Te fundit
Zbulohet në Muzeun e Elbasanit dorëshkrimi i Petro Nini Luarasit që daton më 1909
13 Maj 2013, 13:00Kulturë
TEMA
Një dokument i rrallë ka dalë në dritë së fundmi, pas një hulumtimi në arkivin e pasur të Muzeut të Elbasanit. Dorëshkrimi trefaqësh, me shkrim dore dhe ende me shkronjat e alfabetit të Stambollit është shkruar me aq kujdes dhe korrektësi nga vetë drejtuesi i atëhershëm i shkollës së Negovanit, Petro Nini Luarasi. Nuk dihet se si kjo letër ka përfunduar në radhën e arkivave të Muzeut të Elbasanit por ka gjasa të ketë qenë pjesë e bibliotekës së Lef Nosit, i cili kishte një interes të shtuar për zhvillimin e arsimit dhe kishte kontakte me shoqëritë atdhetare të asaj kohe. Gjithsesi drejtori i muzeut, Kreshnik Belegu, nuk di ta shpjegojë gjetjen e kësaj letre në këtë muze, por thotë se ky dokument është me mjaft vlera dhe tregon edhe një herë përpjekjet e mëdha për arsimin shqip dhe historinë e shkollës shqipe të Negovanit që përbën një moment të rëndësishëm në historinë e arsimit shqip.
Dorëshkrimi i rrallë nis me një korrektësi të admirueshme dhe renditje të një letre zyrtare. Në këtë letër lajmërohet se është hapur një mësonjëtore në gjuhën amtare dhe se qysh në nisje kjo mësonjëtore ka mbi dyzet nxënës djem e vajza, duke u shkëputur nga shkolla grekomane, e cila është hapur tre muaj para saj. Aty theksohet se ka një nevojë të madhe për libra që nuk gjenden në Manastir apo Follorinë. Më tej, në letër theksohet se nevoja për libra është e domosdoshme, pasi nxënësit janë shkëputur nga greqishtja. Në përfundim firmoset nga Pleqësia e Mësonjëtores Negovan, kryeplaku Sotir Kristo dhe Kryesonjës i Pleqësisë, Petro Nini Luarasi. Kjo letër mban edhe vulën e Pleqësisë së Mësonjëtores. Ajo dëshmon angazhimin e madh të patriotëve të kohës për mësimin e gjuhës shqipe në një zonë, ku mbizotëronte greqishtja. Letra është një dëshmi e qartë e saj dhe dokumenton faktin se vetë Petro Nini Luarasi e ka drejtuar këtë shkollë pas vrasjes së Papa Kristo Negovanit, deri në prag të Pavarësisë Kombëtare. Drejtues të muzeut e konsiderojnë një dokument të rëndësishëm dhe që është rastësi shumë e bukur që ndodhet pikërisht në Elbasan në një muze të vogël, por që ka dëshmuar edhe për praninë e shumë dokumenteve të tjera të rëndësishme.
Papa Kristo Negovani lindi në Negovan më 1873. Mbas mbarimit të shkollës fillore greke të fshatit, i ati Harallambi e regjistroi në Liceun e Athinës, pasi në atë kohë merrej me karvanët e tregtisë Athinë – Selanik – Follorinë. Mirëpo në vitin e fundit ai ndërpret mësimet, pasi babanë ia vranë kusarët gjatë një prite të karvanit, në këto rrethana fillon punën si mësues për shkollat greke Negovan, Ballkamen, Leskovec, Kotor. Fshati Negovan në atë kohë ishte shumë i madh dhe numëronte mbi 500 shtëpi të banuara një qind për qind me shqiptarë dhe mësuesi, dhaskali Kristo, krahas klasave në gjuhën greke, hapi edhe klasat e para e të dyta të fillores në gjuhën shqipe.
