Si e spiunuan legjendën e gazetarisë kosovare kolegët e Shqipërisë gjatë komunizmit

Maksut Shehu

Nga Halil Matoshi

Maksut Shehu, doajeni i gazetarisë së Kosovës, përherë i ngjante Petro Markos. Maksi ka shkruar portretet më të bukura të bashkëkohanikëve dhe ka mbrojtur pavarësinë e gazetarisë shqipe në Kosovë. Më 1973 ai shpërfilli Sigurimin e Shtetit në Tiranë duke pirë raki e folur për femra. «Është nevrik, grindavec, mendjemadh, feminist dhe pijanec», shkruanin në raportin 25-faqesh të spiunazhit Hamit Boriqi e Odhise Grilo për Maksut Shehun, i cili vizitoi Shqipërinë bashkë me shkrimtarët kosovarë Vehbi Kikaj, Rifat Kukaj, Agim Deva e Qamil Batalli më 1973.

Ai, Maksi, ishte shkrimtar, gazetar dhe, mbi të gjitha, zotëri i vërtetë.

Të tillë e kam njohur.

Maksut Shehu i «Rilindjes», arrogant dhe i mirësjellshëm dyzash, porse i kujdesshëm dhe mirëdashës me secilin punëtor dhe, mbi të gjitha, protektor dhe i dashur për gazetarët e rinj. Pos gazetarëve të vjetër, që e kishin koleg dhe mik të mirë, asnjë fjalë të keqe nuk dëgjoje për të as nga gazetarët më të ri që i përkitnin kryesisht rrymës së nacionalizmit shqiptar.

E lëvdojnë të gjithë.

Maksi, siç e kanë quajtur të gjithë te «Rilindja», shkruante portretet më të bukura për njerëzit e politikës, shkencës, artit dhe kulturës, duke e përmendur vetëm në fund emrin e personazhit për të cilin shkruante.

Ishte artist në gazetari, latues i fjalisë së shkurtër, telegrafike, por të zgjedhur dhe emotive.

Shpesh i rreptë, madje disave u dukej tamam një hetues, porse edhe njeri që di të kërkojë falje për secilin veprim të tij.

Këtë e dëshmon edhe shkrimtari Musa Ramadani në librin e Agron Y. Gashit «Rrëfimet e Maestros».

Ai ka bërë qindra portrete bashkëkohanikësh, i ka skalitur me fjalë, me plot emocione e ndjeshmëri, por jo me patetikë.

Fjalia e shkurtër ishte stili i tij që të rrëmbente. Ky lloj shkrimi pas Ali Sutajt, i cili i jepte shkrimit një dorë prej filozofi e kulturologu, mbetet i papërsëritshëm në gazetarinë shqipe, megjithëse nga gazetarët e vjetër e kishte një stil të vetin tashmë edhe Ramiz Kelmendi, pastaj edhe Agim Mala, Veton Surroi.

Të linte përshtypje tabloja si në akuarel e portreteve të tij, s’kishe si të mos e pëlqeje edhe kur shkruante për Titon, por edhe, për shembull, për Qamilin e Vogël me një titull shumë sinjifikativ, që mbahet mend: «Si dukati i vogël je».

Ka shkruar edhe portretet e Ibrahim Rugovës dhe Nexhmije Pagarushës. Romani i tij për fëmijë «Nipi i minatorit» është përkthyer në gjuhët serbokroate e maqedonase, madje edhe sot është lektyrë shkollore për klasën VII në Maqedoni, kurse në Kosovën e tij, që i dha shumë libra e shkrime, ai as që përmendet më, sepse historia është monopolizuar. Shkova në Pallatin e Shtypit më 1984, përkatësisht doja ta takoja Maksin për një intervistë, pasi kisha realizuar një kolonë me intervista në gazetën e studentëve «Bota e re», duke nisur me Muhamedin Kullashin, Gani Bobin, Zenun Çelajn etj.

