Te fundit
Kriteri patriotik dhe ekonomik për "Rrugën e Kombit"
3 Prill 2018, 18:16Blog
TEMA
Nga Eduard Zaloshnja
Kur u ndërtua rruga Rrëshen-Morinë, e mbiquajtur “Rrruga e Kombit”, askush në Shqipëri nuk e vuri në diskutim publikisht vlerën patriotike të saj. Gjërat që u debatuan atëherë, ishin çmimi i kripur i rrugës (1.3 miliardë euro), borxhi me interesa të larta që u mor për të, si dhe abuzimi i pandëshkuar prej 220 milionë eurosh, që u konstatua nga KLSH-ja dhe prokuroria, pas ndërtimit të saj.
Tani po diskutohet për dy gjëra të tjera:
1.Përfundimi i Rrugës së Kombit sipas standardeve europiane (disa ura e vepra arti janë ndërtuar përgjysmë, ndërkohë që disa skarpate, ndarëse e mbikalime duhen përmirësuar/sistemuar);
2.Mirëmbajtja e kushtueshme e autostradës.
Por diskutimet mund të jenë shumë të ndryshme, në varësi të kriterit që përdoret për analizën, patriotik apo ekonomik.
Kriteri patriotik
Në qoftë se popullsia e Kosovës do të ishte 90% serbe (e jo 90% shqiptare), autostrada Rrëshen-Morinë nuk do të ishte ndërtuar ndoshta për 100 vjet. Maksimumi, do të ndërtohej dikur një rrugë Rrëshen-Kukës, e ngjashme me atë Milot-Rrëshen. Por fakti se në Kosovë, 90% e popullsisë përbëhet nga shqiptarë (që vuajtën për pothuaj një shekull nën sundimin serb), krijon premisën për një argument patriotik, në lidhje me përballimin e kostove, për përfundimin dhe mirëmbajtjen e autostradës Rrëshen-Morinë.
Nëse përdoret ky argument, çdo taksapaguesi shqiptar (nga Konispoli në Vermosh), i duhet bërë e qartë se, me taksat e tyre, do të përballohen interesat e borxhit për ndërtimin e autostradës, për përfundimin e autostradës sipas standardeve europiane, si dhe për mirëmbajtjen e saj.
Vetëm interesat që paguhen për borxhin aktual të Rrugës së Kombit, shkojnë deri në 80 milionë euro në vit. Po t’i shtosh interesave të borxhit të vjetër edhe interesat e një borxh të ri (për përfundimin e autostradës), si dhe shpenzimet për mirëmbajtjen, kostoja vjetore i kalon 110 milionë eurot. (Për krahasim, me 110 milionë euro në vit, mund të rriten të gjitha pensionet në Shqipëri me 25%).
A janë të gatshëm shqiptarët e Shqipërisë ta paguajnë këtë kosto nga xhepi i tyre (përmes taksave që i paguajnë shtetit), në mënyrë që shqiptarët e Kosovës të udhëtojnë falas drejt shtetit amë, në një autostradë të përmirësuar e të mirëmbajtur? Në qoftë se një konsensus i tillë ekziston në popullsinë e Shqipërisë (nga Konispoli deri në Vermosh), shteti e ka të lehtë zgjidhjen – shpenzimet i mbulon buxheti i shtetasve shqiptarë.
Kriteri ekonomik
Në qoftë se vetëm një pakicë e shtetasve shqiptarë, janë dakord që shpenzimet për përmirësimin dhe mirëmbajtjen e Rrugës së kombit të mbulohen nga taksat e tyre, futet në punë kriteri ekonomik. Dhe në këtë rast, pyetja është: Nëse i vlen ekonomisë shqiptare, mbulimi i shpenzimeve të mësipërme nga buxheti i shtetit.
Po të përdoret vetëm kriteri ekonomik, shpenzimi buxhetor për rrugët e justifikon veten, kur ato gjenerojnë një shtesë të mjaftueshme në rritjen ekonomike, që shoqërohet edhe me rritjen neto të të ardhurave nga tatimet/taksat. Me fjalë të tjera, nëse në Thesarin e Shtetit futen më shumë pará se sa dalin, shpenzimi buxhetor për një projekt është i justifikuar nga pikëpamja ekonomike.