Librat e Frashërllinjve, të Naimit, Abdylit të Samiut dhe të shkrimtarëve e patriotëve të tjerë të Rilindjes sonë Kombëtare, që botoheshin në këtë shtypshkronjë, ndezën edhe më shumë ndjenjat patriotike të mësuesit Kristo. Ato tre vjet që punoi P. Kristoja në Rumani, ishin për të një shkollë e madhe që solli një ndryshim të thellë në ndërgjegjen e tij, pasi ato e bënë nga një njeri me arsim dhe edukatë greke, në një militant të shquar të lëvizjes patriotike. Ai krijoi edhe shkollën, që në atë kohë u vlerësua shumë nga rilindësit, pasi nuk ishte vetëm një institucion për arsimin në gjuhën shqipe, por ishte edhe si një vatër që ngrohu ndjenjat patriotike të bashkëfshatarëve për të gjithë trevën.
Në këtë shkollë që ishte mjaft e rëndësishme për t’u mbrojtur nga rreziku i asimilimit ka dhënë mësim dhe drejtuar edhe Petro Nini Luarasi. Para se të bëhej pjesë e kësaj shkolle, ai kishte emigruar në SHBA nga viti 1904 deri në vitin 1908, periudhë kjo kur ishte dhe një ndër nismëtarët e shoqërisë patriotike “Malli i Mëmëdheut”. Ai gjithashtu punoi si drejtor dhe mësues në shkollën e parë shqipe në Korçë, të hapur nga motrat Qiriazi, ndërsa në periudhën 1909-1911 punoi si drejtor i shkollës së Negovanit, e themeluar nga Papa Kristo Negovani./Gazeta “Shqip”
29 komente në “Zbulohet në Muzeun e Elbasanit dorëshkrimi i Petro Nini Luarasit që daton më 1909”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ah medet, vdiqne keta burra e c’lane pas… Me vjen te skuqem per pasardhesit…
Sot ne Negovan pasardhesit e PAPA KRISTO NEGOVANIT pervec GREQISHTES qe e kane Gjuh Zyrtare flain edhe gjuhen Latino/Vllahe, sepse ata jane VLLEH dhe jo Shqiptar si thoni ju. Kjo eshte arsyeja kur Marnn Mema i pyeti se Ckombesi jane ata thane Greke dhe jo Shqiptare, por po ti pyesesh se cjane Vlleh apo Greke…. do te te pergjigjen VLLEH dhe pastaj Greke. Shkoni pyetin dhe do te shihni……
Perpara heqies se vijave shteterore ne Ballkanin Perendimor, stanet ishin te perzjere ne hapesire: stane shqiptare, greke, dhe vllehe.
Nuk eshte aspak cudi qe ne Negovan, pas vendosjes se kufijve qe kufizonin levizjen e lire te cobeneve, njerezit gredualisht u larguan nga jeta nomade dhe zbriten ne fshatra.
Keshtu qe nuk ka vetem vllehe ne Negovan por ka edhe shqiptare por edhe greke mund te kete.
Ajo qe ti nuk e kupton, dhe eshte shume e qarte, eshte fakti se Papa Kristo Negovani hapi nje shkolle shqipe ne Negovan dhe ate shkolle shqipe nuk e hapi per ‘vllehet’ por per shqiptaret.
Ajo ngjarje historike eshte aq e qarte saqe edhe nje coban vlleh nuk do te kishte aspak veshtiresi per t’a kuptuar.
KRUJA… P.K.NEGOVANI nuk eshte VLLAHOja i pare qe hap shkolle Shqipe, po te them edhe per DHASKAL TODRI ne Elbasan J.BALLAMACI ne Durres, Ne Gorice te BERATIT gjithasht ne Shkollen Vllahe mesohej edhe Shqip edhe pse Shqipja ishte e ndaluar ne 1909. etjetj Je shume i Pa Informuar mor djal. Informohu dhe do ta kuptosh se VLLEHET kan pas AKADEMI qe ne 1400 ne VOSKOPOJE. Ketu sdua te fus Himnin Kombetar Shqiptar si Vargje dhe Muzike e krijuar po nga VLLEHET*ASDRENI* e MIGRUAR ne Rumani
Keshtu sic shkruan ti po argumenton se vllehet kane ndergjegje shqiptare. Atehere perse ben ndarje te tilla ne vllehe nga njera ane dhe shqiptare nga ana tjeter?!
