Hakmarrja nga Ballkani

Nga Beqë Cufaj

E nderuara Redaksi,

falemnderit për ftesën që të shkruaj në gazetën tuaj për problematikën e azilkërkuesve nga Evropa Juglindore në Gjermani por edhe në vende të tjera të Europës. Sa i nderuar e poaq edhe i hutuar më duhet t’ju them që e kam të vështirë, në mos të pamundur t’jua shpjegoj shkaqet e vërteta të kësaj lëvizjeje masive të popullsisë nga ajo që në zhargonin politik por edhe publicistik në Berlin, Bruksel e gjetiu në Evropë përdoret: Ballkani Perëndimor. Po e provoj pa ju premtuar që do të arrij të jap një pasqyrë të gjendjes reale në këtë Gadishull i cili ka filluar ta merr veten pas luftërave të tmerrshme të cilat rajonin për një dekadë e patën goditur dhe shkatërruar pothuajse tërësisht.

Nuk e di nëse ju kujtohet- bile them që do të ishte e padrejtë që të kërkoj diç të tillë nga ju, që ajo që dikur quhej Jugosllavi qe rrëgjuar nga një luftë vrastare për gadi një dekadë të tërë e cila për pasojë pati më shumë se 300.000 të vrarë, 30.000 femra të dhunuara dhe miliona njerëz të zhvendosur. “Produkti” i luftës së fundit në shekullin e kaluar (1990-2000) në atë që quhej Jugosllavi janë këto shtete: Sllovenia, Kroacia, Bosnja e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia, Serbia dhe Kosova. Nëse këtyre ua shtojmë edhe Shqipërinë e cila si fqinje e Kosovës në mënyrë indirekte qe e involvuar në ato konflikte atëherë s’ka asnjë dilemë që të gjitha këto vende- përjashto Slloveninë dhe prej së voni edhe Kroacinë të cilat janë bërë pjesë e BE-së, atëherë del që krejt këto “produkte” të reja- për një dekadë e gjysmë me radhë s’kanë bërë gjë tjetër pos që janë ballafaquar me një problem: marrjen me të kaluarën e tyre dhe kalimin e fazës së tranzicionit të cilin shtete tjera të Evropës së Mesme e patën kryer në vitet 90. Kjo për shkakun që Jugosllavia ishte për më shumë se katër dekada një shtet komunist- pastaj popujt e atij shteti 22 milionësh me nxitjen e shovinizmit serb nga Slobodan Milosheviq u futën në luftëra dhe urrejtje nga e cila edhe sot e kësaj dite nuk janë liruar plotësisht. Në pushtet në krejt këto vende erdhën ose ish-udhëheqës të luftës apo edhe parti nacionaliste të cilat nga perëndimi dhe Evropa të orientuara drejt “kryqëzatave perëndimore” nga Afganistani përmes Irakut e deri në Siri, u toleruan me një çmim tmerrësisht të lartë për banorët e Ballkanit: më mirë të korruptuar e në pushtet sesa nacionalistë që mund të nxisin konflikte të reja. Çmimi i këtij komopromisi përnedimor që me zhargonin amerikan njihet edhe si i “shkopit dhe karrotës”- pra shkop e izolim kur janë djemë të këqij dhe karrotë e liberalizim vizash kur janë djem të mirë po shihet. Dhe kam frikë që do të ndjehet edhe më. Sepse administratori gjyqësor tashmë është para derës.

“Produkti” i luftës së fundit në shekullin e kaluar (1990-2000) në atë që quhej Jugosllavi janë këto shtete: Sllovenia, Kroacia, Bosnja e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia, Serbia dhe Kosova.

Dua me këtë rast ta jap edhe një mendim i cili pos që në këtë formë siç po ju drejtohem pak a shumë e kontrollon edhe hidhërimin- për të mos i thënë edhe tërbim, që të jesh nga Ballkani dhe të kesh punë me Evropën dhe evropianin, Gjermaninë dhe gjermanin nuk është edhe aq e lehtë. Gadi se përçmimi që sidomos nga politika por edhe sfera tjera të jetës nga ekonomia e financat e deri tek publicistika e letërsia jo rrallë njerëzit nga ai rajon i bëjnë të ndjehen jo vetëm si Joevropianë por në fakt i hedhin në ujërat e “të dyshuarve” të përjetshëm si nacionalistë, mashtrues, të korruptuar, dembelë, përtacë e çka jo tjetër. Ky gadi qëndrim racist ndaj ballkanasve mund edhe t’i ketë bazat e veta. Por fakti sesi Ballkani vazhdon të vuajë pasojat e mëdha të të qenmit si një “Hinterhoff” me plot bërllog i Evropës e ka edhe çmimin. Berlinit e Brukselit politik Ballkani në një formë a tjetrën nuk u duhet aspak kur është i qetë dhe me këtë nuk bën telashe. Në çastin kur atje apo prej atje vijnë sherre luftërash si në vitet 90 apo edhe probleme siç është tashti Greqia (po Ballkan) dhe azilkërkuesit- atëherë po, atëherë menjëherë mendohet si “të bëhet” me këtë Ballkan!

