “zbrazësitë” patriotike në biografitë personale, një lloj arkaik të patriotizmit, siç kuptohet rëndom në mendësinë shqiptare, e jo kultivimin e patriotizmit modern, që Jurgen Habermas e quan ‘patriotizëm ligjor’.
Para do kohësh vajti në Tiranë një president jokushtetues dhe tha se Tirana është edhe kryeqytet i Kosovës, derisa kjo e fundit e ka një kryeqytet kushtetues. Rrahagjoksit kombëtarista nga të dyja anët e kufirit nuk prajnë së luftuari kundër interesave jetike të shtetit të Kosovës, duke e penguar vendosjen e shtetit ligjor, dekriminalizimin e politikës dhe perëndimorizimin e shoqërisë kosovare. Vetëm pak ditë para se të vinte Mojsiu, “Kolonel Bunkeri” në Kosovë, kryetari serb Boris Tadiq tha se do të bisedonte më Sali Berishën për ta arrirë një zgjidhje historike mes dy popujve, pra duke e anashkaluar Kosovën dhe kosovarët, që, sipas serbit Tadiq nuk ekzistojnë.
“Ekzistojnë në Kosovë, shqiptarët, serbët, turqit, romët por jo edhe kosovarët”, pati thënë ai. Dhe ai pati të drejtë, sepse këtë tezë ia përligji një komision i mjerë kosovar për regjistrimin e popullsisë. Pikërisht në sprovën e marrjes së “krahinave serbe” ra diktatori Milosheviq dhe mbi tokat e djegura u ngritën shtetet e reja. Rasti i ndarjes së malazezve nga Serbia, ku ndjeheshin qytetarë të rendit të dytë në komb dhe shpallja e pavarësisë shtetërore e ka rritur ndjenjën kombëtare malaziase.
Natyrisht, për ta hequr konfuzionin, Shqipëria dhe Kosova kanë ngjashmëri me Gjermaninë dhe Austrinë, të dyja me rrënjë gjermanike por jetojnë si dy kombe të ndara. Një austriak i rëndomtë sot, ndonëse flet një dialekt të gjermanishtes, ai lexon gjermanishten zyrtare, por për veten thotë se është austriak.
Ndërkaq, që emërtimi Kosovë dhe kosovar ngërthen brenda vetës një përkatësi gjeografike dhe politike-historike, ngjashëm me emërtimin zviceran, që shpreh një bashkësi shtetërore supranacionale (Besëlidhja helvetike.)
Kosovarët e sotëm, shumica me një identitet të qartë, shqiptarë etnikë, (etnia është statike) nëse arrijnë që shtetin e tyre ta anëtarësojnë në OKB, atëherë ata do të jenë një komb i veçantë, (kombi është variabël) ndonëse vazhdojnë të jenë shqiptarë etnikë, porse si “njësi e rritur” (Urs Altermatt.) Në rastin kosovar veçantitë identitare, politike dhe historike e të shtetkrijimit vështirë mund të kontestohen. Sot kosovarët identifikohen me këto veçanti dhe me shtetin e tyre si e drejtë e arrirë dhe nuk janë futuristë fantastë ata që mendojnë për këtë komb të ri. Ndoshta ky proces i ngjizjes së kombit merr kohë, por nëse historia ose rastet e ruajnë Kosovën si entitet dhe natyrisht si shtet me interesat e veta nacionale në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe nëse Serbia dhe Shqipëria e lënë të qetë në shtetndërtim, kombi do të bëhet. Porse për një komb të miqësisë qytetare duhet të plotësohet edhe një kusht, pos etnive të tjera kosovare që ndihen tashmë të tillë, kosovarë edhe serbët duhet ta pranojnë shtetin e ri dhe të identifikohen me kosovarizmin.
Disa serbë tashmë po e bëjnë këtë. Një ditë mund ta bëjnë shumica e serbëve kosovarë, porse kjo varet kryesisht se çfarë do t’u ofrojë ky identitet shtetëror.
Duket futurizëm sot, por nëse të gjithë qytetarët e Kosovës, “harrojnë nga pak ç‘janë” dhe e themelojnë një miqësi qytetare si kosovarë (emërtim neutral) në shtet, kombi i ri do të jetë realitet historik dhe politik. Të kesh një Kushtetutë dhe ligjet, një Qeveri të njohur ndërkombëtarisht, të kesh simbole të veçanta kombëtare (flamur, himn) dhe një status qytetar që të mundëson të shkosh në Teatrin kombëtar (në Prishtinë jo në Tiranë), të kesh një kombëtare në futboll ose në sportet e tjera, e të bësh tifo për të, ti e ke një komb, më të dallueshëm në disa aspekte por të ngjashëm në origjinën (gjakun, truallin dhe gjuhën) që besohet të jetë e njëjtë, me një komb tjetër, e në këtë rast me kombin shqiptar.
Debatet shoqërore në hapësirat shqiptare janë të zorshme dhe kryesisht dominohen nga mujshia dhe qasjet emotive dhe rrallë, shumë rrallë janë racionale.