Të vetmin njeri që e njihja nga afër ishte Ali Shala, redaktor i Sportit, i cili më kishte angazhuar si korrespodent për ta përcjellë atëbotë Ligën e Dytë të Kosovës në Futboll,

përkatësisht duhej të raportoja për lojërat e klubeve Shkëndija e Llukarit dhe Graçanica. Me Aliun njihesha nëpërmjet të birit Blerimit, që e kisha shok klase në shkollë të mesme. Aliu me ne të rinjtë ishte tepër i butë dhe i sjellshëm.

Pasi ma porositi një kafe turke në zyrën e tij në Katin IV, e thirri Maksin dhe më njoftoi me të.

Kur Maksi hyri në redaksinë e sportit, unë u çova në këmbë. «Është shok i djalit tim», i tha Aliu.

Maksi ma shtriu dorën dhe më tha:

«Edhe ju gazepqarë, a?» Dhe, buzëqeshi lehtë.

I thashë se doja ta intervistoja për gazetën e studentëve, por ai në vend se të më falënderonte për faktin se e kisha përzgjedhur për të biseduar me të, i ngriti vetullat dhe si gërmushëm më tha:

«Unë nuk jam Lepa Brena, koleg – unë jam gazetar!»

Desha ta lusja, ta përgjëroja, t’i thosha se është gjynah të më kthente pa intervistën, se e kisha menduar e planifikuar gjatë, se…

Mirëpo, ai nuk shprehu kurrfarë keqardhjeje.

Thjesht, m’i mbylli të gjitha shtigjet me një fjalë: «Jam gazetar!»

Domethënë, unë pretendoja të bëhesha si ai dhe që në shkollë të mesme flisja për gazetat, gjë që më bëri ta kuptoja drejt qëndrimin e Maksit.

Kurrë më nuk i kam trokitur në derë për intervistë.

Thjesht ia çmoja shumë kredon: «Jam vetëm gazetar!»

E gazetarët intervistojnë, hulumtojnë e shkruajnë për hallet e botës, porse vetë nuk kanë pse e për çka të flasin.

Janë njerëz pa biografi.

E po, beli, kjo më duket e padrejtë: biografitë e tyre «mbyllen» në arkat e policive sekrete.

Këtë e dëshmon rasti M. SH. me biografi në dosjet e disa policive sekrete. Gazetarët vërtet kanë shumë për të thënë, porse Maksi e preferonte modestinë.

E kam takuar dhjetëra herë.

Më përgëzonte për shkrimet e mia, pos që më kritikonte për fjalinë e gjatë. Shpesh shumë të gjatë!

«Lexuesin» – më thoshte – «duhet kuptuar, ai ka halle, është i lodhur nga puna dhe stresi i ditës, nga fukarallëku, s’ka nerva të lexojë fjali të gjata. Kënaqet kur ia thua atë që ke për t’ia thënë shkurt e shqip. Përndryshe, e hedh gazetën dhe ia fut gjumë!?»

Maksit i pëlqente shumë vetja. Porse më vonë e kuptova se nuk ishte fare egocentrik. Ishte shumë bashkëpunues dhe i hapur me të tjerët. Ai, së fundi, edhe pas çlirimit të Kosovës, ndonëse me shëndet të rrënuar, provonte të shkruante dhe ta jepte kontributin e tij për Kosovën e re.

Gazetari i vjetër te «Rilindja», Zenun Çelaj, në pyetjen e gazetarit të Illyria-s se, meqë ka punuar me shumë njerëz me emër në gazetari, cili prej tyre ka qenë më i rëndësishëm për të, nga pikëpamja profesionale, përgjigjet: «E veçoj Masar Myrtezain. Ai jo vetëm m’i ka dhënë njohuritë e para, por edhe më ka mësuar ta dua gazetarinë. Por, kam pasur fatin të isha afër edhe me Ramiz Kelmendin e Maksut Shehun, e me shumë kolegë të tjerë të vlerësuar, me Haki Hoxhën, Shemsi Mehmetin, Vehap Shitën e Sedat Didën, Asllan Fazliun, Ymer Pulën e Rexhai Surroin. Nga secili kam mësuar».