Nuk kam asnjë dyshim që vetëm përdorimi i termit Ballkan politikanët por para së gjithash bashkëqytetarët tanë gjermanë- lagjet, komunat, Landet dhe deri në Bund, ua jep pasigurinë e ndarjes se kush është kush atje- dhe prej cilave vende është ajo mori azilkërkuesish, besoj dhe shpresoj që ma jep lirinë të provoj që në mënyrë telegrafike t’ua jap një “pasqyrë” telegrafike të gjendjes në këto shtete të cilat vetëm sa “s’na mbytën” me azilkërkues- të cilët, në sytë e vegjëlisë sime nuk janë aspak as refugjatë e as azilkërkues por thjesht migrantë që duan të punojnë apo edhe jetojnë më mirë sesa në vendet prej nga vijnë. Por për këtë më vonë.

Le të fillojmë pra:

BOSNJA DHE HERCEGOVINA

Pas luftërave në Slloveni e Kroaci në fillim të viteve 90 ishte Bosnja dhe Hercegovina krijesa që lindi më së vështiri në hapësirën e ish-Jugosllavisë. Nga betejat e përgjakshme në këtë shtet mes serbëve (të cilët edhe filluan) kroatëve dhe muslimanëve lindi një paqe e brishtë e njohur ndryshe edhe si shteti i “Dayton”-it ku edhe sot e kësaj dite askush nuk din sa republika dhe kantone ka ky shtet, kush kujt i jep përgjegjësi dhe a është ky shtet vetëm sot për sot. Të gjithë e dijnë që pa një ndryshim dramatik të strukturës dhe formës shtetërore Bosnja me tri republika autome, të kaluar të përgjakshme ku sidomos muslimanët e pësuan tmerrësisht keq- zor që ky shtet mund të vie në vete. Miliarda Dollarët dhe Eurot e harxhuara për mbajtjen e paqes dhe mirëmbajtjen e shtetit jo vetëm që nuk e din askush ku janë por është frikësuese edhe vet frika e Brukselit, Berlinit dhe Washingtonit që të prekin çkado në këtë shtet- vetëm e vetëm nga po frika që mund të fillojë një luftë e re.

Gjendja ekonomike e Bosnjes është katastrofale. Më shumë se gjysma e popullësisë janë të papunë. Punëdhënësi kryesor i shtetit janë po shtetet në të: Republika e Serbëve, ajo e Kroatëve dhe ajo e Muslimanëve Boshnjakë. Qytetarët e këtij vendi- pa dallim kombësie, edhe sot e kësaj dite jetojnë me të kaluarën traumatike. Plot arsye të ikin nga vendi i tyre.

MALI I ZI

Mali i Zi është sa Stuttgarti. Ky shtet prej 600.000 banorësh nuk është shtet. Mali i Zi më shumë është një korporatë, firmë, GMBH e cila nuk qe prekur nga lufta por shumë më tepër përfitoi nga ajo. Si një popull sivëlla me serbët, (diçka e ngjashme si mes austriakëve e gjermanëve) malazezët luftuan në fillim me Milosheviqin por Milo Gjukanoviqi, lideri i pakontestueshëm malazez, e kuptoi që lideri serb është i çmendur dhe serbët e kishin zgjedhur rrugën e gabuar. Me një mençuri Gjukanoviqi bëri dy rrugë e një punë: Malin e Zi e bëri shtet ndërsa vetvetes i siguroi të qenmit shef i bordit të Kompanisë së kësaj Republike. Edhe ky shtet është punëdhënësi më i madh për popullatën e atjeshme.