Une kam informim te mjaftueshem per ate treve duke filluar qe perpara periudhes se krijimit te shteteve ne Ballkan dhe diku filluar me heret se shfaqia e Fanarioteve.
Ti mund te jesh i informuar por nuk ben dot interpretim te sakte pra nuk kupton. Mos u habit… nese nje serb hap shkolle shqipe dhe ndjehet shqiptar atehere c’fare eshte ky sipas teje? Serb!
Dhashe nje shembull ekstrem per te te ndihmuar qe te kuptosh historine. Njeriu eshte ai c’ka zgjedh te beje dhe jo ai c’ka “eshte”.
Per njerez si ti keto koncepte jane te veshtira per ti kuptuar. Prandaj te them qe nuk e kupton dot Dhaksal Todrin, ASDRENIN dhe Negovanin.
Persa i perket “Akademise” se Voskopojes
Pse derrdellisni kur nuk dini gje.Vlleh=vlla ne shqip sjane gje tjeter vetem se degezimi ILIR qe u vendos pergjate Danubit deri lart ne Karpate.Gjuhen vllahce=Latine filluan ta flasin kur Roma pushtoje ate qe e quajti dhe qe quhet Romani sot.Lexoni PLININ E STRABONIN more pyka.
Velleh jane mo, po nje gjak e nje sua thoshin andej nga ato ane… gjuhen ua la romaku pas 7 shekujsh sherbim… Sa per greket .. leje se s’po flas po me sa i kam degjuar kur thone “Vlaka” te kane sha me liber shpie…
Gjon…… ndryshon VLAKA*Malesor* nga VLLAHO ne Greqisht. jane 2gjera krejt te ndryshme
tashti mas 100 e kusur vitesh ata jan vlleh e grek por sic eshte shkruar edhe me siper ne at leter shkollat shqipe u hapen sepse aty kishte shqiptar dhe jo vlleh apo grek …. ndoshta ne 2109 banoret e negovanit do thon : ” jemi kinez” …ku i dihet ?
PELLAZGU… une po flas per PASARDHESIT e P.K.Negovanit qe edhe sot TRASHEGOJNE te njejti Mbiemer, Jo se cka pas, cka tash, apo cdo te kete me vone.
po pra , edhe un per ata e kisha fjalen …sot jan vlleh ..dje ishin shqiptar …neser ku i dihet ….
Ama c’titull? “U zbulua ne muze”…. Po ç’gazetare jeni more aman! Po nese ishte ne muze dmth se njihej si dokument me vlera.
No comment….
Pershendes gazetaren Bardha Nergjoni per interesimin e saj ndaj vlerave historike kombetare ne kete kohe vorbullash marramendese elektorale ku shpesh dalin ne pah spekulimet dhe jo vlerat reale.
Me kete rast, per te mos lejuar qe shkenca historike te zbukurohet ne zhanrin gazetaresk me hamendje legjendash, bej me dije se
/ Ky dokument i Pleqesise se Negovanit eshte botuar qe ne vitin 1936 ne librin e Guri Sevos ”Petro Luarasi.Mesonjesi im i shqipes” tek monografia e Skender Luarasit “Petro Nini Luaras, jeta dhe veprai” dhe ne te gjitha botimet pasuese mbi Petro Nini Luarasi. Pra nuk eshte nje zbulim i ri dhe as pjese e arkivit te Lef Nosit.
