Te fundit
Fushëbardha- Memorial Labërie
1 Gusht 2014, 20:21Kulturë
TEMA
(100 vjet nga beteja popullore e Fushëbardhës në Qafë të Skërficës)
Nga Prof. Asoc. Dr. Zaho GOLEMI
Angjelo KAZO
Skërfica, “Katedralja e Betejave” që mposhti andartët
Lufta popullore e Fushëbardhasve në Skërficë lidhej para së gjithash me rrethanat historike të mbrojtjes së trojeve jugore shqiptare. Diplomacia e mbapshtë e Fuqive të Mëdha si dhe protokollet famëkeqe të para një shekulli në Korfuz “ushqyen” ballafaqimin ushtarak të përgjakshëm në Skërficë në “Katedralen e Betejave” të Labërisë dhe në të gjithë Shqipërinë e Jugut. Fushëbardhasit sikurse treva Labe dhe gjithë shqiptarët janë vënë përballë veprimit diplomatik të Fuqive të Mëdha të mbushura me padrejtësi, interesa, dhunë, luftra e gjakderdhje.Por fqinjët lakmiqarë harronin se Labëria dhe lebrit në të gjitha periudhat historike, lirinë e nënshkruanin me gjak në beteja. Edhe “Shqipëria londineze” e dalë nga konferenca gjashtëmujore e ambasadorëve në Londër dhe e finalizuar më 29.7.1913: “Shqipëria të bëhej: “shtet i pavarur, asnjëanës dhe të vihet nën kontrollin e Fuqive të Mëdha”.
Por “burrat e diplomacisë” evropiane pasi ndihmuan qeverinë autonomiste të Zografos dolën hapur pro Venizellos dhe u fundosën në batakun e Korfuzit më 17.5.1914 me marrëveshjen e turpit. “Baballarët e diplomacisë” evropiane rrëzuan veten dhe kërkuan të fshinin nga harta e cunguar shqiptare edhe Korçën e Gjirokastrën, përfshi gjithë Labërinë. Një shekull më parë dëshmitë popullore, por edhe ato dokumentare flasin për 150 mijë vetë shqiptarë të dëbuar nga vatrat e tyre drejt “Ullishteve” të Kaninës e të Vlorës. Humbje të mëdha nga uria, sëmundjet e të ftohtit bënë që të tronditej opinioni përparimtar europian. Fqinjët jugorë hasën rezistencë të fuqishme në trevat jugore të vendit. Kështu çetat labe të drejtuara nga Çerçiz Topulli, Halil Sullo, Hasan Xhiku, Sulo Beqiri, Selam Musai, etj, shkruan histori të shqiptarizmës. Qëllimet e synimet strategjike greke ishin një re e zezë mbi Shqipërinë. Zjarrin fillestar e hodhën “autonomia” e Korçës, Gjirokastrës e Himarës. Pas dështimit në Korçë, grekët ngarkuan një shqiptar gjakprishur nga Qesarati i Lunxhërisë në Gjirokastër, ish Ministër i jashtëm grek si dhe guvernator i Janinës, për të shpallur në Gjirokastër “Republikën Autonome të Epirit të Veriut më 23.2.1914. Në “Republikën autonome” të Zografos u përfshi edhe Saranda, Delvina e Përmeti. “Qeveria” e Zografos përbëhej nga Jorgji Kristos Zografi kryeministër, Vasilios mitropolit i Gjirokastrës, Germanos mitropolit i Korçës, Spiridon mitropolit i Konicës, Aleksandër Karapanos ministër i Jashtëm, Kolonel Dhimitris Dhulis ministër i Luftës, Jorgos Paramenidhis ministër i Ekonomisë, Jorgos Dhimas zëdhënës i Epirit dhe Athinës. Qeveria e “Epirit të Veriut”, jetoi tetë muaj dhe solli tmerr e masakra për popullsinë e jugut të Shqipërisë. Strukturat ushtarake fqinje gjatë 1913-1914-tës, angazhuan potencialet e resurset më antishqiptare të quajtura “kompani” e “batalione të shenjta”, të përbërë nga kriminelë lufte, dezertorë dhe të burgosur nga burgjet të cilët do të njiheshin si “andartë”, veçanërisht të sjellë nga Kreta dhe Peloponezi. Njësitë e rregullta greke, të ashtuquajturit “epirotë” apo “andartë” zotëronin armë, municione, pushkë, mitralozë e topa. “Formacionet e shenjta” të dirigjuara nga fqinjët jugorë kanë kryer masakra në të gjithë Jugun e Shqipërisë, duke vrarë gra, pleq e fëmijë për të spastruar zonën nga shqiptarët pasi më parë kishte pastruar Çamërinë dhe Gjirokastrën.
Fakt është se ushtarakët me urdhër, hoqën uniformat dhe nisën masakrat, djegiet duke argumentuar se nuk pranonin vendimin e Evropës për: “lënien jashtë Greqisë të Korçës dhe Gjirokastrës”. Situata u rëndua pas bisedimeve ndërmjet Komisionit Ndërkombëtar të Kontrollit (KNK) dhe përfaqësuesve “vorio-epirotë” nga 10 deri 17 maj 1914, që përfunduan me “Protokollin e Korfuzit” të 17.5.1914. Protokolli “udhëheqësve” shqiptarë, grekë e ndërkombëtarë u quajt “protokoll i turpit” sepse Shqipërinë e jugut ja falte helenëve.Nënshkrimi i paktit u nënshkrua në hotel “Orea Elvetia” nga përfaqësuesit e Britanisë së Madhe: Sir Harry Lamb; Gjermanisë: Bigel; Austro-Hungarisë: Kral Sahtain; Francës: Krazefski; Rusisë: Petrof; Italisë: Lauro; Shqipërisë: Kolonel Tomson, Mehdi Frashëri dhe Greqisë: Zografos, Karapanos. Në vitin 1919 në Paris, me krijimin e Evropës së re protokolli i Korfuzit e humbi rëndësinë, por nuk u çfuqizua. Në planin ushtarak krahas diplomacisë tinëzare, 40 mijë ushtarë e andartë kryen masakra të pashembullta në qytete e fshatra të Korçës, Përmetit, Gjirokastrës, Sarandës, Labërisë etj. Çetat e armatosura shqiptare megjithë depërtimin dhe masakrat e andartëve në shumë beteja i ripërsëritën një mësim historie fqinjëve si në betejën e Skërficës, në Senicë, Bashaj, Vergo, Kopaçez, Palavli, Rusan të Delvinës, në Fushëbardhë, Zhulat, Kapariel, Golem, Shkallë të Zezë, Shtëpëz, në Kodrat e Humelicës, Cepo, Kodrat e Shehe në Çepunë, në Kolonjë, në grykën e Borshit, në Kallarat, në Lajthizë të Gusmarit etj. Lufta vijoi në Kurvelesh, Këndrevicë e gjithë zonat labe për mbrojtjen popullore.
Beteja popullore e Fushëbardhës në Qafë të Skërficës
Skërfica në Fushëbardhë bën pjesë në ato luftra lokale, ku andartët synonin jugun e Shqipërisë, shfarrosjen e një popullate autoktone që jetonte në truallin mijëravjeçar. Kjo çoi fqinjët tanë jugorë drejt objektivit strategjik të vjetër. Atë që nuk mund ta bënte ushtria e bënin andartët që shkaktuan shkatërrime masive e barbare në fshatra dhe, si pasojë e mosfunksionimit të rendit dhe ligjit, banda të armatosura grabisnin e terrorizonin popullatën civile.
Flakët e luftës në Ballkan përfshinë dhe jugun e Shqipërisë. Beteja e Skërficës nuk është një betejë e shkëputur e vitit 1914, por një vijimësi qëndrese e nisur në frontin e kryeqendrës së vilajetit Janinës si dhe në frontet e tjera të luftës. Trupat greke e ato të veshur si andartë shkruan faqen më të erret të historisë së fqinjësisë, bënë masakra dhe shkaktuan tmerret e pamëshirshme që njerëzimi kishte njohur. Për betejën e Fushëbardhës në Skërficë kishte ardhur ora e së vërtetës. Forcat pjesëmarrëse në betejë nga çeta e Fushëbardhës ishin rreth 120 luftëtarë, me komandant çete Halil Sullo, por dhe pjesëmarrës nga Zhulati, Golemi, Picari, Libohova, Gjirokastra, Delvina, Rrëzoma, etj.
Agresori kishte fillimisht rreth 450 andartë dhe ushtarë, të drejtuara nga shtabi madhor i vendosur në Jorgucat e Delvinë. Batalioni me andartë e ushtarë komandohej nga major Korjaskonis, që e mbylli me turp karrierën atje në Skërficë. Ishte ngritur një shtab madhor akademik ushtarak kundër kryengritësve popullorë të formuar në “akademinë” e betejave popullore. Shtabi Madhor i agresorëve përbëhej nga kolonel Dhuli në Gjirokastër, kolonel Joanidhi në Delvinë; kolonel Mavroidhi në Përmet; kolonel Zira në Tepelenë, kolonel Leonjdokanaki në Leskovik. Gjeneral Papulia në krye të shtabit madhor grek ishte vendosur në Jorgucat. Drejtimet e operacionit ishin: Delvinë-Skërficë Fushëbardhë-Zhulat-Golem dhe Kakavi-Jorgucat-Gjirokastër-Cepo dhe Ura e Kardhiqit Hormovë-Tepelenë. Grabitja helene synonte ta vinte Evropën përballë fakteve dhe kështu përgjakja përfshiu çdo fshat të Labërisë. Lufta më madhore u zhvillua në Skërficë dhe në Cepo, në dy pozicione strategjike të spikatura. Në drejtim të Rrëzomës e Skërficës u derdhën mbi 1500 andartë dhe ushtarë të skalionuar, të pajisur me armatime të kohës dhe mbështetej me artileri. Skërfica u kthye për një javë istikami i qëndresës së përgjakshme. Garantimi i tërheqjes së banorëve të fshatrave në drejtim të Vlorës si dhe mungesa e mëtejshme e municioneve dhe futja në veprim e “kalit të Trojës”, nga ana e andartëve që depërtuan përmes malit të Pilloit, duke marrë forcërisht udhërrëfys seniciotë për të krahëmarrë forcat që mbronin “Patkoin strategjik” të Skërficës bëri që luftimet të vijonin në vija të tjera më në thellësi. Shtrirja e frontit të luftës ishte nga Kameniku në Vraholl, mbi gurët e Bashe, Gropa e Dërrasës, Qafa e Skërficës, e cila ishte pika ekstreme e thellësisë së pritës.
Forcat greke vinin nga Lavani dhe nga Mali i Gjerë. Çeta e parë e Fushëbardhës por dhe fashtrave të tjerë përbëhej nga Halil Sullo, Çobo Golemi, Dalip Kondi, Halil Nora, Rizal Muho, Sejdi Baho, Surja Tefa, Besim Bello, Ismail Nora, Habil Poçi, Kasëm Golemi, Hadër Uzeiri, Dervishi Uzeiri, Medi Uzeiri, Murat Cama, Llano Gjoça, Haxhi Muxhai, Rasho Gërxholli, Veip Gërxholli, Velishan Peçi, Jonuz Çarçani, Nazif Çarçani..etj. Në mbështetje të frontit të luftës së Skërficës ishin edhe Manxhar Muho, Avdi Onjea, Neki Golemi, Belul Golemi si dhe shumë djem të tjerë të Kazajve, Muhajve, Norrajve etj. Burrat e Fushëbardhës dhe të gjithë krahinës së Kardhiqit e Rrëzomës me në krye Halil Sullo, riorganizuan forcat luftarake për mbrojtjen në Qafë të Skërficës. Në kohën kur Skërfica mbrohej, komandanti i luftës dërgoi korierin e luftës Cenko Onjea, me deyrë në interes të frontit, por grekët e pikasën dhe e plagosën rëndë, aq sa dhe kartën e leu me gjakun e tij, duke shkruar faqe heroizmi në një lëndinë të blertë sipër Fushëbardhës në Qafë Dardhë. Çeta që luftonte kundër andartëve dhe ushtrisë greke bëri një qëndresë të pashembullt duke luftuar me të gjitha mënyrat. Andartët “civilë”, të armatosur ushtarakisht, kampin e kishin ngritur në Luvadh dhe që vrojtonin gjithë lëvizjet e fshatarëve nga fusha në drejtim të Qafës së Skërficës. Kërcënimi i Qafës së Skërficës që ishte edhe një ndër pesë portat hyrëse të Labërisë, ishte serioz dhe u mbrojt me gjak. Në Qafë të Skërficës, në këtë istikam natyror çeta bëri një qëndresë heroike nga 20 deri në 26 qershor 1914. Rajoni i Qafës së Skërficës u kthye në një xhephane të vërtetë lufte.