Kurse gazetari i brezit të mesëm, Mehmet Gjata, thotë: «Në vitin 1981, nuk më kujtohet muaji, ka ardhur kryeredaktor Maksut Shehu. Për mendimin tim, ai ishte kryeredaktori më i arrirë, më i miri, më profesionisti, më i përkushtuari nga të gjithë kryeredaktorët shqiptarë, këndej dhe andej kufirit. Ka qenë organizues shumë i mirë, ka ardhur direkt nga gazetaria. Në kohën kur ka ardhur kryeredaktor, ka qenë korrespondent i “Rilindjes” në New York, Amerikë».

Gazetari Gjata, që tashmë i ka kaluar të gjashtëdhjetat, nuk mund të flasë për jetën e tij, e të mos e përmend njeriun, që siç duket ka lënë mbresa të thella tek ai.

«Maksut Sheku ka qenë një kryeredaktor, të cilin jo vetëm unë që e kujtoj, por krejt ata që kanë punuar me të e kujtojnë me fjalët më të mira. Ka qenë profesionist i shkëlqyeshëm, njohës i mirë i profesionit dhe i rrethanave, ka ditur të rezistojë në kohët më të vështira, ka ditur t’i mbrojë gazetarët dhe e ka ndarë të mirën e të keqen me gazetarët. Ka menduar gjithmonë edhe për kushtet ekonomike dhe sociale të gazetarit», thotë ai.

Madje, sipas tij, ai ishte përkushtuar shumë për t’ua zgjidhur çështjen e banimit sa më shumë gazetarëve, qoftë duke blerë banesa me fondet e «Rilindjes», qoftë nëpërmjet kredive për ndërtimin e shtëpive. Ndër përfituesit e kredisë për shtëpi ishte edhe Gjata, i cili e kujton rastin kur ai udhëtonte për në Podujevë, porse ishte vonuar në gazetë dhe Maksi ishte përkujdesur që t’ia siguronte dhomën më të mirë në Grand Hotel Prishtina. Po ashtu, ai kujdesej, sipas Gjatës, që kur raportonin gazetarët nga terreni të kishin me vete mjaft para, që të dëshmonin dinjitet para të tjerëve, e kur kishte dimra të acartë ai kujdesej që ekipeve të gazetarëve t’u siguronte edhe helikopterë për të depërtuar në zonat e bllokuara nga bora.

Po ashtu, fjalët më të mira për Maksin i ka edhe Veton Surroi, i cili e cilëson mik të familjes dhe të tijin, meqë me të si kryeredaktor e kishte filluar punën si gazetar te «Rilindja».

E cili medium dhe cili kryeredaktor bën sot diçka të tillë për informimin e publikut dhe dinjitetin e gazetarit?

S’ka më!

Parapsikologët thonë se në lartësi njerëzit shohin ëndrra tek mbledhin vezë nëpër kashtë.

Ose thjesht tek janë hipur në një qershi për të ngrënë frytin e parë të verës. Makut Shehu në serinë e shkrimeve për shqiptarët në Neë York kishte shkruar edhe për ëndrrat e tyre të lartësive. Edhe për ëndrrën e Rrok Camajt, xhamafshirësin e Kullave Binjake nga Malësia e Madhe. «Njeriu i lartësive që kurrë më nuk dëshiron të kthehet në tokë» – ishte një nga fjalitë e Maksit. Një paralajmërim, një kod a një parandjenjë ishte kjo?

Rrok Camaj nga kati kulmor i 110-të fshinte xhamat deri në «Grand Zero».

Për punën e tij të guximshme kishin shkruar të gjitha gazetat e mëdha të Amerikës dhe kishin raportuar shumë rrjete televizive. Edhe korrespondenti «njujorkez» i gazetës «Rilindja» të Kosovës, Maksut Shehu, kishte botuar 30 e sa vjet më parë një seri shkrimesh për Rrok Camaj dhe punën e tij.

Gazetari Gjekë Gjonlekaj kujton: «Në katin e 110-të të kullës ishte restoranti i famshëm “Dritaret e Botës” (Ëindoës of the Ëorld). Nga dritaret e atij restoranti luksoz shihej Neë York-u, bile shumë pjesë të Neë Jersy-it, deri edhe Kenektikat».

Gjekë Gjonlekaj e kujton rastin me Gjelosh Gjokajn, i cili ishte mahnitur nga madhështia e kësaj kulle, por të nesërmen në mëngjes ishte ankuar se kishte parë ëndrra të tmerrshme që ishin pasojë e atyre lartësive qiellore.