Në rastin e Rrugës së Kombit, përfitimi ekonomik është minimal në zërin import-eksport. Shkëmbimet tregtare mes Shqipërisë e Kosovës, zënë më pak se 3% të volumit të tregtisë së jashtme për të dyja vendet.
Sa i takon turizmit, Shqipëria thith një fluks të konsiderueshëm të shtetasve të Kosovës vetëm në dy muaj të verës. Në muajt e tjerë, numri i turistëve që vijnë në Shqipëri nga Kosova, është relativisht i parëndësishëm nga pikëpamja ekonomike. Në fakt, vitet e fundit, fluksi i turistëve që vijnë me charter nga Polonia, Ukraina, Çekia etj., etj., po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm për hotelierët e plazheve të mbipopulluara dikur nga shqiptarët e Kosovës. Ndërkohë, po shtohet edhe fluksi i shqiptarëve dhe sllavëve të Maqedonisë, të cilët përdorin rrugën e ngushtë Qafë-Thanë – Rrogozhinë, për të vijuar në bregdetin tonë .
Në këto kushte, nga një pikëpamje ngushtësisht ekonomike, taksapaguesit e Shqipërisë nuk duhet të paguajnë për përmirësimin dhe mirëmbajtjen e Rrugës së Kombit. Për të duhet të paguajnë ata që e përdorin më shumë – shqiptarët e Kosovës. (Banorët e qarkut të Kukësit, si më të varfrit e vendit, mund të përjashtohen nga pagesa, ose mund të paguajnë një tarifë minimale me abone elektronike).
Në lidhje me pyetjen se, kush duhet ta menaxhojë mbledhjen e pagesave të Rrugës së Kombit, si dhe përfundimin e mirëmbajtjen e saj – shteti apo privati – duhet një analizë tjetër, shumë më e gjatë. Sidoqoftë, nga pikëpamja ngushtësisht ekonomike, pagesat duhen mbledhur.
Po me taksën e qarkullimit që paguajnë shqiptarët për çdo litër karburanti, ç’duhet bërë? Ndoshta ajo mund të përdoret pjesërisht për Rrugën e Kombit, apo jo?
Të ardhurat buxhetore nga taksa e qarkullimit, janë rreth 200 milionë euro në vit. Këto 200 milionë euro duhen përdorur për të përmirësuar e mirëmbajtur siç duhet, qindra rrugët e Shqipërisë, të cilat lidhin Tiranën me Durrësin, Shkodrën me Tiranën, Tiranën me Korçën, Gjirokastrën me Sarandën, Burrelin me Milotin, Ndroqin me Plepat, etj., etj., etj., etj. Përmirësimi dhe mirëmbajtja e këtyre qindra rrugëve, mund të rrisë sigurinë rrugore dhe ekonominë e Shqipërisë, shumë më tepër se sa përmirësimi dhe mirëmbajtja e Rrugës së Kombit.
Po, a i kanë përdorur deri më sot me nikoqirllëk, qeveritë shqiptare, të ardhurat e taksës së qarkullimit?
Edhe kjo është një pyetje tjetër, me një përgjigje shumë të gjatë…
Llogaritë elektorale të Ramës
Si një konsumator i rregullt i sondazheve, Rama mund të ketë zhvilluar një sondazh para se të vendoste për pagesën në Rrugën e Kombit. Nga ai sondazh, mund t’i ketë rezultuar se vetëm një pakicë e votuesve, janë dakord që, për arsye patriotike, të përdoren paratë e taksave të tyre, për përfundimin dhe mirëmbajtjen e Rrugës së Kombit. (“Le të paguajnë ata që e përdorin”, mund të ketë qenë përgjigjja e shumicës së të anketuarve.)
Në një skenar të tillë, llogaritë cinike elektorale të Ramës (si të shumicës së politikanëve shqiptarë), mund të kenë faktorizuar rëndësinë fare të vogël të qarkut të Kuksit – ky qark ka vetëm 3 deputetë, 2 nga të cilët i ka të sigurt PD-ja.