Rezistenca ishte mjaft e fortë dhe pati përgjakje nga të dy palët. Beteja e Skërficës përshkruhet nga dëshmitari okular patrioti Ramiz Harxhi 100 vjet më parë nga SHBA: “Në luftën e rreptë, q’u bë në Skërficë,/Ku, kundër një tufe, luftoi një pakicë,/Grykën e Skërficës, shtegn’e Labërisë,/Ç’e kishin rrethuar shtazët e Greqisë./Mitralozat ngulur, topa anembanë,/Të shkulnin nga vendi dyzetë luanë../Trimërisht luftuan me rrëmbym sa s’thuhet,/Sa q’ajo betejë as mund të përshkruhet,/Këtu grekë u grinë, u grinë e u korrë;/Po dhe trimat tanë dhanë ca dëshmorë;/Dëshmor Halil Sullo, Dalip Kondi burrë,/Kombi brez pas brezi nuk i harron kurrë,/Të pavdekur janë gjith’ata luanë,/Që për nder të kombit u grin’e u vranë”. Lufta filloi në Gurët e Bashe, ku kishin dalë fillimisht në pritë 12 fushëbardhas dhe më tej vijoi tek Shpella e Dhespinës, Shkëmbi i Kaze, Nomeja e Qershisë, Përroi i Shtrembër, Përroi i Shametit, Qafa e Trullave, Gropa e Dërrasës, Vrahull e deri në Qafë të Skërficës. Lufta e Skërficës i ngjante një patkoi të gozhduar ashpër në dy faqe të maleve Gramati dhe Pillua. Ishte një luftë për jetë a vdekje; e cila vazhdoi me pushkë, thika, kama e bajoneta, por edhe me gurë nga luftëtarët e çetës së Fushëbardhës si dhe me artileri e armatim dhe me pajisjet më moderne të kohës nga ana e andartëve. Fushëbardha dhe fshatrat në Qafën e Skërficës përreth dhanë shumë dëshmorë në emër të një kauze të madhe si Halil Sullo komandanti i çetës dhe organizatori kryesor i cili u vra në hyrje të Shkëmbit të Skamanos; Dalip Kondi u plagos rëndë tek “Përroi i Shametit” dhe vdiq poshtë “Varrit të Plakës” tek piksaret, eshtrat e të cilit janë gjetur pas tre vjetësh në sipërfaqe bashkë me pjesën metalike të pushkës; Mete Jonuzi ra heroikisht tek Kroi i Resule, pranë Gurëve të Bashe; Sejdi Baho u plagos rëndë në “Gropën e Gjeshtrës” dhe ndërroi jetë në spital në Tepelenë; Cenko Onjea u vra dhe u masakrua në Qafë Dardhë; Rizal Muho u vra tek Nomeja e Panjës mbi Kamenik; Halil Nora u vra në Qafë të Skërficës; Surja Tefa i plagosur rëndë luftoi trimërisht në Qafën e Trullave me mauxer dhe nagant, pa u dorëzuar dhe kur jeleku ishte mbuluar me gjak lufton deri në vdekje dhe nuk dorëzohej edhe nga torturat çnjerëzore të andartëve. Por nga Rrëzoma në Cepo ishte një xhephane lufte dhe në gjithë këtë hapësirë u vranë dhe dëshmorë të tjerë: Haxhi Muxhai nga Zhulati; Ismail Hoxha nga Nepravishta; Siri Peçi nga Picari; Vejo Stroka nga Golemi, Bako Çako e Hysen Roboçi nga Kopaçeza; Bilal Leka nga Vergoi; Kol Loli nga Senica etj. Dëshmorët e Qafës së Skërficës pranë Fushëbardhës janë në panteonin e përjetshëm të mirënjohjes së kombit. Lufta kishte dhjetra të plagosur si Murat Cama, Hadër Uzeiri, të cilët pas shërimit të plagëve morën pjesë në Luftën e Vlorës më 1920. Në betejën popullore të Skërficës nuk u bë pakt me dredhinë, kur kërkohej “besë” nga pabesia. Kështu lufta ishte e ashpër dhe më në thellësi të Labërisë, në Zhulat, Golem e deri në Kuç etj. Shqiptarët u trupëzuan me qafën-kala natyrore të Skërficës, dhe ngelën në panteonin e kombit, në memorien popullore të mbarë kombit shqiptar. Beteja e Skërficës vërtetoi qëllimin e shtabit madhor ushtarak fqinj pranë “qeverisë” autonome të Zografos. Ata kishin një mision: “grabitjen e truallit të fqinjëve, që s’ka qenë kurrë e tyre”. Por u përballën nga Cepua, Fushëbardha, Skërfica, Labëria me zjarrin e luftëtarëve popullorë shqiptarë.
Fushëbardha, në hartën e betejave shekullore
Mbi Skërficë pranë Fushëbardhës në “Patkoin strategjik” kaluan “mysafirë” të shekujve legjonet romakë, normandë, venecianë, bizantinë, osmanë e grekë. Në Skërficë kaloi Pirrua i Epirit duke i shtuar krenarinë kaone e madhështinë ilire. Në Skërficë kaluan djemtë e “regjimentit shqiptar” të Napoleonit francez; në marrëveshje me Papazhulin kaloi dhe Boemundi në qershor të vitit 1081, që e kanë sjellë deri në ditët tona Revista “Shojzat” botuar në Romë më 1957 si dhe Ana Komnena, Protopatharius, Pjetër Dhjakono etj. Beteja e Skërficës ishte një kundërpërgjigje popullore ndaj një makine shtetërore luftarake të “legjoneve të shenjta” që synonin tjetërsimin e territoreve shqiptare.
Makinacionet e diplomacisë e politikës greke si dhe patericat diplomatike lobuese të disa Fuqive të Mëdha dëmtuan rëndë çështjen shqiptare dhe kostua e shkatërrimeve ishte në kufijtë ekstremë. Ajo ishte pasoja e pritshme pas asaj që bënë qindra ushtarë grekë, të cilët “dezertuan” nga ushtria dhe u bashkuan me “revoltat” për të shpëtuar “Vorio Epirin”. Skërfica e përcaktuar nga shtabi madhor akademik si drejtim operativ i mundshëm dhe gravitet të madh sulmi ishte planëzuar e studiuar në mënyrë akademike me harta e hollësi operacionale. Skërfica ishte një “kështjellë natyrore”, që kërkohej të zotërohej me strategji akademike e me dredhi. Beteja e Skërficës në pikëpamje ushtarake, pati karakteristikat e veta taktiko-operative, ku shtabet luftarake artin operacional e lidhin me gjeohapësirën e kapacitetet. Çeta labe në Skërficë, që është një ndër pesë portat e Labërisë ndaloi sulmin e një force ushtarake të konsiderueshme, me luftëtarë popullorë, pa shkolla e akademi, pa artileri, pa resurse mbështetëse. Çeta e Fushëbardhës bazohej tek tradita luftarake. “Shtabi i lebërve” luftonin në emër të së drejtës, kundër një ushtrie të organizuar ushtarakisht, me akademikë, taktika e strategji.
Por çeta luftarake e Fushëbardhës thërmoi dhe dërmoi një batalion të mirëorganizuar dhe mbështetur. Prandaj lufta e Fushëbardhës në Skërficë dhe dëshmorët e saj, janë çimentuar e përkujtuar me një memorial madhështor në Fushëbardhë të Gjirokastrës, në vendin e kuvendeve dhe ligjvënësve popullorë Papa Zhulit e Idriz Sullit. Dëshmitë dhe platforma shfarrosëse e fqinjëve është një ndër faqet më të zeza të historisë, ku sulmeve andarte të vitit 1914 u paraprinë “Masakra e Paramithisë më 27 mars 1913, ku u vranë 72 udhëheqës të Çamërisë; masakra e Panaritit në janarit 1914, 415 vetëve u prenë kokat burra, gra, fëmijë e pleq, më 25 shkurt 1914 në Pacomit e Kuqan dy fshatra në Kosinë të Përmetit 75 fëmijë që kishin mbetur në fshat u therën; në Hormovë vranë 217 vetë, në mars 1914.
Dëmi i masakrave së andartëve e ushtrisë në jug të Shqipërisë është katastrofik: 2500 të vrarë, 400 fshatra të djegura, mbi 200 milionë franga ari dëme. Opinioni publik ndërkombëtar veçanërisht ai britanik u indinjua nga ky veprim i Greqisë dhe protestoi me deputetët britanikë “Miqve të Shqipërisë” Sir Walter Guinness, Aubrey Herbert, Lord Lawington, etj. Ish-ministri i SHBA në Athinë, Fred Williams, që ishte edhe anëtar i KNK protestoi në atë kohë me forcë kundër aktit çnjerëzor të qeverisë greke, vizitoi Shqipërinë e Jugut, në shenjë proteste, u kthye në SHBA, dhe u bë mbrojtës i hapur i shqiptarëve”. Edith Durham shkruan: “Nuk mund ti besoj ato që kam parë. Më duket sikur jam në një ëndërr të keqe dhe grekët edhe sikur një shekull të tërë, të bëjnë pendesë, ata nuk mund t’i shlyejnë krimet e urryera që kanë bërë ndaj shqiptarëve”. Masakrat, djegiet e shkatërrimet e 1913-1914, mund t’ju kujtojnë fqinjëve jugorë të shqiptarëve se në botën e civilizuar reflektohet, kërkohet ndjesë, element ky civilizues.
Memoriali i luftës dhe mbijetesës më i madhi në Labëri
Memorial madhështor në zemër të Labërisë i qëndresës labe “Fushëbardha-2014” është ngritur pranë rrapit pesëshekullor dhe me shikim nga lindja në sheshin e Zhërmës në Fushëbardhë. Ai është një kujtesë historike për veprimtarinë luftarake të qëndresës para një shekulli si dhe një simbol njerëzor uniteti e bashkimi ndjenjash e zemrash të të gjithë fushëbardhasve kudo ku janë. Memoriali i luftës, qëndresës, eksodit e mbijetesës “Fushëbardha-2014”, është më i madhi në Labëri që i kushtohet ngjarjeve të vitit 1914. Memoriali është panteoni i Fushëbardhës, që përkujton 100 vjetorin e Betejës së Skërficës dhe 9 dëshmorët e saj. Ai përbëhet në tre blloqe në unitet që përmbledhin luftën, qëndresën, eksodin drejt Vlorës, paqen dhe mbijetesën. Beteja përfaqësohet me 11 figura luftëtarësh me fustanellë që përfaqësojnë 11 vende pjesëmarrje në betejën e Skërficës.
Të gjithë luftëtarët janë me shikim nga Shtegu i Labërisë në Skërficë, nga ana që fushëbardhasit kanë pritur me pushkë e jatagan të gjithë pushtuesit. Bazamenti ka podiumin me dimensione 9.70 metra x 1.10 metra lartësi, ndërsa pjesa e relievit është 7 metra me 4.30 metra që të dyja bashkë shkojnë në 5 metra e 30 cm lartësi bashkë me malet mbi krye, të cilat janë sibolikë e sinkronizuar e dëshmorëve të trupëzuar në kalanë natyrore, në portën e parë të Labërisë. Trupi i memorialit me një plastikë shprehëse 7 metra të gjerë sjell qëndresën në shtatë krahina të mëdha shqiptare në çdo pëllëmbë tokë shqiptare dhe që konkretizohet me qëndresën në Skërficë, me andartët. Forma e gdhendur shpreh bindshëm shqiptarët që luftojnë, qëndrojnë e mbijetojnë dhe në qafa, gryka, gërxhe e male. Njeri nga luftëtarët i derdhur natyrshëm në memorial ngjan si lajmëtar i shekujve dhe roje vigjilentë e misionit të madh historik e të shenjtëruar që është mbrojtja e lirisë dhe tokës shqiptare të trashëguar nga të parët.