«Ne ishim ulur në restorant, ndërsa Rroku lëvizte poshtë e lart prej katit të 110-të deri në fund, në kabinën e tij i lidhur me rripa. (…) Ai tregonte për ndryshimet atmosferike në hapësirat e këtyre kullave. Disa herë kishte vënë re se në pullazin e këtyre kullave binte borë, ndërsa në tokë binte shi».

Gjonlekaj e kujton edhe momentin e sulmit më 2001. «Ndërsa po zbrisja nga autobusi për ta marrë trenin ekspress në qytezën Bronxville, në periferi të Neë York-ut, në platformën e atij stacioni njerëzit dukeshin tepër të shqetësuar. Ishin grumbulluar dhe dëgjonin si të trishtuar lajmet në radion e një qytetari. E dëgjuam të gjithë lajmin e shembjes së Kullës Veriore.

Në atë moment më kaploi një dhimbje e madhe dhe të gjithë njerëzit aty më pyetën pse dukesha kaq i trishtuar? Ua shpjegova amerikanëve se në ato kulla punonte kushëriri im i parë, Rrok Camaj. Nëna e tij Pashka dhe babai im Nika ishin motër e vëlla. (…) Pas një ore e mora lidhjen telefonike në shtëpinë e tij dhe fola me të shoqen Katrinën. Menjëherë e pyeta nëse Rroku ishte në punë? – Po, tha ajo shumë e trishtuar. Rroku më bëri telefon, tha Katrina, pasi e kishte parë me sytë e tij shembjen e Kullës Veriore. Ai ishte ndodhur në katin më të lartë të Kullës Jugore, e cila akoma nuk ishte shembur. Prej atij momenti e deri më sot nuk është gjetur asnjë shenjë për Rrok Camajn».

3000 të vrarë, në mesin e tyre tre shqiptarë, dhe të tretë malësorë. Simon Dedvukaj, Mon Gjonbalaj, Rrok Camaj. Emrat e tyre do të shënohen në Monumentin e Lirisë në Qendrën Botërore të Neë York-ut. Vendi i quajtur Rrafsh me Tokën (Ground Zero). Më 11 shtator 2011.

Gjatë udhëtimit në Shqipëri, nga 13-25 nëntor 1973, pesë shkrimtarët kosovarë, Vehbi Kikaj, njëkohësisht përgjegjës i grupit, Maksut Shehu, Rifat Kukaj, Qamil Batalli dhe Agim Deva ishin vëzhguar deri në imtësi. Ata s’mund të konsideroheshin vizitorë të thjeshtë. Në çdo rrethanë duheshin survejuar për të kuptuar nëse pas udhëtimit të tyre fshihej ndonjë nuancë për aktivitet spiunazhi. Shoqëruesit e shkrimtarëve Odhise Grillo dhe Hamit Boriçi i kishin parë me dyshime kolegët nga Kosova. Ndërsa e analizojnë secilin prej tyre, Grillo dhe Boriçi, veçojnë biseda ose pyetje që dëshmonin «natyrën e dyshimtë të tyre». Kështu së paku raportohet viteve të fundit në shtypin e Tiranës. Po shkrimtarët janë të dyshimtë për nga vokacioni i tyre, e sidomos përballë një shteti paranoik, të rrethuar me tela gjemborë, siç ishte «vendi i shqiponjave» në epokën e Enver Hoxhës. Po ashtu, kanë rrëfyer edhe raste refuzimi të takimeve, si rasti i një mjekeje të njohur në Tiranë, po ashtu shkrimtari Agim Shehu e regjisori Pirro Mani, edhe pse u njoftuan, nuk u paraqitën në takim me shkrimtarët nga Kosova. «Kosovarëve u mbeti hatri» – shkruajnë në raportin e tyre për Sigurimin, Boriçi e Grillo. Dy njerëzit e «degës së brendshme» megjithatë japin edhe detaje që përshkruajnë dashamirësinë e kosovarëve për Shqipërinë. «Na keni krijuar kushte për t’u takuar me të gjithë ata që kemi kërkuar – na thanë – jeni lodhur për ne. Na falni – e kemi ndjerë veten jo si në shtëpinë tonë – na thanë – por në shtëpinë tonë» – shkruajnë Boriçi e Grillo.