SERBIA

Dikur shërbyesi i birrave të dy shefave të tij më të moçëm- bashkëmendimtarë të Milosheviqit- Vojislav Sheshelit- tash i sëmurë rëndë nga kanceri si dhe i akuzuar për krime lufte nga Tribunali i Hagës dhe Tomislav Nikoliqi, president i sotëm i Serbisë, Kryeministri i Serbisë Aleksandar Vuçiqi, para disa kohësh ka thënë dy mendime pikante. Së pari: që Serbia duhet të jetë Gjermania e Ballkanit. Që i bie, pas luftërave të tmerrshme që bënë për një dekadë në Gadishull, serbët duhet të ringjallen përmes ekonomisë dhe fqinjësisë së mirë dhe të bëhen faktori kryesor i zhvillimit në Ballkan. Mendimi i tij i dytë; azilkërkuesit nga Serbia dhe Ballkani nuk janë gjë tjetër vetëm se përfitues të parave gjermane. Të dy mendimet në fjalë sa janë të drejta aq edhe budallallëqe. Së pari, sepse Vuçiqi ende nuk e ka bërë as atë që bëri Adenauer (me Francën dhe siodmos Izraelin) e lëre më gjunjëzimin e Willy Brandt-it të cilin do të mund ta kishte bërë sa ishte në në shënimin e 20 vjetorit të masakrës më të madhe në Evropë pas luftës së dytë botërore kur u vranë 8000 njerëz brenda 24 orësh në Srebrenicë. Jo. Atje Vuçiqin e gjuajtën me gurë dhe në vend që bota të shënonte me dinjitet e përulje atë datë lajm u bë Vuçiqi duke ikur nga masa e tërbuar. Sa për punën e keqpërdorimit të azilit: s’ka patur nevojë ta thotë fare. Sepse e dëgjojmë çdo ditë nga Seehofer dhe bashkëmendimtarët e tij. Rroga mesatare në Serbi është rreth 300 Euro kurse edhe atje shteti vazhdon të jetë punëdhënësi më i madh. Dhe jo vetëm. Janë me qindra kriminelë të luftës që shëtisin të lirë në këtë shtet. Janë mbi 1000 trupa të shqiptarëve të Kosovës që janë të varrosur nën asfalte dhe shteti nuk tregon se ku gjinden. Serbia pos problemeve ekonomike pra ka edhe një problem të thjeshtë: të kaluarën nga si një fantazmë i rrie mbi kokë me pavendosmërinë për ta njohur shtetin dhe me të qenmit herë me Rusinë e herë me Berlinin e Brukselin.

MAQEDONIA

Një shtet problematik. Me shumicë maqedonase dhe një pakicë e cila për 20 vite do të jetë shumica shqiptare, ky shtet ka probleme me Greqinë e cila s’e pranon emrin e këtij shteti, Bullgarinë e cila maqedonasit i konsideron bullgarë dhe Kosovën e Shqipërinë të cilat edhepse nuk kanë aspirata momentale në çastin që do të kërsiste- nuk do të pritonin t’u dalin në krah bashkëkombasve. Maqedonia është e brishtë dhe e pasigurtë. Prandaj ky shtet prejse është shpallur i pavarur pikërisht për shkak të sigurisë është toleruar që në të qeverisin turli qeverish thellësisht të korruptuara dhe inkriminuara në krim të organizuar deri në marramendje. Punëdhënësi më i madh në këtë shtet ku të punësuarit nuk kanë më shumë se 200 euro në muaj rrogë është po qeveria.

SHQIPËRIA

Një çudi e llojit të vet. Edhepse e rrëzuan komunizmin si fqinjët e tyre bullgarë apo rumunë, shqiptarët nga Shqipëria ngecën dhe atë ngecën aq keq sa edhe sot e kësaj dite janë largë anëtarësimit në BE. Të jesh politikan në Shqipëri në shumicën absolute të rasteve- pa dallim partie, dmth. të jesh kapo apo bos i ekonomisë gri, pastrimit të parave, drogës, tregtisë me persona e çka jo tjetër. Pa hyrë me emra apo parti, Shqipëria dominohet nga të “djathtët” e udhëhequr nga Sali Berisha i cili tash një vjet nuk është më në pushtet dhe “të majtët” nga artisti Edi Rama i cili sllogan të zgjedhjeve e pati “Rilindjen”. Nëse Shqipëria “rilindi” pas një viti në pushtet të të majtëve? Po! Duke përcjellur dhjetëra mijëra azilkërkues drejt Europës me një dhe të vetmën kërkesë- atë të sigurimit të ndonjë vendi pune. Dhe po, për dallim nga vendet tjera të Ballkanit në Shqipëri shteti nuk është punëdhënësi më i madh por për këtë të jesh në, siç atje thonë, biznes, pa patur politikën prapa është pothuajse e pamundshme.