Ai ka në dorë një bri lufte që ka qenë mjeti që ngrinte në kushtrim fushëbardhasit dhe krejt lebrit në rreziqet kur shkelej toka nga të huajt. Briri ka qenë simbolika e sinjalit të armatosjes dhe zënies së shtigjeve. Me këtë bri të vendosur në memorial mes 11 luftëtarësh sjell ngjarjen lapidare e madhore të Skërficës në fillimshekullin e XX. Në bllokun qendror është vendosur Fushëbardha që në njerën anë ndihmon e mbështet luftëtarët në front dhe në anën tjetër përgatitet për eksodin më të madh historik të saj, për dhimbjet dhe brengat më të mëdha të shekullit dhe të gjithë shekujve bashkë. Shpërngulja fshaçe në drejtim të Vlorës është përjetësuar me gra ngarkuar me djepe, që mbajnë në krahë të ardhmen që rilindi Fushëbardhën. Struktura qendrore e memorialit ka të shkrirë gjithë motivet e jetës, gruan simbol të feminitetit e qëndresës me fëmijë për dore dhe rrethuar edhe me gjënë e gjallë të vetmin burim mbijetese në një kohë të rëndë pushtimi pa shtet, pa mbështetje dhe pa asnjë përkrahje ndërkombëtare.
Memoriali shpreh një det me halle të imponuar nga andartët grekë, që sollën qindra viktima. Por maksima labe thotë se, “vdekje ka vetëm për ata që nuk kujtohen”, prandaj memoriali është kujtesa me e spikatur historike që do t’ju flasë brezave sepse pas një shekulli kanë ardhur dëshmorët e lirisë, që në fakt janë të gdhendur si shqiponjë e artë, në flamur të Shqipërisë. Shekuj do kalojnë dhe kjo ngjarje memoristike nuk do të harrohet sepse dhimbje e plagë kaq të rënda e kaq të thella janë të rralla për popujt e globit që kanë përjetuar nga pushtuesit dhe sidomos fqinjët. Në mënyrë të figurshme memorialin e ngriti kënga. Arkivat shqiptare aq të vakta në dokumentacion për këtë periudhë i ndihmon shkrimet autentike të shqiptarëve në Amerikë para një shekulli.
Memoriali mbart brenda një mal me këngë, halle e derte të një shekulli. Por memoriali ka një ngjyrim artistik shprese, që megjithëse blloku i tretë shpreh një popull të tërë me gjithçka disponon në jetë me gjithë këto të zeza të pushtimit, gjen forcë e vitalitet të ringrihet të bashkohet me gjithë Labërinë e të formojë një kordon të bashkuar drejt një trualli mijëvjeçar shqiptar siç është Vlora e rrethinat e saj, një simbolikë pishtar e shekujve e besëbashkimit, ku lartësimi i flamurit kombëtar u dha krahë e shpresë popullsisë së Labërisë se vatrat amtare do të ishin sërish të tyre dhe jeta sërish do të bëhej edhe më e mirë se çfarë e kishin deri në atë peridhë. Flamuri nga fushëbardhasit si gjithë shqiptarët është parë si simbol i shpresës dhe i së ardhmes së një kombi të përbashkuar.
Bashkë me të ishte shpresa dhe qëndresa. Tek flamuri ishte e ardhmja, liria, dinjiteti, vitaliteti, krenaria e shekujve. Shqiponja ulet “këmbëkryq” në Fushëbardhë sepse ajo “zbret” nga memoriali në fluturim prej maleve dhe bëhet pjesë në kuvendet fshaçe tek rrapi shekullor në Fushëbardhë. E zbritur nga malet artistikisht përmes memorialit, “takon” brezat, dëshmorët që shkruan epope heroizmi, të djeshmen dhe të sotmen dhe për të ardhmen ngjan si karakoll i shekujve që shkuan dhe shekujve që vijnë, një stacion reference për brezat, një simbolikë e përbashkuar njerëzore fushëbardhase në harmonizim të plotë e me fqinjët dhe që flet se kemi qenë e jemi gjithmonë bashkë në barikadat kundër pushtuese si dhe në barikadat e paqes për zhvillim, harmoni e prosperitet njerëzor.
Vendimi për ndërtimin e memorialit i përket ShKA “Fushëbardha” më datë 16.1.2014. Ndërtim i memorialit është bërë nga janari deri në gusht 2014 dhe është sponsorizuar nga bijtë e Fushëbardhës. Ai është ndërtuar nga skulptori i talentuar Murat Këraj, i cili është dhe autor i gdhendjes së memorialit të Idriz Sullit si dhe veprave të tjera artistike.
Përurimi i memorialit bëhet më datë 16.08.2014 në Fushëbardhë. Në memorial janë shkruar vargjet e shkruara para një shekulli dhe botuara në Amerikë nga poeti dhe atdhetari i shquar Ramiz Harxhi: “Në luftën e rreptë, q’u bë në Skërficë,/Ku, kundër një tufe, luftoi një pakicë../Të pavdekur janë gjith’ ata luanë,/Që për nder të kombit u grin’e u vranë. Më tej testamenti i shekujve:“Lavdi Dëshmorëve të Atdheut rënë në Skërficë në qershor 1914 në luftë me andartët: Halil Sullo, Dalip Kondi, Halil Nora, Rizal Muho, Sejdi Baho, Surja Tefa, Mete Jonuzi, Cenko Onjea, Haxhi Muxhai rënë në Cepo. Memoriali është një copëz labërie, e vendit të burrave të fortë dhe grave hallemadhe që bënë histori, që kurrë s’u thyen, një copëz dinjiteti të shtrenjtë, i luanëve dhe shqiponjave, që është vërtetuar përgjatë shekujve.
87 komente në “Fushëbardha- Memorial Labërie”
Lini një Përgjigje
1 Komente
-
Heu burra komentet e idiotit "DREJTESI", funderine e kombit, si asht e mundur. Ky funderine e shqiptanise goxon me shkru sa here flitet e verteta! Absurde! Shqipot do te fitojne ne tane te drejten e Zotit! more vesht o drejtsi leshi?/?
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ueeeeeee,doli nje tjeter me emer ZAHO!
Ueeeeee doli nje kurve i mcefur pas pseudonimit drejtesi.
Super shkrim http://bit.do/pa-bythe
…mir me andartet po me seniciotet c’patet.O “Angjelo” (Xhelo) Kazo.
Gjithesesi ta gezoni memorialin Ju dhe Qeveritaret Leket.
Ik more se tu be gjoksi grope ,bere lufte ti !!po mos te kish dhene urdher Evropa per terheqjen e trupave greke sot kufiri do ishte ne shkumbin.Na mbytet me luftra imagjinare ,si nuk mbaruan njeher keta njerzit demode.Labet kane qene dashamires ndaj grekeve dhe anasjelltas ,edhe sot shumica e refugjateve shqiptare ne greqi jane leber dhe megjithe krizen e ndjejne veten si ne shtepine e tyre.Ky shkrim pa baza i sherben urrejtjes dhe turqve.
pa ta marrim njehere shtruar e te piesim njehere piluriotin nga mirdita: pse vendosen fuqite kurva qe te terhiqeshin trupat greke? A nuk ishin ata qe kishin vendosur qe jugu t’i jepej greqise?
apo e pane qe s’kishte ku llogjike e moral ku te qendronte e ku te mbahej nje lufte me ushtri nga njera ane kunder njerezve autoktone te nje vendi. e pane qe ketu s’jetonin dele, po burra edhe s’kishin fytyr me te flisnin ne arenen nderkombetare per liri e te drejta popujsh. kujtuan se SHQIPERIA ishte Etiopi e mund t’i perzije SHQIPTARET me 2 pushke, si jevgjit e afrikes.
sa per luftra, imagjinare te duken kur fshihesh ne shtepi e s’del as ne spile te shikosh qe ka ardhur greku, italiani apo gjermani. imagjinare te duken po te mos kesh derdhur gjak.
ky shkrim, o shqiptar, i sherben historise dhe atdheut.
edhe nje gje, shqiptaret veten si ne shtepi te tyre e ndiejne, kudo qe jane bashke, me familjen e shqiptaret e tjere e kudo qe ka pune. qenkan ne shtepi te tyre ne greqi, shqiptaret, pse mo, mos u flet njeri gjuhen e nenes kur dalin ne rruge?? hajt mbushu, paske mesuar te shtypesh ne tastiere! ik e hap ndonje liber me mire, te mesosh historine.
Piluriot , po te kishte dhene nje urdher Mustafa Qemali , Athina do te ishte Turqi. Akoma me teper tani po te japi nje urdher ndonje udheheqes ushtarak Turk , Turqia marshon ne rruget e Athines. Kujdes ! Mos e kruani shume me Turqine dhe Shqiperia eshte kafshate qe skaperdihet dot nga gjarpri Grek. I mbet ne fyt tash 100 vjet.
Nje bravo te madhe Pluriotit, se tha nje te vertet te madhe.
Po mos te ndihmohej Mustafa Qemali nga Komunistet e Leninit me para dhe municione dhe po mos te tradhetohej Greqia nga Fuqit e Medha (nga frika e fuqizimit dhe se Egjeu do te ishte teresisht Grek) Turqia do te ishte Greqi, sepse kemba e ushtrise Greke ne 1920 kishte arritur jashte Ankaras, e pa besueshme por e vertet.
Ishte Greqia ajo qe i gjeti Fundin perandoris Otomane qe nga 1821 prandaj nuk e “tesin” dote as Turqit as Kulishat-Kopil te Turqise te shperndar neper Ballkan.
Aldo , je i sakte , kemba e ushtrise greke ju afrua Ankarase dhe kjo tregon per aftesine dhe kurajon qe pati kjo ushtri. Por ne Betejen vendimtare te Sakaryas hordhite greke u ndalen nga vendosmeria dhe sakrificat mbinjerezore te popullit te madh turk. Aty fronti grek u ndal per te marre goditjen vendimtare ne Betejen e Dumlupinarit ku u arrit te kapeshin rober komandantet me te larte te ushtrise greke. Mustafa Qemali dhe Fevzi Pasha per kete fitore u dekoruan me graden me te larte Feld Marshall. Me pas ndodhi ajo qe pritej si rrjedhim llogjik. Ushtria fitimtare Turke e ndali sulmin ne Izmir duke djegur pjesen greke te qytetit dhe duke zbuar greket nga ky qytet. Por ky nuk ishte fundi sepse duhej marre nen kontrroll Stanbolli dhe keshtu u veprua , pasi u larguan prej aty Anglezet atehere puna ishte me e lehte per ta zbrazur edhe kete pjese te Turqise nga greket perfundimisht. Goditjen tjeter greket do ta merrnin ne pushtimin e Qipros 1974 dhe kjo ishte edhe qershia mbi torte , me themelimin e Republikes Turke te Qipros qe e njeh vetem Turqia por kaq mjafton.
Nuk e di kush eshte ky Zaho i rrjedhuri, po tregon historira njesoj si veteranet qe dergonte partia neper shkolla dhe tregonin perralla femijeve. Ah o njerez te pagdhendur qe su gdhendet kurre, dhe gdhe mbetet. Megjithese cte themi, partia qeveris akoma kete vend, le te kene kaluar 24 vjet.
Beteja e Skërficës, e evokuar shumë qartë e realisht nga atdhetarët fushëbardhas, Zaho Golemi dhe Angjelo Kazo, është aureola e luftrave për mbrojtjen e tërësisë territoriale nga Labëria Atdhetare dhe Kurveleshi Legjendar në dekadën e dytë të shkullit XX. Kujtojmë se është viti i fundit i luftrave ballkanike të shpallura nga Aleanca Ballkanike, për të sabotuar dhe diversionuar Pavarësinë Kombëtare të kombit shqiptar në të katër vilajetet (i Janinës, i Manastirit, i Kosovës, i Shkodrës) dhe për të marrë troje të tjera etnike shqiptare të Shqipërisë së mbetur ose Londineze, të pakënaqura me tri të katërtat (3/4) e Shqipërisë, të copëtuara dhe aneksuara atyre (Greqisë, Serbisë, Bullgarisë dhe Malit të Zi) me traktatet e marrëveshjet e Shën-Stefanit, Fëslaut, Berlinit, Prevezës, Londrës etj. Ishin këto luftra dhe “sebepi” Franc Ferdinand, i fillimit të Luftës së parë botërore (1914-1918), që u mbyll me Konferencën e Parisit (1918-1920), ku u sanksionua përfundimisht copëtimi i deriatëhershëm i Shqipërisë!
