INTERVISTA/ Vasili: Presidentin konsensual na e kërkon Perëndimi

Sekretari i përgjithshëm i LSI-së, Petrit Vasili, flet për procesin e zgjedhjes së presidentit dhe rolin e LSI-së në këtë proces. Në të njëjtën linjë qëndrimi me kryetyarin e kësaj partie, Ilir Meta, ai shprehet se presidenti i ardhshëm i vendit duhet të jetë produkt i një procesi konsensual dhe kushtetues, duke theksuar që kandidati të vijë edhe përtej mazhorancës. Sekretari i përgjithshëm i LSI-së, krahasoi procesin e zgjedhjes së presidentit me atë të dhjetë viteve më parë, duke theksuar, se ka situata të ngjashme, por kontekste politike të ndryshme. Megjithatë, Vasili theksoi, se ashtu si në atë kohë konfliktesh, kur klasa politike shqiptare ia doli të mbërrinte në një një proces konsensual, edhe sot është koha që të arrihet një marrëveshje, e cila do të çonte drejt zgjidhjes së një presidenti po konsensual.

Dy ditë më parë, PD e PS janë ulur në bisedime për çështjen e zgjedhjes së presidentit, por negociatat duket se dështuan qysh ditën e parë. Si e parashikoni ecurinë e këtij procesi?

Ndryshe nga rastet e tjera, kur politika është thirrur të zgjedhë presidentin, aktualisht është krijuar ideja, edhe në opinion publik, se ka një intensitet shumë më të lartë për ta konsideruar këtë proces kushtetues, por gjithashtu edhe proces politik. Pra, në këtë rast mendoj se cilësia e këtij procesi është shumë e lidhur me procesin e integrimit europian të Shqipërisë. Statusi i vendit kandidat për në BE mbetet një ndër objektivat më të aspiruara nga Shqipëria dhe, ku sjellja politike do të testohet edhe nëpërmjet procesit të zgjedhjes së presidentit. Duke i parë të gjithë aktorët shumë të interesuar, unë dua ta lexoj këtë, si një dëshirë për të vlerësuar procesin e zgjedhjes së presidentit, si shumë të rëndësishëm për momentin, për integrimin e Shqipërisë në BE. Do të ishte pozitive një zgjidhje konsensuale, suksesi i së cilës nuk mund të ishte pronë e askujt, as e mazhorancës e as e opozitës, por mund të ishte një meritë e përbashkët e  dy palëve, duke rrëfyer që në fund të fundit një sjellje e përgjegjshme politike hap rrugë dhe perspektiva më të mira drejt Europës. I prirur nga ky lloj pozitiviteti dhe duke lexuar një interesim të jashtëzakonshëm të pjesëmarrësve në këtë proces, megjithë debatet, thëniet e kundërthëniet që ka procesi, unë jam shpresëmadh se mund të shkohet drejt një konsensusi. Aq më tepër, këtë konsensus e kërkojnë edhe partnerët ndërkombëtarë, BE e SHBA, të cilët janë shprehur se e mbështesin një konsensus të tillë, dhe e shohin këtë zgjidhje, si më afër rrugës së duhur për të plotësuar obligimet që kemi ne përpara, në kuadrin e integrimit të Shqipërisë në BE.

Por nuk duket kaq shpresëdhënëse situata, pasi PS u paraqit në këtë tryezë me disa kushte, të cilat mazhoranca i cilësoi si arsye për të bllokuar procesin.

Besoj që predispozicioni për të dialoguar duhet të jetë reciprok. Kërkesat e hedhura në tavolinë nga PS nuk janë të reja. Me modesti dua të sjell në vëmendjen e publikut disa intervista të miat të dhëna në media, kohë më parë, ku flitet për këto çështje. Dua të ritheksoj edhe faktin, që në mënyrë shumë eksplicite, z.Ilir Meta ka evokuar fort, që këto reforma duhet të realizohen. Ndërkohë, që për këto çështje ka patur apati të vazhdueshme edhe nga ana e PS, edhe nga ana e PD.  Unë nuk besoj se është momenti, që njëra palë t’i kërkojë llogari tjetrës dhe anasjelltas. Ka çështje, për të cilat ne kemi parë që PD ka qenë e qartë, si p.sh. lidhur me heqjen e imuniteteve dhe se nuk duhet që këto të kthehen në garë protagonizmi për të nxjerrë fitues. Përsa i përket çështjes së kodit zgjedhor, ne kemi parë që reforma për kodin zgjedhor po shkonte drejt fundit, se PD reflektoi lidhur me atë që OSBE-ODIHR rekomandoi për votimin elektronik. Ndaj dhe unë mendoj se kryeneçësia për të qëndruar pikërisht kundër këtyre rekomandimeve duket se është takticizëm politik. Thelbi i shëndetshëm është, që këto reforma duhet të realizohen sa më parë. Protagonistët janë aty, në tavolinë, votat janë aty, në tavolinë dhe për këto reforma nuk janë votat e LSI, që e përcaktojnë fatin e kodit zgjedhor, fatin e imuniteteve, apo edhe procedurat edhe fatin e procedurave parlamentare. Është krejt e  mundshme, që të gjendet gjuha e përbashkët. Asnjëra palë nuk ka pse të jetë ultimative ndaj tjetrës. Ka një moment kompromisi, ku secili duhet të lëshojë diçka nga vetja. Besoj, se nuk mund të bllokohet reforma e  procedurave parlamentare, p.sh. vetëm për çështjen e përcaktimit të kohës, që duhet të flasë kryeministri. Është e mundshme, që të gjendet një zgjidhje, sipas të cilës kryeministri të flasë, por edhe opozita të ketë kohën e bollshme për të folur, sepse në fund të fundit pozicionet në politikë alternohen. Përpara se t’i vëmë kushte njëri-tjetrit, është koha për të dialoguar. Dua të kujtoj, se ne kemi qenë në një takim me zotin Rama, ku kemi folur pikërisht për këto çështje. Po ashtu, intervista e zotit Meta pas takimit me Ramën, ku u fol pikërisht për bisedën që ishte bërë në atë takim lidhur me reformat e domosdoshme, që i nevojiten vendit. Në momentin aktual, vendi kërkon dialog dhe zgjidhje. Obstruksionizmi, i cilitdo qoftë, edhe i motivuar qoftë, mendoj se nuk i jep zgjidhje problemit.