KOSOVA

Shteti më i ri i Europës është keq. E çliruar nga NATO në luftën e fundit të Ballkanit dhe Evropës në vitin 1999 Kosova u qeveris nga dy misione të mëdha të të dy organizatave më të mëdha të botës. OKB nga viti 1999 deri në 2008 dhe BE nga 2008 deri më sot. Përllogaritjet për shpenzimet e këtyre bashkëqeverisësve “ndërkombëtarë” me ata “lokalë” janë miliardat marramendëse. S’e duroj dot cinizmin e politikanëve por edhe gazatarëve perëndimorë kur pyesin: po ku janë miliardat që u dhanë si ndihma. Ua them sërish: ato miliarda janë kthyer atje prej nga u dhanë. Në vendet e origjinës. Për paga e buxhete për “ndihmaçarat” e të gjitha vendeve të Europës. Për shtetin e pavaruri të Kosovës nga 17 Shkurti i vitit 2008 deri më sot, ne qytetarët europianë (lexo gjerman) harxhojmë nga 1 milion euro në ditë për EULEX-in, një mision policor dhe të drejtësisë i cili jo vetëm që ka dështuar në mënyrë gjigande por nuk ka politikan në Europë që din diçka për këtë vend që s’e ulë kokën sa herë pyeten për këtë dështim. Dhe po, kosovarët, si i vetmi vend nga Ballkani arritën të bëjnë diçka, kastës thellësisht të korruptuar politike në Kosovë, ndërkombëtarëve poaq të involvuar në krim e korrupsion atje si dhe “qendrave të vendosjes” në Berlin, Washington e Bruksel, arritën që t’ua dëshmojnë një gjë: edhepse pa liberalizim të vizave ata arritën që për gjashtë muaj të thyejnë rekordin e kërkesave për azil në Gjermani e gjetiu në Europë. Përndryshe edhe në Kosovë, punëdhënësi më i madh është shteti.

Tani, bukur në mëdyshje me këto përshkrime them thellësisht sipërfaqësore dhe të errëta, e nderuara Redaksi më duhet t’ju them që kjë puna e azilkërkuesve nga Ballkani më duket bukur bizare krahasuar me azilkërkuesit e vërtetë dhe mirëfilltë nga zona lufte prej vendeve arabe e deri tek Afrika e rrëgjuar. Them kështu sepse në parim qytetarët nga Ballkani nuk janë azilkërkues sa janë hallexhi që duan jetë më të mirë dhe shanse për vende pune. Nëse dikush do më thoshte që duhet të rrijnë atje dhe me votën e tyre ta rrëzojnë Qeverinë e vendit të tyre atëherë them që vota në Ballkan s’e ka vlerën e votës në demokraci të mirëfillta. Prandaj edhe ndjehen të dëshpëruar dhe ikin për të gjetur “strehim” në shtetin tonë.

Ideja ime është e thjeshtë: ballkanasve nuk duhet pranuar kërkesat për azil. Por as nuk duhet t’u hiqet liberalizimi i vizave. Kemi aq shumë nevojë për fuqi punëtore, të rinj e reja që janë të gatshëm të mësojnë gjuhë dhe punojnë në ndërtimtari, kopshtari, medicinë sa është absurd tërë teatri që quhet azil. Këtyre njerëzve, këtyre qytetarëve europianë duhet ofruar që të shfrytëzohet vullneti i tyre për të qenë pjesë e shoqërisë sonë. Sepse janë europianë. Poaq sa janë europianë bullgarët, rumunët, çekët apo sllovakët. Dhe kjo punë shkon shumë thjeshtë- nëse duam ta shohim anën e mirë të dëshirës së tyre për të qenë pjesë e shoqërisë sonë: ta heqim azilin për qytetarët e Ballkanit dhe t’ua hapim dyert… Ndryshe hakmarrja e tyre do të jetë edhe më e madhe!

I juaji,

Beqë Cufaj

Shkrimtari Beqë Cufaj i lindur në vitin 1970 në Deçan të Kosovës me familjen e tij jeton në Stuttgart. Së fundmi nga Cufaj është botuar romani “[email protected]“.

Frankfurter Allgemeine Zeitung

I komplimenton të dashurën, shkodrani i çan kokën me gurë turistit francez

19:46 Politika

FOTO LAJM/ Erion Veliaj udhëton sërish me urban

19:17 Politika

Andrea Stefani i përgjigjet Fatos Tarifës: Je në kërkim të tarifës së radhës

18:31 Politika

Veliaj prezanton administratoren e Njësisë 7: Duhet të jeni syri dhe veshi i Bashkisë

17:24 Politika

Edi Paloka: Ne LSI-në s’e shohim dot me sy, jo më të bëjmë koalicion me të

17:16 Politika

Planet rregulluese/5 Kryebashkiakë të djathtë nisin bashkëpunimin me Qeverinë

16:14 Politika

Zyrtare: Berisha mposht Ramën

14:33 Politika

Dërgohet për gjykim dosja Fullani, rrezikon 7 vjet burg

13:27 Politika

PD: Rama të japë llogari për 134 milionë dollarët që mungojnë nga doganat dhe tatimet

13:15 Politika

FOTO LAJM/ Ja si presin në radhë për të ngrënë azilkërkuesit shqiptarë

12:54 Politika