Lufta apo më mirë Beteja e Skërficës, ishte qartazi përgjigja flakë për flakë ndaj krijesës ogurzezë “Republika Autonome e Epirit të Veriut” e shpallur më 23 shkurt 1914 nga një konglomerat tradhëtarësh shqiptarë dhe emisarësh grektë të “Megaliidhesë”, të cilët formuan “Qeverinë Zografos”, që udhëhoqi masakrën ndaj popullsisë vendase shqiptare, me vrasjet, maltertimet, djegiet, plackitjet, shkatërrimet, spastrimet e territorit dhe deportimet”, përndryshe që realizoi “Golgotën e Labërisë”! Një nismë e tillë kundërshqiptare e Athinës u shoqërua nga “Protokolli i Korfuzit”, i 17 majit 1914 (“Protokolli i Turpit”), nën praninë dhe implikimin e përfaqësuesve të Fuqive të Mëdha, duke përbërë prologun e atij epilogu të përgjakshëm që shpuri në farimin dhe shkretimin e Çamërisë dhe të trojeve të tjera etnike shqiptare nën Greqi.
Memoriali i ngritur në Fushëbarë, në përkujtim të Dëshmorëve të Kombit Shqiptar për Liri, të rënë 100 vjet më parë, është një nder që iniciatorët i bëjnë jo vetëm Kurveleshit, Labërisë, Republikës së Shqipërisë, por gjithë kombit shqiptar që jeton në trojet e tij etnike në Ballkan dhe atyre në diasporë. Kjo përbën, njëkohësisht, edhe një përkujtesë se nuk kemi të bëjmë thjesht me një shënim në analet e historisë kombëtare, por me një thirrje, alarm, për rrezikun e ri që i kanoset atdheut nga monarkofashistët grekë dhe dora e tyre e zgjatur (mercenarë, spiunë dhe emisarë të Athinës), të cilët “ligjërojnë” fatkeqësisht deri në Parlamentin Shqiptar, para jo pak politikanëve fantoshë, të kapur dhe të tredhur, ndonëse zëri i atdhetarëve shqiptarë atje ndihet ende fuqishëm! Kujdes, historia përsëritët!…
Bese edhe nder,greket nuk kan pasur,nuk kan dhe nuk do te kene kurre.
Miqesi me greket,nuk kemi pasur,nuk kemi dhe nuk do te kemi asnjehere.
Rrespekt deshmoreve qe mbrojten me gjak token e te pareve,rrespekt trimave te Laberise heroike,rrespekt nipave dhe familjeve te tyre,rrespekt edhe
atyre qe ja sjellin kujteses se brezave te sotem ate lufte te lavdishme.
POSHTE TRADHETARET ! POSHTE TE SHITURIT PER PUSHTET!
TE ROJE LABERIA DHE KURVELLESHI QENDRA E POPULLIT PELLAZG NE SHQIPERI !
e verteta vonon ,po nuk haron .krimet e grekve kunder popullit shqiptar ne keto 100vjet jane nga me monstruozet dhe skane te sosur.sduhet te harojme grek-serb armiqt tane kryesor.KOMPLIMENTE AUTORIT TE SHKRIMIT.
…nuk di c’po thua nga raskapitia o i arratisur dhe marosur…
Greket nuk luftuan kunder Shqipetareve por kundra Kulishave-Kopil te perandoros Otomane. Arvanitas ishin ata qe cliruan Greqin dhe vazhdonin dhe clirimin e Shqiperise.
Je shume i pasakte Aldo kulishi. Shqiptaret me Kryengritjet e Medha te viteve 1910 -1911 vecanerisht ne Shqiperine e Veriut dhe ne Kosove si edhe me Kryengritjen e Pergjithshme te vitit 1912 i theu vete Ushtrite turke dhe ato ishin gati per tu larguar nga Ballkani pas marrjes se Shkupit nga Isa Boletini. Por qe mareveshja gjakatare serbo-greke qe ishte bere gati qe pasi te luftonin Shqiptaret dhe te raskapiteshin atehere te hidheshin edhe ata per te kenaqur orekset shoviniste te tyre duke copetuar trojet tone. Shqiptaret u cliruan vete nga Turku me nje lufte te pergjakshme qe i nderon ata. U dallua Bajram Curri , Hasan Prishtina , Isa Boletini , Mehmet Shpendi , Hoxhe Kadri Biberi , Sali Butka etj. Pra ushtria greke e 1914 perben nje agresion te pashembullt persa i perket terrorit mbi popullsine civile dhe genocidit qe ajo kreu. Ajo pati kunderpergjigjen ne rradhe te pare te Laberise heroike te cilen dy patriotet e mesiperm ja kane veshur me dashuri kete vello trimerie pasi ajo e shkrojti historine me gjak. Laberia trimerine e ka patur te hershme. Na e tregojne kenget popullore :
Sopotarka moj te ngrata/
Rrokur thika rrokur shpata/
A dot ikim te shpetojme/
A dot rrime te luftojme/
Ne do te rrime te luftojme/
Gjorg Golemin (Gjergj ARIANITIN) se turperojme.
Laberia pra qe treva e pare ne Shqiperi qe e priti turkun me arme.
o aldo je nje koqe kandari asgje me teper.ik se le nam me idiotesite e tua.
Ka nje kenge te vjeter labe per luften kunder grekerve.:
“Kudhesjote pisqollalare
ku I coni ato trare
Atje ne lume te bejme kalane
qe te luftojme junane”
Behet fjale per nje nga fortifikimet ushtarake qe ishin ndertuar per tu mbrojtur nga greket ne ato vise te Laberise ku greku nuk hyri kurre.
Dhe ishin vise qe nxoren ushtarake dhe Heronj
per Kudhesin e Himares behet fjal apo per Fushbardhen ketu,apo ka Kudhes edhe andej nga Skerfica..
per sqarim kjo eshte kenge e Kudhes Gerhot o Spiro Duka, meqe ti njeh vetem ate te Himares.
Respekte Luftetareve te Skerfices.
Ata ishin burra te vepres dhe jo te mburrjeve.
po mir mo,po,me 120 njerz u bekerka “nje nga betejat,apo luftrat me te lavdishme ….,” kunder pushtuesve…!!!!
me 120 vet,edhe kjo shifer e fryr,mund te besh nji kampjonat lokal futbolli,por kurr dot nji betej vendimtare,aq me teper luft…..se lufta don burra e jo bythqima
shifni sesi jan shpernda rrugve t bots, si minjt e arave kur traktori qe leron token u prish skutat ku jan struk nendhe!,
dhe andej nga shkojn ,q..hen edhe n myth vec me mor pasporten e huaj!
e jo me qe se kan per gjo fare me shit njeri tjetrin ke i huji
bij bushtrash dhe spun te lindur!
dynjoja ka bo luftra ku jan vra miljona njerz,dhe me vite me rradh,e nuk thot as jan popull luftarak,as komb trim,etj etj,kurse shqiptart vec me nji loj luftash ne mal mburren se jan luftetar trima,….lavdi,fitorje,heroizma…!!!!
llafe si gjithmon
fjale shum e gur ne trast
bythqimat e ballkanit!
minjt e europs!
gabelt e rrugve t bots!
kta jan shqiptarqiqt!
dhe do bojn luftna kta!
kta vec me bo keq,me vra nanji fakir mas shpine mceftas jan!
yyyy,kombi me i palavdishem ne historin e universit!
shume mire e ke zgjedhur nickun, po ke ngaterruar pune kur shkruan
per shqiptaret, ti duhet te merresh me muret.
ato qe pershkruan ti nuk jane vecori te shqiptareve, ato jane vecori te nje pakice njerezish qe i gjen ne cdo popull.
edhe qe te na ndricosh te gjitheve, na trego c’padrejtesi te paskan bere shqiptaret. Se keshtu si flet ti, duket qe je djegur nga qulli, po kjo s’do me thene t’i frysh kosit.
Turp te kesh o shqipfoles se shqiptar nuk je.
Te thashe shqipfoles, por as kete nuk e meriton se shqipja jote eshte e sakatuar dhe injoranca ta ben te pamundur te lidhesh dy mendime ketu.
Sa per historine e trimerise dhe heroizmit lab ne ate periudhe ate e kane vleresuar shume studiues te huaj, nder te tjere studiuesja e njohur gjermane Marie Amelie Freyin von Godin ne artikullin e saj te gjate botuar ne 1916 ne revisten gjermane “Die Zukunft der Ost-Europa”, ku e krahason rolin e Laberise per Shqiperine e pavarur analog me krahinen e Mark-ut per Prusine.
Ne luften e dyte boterore kjo krahine ka pasur mbi 50 perqind te deshmoreve te rene ne ate lufte. Sa per dijenine tende dhe te injoranteve te tjere shqipfoles, nen udheheqjen e Zenel Gjolekes 10 mije leber ne kohen e Tanzimatit tronditen perandorine turke, ne nje kohe kur te gjithe popujt e Ballkanit kishin shekuj qe mbanin koken ulur dhe paguanin taksa per te mbajtur Perandorine Turke.
Edhe poeti yne i madh, Naimi, i ka thurrur lavdi trimerise labe:
A mos vjen prej Laberie
Pra me dukesh kaqe trime?
120 luftetare heroike nga nje fshat, ty te duken pak?
Nga keto qe thua, kuptohe se je nje qenie e mjere, qe nuk di c’eshte respekti per ata heronj, luane, sic i quan me merite Ramiz Harxhi, qe me inisiativen e tyre, ne mungese te nje qeverie shqiptare, moren armet e i dolen ne mbrojtje Atdheut dhe dhane jeten ne nje lufte te pabarabarte me batalionin grek.
Si i tille nuk ke si ta kuptosh c’eshte ideali kombetar. Por te jetosh ne kete bote pa nje IDEAL, te jetosh vetem per te ngrene e per te gjetur rehatine diku do te thote te vegjetosh, sic vegjeton cdo kafshe e t’i rendosh edhe tokes qe te mban.
Skerfica eshte Termopilet e Laberise.Nder per jete deshmoreve te kesaj lufte te pabarabarte qe i gozhdoi bataljonet e rraces me funderrine te Evropes,evgjitet e Greqise.Brezi i ri duhet ta njohe qendresen e popullit te Laberise dhe masakrat e pergjakshme te grekeve ne Permet e Leskovik,qe shume shpejt memorialet e tyre me kocka shqiptaresh tu vere rruspat si ndertime pa leje te popullit shqiptar.Ky memorial eshte memoriali me i lavdishem i ngritur keto 70 vjet,sepse tregon qendresen kunder hasmit te vertete te Shqiptareve.Politikanet e shitur shqiptare,vecanerisht bastardet e rrugacerise demokratikase qe i falen detin greqise i kane ditet te numeruara.Populli shqiptar eshte zgjuar dhe nje memorial per masakrat e Camerise,do ta ngreje ne Preveze,duan apo s`duan greket.
Përgëzimet më të mira për të gjithë fushbardhasit që kane sponsorizuar ndërtimin e lapidarit për një ngjarje të lavdishme të popullit të Labërisë, por edhe të gjithë kombit.
Dy fjalë do tu shosha gjithë injorantëve mjeran që shkruajnë pa pasur asnjë dijeni mbi ngjarjen apo evenimentin qe shkruhet në kete artikull. Mosmarrveshjet ndermjet Grekëve të vjeter dhe Lapëve e kane fillesën që në luftën e Trojës sipas Homerit. Më pas mbretërija Labeate (Lape) me kryeqytet Gritonin fillojë grindjet për Athinën. Fiset lape të Peritëve, Butëve (Bouteideve) dhe Koronëve që zotëronin Athinën filluan grindet per dominimin fetar nga ku përfituan greket dhe i dëbuan. Keto luftra vazhduan per shekuj me radhë derisa lapet u spostuan nga Thesalia e Pinndi dhe rreth viteve 1100 u kufizuan vetem ne kështjellen natyrore me emerin Kurvelesh. Pikërishte për ta futur edhe kete zonë fisesh me prejardhje ilire qe ruajne te pa ndryshuar emerin per me se 3000 vjet, kisha dhe qeverrite greke, kane ushtruar dhune, terror e genocid te pa nderprere ne viset shqiptare. Pot (Lapëria) Labëria nuk u mposhtë. Ajo ju kundërvu dhe e mposhti planin grekë, që për këtë eveniment, u materializua me mdihmen e disa tradhëtarëve shqiptar në të ashtuquajturn “Qeverri e Epirit Autonom”, që ishte nje instrument i qeverrise greke për të ligjëruar para kancelerive antishpitare europiane, pushtimin e Labërisë, siç ndodhi me Çamërinë e martirizuar.