Ju folët pak më lart për rolin e LSI, për votat e saj. Cili do të jetë qëndrimi i LSI-së, nëse nuk arrihet konsensusi?

E kam parë rolin e LSI përcaktues, mbi të gjitha në politikën, që ajo i ka imponuar sfondit politik shqiptar në këto kohë, ndoshta muaj më parë. Kryetari i LSI, Ilir Meta, ishte i vetmi që fliste për procesin, ndërkohë që të tjerët kuturiseshin pas listash të gjata me emra kandidatësh, pas interpretimeve individuale, etj. Në fund të fundit koha i dha të drejtë LSI, të gjithë po flasin për një proces. Duhet të kuptojmë, që në qoftë se nuk flasim për një proces politik, nuk kemi thënë asgjë dhe në qoftë se themi emrin e një kandidati, përsëri nuk kemi thënë asgjë, ndërkohë që partnerët tanë ndërkombëtarë presin të shohin një proces politik të shëndetshëm, të ndërtuar mbi kritere. Si i tillë, ky proces mund të pranohet dhe mbërrin në një përfundim, sipas të cilit klasa politike shqiptare është e pjekur dhe mund të prodhojë produkte të qëndrueshme politike, njëkohësisht t’iu japë institucioneve peshë, siç është institucioni i presidentit. Në të kundërt, klasa politike shqiptare demonstron sërish prapambetje. Demonstron mbetje në llogore, e tipare të bizantinizmave të tejkaluara, njëherësh tregon për mungesë hapësire mendimi për zgjidhje. Sigurisht një klasë politike e tillë, pranohet me vështirësi në komunitetin ndërkombëtar dhe sigurisht një klasë politike e tillë do të kompromentonte objektivat e një popullsie, që ka marrë përsipër ta përfaqësojë, e cila është filoeuropiane. Në qoftë se kemi një evokacion 95% europian, atëherë e keqja është tek politika dhe s’mund të kërkohet në asnjë rast te një popull mendjehapur, që ka parapëlqyer integrimin europian. LSI ka qënë përcaktuese, jo thjesht dhe vetëm për votat që janë përcaktuese në parlament, dhe ky është një fakt i cili nuk ka nevojë për komente politike, sepse është shumë i qartë. Unë e quaj përcaktues rolin e LSI për atë model politik më të cilin ajo orjentoi procesin që në krye të herës, në atë pikë ku të tjerët kanë ardhur me vonesë.

Ju vazhdoni t’i qëndroni një procesi, sipas të cilit duhet të zgjidhet një president konsensual. A është ky qëndrim në të njëjtën linjë me atë të PD?

Ne kemi kërkuar dhe i kemi qëndruar një procesi, sipas të cilit të zgjidhet një president që shkon edhe përtej mazhorancës. Ky qëndrim është bërë i qartë nga kreu i partisë Ilir Meta edhe në takime me zotin Berisha. Në fund të fundit, ky është edhe një reflektim i asaj që kërkojnë edhe të gjithë partnerët ndërkombëtarë. Pra kërkohet një demonstrim pozitiviteti i klasës politike dhe pikërisht kësaj kërkese të domosdoshme nuk duhet t’i shmangemi. Kësaj kërkese LSI i ka shërbyer në çdo rast dhe mendoj se edhe opozita duhet t’i shërbejë pikërisht kësaj kërkese. Në fund të fundit, do të prodhojmë një institucion që është institucioni i presidentit, që është dhe duhet të jetë detyrimisht mbi palët, cilido qoftë presidenti, duhet dhe është i detyruar të jetë mbi palët. Presidenti nuk do të ketë pikë referimi programin e ndonjë partie, por do të ketë kushtetutën, të cilën është i detyruar ta respektojë. Ne na kërkohet, që shqiptarëve t’u heqim barriera dhe jo t’iu krijojmë barriera të reja.