/ Mesonj[torja shqipe e Negovanit e themeluar dhe drejtuar nga Petro Nini Luarasi me 1909 deri 19011 ka qene e re dhe jo vijim i ndonje shkolle tjeter shqipe ne Negovan e me ndonje drejtues tjeter
/ Petro Nini Luarasi nuk qe vetem nje nder nismetaret, por vete themeluesi i shoqerise “Malli i Memedheut” dhe hartuesi i kanunores se saj. dhe kete fakt e deshmojne bashkekohesit veterane ne SHBA e vete Fan Noli.
I theksoj keto fakte me synim qe te tregojme nje seriozitet me te madh ndaj historise si shkence dhe te vleresojme si duhet veprimtarine e atyre qe nuk kursyen as jeten per Shqiperine.
cjane keta sotir, kristo, petro. akz duhet te beje kerkese per nderrimin e emrave te ketyre njerezve qe e mbanin veten per patriote edhe na mbajne emra greke. keta duhet te vene emra patriotiko-arnaut si muhamut, suljeman, hamza etj etj.
Po ti,perse e ke emrin debil?
Ndoshta sepse pellet me kopene e breklarseve talebane te Janullaposit,
dhe nuk te pershtatet emer tjeter?
Ik ore tru shplare!
Dhe kur mendon se ka shqiptar ortodoks qe shkojn ne Kisha ku predikojn Prifterij grek keta vrases te pabes te shqiptareve dhe kultures tone kombetare,nuk gjej fjal.
Zigur, ata jane qenie me iluzion te permbysur. Per ta feja e ben njeriun dhe jo e kunderta. Filogreku eshte prototipi ne krize identiteti, me karakter te dyzuar mes injorances dhe mungeses se respektit per vetveten. Ky lloj karakteri vjen prej kohes se Bizantit ku ikona greke eshte po aq cudiberese sikurse eshte per nje mysliman injorant hajmalia e hoxhes.
Turma imituese ne injorance qe lejojne me mendjelehtesi kemben e priftit grek mbi karakterin e tyre.
Por e “bukura” esht se keta qe jan me ekstremiste se talebanet akuzojn te tjeret per fanatizem!
Perendimi fitoi lirine kur Shteti beri ndarjen me Kishen,kurse qeverite greke betohen akoma para prifterijve.Kete nuk e bejn me as vendet arabe.Ne Qipro Kisha esht pronarja me e madhe e tokes.
Atehere lind pyetja,perse nuk e shpronsoi Turqia Kishen?-sepse ka qene bashkpuntorja me e ngushte e osmaneve.Me mire nen çallmen e Sulltanit se sa nen urdherat e Vatikanit ka qene deviza
e Patriarkanes se Stambollit.Por ajo qe bej çudi esht,se ka edhe gomere nga tanet qe i puthin doren e grekut Janullapos!
Si ka mundesi?-duhet te kontrollojn ADN patjeter.
http://thumb4.ftd.de/articleImage/Image/2012/06/20/20120620163451.sarass.560×315.jpg
http://d1.stern.de/bilder/stern_5/politik/Samaras_Bischof_fitwidth_420.jpg
Vllehet jane thraket e lashtesise. Jane po aq te vjeter dhe autoktone ne ballkan sa dhe iliret. Nuk jane helen, dhe jane me te vjeter se vet helenet. Ne tremije vjetet e fundit ne shqiptaret kemi qene komshij, por kemi ndare dhe te njejtin territor. Faktet thone qe ska patur kurr ndonje lufte iliro thrake. Dhe me vone asnje lufte shqiptaro vllahe. Perkundrazi . Qe pas 500 e kendej, kemi qene njesoj te sulmuar dhe te urryer nga sllavet apo greket, dhe gjithashtu dhe nga turqit. Prandaj nje shqiptar qe shan nje vllah, eshte si te shaje veten.