Sigurishte qe shërbëtoreve të ‘Megali-Idesë” nuk u vjen mire dhe vjellon vrere per keto evenimente. Ata përpiqen në çdo fjalë, në çdo hap qe të anatemojnë, zvogëlojnë dhe po të mundin të injorojnë lëvizjet popullore e patriotike labe e shqiptare. Por ata nuk kan kuptuar nje fakte shumë të thjeshtë : Ka ikur koha e shitjeve e tjetersimit të kufijëve ndermjet shteteve. Prandaj duhet të gjejne nje shkak tjeter per tu sherbyer auterive te tyre qe i paguajnë për të lehur. Edhe nje here respekte per te gjithe Fushbardhasit. Mëno Dedaj.
VDEKJE GREKEVE DHE GREKOFONEVE !
TY DHE TE TJEREVE SI TY NE O ARDIT JU UROJME JETE TE GJATE,SE PA JU NE SDO MUND TE TALLNIM K*RIN
o admin po keto shkrimet tona sikur si ke shume qejf.postoji o burre .klienti ka gjithmone te drejte
Zoti “greek power” ose greece pordha. Une ste uroj fare jete te gjate biles e kunderta , do te desha te ta merrja shpirtin ty dhe grekofoneve te tjere si ty , klysh kurve . Plumbin ballit e meriton njehere Anastas Janullatos , pastaj Bollanos dhe me pas te vjen rradha edhe ty funderrine.
Si do qe te kete qene ata e kane bere detyren e tyre dhe per ta shkruajne i dhe i kujtojne te tjeret Po te ishin bashkuar me perpara muratoret prfterinjte hoxhallaret deputetet etj dhe ti dilnin para aemikut me ndryshe do te ishim .Kjo vlen edhe per ditet e sotme.
Na gjeni more ,ndonje grike topi ti hidhemi persiper
“150 mije shqiptare te debuar nga vatrat e tyre drejt ullishteve te Kanines e Vlores”!!!!!! Po cfare shkruani more kur gjithe popullsia e jugut nuk i kapte keto shifra 100 vjet me pare??!! Mire eshte te shkruhet per heroizmat popullore, por kur ngjarje te ndodhura e te pandodhura historike shkruhen me fanatizem dhe me stil legjendash te baljozeve te zinj te dale nga deti apo 300 spartianesh, atehere ato ngelen shume larg realiteteve historike te kohes.
Mos u trembni ju te gazetes Tema kur bejme ndonje koment te papershtatshem . Une spo them ndonje fjale te keqe per tosket dhe laberit ashtu edhe sic duket nga komentet. Por greket jane armiq te betuar dhe do ti vrasim dhe presim sa here qe te na jepet mundesia sepse e meritojne dhe kufirin tek thana. Kane disa jave qe po na cajne trapin me Himaren shqiptare . Rrac jevgjiterish dhe arumunesh te flliqur.
Bravo atyre djemve qe moren inisiativen te ngrejne nje memorial per betejen e skerfices, SHpernguljet masive qe jane bere ne ullishte e vlores jo vetem qe jane te atyre shifrave ,se qene fshatra te tera , por kane qene tmeruese per ata qe i kane jetuar, kane ngrene krunde druri me lakra sa per te mdajtur frymen gjalle .MASAKRA te tera me gra dhe femije ka bere greku,pa asnje dyshim. Me kujton nje kenge kjo histori.
Ne CEPO te manastiri
c!kerkon greku e c!kerkon qafiri
sokellin sulo beqiri
thoni djemeve tu bini !!
Lufta e Laberise kunder forcave greke qe nuk mund ta zbehin a minimizojne dot grekofilet e kudondodhur (Drejtesi, Klimax, pilurioti, kaon, greek power, si dhe gjithe ata qe kullosin ne gjirizet e Janullatosit), te paret e te cileve i kane te lyera duart me gjak shqiptar, si bashkepunetoret e grekut, por kane shpetuar pa u ndeshkuar fale shpirtmadhesise shqiptare.
Lufta heroike e Laberise kunder andarteve greke nuk eshte pasqyruar ne permasat reale te saj nga historiografia shqiptare.
Ajo lufte ngrihet edhe me madheshtore po te mbahen parasysh se keta fshatare trima atdhetare, ne mungese te nje qeverie qe t’i drejtonte dhe organizonte, pa marre parasysh epersine ne numer e ne armatime te forcave greke, e moren vete inisiativen per te hyre ne lufte dhe i dolen zot fateve te krahines se tyre dhe te Shqiperise. Ata fituan sepse kishin guximin dhe trimerine qe burojne nga atdhedashuria.
Lufta e tyre duhet te jete shembull frymezimi per te gjithe ne shqiptaret kudo qe jemi.
Per mua personalisht jane po kaq frymezues edhe tre fakte te tjere, qe lidhen me ngritjen e ketij monumenti te heroizmit lab.
Se pari, se brezi i ri i leberve vazhdon traditen e lavdishme te atdhedashurise te te pareve te tyre,
Se dyti, qe ata vazhdojne t’i bejne jehone edhe sot heroizmit te te pareve te tyre.
Se treti, fushbardhasit, me gjithe gjendjen e veshtire ekonomike te tyre si dhe te gjitha pjeseve te Shqiperise, diten te kursejne e te mbledhin fondet e nevojshme per te ngritur kete monument. Per mua kjo duhet te sherbeje edhe si nje thirrje qe i behet qeverise shqiptare qe te ndihmoje ngritjen e monumenteve qe perkujtojne ngjarje historike dhe persona qe kane luftuar per kete Shqiperi, ne te kater anet e vendit tone.
Le te sherbeje ngritja e memorialit ne Fushbardhe si shembull per t’u ndjekur edhe nga krahina e tjera te Shqiperise.
Sa do te doja te isha aty me 16 gusht! Edhe ne mos ardhsha aty o vellezer, jam me mendje me ju dhe do ta ngre ne shtepine time nje dolli per ju o trimat e paperkulur te Laberise. Nuk do te harroj.
Ta gezoni memorialin e betejes se lavdishme te Skerfices!
Ky memorial thote te verteten. Pa dyshim. Por a duhet t’i jepet aq shume publicitet? Edhe shtetet e ndryshme te Europes i kane hyre ne hak njera – tjetres, por nuk bejne nga keto gjera. Nuk i fryjne urrejtjes. Perkundrazi, kapen mbas atyre gjerave qe i bashkojne dhe i bejne te mbeten mike. Madje, edhe librat historike ne vendet e tyre i kane pastruar nga gjuha e urejtjes. Une nuk e kuptoj, perse kjo urrejtje kaq e madhe ndaj grekeve, nderkohe qe fqinji yne jugor mban e ushqen mbi nje gjysem milion shqiptare! Apo nuk eshte keshtu? Ne shkollat dhe universitetet greke mesojne e studiojne dhjeteramijera nxenes e studente. A eshte e vertete? Ja, pra, ky eshte greku “armik” i Shqiperise. Perse nuk flitet qofte edhe nje fjale e vetme per kete te mire te grekeve, por doemos u dashka vetem te fyhen dhe vetem te fyhen! Doni nje mendim nga une se perse ngrihen lapidare te tipit te Skerfices?! Sepse keto nisiative frymezohen (qofsha i gabuar!)nga nje mentalitet i mykur mysliman: Turqia – mike, Greqia – armike!!! Gjepura!
Gjuhe gjarperi e veshur me petk shqiptar.
Por shqiptaret e dine mire se keto fjale nuk dalin nga Tropoja, por nga bodrumet e erreta te Janullatosit.
Asnje maske nuk e fsheh dot grekesine (me mire dreqesine) e helmit tend 300-paresh. Asnje shqiptyar nuk genjehet me demagogjine tende te paguar nga greku.
Per Termopilet shqiptare me mire se gjithcka flet Skerfica. Memoriali ne Fushebardhe eshte nje ngjarje madhore per cdo shqiptar. I pergezoj keta djem qe ne fund te fundit thone te verteten.
Greket ashtu ishin vertete vrases, mizore, dredharake, qe kryen masakrat ne Panarit, ne Korce, ne Erseke, ne Hormove… etj.
Thoni nje here te pakten te verteten te verteten ne drite te diellit
Greku jo ushtria por andartet ishin vrasesit me makaber
URIME DJEMTE E FUSHEBARDHES NE LABERI,
JENI REALE DHE TE VERTETE.
Respekte Sibel
Dhe prap se prap ju me historin greke krenoheni.
Kurse deliri shqiptar vazhdon te krijoje historira madheshtore me keq se gjitonet FYROM-ist !!!
Dhe te besh krahasim me “Thermopilet” do duhet te njohesh dhe
respektosh historine greke.
Por ajo qe nuk kupton dikush me ju eshte mqs jeni “populli me historin me te lavdishme te njerezimit”,- sic e konsideroni veten, – nuk keni ndonje beteje te ngjashme me Thermopilet” qe luftuan paraardhesit tuaj te pare”ilir” dhe te mburreni por i krahasoni herojte tuaj me Spartianet;;
o Eliqiiiri
Ti je pasardhese e Kserksit o jevg minorikare
nuk ke te besh me Spartanet, ata nuk jane greket e sotem
Ne jemi direkt pasardhes te Spartianeve i Akileas.Lezoni historin greke,po ju pasardhes te kujt jeni?!?!
Bukur, nje nga shkrimet me te bukura dhe me te gdhendur historike qe eshte paraqitur ne gazeten tuaj.
Urime dhe suksese djemve e çikave te Fushebardhes
Ata jane shqiptare
qe e duan Shqipnine tone te sfilitur
Paska edhe djem te mire shqipnia.
SUKSESE!!
Eshte nje koment fare banal te flasesh per “andarte te mire”, per “paqesoret e te greqizuarit Zografos.
Nje e vertete qe shfaqet gjithe mencuri dhe finese
Nje e vertete e shprehur qarte dhe e argumentuar
Shume bukur e paraqitur dhe TEMA ka nje merite te jashtezakopnshme qe e ka paraqitur.
Kjo eshte mencuri historike.
LEBER NDIQNI SHEMBULLIN E FUSHEBARDHASVE
Urime ! Urime ! Urime!
Bravo Zaho qe paske dhe emer heroi dhe emer kryeministror
Bravo Angjelo,
Ju keni me meritu plotesisht pergezimet e mia
Ne fund te fundit paska njerez te mencur
e qe dine te tregojne histori te vertete
O grekofone,
Jeni te qete dhe te ndergjegjshem
greket e andartet e tyre ne 1913-1914 vrases ishin
kane therur me thika e shkuar ne plumb cdo shqiptar myslima, te krishtere e ortodoks qe ishin kunder tyre ne pushtimin e shqipnise
Sot greket kane ndryshuar dhe mund te behen me te mire dhe te jetojme ne harmoni
Jam i sigurt se kushdo qe lexon kete shkrim nuk ka se si mos te shprehet Bravo suksese Autoreve dhe Temes
Pushoni dhe reflektoni se Fushebardhasit qenkane njerez
te mencur e te zgjuar si pararoje e Laberve te tjere
Une i pergezoj!
Une mendoj se ka edhe ngjarje te tjera qe duhen kujtuar.Per shembulll lufta e Lekuresit me 27 shkurt 1878 kudjemte e Laberise i zmbrapsen forcat greke te ndihmuar edhe ngadisa mercenare nga fshatrate eBregdetit ( kolonel Llapa e Stefani nga qeparoi)
Dhe arkivae gjalle qe vjen nga teparet tane na thote.
1.Doli greku ne Sarende
kush eshte burre ne kembe
Te hidhet te zere vende.
2.Kush lufton perposh ne Gjashte,
Idriz Palla vete i shtate
Mbe udhe poqi lazarate
Briti Idriz Alidhima
perpjete,o burra otrima,
atje ku kercet martina.
3.Ne xhuma qe menate
vjen nje ulerime e thate
thone u vrane zhulate
dyzete e gjashte mandate.
Per kujtese ndoshta nje memorial edhe per ketabij teLaberise qe kane mbrojtur Atdheun.Per kujtese kshillit bashkise Sarande,eshte ne nderin e tyre qe nje rruge te vendosin rruga “Djemte e Zhulatit”
Keto i dine ata komentues qe flasin pa pergjegjesi ne blogje.