Maksut Shehu ishte takuar me profesor Ahmet Gashin. Shkoi e takoi. Biseduan për të kaluarën, për njerëz të njohur dhe për të tashmen. Asgjë tjetër. I dhuroi profesorit një pako kafe. (Tek më vonë Maksi do të botonte në Prishtinë një libër në kujtim të profesor Gashit).

Pastaj «sigurimcat» raportojnë se Maksut Shehu ishte takuar me një njeri që tha se ishte daja i vet. Ai banon në rrugën «Besim Imami, nr. 85». Atje e çoi shoferi.

«Ata, në bisedat e ndryshme me ne, dhe me të tjerët, ngrehën një sërë problemesh që mendojmë se duhen pasur parasysh. Vihet re se grupi, me përjashtim të ndonjërit, ishte tërësisht nën ndikimin e propagandës armiqësore, që është bërë dhe bëhet ndaj vendit tonë. Rifat Kukaj, redaktor në Radio-Prishtina për emisionin e fëmijëve. Është inteligjent, më i zgjuari në tërë grupin, njeri i përmbajtur, pa impulse, qesh me ironi dhe flet me thumba. Qysh kur erdhi derisa u largua për të kishte dy tema: femrat dhe pija. Ata, jo njëherë, vunë në dukje mundësitë materiale që kanë për të blerë e mbajtur makina personale, siç kishte Maksuti, për të ndërtuar vila, siç ndërtoi Qamili etj. Fakti që një pjesë e tyre kishin valutë të huaj (M. Shehu e R. Kukaj), dollarë, marka dhe shuma të mëdha dinarësh, tregon se ata u përkasin shtresave të pasura intelektuale. Është e kuptueshme se revizionistët titistë, me të holla e me mënyra të tjera, i kanë blerë njerëzit e propagandës. Dhe, këta të fundit bëjnë një jetë të izoluar nga populli, jepen pas qejfeve, karrierës, parave, pas pijeve dhe modave, ku më shumë, e ku më pak. Kemi mendimin se pikëpamjet e tyre duhen kuptuar si pikëpamje të një shtrese të caktuar shoqërore, si opinion i përgjithshëm i qarqeve të shkrimtarëve e gazetarëve të Kosovës së sotme. Në tërësi, grupi përbëhet nga shkrimtarë jo të qartë dhe mikroborgjezë. Megjithëkëtë, duhet bërë diferencime. Vehbi Kikaj dhe Qamil Batalli na duket se janë më të thjeshtë, sikur kanë e ruajnë diçka nga populli, akoma nuk janë borgjezuar plotësisht. Rifat Kukaj nga veshja e mënyra e të sjellit është prototipi i një intelektuali mikroborgjez. Me fjalë tjera, tregohet si i lidhur me popullin dhe krejtësisht kundër jetës luksoze. Karakteristike ishte se kur e sillnin fjalën për Shqipërinë, për bashkimin e Kosovës me atdheun, ishin të një mendimi dhe flisnin me emocione. Janë, pra, nacionalistë.

Të gjithë ishin anëtarë të Lidhjes Komuniste të Jugosllavisë. Nuk bëjnë asnjë dallim ndërmjet komunistëve të vërtetë dhe revizionistëve. Duket se nacionalistët kosovarë, përfaqësues i të cilëve ishte edhe ky grup, i kanë varur shpresat për të ardhmen e Kosovës, për bashkimin e saj me mëmëdheun, me inteligjencën. Ata deklarojnë se suksesi i dëshiruar do të arrihet me dy rrugë: a) me arsimimin (shkollimin) e rinisë. Thanë: “Sot kemi 20’000 studentë në Prishtinë”; b) me këmbënguljen për t’i shfrytëzuar të gjitha të drejtat që u janë siguruar me Kushtetutë. Dhe, thanë se do të vijë koha që edhe OKB-ja ta thotë fjalën e vet. Kjo vihej re në biseda, si tendencë e përgjithshme. Punëtorët nuk i zënë në gojë fare. Për fshatarësinë kanë mendimin se është një turmë e prapambetur, pa kulturë, pa kërkesa, që rend pas interesave ekonomike, që për të fituar para ikën në Gjermaninë Perëndimore, në Turqi e gjetkë. Bijtë më të mirë të fshatarësisë janë ata që po shkollohen.