Le të kthehemi pas dhjetë vite, pikërisht në momentin e zgjedhjes së presidenti të parë konsensual, në vitin 2002. Situata politike e atëhershme ishte konfliktuale, megjithatë, pas shumë përpjekjesh u arrit në një marrëveshje për zgjedhjen e një presidenti konsensual. Janë thuajse të njëjtët aktorë politikë, por me pozicione të ndryshme, që kanë përcaktuar procesin e zgjedhjes së presidentit. Cilat janë, sipas jush, ngjashmëritë dhe diferencat në këto dy procese?

Pyetja juaj ka analogji që qëndrojnë, por sigurisht ka edhe elementë që janë të ndryshëm, kontekste që ndryshojnë. Mendoj se ky proces nuk është i shënjuar nga ndonjë problematikë e tillë, siç ishte fenomeni i “Dushkut” pas zgjedhjeve të vitit 2001. Ishin pikërisht zgjedhjet e Dushkut, që kushtëzuan zgjedhjen e presidentit në atë kohë. PS i kishte numrat e nevojshëm për të zgjedhur presidentin, por mendoj se edhe në atë kohë prevaloi inteligjenca politike për të parë se zgjedhja e këtij presidenti me kryeneçësi nga njëra anë, e ndihmon apo e e pengon procesin, apo duhej konsensusi për t’i dhënë rrugë procesit dhe më pas. Europa na shikonte ndryshe. Në atë rast prevaloi zgjidhja e dytë, pra rruga drejt konsensusit. Mazhoranca e asaj kohe i kishte votat, por vendosi të cedojë nga vetja dhe i hapi rrugë propozimit të opozitës për kandidatin për president. Ishte një demonstrim pozitiv i politikës shqiptare, një dëshmi, që kjo politikë mund të dalë nga ngërçet dhe ta ndihmojë vendin. Sigurisht situata aktuale nuk është e tillë, nuk jemi të kushtëzuar nga rezultate zgjedhore të caktuara. Këtu bëhet fjalë për një sjellje politike të njerëzve që janë tashmë në tavolinën e bisedimeve dhe a demonstrojnë emancipim apo jo, mendjehapur apo jo, proeuropeist apo jo? A do të demonstrojnë një qëndrim, sipas të cilit i vënë interesat e vendit mbi ato partiake e personale? Këtë do ta përcaktojë tavolina e bisedimeve. Ata që vuajnë nga kompleksi për të bërë lëshime të vogla apo të mëdha, ata janë të humburit e mëdhenj. Politikat e mëdha janë bërë mbi lëshime dhe kompromise. Nuk ka rezultuar kurrë, që ata, të cilët kanë bërë kompromise të mëdha, kanë qenë të humburit e mëdhenj. Nga përvoja mund të themi, se të tilla zgjidhje i rezistojnë kohës. Nisur nga kjo, mendoj se, nëse palët shkojnë në tavolinën e bisedimeve të prirur me idenë e lëshimeve, do të ketë rezultate. Ky është një test i madh për të gjitha palët. Dua të theksoj gjithashtu, se nëse i referohemi vitit 2002, në atë kohë politika shqiptare vinte nga një situatë e vitit 1997, që ishte prapa derës, fare afër, kishin kaluar pak vite. Sot është ndryshe. Shqipëria është një vend i NATO-s, ka liberalizuar vizat. Është ndryshe, por edhe sjelljet duhet të jenë ndryshe. Në qoftë se atëherë ka patur hapësira për  të lëshuar, atëherë hapësira sot duhet të jetë akoma më e madhe.

*Marrë nga studimepolitike.com

Ngecin hetimet për tragjedinë e Himarës, nuk ka mjete për të nxjerrë autobusin nga humnera

18:35 Politika

Çfarë ka sjellë në Shqipëri ky tren fantazëm?

17:57 Politika

Dhëndri i Berishës paditet në gjykatë për marrje prone në rrugë të paligjshme

17:26 Politika

Alibeaj: Mocioni i mosbesimit ndaj Berishës, ëndërr në diell e Ramës

16:51 Politika

Arrestime në Durrës në pikën e kontrollit të automjeteve

15:40 Politika

Rama: Ne kërkojmë dialog, Berisha vijon teatrin absurd

14:55 Politika

Meta i përgjigjet Berishës: President me mbështetje më të madhe se mazhoranca qeverisëse

14:50 Politika

Berisha sulmon gazetën Tema, presidentin dhe opozitën: Rama do të më rrëzojë, por do jem edhe pas vitit 2017

14:18 Politika

Berisha i kujton Metës: Ke marrëveshje për ta zgjedhur presidentin me PD

13:42 Politika

PS-ja po përgatitet për zgjedhje të parakohshme?

12:25 Politika