Me 1878 eshte fillimi i fundit te Perandorise Otomane ne Ballkan dhe ne veriun e Detit te Zi. Ishte fillimi i Luftes ruso-turke si dhe marveshja e Budapestit per percaktimin e kufijve te shteteve te pavarura ne Ballkan si i Serbise, Bullgarise, Malit te , Greqise, etj. Ishte perriudha e Lidhjes se Prizrenit qe patriote shqiptare perpiqeshin per dicka me shume se autonomi per territoret shqipefolese nen sundimin e perandorise otomane. Ishte perriudha kur ne cdo krahine po organizoheshin kryengritje te armatosura ndaj ushtrise otomane per liri. Prandaj nuk mund ta kuptoj kete komentin tend more epiroti, keta djemte e Laberise nen ushtrine otomane, turq e turko-shqiptare, mos mbronin pavaresine e vendit qe nuk egzistonte apo vazhdimesine e sundimit otoman ne ato zona??!!
Dhe fatkeqesisht historia nuk perfundon aty, por me vone vetem disa muaj mbas pavaresie te vitit 1912, ishin xhon turqit qe larguan Ismail Qemalin dhe qe se lejuan te kthehet me i gjalle ne Shqiperi, ishin po keta qe larguan Princ Vidin, qe Shqiperia te mos ishte nje vend europian, por nje nje si-moter islamike e shtetit te ri turk. Dhe sigurisht keto te “mira” i gezojme sot duke ngelur te fundit e Europes dhe i vetmi popull islamik i saj.
Ca njohuri gjysmake per historine ti i ke, por hiqi syzat greke ne do te jesh objektiv.
Ti ben sikur nuk e di se Greku ka masakruar popullsine civile te jugut te Shqiperise dhe kjo nuk do te shuhet nga vetedija historike e shqiptareve. Ka kryer genocid kunder shqiptareve ne Greqi e ne Shqiperi
Mos je edhe ti pasardhes i atyre qe kane bashkepunuar me grekun per te kryer masakra e per te therrur burra (sigurisht qe e ke degjuar Hormoven), gra e e femije?
Kur flisni per ngjarje te tilla historike, mire do te ishte te vinit edhe nje harte per te treguar ku ndodhet tamam Fushebardha dhe Qafa e Skerfices, sepse jo te gjithe e njohim ate krahine.
Zaho Golemi , kapter i shkolles se bashkuar , qenka bere prof.doc. shkruan per ” betejen ” e Fushbardhasve , ka marre gjithe listen e gjndjes civile te vitit 1914 dhe i ka bere luftetare te betejes se famshme , por ka harruar se disa prej tyre ne ate kohe ose s’kishin lindur ose ishin te mitur etj. , si p.sh Avdi Onjea etj. E verteta eshte se ajo nuk ishte beteje por nje ndeshje e thjeshte ku nga Fushbardha ishin shume pak vete dhe perfundimi ishte se u zmbrapsen qe ne krismat e para. Sigurisht lista e Zahos me luftetare eshte e mbushur me njerzit e afert me fisin ” Golemi “
Trimerine labe ju grekofile e njihni mire. Ishte ajo Laberi qe beri te digjen te gjitha kartat edhe endrat e Megalidhjese per te marre Shqiperine e jugut. Dhe dihet c’keni marre o tradhetare qe nuk guxoni te dilni me kete propagande antishqiptare ne shtyp.
Si krimba ne llagemet e internetit do te vdisni se ju ka zene mallkimi Atdheut o llum i shoqerise sone krenare.
Kush eshte intelektual dhe me koshience njerezohere
qe di ta gjykoje ftohte le ti thote faleminderit fushebardhjoteve
qe flasin e shkruajne dhe hedhin drite mbi nje ngjarje reale.
Nuk eshte vone qe rraca me njerezoher helene te kerkoje ndjese per gjenocidin e ushtruar.
Duke qene i apasionuar i letersise ka nje poet gjirokastrit
qe ka qene ne luften e Skerfices
Ja cfare shkruante Ramiz Harxhi ne ate kohe djale i ri gjimnazist qe ishte ne Betejen e Skerfices:
Në luftën e rreptë, q’u bë në Skërficë,
Ku, kundër një tufe, luftoi një pakicë.
Gryka e Skërficës, një grykë e keqe,
Mbrohej prej ca burrash pa armë e fysheqe.
Luftonin shqiptarët me qindra barbarë,
Me ushtarët grekë veshur si andartë.
Grykën e Skërficës, shtegn’e Labërisë,
Ç’e kishin rrethuar shtazët e Greqisë.
Mitralozat ngulur, topa anembanë,
Të shkulnin nga vend indo dyzetë luanë.
Erdhën’e na rrethuan, për paqe na ftuan,
Dhe Grykën e rreptë, pa luft’e kërkuan!
Po lab’i Atdheut, që përpinte retë,
S’mund ta jepte vendin, pa vdekur dhe vetë!
Kështu u ndez lufta, me tërbim sa mundi.
Sa shkëmbinj e gurë nga vendi i tundi.
E kish sjellë hera, sedra, vetëdija,
Të ndodhsha dhe unë tej te Labëria,
Të rrija në gjunjë edhe të shikoja,
Trimërin’e labit atje ta dëshmoja.
Togu që përbëhej këtej Labërisë,
Ishte shum’ m’i pakë nga i mizërisë;
Një shqiptar pothuaj luftonte për pesë,
etj…. nje krijim brilant i shkruar ne menyre te kristalte
Ai ishte shok i ngushte i Ali Asllanit.
Lexoni Lexoni e kulturohuni shqiptare e minoritare qe te mos harroni dhe te mund te quheni Europiane
Gjykoj se ky eshte nje memorial vertetesie dhe unitetit ne te ardhmen te fqinjesise se mire duke mos harruar mizorite dhe rete e zeza te se shkuares.
Lini prapa te shkuaren e zeze dhe ecni perpara.
Ju lumte fushebardhasve te mencur e te zgjuar
Respekte respekt per vizionin Tuaj te qarte
Gjithe te mirat dhe TA GEZONI MEMORIALIN MADHESHTOR TUAJIN TONIN, TE LABERISE TE SHQIPERISE DHE PER MIQESINE E ARDHSHME TE KOMBEVE!.
I perjetshem kujtimi I luftetarve LEBER ! ( Shume e drejte Meno )
Pergjigje per KLIMAX
lufta e Lekuresit eshte nje nga ngjarjet me te lavdishme te djemve te
Laberise.Po eshte e vertete se ka ndodhur pas luftes ruso-turke.Me thoni se nuk kishte shtet shqiptar.Po ashtu eshte,por kishte shqiptare qe e donin Shqiperine.Por kishte edhe disa shqiptare te tjere qe vendin e kishin shitur dhe se bashku me disa kriminele dhe te burgosur i kishin lene te lire nga burgjet e Kretes( si ne 1997 kur liruan disa kriminele nga burgjet e Athines per te organizuar banda terroriste ne Shqiperi).Te gjithe keta te vetkenaqur se Turqia kishte humbur luften zbarkuan ne Sarande ne shkurt 1878 per te pushtuar toka shqiptare(jo turke) dhe gjeten ate qe gjeten ne token shqiptare.Kenga thote : Ne Sarende doli greku
Ne Lekures plasi dyfeku.
Ata trima nuk moren urdher nga askush, nga turku qe aludon “klimax-is”, por nga ndergjegja e tyre.Vini re nga nje fshat i vogel i Laberise ne vitin 1878 ,Zhulati,jane vrare 46 luftetar. A nuk mjafton kjo per te kuptuar dashurine per Atdheun.
Ideja jote dashakeqe se ajo eshte lufte e turko-shqiptareve i ka rrenjet ne kulisat antishqiptare te Athines. Keto mendime dhe re te zeza akoma jane te shperndara dhe sot, mjafton te kujtojme fjalimin
e bukeshkaleve antishqiptar ne parlamentin e Shqiperise si Vangjel Dule etj.Besoj se je i sqaruar per sot.
nji gje s kuptoj
termopilet jan ne greqi,jan histori helene,jan pron greke…esht nji emblem,etalon lufte,force,morali,karakteri njerzor.
shqiptart po na e quajn kte luften ne fushbardh si termopilet shqiptare
edhe i shajn greket,edhe i urrejn,por buken jua han dhe luten per me shku n greqi,si edhe historin e tyre e kopjojn! duke u vjedh emblemat grekve,duke perdor etalonin grek per te matur ngjarjet e tyre
po,a krahasohet miu me elefandin?
po pse ende mendon qe spartanet ishin greket e sotem.
kur u bene evgjitet qe te ndryshojne portat
greket e sotem jane perset e Ksersit qe sulmuan Greqine e lashte, she Spartanet jane nje nder fiset pellazge qe luftuan ne emer te Greqise se Lashte po prape.
Juve jeni perset vetulltrashe dhe buzace
Te gjithe sjellin ndonje mendim e rrahin mendimin
por nje farë ari qenka dhe nga zona dhe eshte per te ardhur gjynah. Respekt per te renet dhe memoriali eshte nder i Laberise dhe gjithe krahines se Kardhiqit. Nderim perjetesise dhe njerezve te thjeshte qe i dolen perpara andarteve dhe me te zezes qe vinte per shqiptaret. Le te flasim larg sharjeve e mllefeve!. Pergezime artistit qe e ka bere!
Shkrim ushtarakisht i prere, i bukur dhe real
Nuk ka fjale te teperta vec FALEMINDERIT autoreve
Ju lutem vec me SHKOLLEN E OFICERAVE mos u merrni kot se eshte shkolle mencurie dhe qe Vendit nuk i perseritet.
Ne ka pase burra shqiperia kane dale vec nga Shkolla e Bashkuar.
Urime autoreve dhe sidomos skulptorit qe se di kush eshte por qendka nje mjeshter i kalibrit te larte.
Shikoni po mundet
Kosta Papa Tomori (1917) “Barbarite greke ne Shqiperi” Massachusetts, SHBA
Prof. Dr. Adem Salillari (2004) “Treva e Terpanit” Berat Shqiperi
Haxhi Çemerica, Ilir Buzali (1984) “Riza Kodheli” Tirane Shqiperi.
F.W. Hascluk (1929) “Cristianity and islam under the sultans” Oxford SHBA
Ramiz Harxhin per luften e Skerfices, 1917, USA,
dhe do ta kuptoni te gjithe se autoret jane shkencetare te mirfillte dhe mjafte reale.
Edhe greket duhet te thone faleminderit dhe te kerkojne ndjese per genocidin e madh ndaj shqiptareve.
Faleminderit burrave te Fushebardhes. Ata jane vertet jo memorial, por xhevahir i LABERISE.
Falenderoni edhe ju skeptike dhe pushoni ndalni frymen para atij memoriali qe flet qarte per realitetin e para nje shekulli
Hiqmeti. Lion France.
Faleminderit autoreve me kete shkrim brilant
Nje kujtese historike e domosdoshme
Skerfice qenka si moter me betejen tone legjendare
URIME URIME URIME 1000 HERE URIME DHE FALENDERIME AUTOREVE
Beteja legjendare e “Qafes se Martes”
Konsiderohet si me e madhja dhe me historikja. Ajo u zhvillua ne Qershore te vitit 1914. Prof. Skender Luarasi e ka quajtur me te drejt dhe “Beteja e Termopileve”, ashtu si 300 spartane nen udheheqjen e mbretit Leonidhas, luftuan heroikisht kunder ushtrise perse, ashtu dhe 150 skrapalinje dhe kolonjare, nen udheheqen e komandanteve legjendarë Lace Backa dhe Sali Butka pas luftimesh te pergjakshme qe zgjaten disa dite gozhduan mbi 500 forca kriminale andartesh, duke ju shkaktuar humbje te medha.