Të gjithë pjesëtarët e grupit kanë shprehur besimin e madh te Titoja, se të gjitha këto të drejta i kanë nga ai dhe luten për jetë të gjatë të tij, se kush e di kush ia zë vendin. Këtu është një kontradiktë. Këta edhe luten për jetë të gjatë Titos, edhe tregojnë shumë anekdota për të.

Qamili, Rifati e Vehbiu nuk kanë as dëshirë për të shkruar për Titon».

Sipas Grillos dhe Boriçit, edhe Maksut Shehu interesohej nëse Shqipëria dispononte apo jo raketa dhe pyeste detaje rreth fletërrufeve. Ata veçojnë edhe thënien e kolegëve të Shehut, sipas të cilëve ai kishte udhëtuar si reporter në më shumë se 60 vende të botës. «Maksut Shehu në fillim na tha se kishte disa ditë që ishte pa punë, pasi qe larguar nga RTV Prishtina për arsye të kushteve të vështira dhe se së shpejti do të kalonte përsëri te “Rilindja”. Duket se është kuadër i vjetër dhe besnik i regjimit titist. E mburr shumë Titon dhe Fadil Hoxhën. Ndonjëherë edhe Veli Devën».

Më tutje në raport theksohet: «Në vitin 1948 thotë se ka qenë zëvendëskomandant i brigadës kosovare në rrugën Shamac-Sarajevo, ku ka punuar edhe brigada shqiptare “Qemal Stafa” (brigada shqiptare atëbotë ikën nga aksioni). Thotë dhe të tjerët e aprovojnë se ka qenë në rreth 60 shtete si reporter. Më 1967 ka qenë në Bashkimin Sovjetik, por pretendon se nuk shkroi asnjë rresht, pasi ndodhën ngjarjet e Çekosllovakisë dhe ai nuk solidarizohej me to. Duket se ka urrejtje për sovjetikët e për sllavët, në përgjithësi.

Është nevrik, grindavec, mendjemadh, feminist dhe pijanec. Kudo do të duket, t’i shkojë e tij dhe e ka shpirtin e kundërshtimit.

Mburret se është takuar me njerëz të mëdhenj, si Nehru, Arafat, se ka shoqëruar e përsëri është ngarkuar ta shoqërojë Titon nëpër shtete të tjera.

Tha: “Sa të kthehem do ta shoqëroj Titon, i cili do të vejë në Indi për ta marrë çmimin Nehru”. Një herë tjetër tha: “Na kanë ftuar të zgjedh se ku dëshiroj të shkoj korrespondent i “Rilindjes”, në Paris, Londër, Moskë, Uashington. Unë nuk dua të largohem, se kam fëmijë. Dëshiroj të vij korrespondent në Shqipëri».

Raporti jep hollësi edhe për marrëdhëniet mes grupit të shkrimtarëve kosovarë: «(Maksut Shehu) Disa herë është grindur me shokët e vet dhe i ka ofenduar rëndë edhe në sytë tanë. Shokët e tij, me përjashtim të Agim Devës, heshtnin. Bile dhe Qamili, që me sa na thanë e kishte dajë Maksutin. Kur ishim në Gjirokastër e në Sarandë, dy ditë rresht piu konjak që nga mëngjesi gjer në darkë. Kur ishte i pirë tentonte të takonte njerëz të ndryshëm dhe të bisedonte me ta. Kur bisedonim, shpeshherë thoshte: “E di, e di këtë gjë, pasi e njoh mirë Shqipërinë”. Kur i tregonin ndonjë ngjarje, objekt apo hero tonin, ai përnjëherësh mundohej të kalonte në ndonjë ngjarje, objekt apo hero jugosllav. Në Varrezat e Dëshmorëve në Tiranë foli për Sutjeskën dhe dëshmorët e saj, në Gjirokastër kur pamë përmendoren e Bule Naipit dhe të Persefoni Kokëdhimës, na foli për heroinat e Beogradit që kishin rënë gjoja qysh më 1941, bile edhe më të vogla në moshë etj. Përsëriste vazhdimisht se do të shkruante mirë për Shqipërinë dhe nuk do ta pranonte asnjë kompromis me botuesit. Interesohej shumë për çmimet dhe rrogat. Na ka pyetur disa herë për këto. Donte të dinte nëse kemi raketa. Këtë pyetje e bëri duke udhëtuar për në Sarandë, kur ishte i pirë. Kur e mori përgjigjen se ne kemi çdo gjë për ta dëmtuar armikun, bëri sikur u entuziazmua.