Eqrem Çabej ka thene:Afria midis shqipes dhe rumanishtes është aq e madhe, sa gjuhëtari ka shpeshherë përshtypjen që ka përpara tij një lëndë gjuhësore të vetme, që paraqitet me dy forma të ndryshme”
Shtetin e ri Shqiptar te sapoformuar e ka ndihmur finacjarisht me shume,
Austrohungaria,Italia,Rrumania.Shuma rrumune ne napolona flori e konvertuar sot ka qene afersisht 35 milion Dollar.
Kerko te dish se çka thene Bogdan Petriçejku Hashdeu (1838-1907),per shqiptaret.
Lidhje linguistike rumuno-shqiptare
http://www.gazetakritika.net/literatur/rumuno/shqipe.html
mos bre xike i nxore edhe cobanet arabe avash avash, jarebi, byrazere te te gjitha staneve hyxhym ne sume te xikes se e mban lart gjithe diten
Mer PALLA dhe Ti Zigur jam DAKORT me Ju, e Verteta eshte ashtu si ju thoni, edhe kete e dine SHUME MIR edhe VLLEHET.
Pertej nderimit dhe respetit per keta atdhetare qe u kane mesuar gjuhen shqipe popullates ne nje perriudhe mjaft te veshtire dhe nen kercenimin e ekstremisteve greke, me ben pershtypje titulli i artikullit: Zbulohet ne muze doreshkrimi (per me teper me vlera te larta historike)…
Po mire mo ky muze nuk e ka nje liste te dokumentacionit qe permban? Kaq i madh eshte volumi i reperteve sa thua po konkuron dhe me arkivt mijera-vjeçare te vatikanit?
RUMANISHTJA E SOCME ESHTE ME ORIGJIONE LATINE DHE SKA LIDHJE FARE ME SHQIPEN.NUK DI LIDHJET E GJUHES SE DAKEVE TE LASHTE PO KJO SOT ESHTE GJUHA E ROMES SE LASHTE.NDAJ DHE U QUAJT RAMANIA SEPSE I SHFAROSEN O I DEBUAN DAKET VENDAS.VLLEH JAN BULLGARE E JO RUMUNE.COPENJT JAN RUMUNE
Romeo VLLAHET nuk kane lidhje fare por po te them fare me BULLGARET, dhe VLLAHISHTJA edhte 1 Gjuh e ndermjetme ndermjet SHQIPES dhe LATINISHTES, dhe sa per dieni nuk EKZISTON per asnje EKSOD DAK ne THRAKI, Ekzistojne Hipoteza se DAKET THRAKET dhe ILIRET kane qene 1 Popull.
romeo,afersisht nga 160 fjale qe kan mbetur nga gjuha e Dakeve ne gjuhen e sotme moderne Rrumune,90 jan te peraferta me shqipen.
Kjo vertetuar dhe pranur nga akademite shkencore.
nga cila akademi bre birazer apo nga ajo e vjehrit te berishes me orgjine nga katundet e bosnjes qe bujti ne fshatrat e durresit kur jua prishi dovleti anijen qe qe nisur per stamboll?
dmth te krishteret ortodokse nuk jane shqiptare, o jane greke o jane byrazere vllehe, bektashinjte nuk ekzistojne fare edhe opa shqiperia si arabia saudite dhe kosova. ore me duket mua apo eshte bere bishti me i rende se sqepari, nuk jemi ne jugosllavi ketu o bosnjake, se po vazhuat keshtu si jugosllavia do perfundoni.
Mire qe dalin dokumente te tilla se jane nje grup i komunitetit musliman dhe sidomos te Kosoves qe jane te fiksuar pas faktit se e keqja e Shqiperise jane ortodokset, te cilet sipas tyre jane o greke o vllehe.
Te pakten te mesojne se kush ia u ka mesuar shqipen.
Gjithsesi ata jane te vendosur ne idiotesine e tyre se shqiptare ortodokse nuk ka dhe se shqipen ia u kane mesuar greket ose vllehet.(!!!!!!!!!!)