Ta marrim një personazh real shqiptar të Kosovës për ta thjeshtëzuar përkatësinë identitare, që mund të jetë e shumëfishtë, njëjtë si rasti i Mesut Oezilit.
Ai quhet Rushit Arifi dhe dëshiron të marrë pjesë në debatin rreth kombit dhe shtetit, spontanisht. Ai jeton dhe punon në Suedi qe 20 vjet. Punon si defektolog për sëmundjet e syrit, (Low vision specialist.)
Thotë se i përcjell debatet, analizat dhe shkrimet e mia me kënaqësi të madhe.
“Në shumicën e rasteve ndiej se “m’i merr fjalët prej goje”, mirëpo kur është çështja te debati për “krijimin e kombit kosovar” nuk pajtohem fare (nuk di se a nuk dua t’i absorboj argumentet e tua, ose thjesht kam aversion ndaj vetë idesë).”
Po si trajtohet ai në Suedi, si i huaj (utläning) apo si suedez?
Ai ka nënshtetësi suedeze që afër 16 vjet dhe në pasaportën e tij shkruan qartë: Nationalitet – Svensk (suedez), mirëpo, ai ka edhe pasaportë të Kosovës.
E pranon se në çdo aspekt, nga pushteti suedez trajtohet si suedez, përpos diskriminimeve të vogla eventuale nga individë të papërgjegjshëm në pushtet.
Nga kolegët, në vendin e punës, thotë se trajtohet varësisht nga personat, nga ngritja intelektuale e tyre, shkollimi si dhe përvoja e kolegëve.
“Shumicën e rasteve, kolegëve nuk u vjen mirë, në qoftë se them: unë jam shqiptar, e nuk jam suedez. Ata duan që unë edhe të ndihem suedez. Mirëpo shumë herë më prezantojnë si shqiptar (alban) ose si shqiptar i Kosovës (kosovoalban). E njëjta gjë ndodh edhe me serbë të Kosovës, ata prezantohen si serbë ose serb të Kosovës. Në këtë rast këtu përdoret termi “etnisk alban”, “etnisk serb” ose “etnisk svensk” etj. Pra, etnia e tij është shqiptare. Pjesa perëndimore e Finlandës, thotë R. është e banuar me suedezë, ku flitet suedishtja dhe ata njerëz quhen suedez të Finlandes (finlandssvenskar). Ata të gjithë janë shtetas të Finlandes, por etniciteti i tyre është suedez. R. pra, “me letra” është suedez, flet gjuhen shqipe, natyrisht shumë rrjedhshëm, edhe suedishten, edhe serbishten. Por në shpirt ndihet shqiptar, dhe ka identitet shqiptar (i vetëdijshëm se ka hapësirë për t’u diskutuar nocioni i identitetit), ai beson se ka histori dhe prejardhje të njëjtë, si shqiptarët e tjerë, pa marrë parasysh ku jetojnë. R. Kosovën apo të qenët kosovar e përjeton si një nocion më tepër për përkatësi gjeografike se diç tjetër. R. dhe shqiptarët etnik të Kosovës vazhdojnë të besojnë dhe të ndihen emocionalisht shqiptarë, por ata kanë shumësi identitetesh, kosovarë, suedezë dhe europianë. Por zyrtarisht kombësia e tyre është ajo që u shkruan “me letra”, në këtë rast, përkatësia kombëtare e R. është suedeze, në shtetin ku jeton e punon por sidomos kur ai do të udhëtonte në SHBA p.sh. ku askush s’do të kishte kohë ta pyeste për përkatësinë etnike.
Sipas Cohen Oezil beson se i njeh traditat. “Teknika dhe ndjenja ime për topin janë pjesa turke në lojën time. Disiplina, sjellja dhe ‘jep gjithçka nga vetja’ janë pjesa gjermane.”
Hapjen ndaj tjetrit/tjetrës dhe respektin ndaj ligjit Arifi e ka tipike suedeze, ndërsa dëshira për sukses dhe ngrohtësia ndaj grupit, familjes dhe miqve janë pjesë e tipareve të tij “të gjakut.” Historitë e Oezil gjermanit dhe Arif suedezit shpalosin shumë qartë, në jetën praktike dhe përtej çdo teorie nocionin e kombit.
1 komente në ““Krahina” e “Kolonel Bunkerit” (2)”
Comments are closed.
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
ky halili eshte lubonja i kosoves.o halilo po qipriotet pse nuk shpallin kombesi me vete (qipriote) por identifikohen si greke apo turq?po serbet e bosnjes pse nuk quhen boshnjak?ate qe kerkon ti te besh ne kosove kane dashur ta bejne serbet me vite.ti besoj se ke qene nga ata qe identifikoheshin si ‘jugosllave’.kolone e 5-te qenke ,nuk e di ke ndonje lidhje me ‘sorros-in sepse te gjithe keta te ‘integrim-shkombetarizimit’ ata i financojne