Nuk linte rast pa u mburrur për djalin e vet, që e quakan Mehmet Shehu.

Kur fliste për udhëheqësit tanë, thoshte: “Enveri, Mehmeti”, ne shtonim: “Shoku Enver, shoku Mehmet”, ai thoshte “dakord, dakord”.

Duket se e njihte shtypin tonë, sepse përmendte emra gazetarësh e artikujsh nga “Zëri i Popullit” dhe “Bashkimi”. Është interesuar për një Hamit, i cili ka qenë shok i ngushtë i vëllait të tij dhe tani duhet të ishte me pozitë në Sigurim.

Ky Hamiti paska qenë në Beograd, në ambasadën tonë, pas çlirimit.

Ne i thamë se nuk e njohim një Hamit të tillë.

Me siguri e kishte fjalën për Hamit Keçin.

Donte të dinte hollësira dhe pyeste për shkrimtarin Kapllan Resuli (pse u dënua, sa u dënua etj.) dhe e shau, duke thënë: “Edhe njerëzit e tjerë të familjes i ka spiunë”. U interesua dhe për Mustafa Greblleshin. Kur i thamë se në Kosovë është shkruar për Mustafanë dhe i është ribotuar një vepër (“Ditari i një bojaxhiu”), bëri sikur harroi dhe tha: “Po, po, më kujtohet, jam hutuar”.

Bënte vazhdimisht sikur interesohej për “Kapitalin” e Marksit dhe deklaronte se dy vëllime i kishte në shtëpi dhe i lexonte. Priste të dilte i treti. Në të vërtetë, i treti ka dalë prej kohësh. Lidhur me këtë tha se “edhe në Jugosllavi, në shqip, së shpejti do të botohen gjithë veprat e klasikëve të marksizëm-leninizmit”. Interesohej gjer në hollësi të dinte ç’rrugë ndjekin fletë-rrufetë, kur i kritikuari pranon, kur nuk pranon etj. Bile shpesh na thoshte me shaka se do të na vinte fletë-rrufe neve shoqëruesve për kujdesin që treguam. Disa herë na foli kundër Ibrahim Uruçit dhe tha se gjoja e kishte njohur që ishte njeri i keq dhe e kishte sharë qysh në Kosovë.

Shpesh përsëriste se ishte partizan dhe komunist i 41-shit (ai vetë ishte i datëlindjes 1930). Kur u zu në gojë puna e Lindjes së Mesme, tha se e kishin caktuar korrespondent të “Rilindjes”, por nuk pranoi të shkonte se e dinte përgatitjen e dobët ushtarake të arabëve. Maksuti, në një bisedë për Ismail Kadarenë, deklaroi: “Parisi ka marrë përsipër t’ia japë çmimin Nobel Ismailit, pasi, siç dihet, prej andej janë propozuar shumë njerëz që e kanë marrë”. Vehbiu iu përgjigj: “Nuk besoj ta propozojnë, pasi zakonisht këtë çmim e marrin antikomunistët”. Ne mendojmë se Maksuti është një tip sharlatani e aventurieri, që tashmë është shfrytëzuar dhe i është pirë lëngu. Megjithatë, dukej se shokët e tjerë, me përjashtim të Agimit, ia kishin frikën.

Maksuti disa herë është takuar me atasheun jugosllav në “Dajti”. Ka qëndruar me të veçmas e ka biseduar gjatë. Ditën e fundit atasheu kishte shkuar në dhomën e Maksutit në “Dajti” dhe vonuan të zbrisnin. Telefonin e kishin lënë hapur. Kur zbritën, Maksuti e kishte një pako me cigare “Kent”, prej të cilave u dhuroi edhe shokëve.