Kjo beteje ishte dhe nje fitore strategjike sepse andartet greke te cilet hyne nga Marjani i Korces, kishin si piksynim pushtimin e qytetit te Beratit dhe atehere mundet te quhej gati e realizuar endrra e tyre gati shekullore e “Megali Idhese”. Ne ndihme te Lace Backes vajti Sali Butka i cili si fillim shkoi dhe u keshilluan me “beun e Meloves” dhe vendosen te mblidheshin ne Turbohove, ne ate qe u quajt “Kuvendi I Burrave” te gjithe zones. Ne kete kuvend moren pjese banoret e Tomorrices, Gjerbesit, Greves, Meloves, Gremshit, Kucit e tjere. Kuvendi u mbajt ne shtepin e Fetah Ymer Koxhabellitu. 58 luftetare te lirise u rregjistruan menjeher ne ceten e Sali Butkes, e cila u nis pa humbur kohe ne drejtim te “Qafes se Martes” me qellim qe ti shkonte ne ndihme cetes se Lace Backes, e cila po luftonte heroikisht atje. Ne kete beteje moren pjese dhe Ceta e Servet Zaloshnjes, Ceta e Abedin Kucit dhe Ceta e Muco Kapinoven. Ne vitin 1913 treva e zones Tozhan- Terpan u pushtua nga andartet greke. Ata pershkruan intinerarin Permet- Skrapare ne drejtim te Tendes se Qypit, Qafa e Shkozes, Tozhar, Malinat, Berat. Ata kudo qe kaluan bene masakra te medha, sidomos tek banoret e besimit mysliman. Pleqte tregonin per krime monstruoze sa kur shikon gra shtatezene u canin barkun me bajonet dhe u nxirnin femijen jashte. Por populli i kesaj treve nuk ndejti duarkryq. Sipas te dhenave nje nder luftetaret i cili ka mare pjese ne luftime kunder andarteve ishte Mane Shehu nga Corrogjafi. Banoret e zones iu bene grekve shume kurthe dhe prita duke iu shkaktuar humbje te medha. Pak nga keta mberriten ne kufi por i lane kockat mareve te Temanit, Terroves,Tozharit, Paraspuarit, Grykes se Ujit te Zi, Qafes se Shkozes. Sipas Veteranit Qemal Hyseni banoret e Terroves te organizuar nga trimat Sulo Terrova dhe Zaim Terrova i goditen greket ne vendin e quajtur “Qafa e Terroves” ku u vrane disa greke. Nga banoret u vra Dervish Cenollari. Robrit greke te cilet u kapen ju be gjyqi dhe i ekzekutoi te gjithe trimi Ali Nuredini duke i hedhur ne greminen e Terroves. Vrasja e Koste Becorit. Si u vra krimineli me i madhe i andarteve greke ne fshatin Verzhezhe? Qeveria greke kishte liruar dhe shume kriminel nga burgjet e Greqise si burgu i Kretes, te cilet pasi i kishte armatosur i kishte hedhur ne Shqiperi me te vetmin qellim per te bere terrore. Nje nga keta ishte dhe kryekrimineli Kosta Becori.Ky katil qendroj ne Mican se bashku me trupat e tije. Ky dinak zuri miqesi me shqiptaret dhe ju zotohej qe te vinin te vendi i tije ku rrinte se nuk do te pesonin asgje. Nje dite shqiptaret i bene nje gosti ne Koprencke, ku e ftuan. Ky shkoi se bashku me disa shoke te tije. U prit mire prej shqiptarëve aq sa shkembeu dhe dyfekun me nje shqiptar. Pasi mbaroi gostia, i ftoi dhe ky shqiptaret per nje gosti, te cilet i dhane fjalen se do shkonin. Por ky nuk kishte ndermend qe t’i gostiste shqiptaret, por t’i vriste ne pabesi. Ky katil kishte ndermend qe shqiptaret pasi te vinin per te ngrënë gostin t’i vriste te gjithe. Ky plan i shkoi ne veshe komandantit grek Papa Gjeorgjiut i cili e ndaloje te bente kete veprim. Nje dite tjeter vajti ne fshatin Verzhezhe ku u prit prej banorve te fshatit, hengren dhe pine me tere te mirat. Por Kosta kishte si qellim te merrte vajzen e te zotit te shtepise. I ati i vajzes ia kuptoi planin dhe lajmeroje shoket e fshatit me kujdes, duke derguar djalin e tij te vogel. Kur u ngriten per te ikur ky kriminel u shkeli syne shokeve, si shenje qe ata te rrembenin vajzen, por me pare doli te dera per te pare nese kishte njeri. Sapo doli te dera u ekzekutua me nje plumb ne balle nga banoret e fshatit Verzhezhe te cilet kishin rrethuar shtepine. Becori ra por si nje ka dhe thirri: “me efagan i alvani”(me vranë shqiptaret). Pasi vrane dhe shoket e tij banoret ua shtypen koken me gure dhe i hodhen ne nje grope. Ky qe dhe fundi i Kosta Becorit, kriminelit te leshuar nga burgjet greke me qellim per te bere masakra ndaj popullsise se pambrojtur shqiptare (shih K.Papa fq. 58-59). Sot ne 100 vjetorin e masakrave greke ne Shqiperi por dhe ne treven e Skraparit dhe Beratit. Shpirtrat e qindra shqiptarve te vrare barbarishte nga bandat shoviniste greke kerkojne drejtesi.Thone se pergjatë Grykes se Osumit, Grykes se Ujit te ZI, Qafes se Martes, Qafes se Vendreshes, akoma degjohen britmat e grave dhe vajzave te perthunuara, te vrara e torturuara nga keta gjakesore. Thone se ne Vendreshe, Spathare, Cepan, Prishte, Muzhak, Rog, Backe, Turbohove, Gjerbes,Sirake,Vlushe e tjere, akoma degjohen ulerimat e qindra e qindra foshnjeve te vogla te masakruar me bajoneta dhe hanxhare nga gjakesoret e pabese. Thone se ne keto gryka, shkrepa dhe male akoma ndihet era e barutit dhe shtepive te djegura. Keto britma dhe ulerima kerkojne drejtesi por dhe qetesi. Asgje nuk eshte bere per qetesimin e shpirtrave te tyre, ka 100 vjet nga keto masakra per ironi te fatit asnje memorial, asnje lapidar, asnje pllakatë. Valle kjo eshte e qellimshme? Politikanë te te gjitha ngjyrave dalin ne keto ane vetem ne kohe fushate me qellimin e vetem per te mare vota, ndersa harrojne te ngrenë nje memorial per viktimat e masakrave te 1914, harrojne te bejne nje perkujtimore per ta, harrojne te vendosin nje buqet me lule ne lapidarin e Lace Backes ne Qafe te Martes. Zotrinj dhe nese harroni ju, ne niprit dhe mbesat e luftetarve te 1914 nuk harrojme.
Bert Terpollari. New York USA
Ha ha ha
Kush matet me Shkollen e Bashkuar qe vinte ne rresht gjithe Tiranen
Nuk e njoh autorin
por ja lumsha synin e pushkes
paska qene djale i mençur dhe mund te jete nje nga dossjeret me te shkelqyer qe kam lexu.
Mua me çudit fakti se shkrimi eshte kaq real dhe as qe shan dhe as kritikon asnje nga çfare shkruan ndonje i rrjedhur.
Bravo djemte e Fushebardhes dhe te Laberise.
Pa priten e betejen nje javore te Skerfices tashme Jugu i Shqipnise do te ishte grek dhe vetem grek.
Edhe nje here suksese e ta gezoni memorialin. Vec kush ka dhane paret se edhe une jam i gatshem me shtie leke per kete veper historike
BRAVO BRAVO BRAVO BURRAT E SHKOLLES SE BASHKUAR
Respekte e suksese!
çar emra toponime!
kar-dhi-qi,ura kardhiqit…
kurv-e-lesh,kurveleshi gur i that
shkoj per lesh tha xhozefina e perdal.
kara-burun
kara-vasta
kardhiqi esht ne top
edhe spartak ngjela esht nga sparta..a…ha..haaaaaa…..
Me vjen mire qe perkujtohet nje ngjarje e harruar dhe qe shteti dhe politika vijua te jete ibret ne Shqiperi.
Eshte nje tematike per memoristiken e kom bit, per ate qe andartet kane punuar e shire ne te vertete ne 1914.
Po kam lexuar rreth kesaj ngjarje se edhe nga fisi im jane vrare nga andartet, figurat me te zeza te historise greke.
Edhe vete Venizellos i turperuar per ngjarjet me mizore qe bene greket ne Shqiperine e Jugut u detyrua qe ne 1920 vetem gjashte vjet pas masakrave te porosiste te tijte: Na nxite faqen ne Europe mos u sillni9 me si ne 1914 me shqiptaret.
Nuk ka lume e det ti laje mekatet greke ndaj shqiptareve.
Tash greket jane ndryshe jane europiane si dhe ne qe aspirojme
POR HISTORIA NUK HARROHET.
Nje shkrim qe me çlodh dhe qe eshte plot mencuri e vertetesi edhe ketu ne Rome ku jam aktualisht.
TA GEZONI MEMORIALIN QE PERFAQESON 4000 TE VRARE, 10.000 TE PLAGOSUR DHE 150 MIJE TE SHPERNGULUR NGA TE GJITHA KRAHINAT.
rESPEKTE
Ju lumte djemeve te Fushebardhes
Autoret jane ajka e intelektualizmit jo vetem te Fushebardhes por te mbare Laberise.
Urime e suksese dhe ta gezoni MEMORIALIN MADHESHTOR
Respekt e nderim per ata qe rane ne Skerfice dhe per te gjithe deshmoret e vitit 1914.
Memoriali Fushebardha 2014 eshte nje mrekulli e inisiatoreve dhe realizuesve
Laberia dhe Shqiperia ju ka ne ballë. JU lumte dher mbaresi
O bij fisnike te Laberise trime!
Ju pershendes nga SHBA.
Ju falemnderit per emocionet pozitive qe na sollet me ngritjen e memorialit te heroizmit dhe te pavdekesise labe.
O bijte e Kaonise se lashte e te Piros se Epirit, te Zenel Gjolekes e te Tafil Buzit, te Birbilenjve tuaj te famshem. Ju jeni shkembi ku jane thyer e thermuar planet aneksioniste e pushtuesve greke.
O race e forte dhe krenari e Shqiperise.
Dje kisha per dreke miq te mij ne shtepi dhe dolline e pare e ngritem per ju o brezi i ri i Laberise heroike, per memorialin tuaj madheshtor e per shendetin tuaj.
Rrofshi sa malet tuaja te gjithe ju leberit fisnike, trima dhe atdhetare shembullore.
Stefani
Ja nje shkrim plot dinjitet per nje te kaluar te harruar
Ja ringritja e Fushebardhes, Kurveleshit Laberise,
Mesoni dhe degjoni mire kur flasin burreria dhe djaleria e kesaj zone heroike
Me te mburret Shqiperia Laberi
Eshte fakt se kur flet Laberia hesht dhe degjon palca e shqiptarizmes shqiptare.
Edhe pse jam ne moshe te mugetires se burrerise zemra me behet mal dhe kur shikoj shkrime per ngjarjen e madhe te nje shekulli me pare kunder andarteve.
Sot e tutje le te jetojme ne fqinjesi te mire me greket nese ata do te dine te sillen ndryshe ngritem nga varret heronjte e Skerfices dhe ua vervitem
Shpirti Lab i atdhedashurise eshte gjalle.
ma bete zemren te re ju Fushebardhas qe keni dhe emrin me te shkelqyer te botes.
Kur te vij ne Shqiperi do ta vizitoj patjeter Fushebardhen kreshnike. URIME FUSHEBARDHE URIME AUTOREVE BRILANTE TE KETIJ SHKRIMI URIME SKULPTORIT TE SHKELQYER!
Ani Milano, ITALI
Mire qe kane paska ngelur ende idealiste dhe shqiptare
qe shkruajne objektivisht. Te gjithe e dine greket andarte ashtu ishin mizore, v rases, me thike ne brez qe mbuluan me gjak jugun e shqiperise nje shekull me pare.
Ma sollet trurin ne vend edhe pse jam nje refugjat i 2 korrikut 1990.
Do kisha deshire te qiras me nje birre gjermane gjithe kontribuesit e MEMORIALIT HISTORIK TE FUSHEBARDHES. Bravo djalerise se Fushebardhes qe eshte zemra e shqiptarizmes labe. Merrni shembull dhe ju fashtra te tjere te Laberise se cdo fshat i Laberise eshte shkelur nga andartet por sa memoriale ka per ate lufte dhembe per dhembe me fqinjet grabitqare. Pak shume pak.
Kujtoni te paret qe luftuan se edhe keta ketu ne Gjermani dhe ne Europe nuk i lene gje mangut historise e kujteses edhe kur e kane negative?
Nder e respekt per deshmoret tuaj dhe tanet!
E me ju lumte Memorial laberie per Skerficen per trimat e laberise. Bravoooooooo shqiptare.
Le ta marrin vesh edhe greko leshko verromjaret qe ardhen me uren e zjarrit ne dore qe na vrane e na dogjen. SHpirti i zi i andarteve nuk ka lume e det ti laje.
Marrsho shqiptar i lire ne trojet e te pareve. Edhe une dua te vendos nje kurore lulesh ne kete memorial madheshtor qe perfaqeson gjysmen e Shqiperise sepse gjysma e shqiperise luftoi ndaj andarteve.
BEKUAR QOFSHI
Nino qe tani jam ne Athine.
estrad e modhe
si po pordhnojn shqiptart
komb morracak,i shtyp gjith kohs prej kombeve te tjer, historikisht, si ata lamashet e lagjeve qe perbuzen nga gjindja,
po ku i gjejnmpordht mo
apo,rri mutimpa lshu er?
po sikur te kishin historin dhe kulturen e zhvillimin e anglezve,italjanve,gjermanve,nordikve,te amerikanve…kushedi se ç’pordha atomike do hidhnin shqiptart!
dhe do helmohej planeti
do behej i pabanushem,si Marsi..
heee heeee..
ika se po vje era pordh kompjuteriii tek lexoj komentet shqiptare
bobo!
edhe n internet elektronik depertuat pordht o,shqipo!!?
nji grimc e re do i shtohet tabeles se grimcave elementare fizike standarte. perkrah elektronit dhe protonit nuk do jet me neutroni,por pordhitroni shqiptar.kjo grimc nuk gjendet ne asnji vend te universit except shqipnis
esht specjalitet tipik shqiptar,ose qelbtar.
populli qelbtar!
O gjigand kam qesh me lot per gjys ore rresht ,je realisti me i madh qe kam lexuar ndonjehere
FUSHEBARDHA ESHTE ZEMRA E IDENTITETIT LAB
DHE SA PER STATISTIKE JANE ME TE PERMBAJTUR SE LABUSHET E VLORES.
Nje mbrekulli e njerezve qe paskan taban shqiptari
Eh sa kemi vuajtur per vite e vite per shqiptarizmin e vertete
Me ne fund kemi pajtim mes grekesh e shqiptaresh
PAJTIM VELLAZERIM dhe prosperitet.
Do ti leme zakonet e merite e vjetra do te shikojme dhe ecim perpara.
Ju ku i keni flamurtaret Fushebardhas e Leber, Zhulatas e Seniciote te gjithe vellezeri qe i shikojne grket si partnere.
Jepi mencuria fushebardhase na udhehiq edhe ne se ende nuk jemi organizuar.
1914-ta do te ngelet ne kujtesen e brezave qe mos te perseritet me
mynxira e vrasjeve dhe masakrimeve qe “Shqiperia te mos jete me e gjore dhe te mos qaje… dhe as populli te mos niset per ne Vlore..
BRAVO FUSHEBARDHA
RROFTE LABERIA JONE
NDER E LAVDI PER TRIMAT QE U VRANE NE sKERFICE!!!…
Shqiperia nuk vdes sa te kete trima e heronj te vertete si ju o Fushbardhas leberit, pasardhesit e Piros se Epirit e te Zenel Gjolekes.
Turp per qeverine dhe klasen e sotme te degjeneruar politike qe nuk kujdeset per perjetesimin dhe vleresimin e heroizmit shekullor te Laberise.
Ta gezoni memorialin e betejes se Skerfices.
Ne 16 gusht te gjithe ne qe duam Shqiperine jemi me ju aty ne FusheBardhe te festojme.
Paci gjithenje fat te bardhe o trimat fisnike te Fushebardhes e te gjithe Laberise.
Ju qe na beni krenare zoti dhe perendia ju bekofte
Fushebardhe shpresoj te vij nga Zvicra ne kete dite
qe Ju do te inaguroni Memorialin.
Hidhni pas krahave fjalet e llafet qe çojne uje tek mulliri i poshtersive dhe mizorive te andarteve ashtu sikurse bene edhe nje shekull me pare.
Eh Fushebardhe
Eh Laberi
Eh Shqiperi
Jemi krenare edhe pse qeveritaret e politikanet jane e keqja kombetare.
Urime dhe progres!
MEMORIALI I DESHMOREVE TE SKERFICES QOFTGE NE PERJETESI SI KRENARI LABERIE.
Henri
Nje lajm i gezuar, nje memorial madheshtor
qe meriton te pergezohet dhe qe te ndoqet
Po greket nuk marrin vesh Ujku qimen e nderron per zakonin se harron
Perseri hajvanet andarte serish me kenge kunder shqiptareve
HEJ HAJVANE TE NDYRE E MIZORE KUJTONI SKERFICEN dhe Laberine
Sa here te ngrini koke Shqiptaret nuk kane nevoje te merren me ju por vetem tu leshojne drejtesine e gjithe Jugut ku ju vrate 5000 vete ne 1914.
Ja kush jeni Ju. shihni veten dhe reflektoni.
http://www.gazetatema.net/web/2014/08/07/video-komandot-greke-kendojne-maleve-pa-buke-e-uje-do-te-pime-gjak-shqiptari-e-turku/
Sotiri
BRAZIL
Jam nga Skrapari dhe kam punuar ne Angli, por kur mesoj se nje fshat ne Gjirokaster ka bere nje Memorial madhesor ne luften qe u be me andartet gjykoj se na perfaqeson edhe ne qe kemi vuajtur nga barbarite greke te andarteve ne vitin e zi 1914!
AI qenka memorial per gjithe Jugun e Shqiperise.
E bekuar qofte qafa e Skerfices ne Fushebardhe
Lavdi deshmoreve te Fushebardhes dhe gjithe laberise E Skraparit
Ju lumte mendja dhe hallall qumeshti i nenes!
Respekte
ABDIU
UNITED KINGDOM
ANGLI-LONDON.
Hajde hajde Laberi ta marrsha te keqen
Gjithmone e ke bere fora
me te lumte dora
Andartet greke me mizorite e tyre meritojne ndeshkim
LAVDI DESHMOREVE TE FUSHEBARDHES DHE TE GJITHE LABERISE
Hel Leber ju lumte mendja e dora!!
Bukur,
Meritonte ne fakt memorial Laberia per Luften e Skerfices
Andartet jane qelbesirat e te gjithe kohrave
Lavdi DESHMOREVE TE FUSHEBARDHES qe rane ne Skerfice
Hallall e paçi djemte e Laberise te Fushebardhes gjithe nur bukurie
Nardi.
Gjeneve.
Zvicer
JU LUMTE DJEMA
PASKA ENDE ATDHETARE E MEMEDHETARE QE E DUAN SHQIPERINE
HALLALL QUMESHTI I NENAVE
FUSHEBARDHAS KRESHNIKE QE LUFTUAT E DERDHET GJAK NE SKERFICE
GJAKU JUA U BEFTE DRITE
DHE MOS I HARRONI KURRE DESHMORET
ah ceshte atdheu ceshte toka ku te ben koka bam
SHQIPERI, LABERI, VLORE ME KA MARRE MALLI
TORI NGA VLORA
EMIGRANT NE ARGJENTINE
Ua nje memorial per Luftetaret e Skerfices.
Kam kaluar nje here ne ate Qafe.
Me vjen mire qe paska ende idealiste e te ndershem qe
punojne pa kursim te provovojne vlerat e zones
Lavdi deshmoreve te Skerfices qe rane ne lufte me andartet greke
Po lapidarin ne Skerfice pse nuk e rregulloni pak o Fushebardhas te mire
Respekte per punen e bere
Vera
Napoli. Itali
Mire kane bere djemte e Fushebardhes qe jane kujntuar per 100 vjetorin e Luftes ose Betejes ne Skerfice. Po djemte e tjere te Laberise ku jane se jane bere beteja dhe ne Cepo, ne Picar, ne Kolonje, ne Golemi, ne Tatzat.. e ne gjithe Laberine.
A ka apo nuk ka ndergjegje kombetare ky komb, a i kane harruar harbutesite maskaralleqet si dhe mizorite e grekerve ne Shqiperi.
Permendu popull i mencur i Laberise
Beni 10 % te te pareve tuaj dhe do meritoni je emrin krahine e Laberise, por titullin lab me i shquari nder krahinat luftarake dhe te mencurise shqiptare.
Mirupafshim ne fushebardhe edhe pse nuk jam andej i pergezoj me zemer autoret e ketij shkrimi qe na permendi nga gjumi me hashash hellen.
Lavdi, Lavdi, Lavdi nder dhe respekt per deshmoret me te cilet kombi yne ka identitet madhor. NE 16 GUSHT ME JU ME FUSHEBARDHEN E BARDHE
Hallall, bravo bravo bravo djemte e Fushebardhes qe jane kujntuar per 100 vjetorin e Luftes ose Betejes ne Skerfice. Po djemte e tjere te Laberise ku jane se jane bere beteja dhe ne Cepo, ne Picar, ne Kolonje, ne Golemi, ne Tatzat.. e ne gjithe Laberine.
A ka apo nuk ka ndergjegje kombetare ky komb, a i kane harruar harbutesite maskaralleqet si dhe mizorite e grekerve ne Shqiperi.
Permendu popull i mencur i Laberise
Beni 10 % te te pareve tuaj dhe do meritoni je emrin krahine e Laberise, por titullin lab me i shquari nder krahinat luftarake dhe te mencurise shqiptare.
Mirupafshim ne fushebardhe edhe pse nuk jam andej i pergezoj me zemer autoret e ketij shkrimi qe na permendi nga gjumi me hashash hellen.
Lavdi, Lavdi, Lavdi nder dhe respekt per deshmoret me te cilet kombi yne ka identitet madhor. NE 16 GUSHT 2014 ME JU ME FUSHEBARDHEN E BARDHE qe kesaj here beri sa e gjithe laberia bashke. PERSHENDETJE MIQESORE E VELLAZERORE LABE!!
Uau Fushebardha po del ne balle edhe me monumente. Bravo seriozisht. Po ku jeni ju Zhulatas dhe disa fshatra te tjere qe kane luftuar te paret por jane bere quller pasardhesit.
Merrni shembull se si vleresohen te paret qe luftuan trimerisht me andartet.
Bravo Fushebardha. Ju lumte mendja autoreve te shkrimit dhe te monumentit.
Respekte e falenderime per kete hap madhor qe keni bere ne vleresimin e figurave te Laberise. Merrni dhe ndonje pushtetar ligjvenes e ekzekutiv qe ka ne dore paret e shtetit qe ta shikojne se ku e kane lene rrugen pergjysme.
A do ecij rruga drejt vendit ku u vrane deshmoret ne Skerfice?
HALLALL BURRERIA E FUSHEBARDHES
Jepi Fushebardhaaaaaaaaaa ja ke bere fora me kete Memorial Madheshtor
me te madhin ne LABERI
Ta gezoni dhe ta gezojme
I paharruar kujtimi i deshmoreve 100 vjecare te Skerfices
Hajde burra qe ka pasur Laberia hajde
qe i dhane dermen andarteve ne Skerfice
Mbrekulli!!!
Lumturi!!
Gezuar memorialin
Sovjetiku
Bravo Fushebardha ja bere fora. Eh moj Laberia ime
Paske djem te perkushtuar qe kujtojne memorien tone kombetare
Nje bravo te madhe Fushebardhasve. TA GEZOJME MEMORIALIN SE EDHE NE KEMI NJE COPEZ ATY ATY KA PJESE GJITHE Laberia
I perjetshem kujtimi i deshmoreve
Nga Parisi
Koli
Fushebardhe e shkelqyer
Ta marrsha te keqen
KUJTONI DESHMORET NE PERJETESI
Greku i zi i 14-tes nuk ka ndryshuar ende,
por ju do ta beni ate te nbdryshoje
Jane tu me pelqy te gjithe komentuesit se duket se jane atdhetar
vetem na qenka nje KAON qe s’paska asgja te perbashket me shqiptarizmin
por na qenka i pjerdhur fare ne mendje, një idiot i lendur, ose ashte nje hale ose nje lagem qe jane qire robt e shtepise greku dhe asht ne sherbim te grekut. Shqiptaret jane larte dhe vetem larte jane fisnik dhe u kan ardh hakut grekerve te ndyre..
Jane tu me pelqy te gjithe komentuesit se duket se jane atdhetar
vetem na qenka nje KAON qe s’paska asgja te perbashket me shqiptarizmin
por na qenka i pjerdhur fare ne mendje, një idiot i lendur, ose ashte nje hale ose nje lagem qe jane qire robt e shtepise greku dhe asht ne sherbim te grekut. Shqiptaret jane larte dhe vetem larte jane fisnik dhe u kan ardh hakut grekerve te ndyre. OK SHKO LESHKO TEK MIQTE E TU B…Q…