Maksuti deklaroi se para se të vinte në Shqipëri “e takova Fadil Hoxhën në Prizren, ose në Pejë”. Sipas fjalëve të tij, edhe ai u gëzua dhe më tha që “t’u bësh të fala të gjithëve në Shqipëri, edhe atyre që më duam, edhe atyre që s’më duan».

23 nëntor 2006. Jepet një lajm i shkurtër dhe i varfër në mediat e Prishtinës, se ndërroi jetë Maksut Shehu. «Të enjten, në Prishtinë, pas një sëmundjeje të shkurtër ndërroi jetë njëri prej doajenëve të gazetarisë kosovare, Maksut Shehu (76), varrimi i të cilit do të bëhet nesër në Prishtinë. Shehu ka punuar në të përditshmen “Rilindja” që nga vitet e saj të hershme dhe do të kujtohet sidomos për reportazhet e tij dhe për periudhën që kaloi si korrespodent i gazetës në SHBA. Gjatë viteve të ‘80-ta, Shehu punoi si kryeredaktor i “Rilindjes”. Përveç shkrimeve publicistike, fejtoneve, ditarëve…, Shehu merrej intensivisht edhe me krijimtari letrare, duke shkruar poezi, prozë, për fëmijë e për të rritur. Që nga fillimi i viteve të ‘50-ta, kur edhe e botoi vjershën e parë, emri i tij haset përherë në letrat shqipe. Varrimi i tij bëhet nesër, në orën 12.00, në varrezat e Prishtinës».

Maksi komunist, Maksi nacionalist, Maksi grindavec, pijanec, Maksi gazetar, njeri i mirë, që dinte të kërkonte ndjesë. Ndër më të mirët gazetarë të të gjitha kohërave në gazetën emancipuese të shqiptarëve kosovarë, «Rilindja».

Ish-gazetari i vjetër i «Rilindjes» dhe shkrimtari Nexhat Halimi në romanin e tij «Jakia e Mijit» (dorëshkrim) e ka personazh edhe Maksin. Maksut Shehun.

Ai shkruan: «E doja Maksin, atë fytyrë zeshkani, me flokë gjeniu, hijerëndë herë-herë, me shpirt në fyt gjithherë. Fliste vetëm me zemër! “E bukur për vdekje”, qe një nga thëniet e tij, të përditshme, pa të cilën çdo gjë do të ishte më e varfër, më e pa gjak. Pa atë varg – pa shpërthimet shpirtërore, ai s’do të qe asnjëherë ai – Maksi…».

Maksut Shehu ishte ndër prijatarët, lavërtarët dhe mbjellësit e farës së gazetarisë shqipe në Kosovë.

Legjendar.

Krijues dhe engjëll mbrojtës i saj.

Ishte zotëri i vërtetë Maksi dhe mbi të gjitha: i rebeluar!

Politikanët me më shumë ndikim të gjithë kohërave

13:49 Dossier

Lista amerikane e goditjeve bërthamore në vitin 1959/ Në Shqipëri, objektiva ishin Kuçova dhe Tirana

12:05 Dossier

Trifon Xhagjika, 52 vjet pa varr dhe histori

17:58 Dossier

Dhjetor, 1990-2015

15:47 Dossier

Vito Kapo: Nuk e dua dekoratën që m’u dha në fshehtësi, kjo që bëjnë PS e PD është absurde

10:25 Dossier

VIDEO E RRALLË/ Kur Nënë Tereza çonte lule tek varri i Enver Hoxhës

10:10 Dossier

Dështimi i Protektoratit Amerikan dhe i copëtimit të Shqipërisë

18:54 Dossier

Prane Fan Nolit te madh  në 50 vjetorin e vdekjes

18:01 Dossier

Nga Frank Sinatra tek Lucky Luciano: 10 spiunët e famshëm

10:26 Dossier

"Do bajnë sikur janë pendue, por...", fjalët e fundit të At Zef Pllumit

09:44 Dossier