Por sidoqoftë, pas protestave të dhunshme të banorëve të Kukësit, Rama lëshoi sinjalin se, për ta, do të shiten abone speciale, me tarifa të ulëta për përdorimin e rrugës…
Opinioni personal i autorit
Në këtë shkrim kam analizuar me ftohtësi, dy kriteret e mundshme për financimin e përfundimit/mirëmbajtjes së Rrugës së Kombit. Po cili është opinioni im personal? Mendoj se duhet gjetur një zgjidhje e ndërmjetme, që të ndërthurë kriterin patriotik me atë ekonomik. Më shqip, duhet përdorur një tarifë më e ulët për shqiptarët e Kosovës dhe pothuaj zero për banorët e qarkut Kukës. Paratë për financimin e kësaj zgjidhjeje, duhen gjetur te menaxhimi pa firo, i 200 milionë eurove të taksës së qarkullimit.(CNA.al)
4 komente në “Kriteri patriotik dhe ekonomik për “Rrugën e Kombit””
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
dhe konfiskim te parave te vjedhura….
Me kete Rama e teproje, paska ndermend te mbush gjith rruget e Shqiperise me ndalime taksimi! Rruga eshte bere me fondet e shtetit,te taksapagueseve shqiptar, keshtu qe vetem shteti mund te vere kasat e taksave, nje ndermarje shteterore te merret me kete pune dhe jo sic mendon Rama te mbushe shqiperirine me ndalesa taksimi dhe duke i taksuar dyfishe, trau i takses mund te vihet ne te gjitha pikat e hyrjes tokesore dhe detare per targat e huaja qe hyjne ne shqiperi,duke u taksuar vetem ne hyrje dhe ne dalje dorezon bileten e hyrjes dhe nuk paguan asgje, per gjithe te tjere kjo duhet te perfshihet ne cmimin e karburantit , pse domosdshmerisht u dashka bere me koncension? ajo ndermarje nuk dele me humbje pse u dashka privatizuar ,apo ne kete forme eshte me i lehte korrupsioni, plus qe nje kontrate 30 vjecare qe i tejkalon vitet per te cilen eshte votuar qeveria duhet te miratohet ne parlament me 2/3 e votave dhe jo fshehurazi e ne menyre mafioze
Duke marre shkas nga shkrimi i mesiperm desha te shprehe mendimin tim se si duhej te ishte rregulluar mirembajtja, perfundimi dhe permiresimi i kesaj rruge me rendesi te veqante kombetare. Rruga e kombit sipas mendimit duhej dhe duhet trajtuar si nje dhe evetme ne tere gjatesine e saj, pjesen qe kalon ne token shqiptare dhe pjesen qe kalon ne hapesiren e Kosoves deri ne kufirin me Serbine dhe kjo per te dy arsyet e permendura nga autori ate patriotik dhe ate ekonomik. Si duhej bere kjo:
1. Mbledhja e tarifes rrugore duhej bere ne kufi, ne dalje apo hyrje te shqiperise.
2. Pagesen do ta benin te gjithe perdoruesit qe si qellim levizje kane turizmin (kenaqesine) ,tregtine e te tjera .
3. Do te perjashtoheshin nga pagesa perdoruesit e te dya vendeve per levizje brenda teritoreve perkatese.
4. Te ardhurat e mbledhura do te dedikoheshin per mirembajtejen, permiresimin dhe perfundimin e rruges ne tere gjatesine e saj nga koncesionari.
5. E realizueshme me nje marreeveshje te thjeshte mes dy ministrive perkatese.
Nuk e besoj se do te kishte Shqipetar ne te dy anet e kufirit egsistues qe do te kundershtonte nje qasje te tille sepse kjo menyre do i permbushte te dy kushtet ate ekonomik dhe patriotik.
Me respekt,
Halil Gjelaj
Kriteri patriotik qendron, por sic e thote edhe artikullshkruesi, nuk mund te bazohet thjeshte tek fakti qe jemi te gjithe shqiptare, por duhet te kete nje unifikim ekonomishe. Me 3% tregeti te ndersjellte dhe turizem veror duket me shume si patriotizem bosh. Se kombi qe eshte komb nuk lidhet vetem nga fakti qe ndajme te njejten gjuhe, po ben nderlidhje te vazhdueshme per te qene nje. E sa per kriterin ekonomik, pervec faktit qe 3%+turizem veror nuk justifikon investimin, ajo rruge eshte rruge shtetesh te pasura. Nuk ka rruge te tilla ne shtete me te ardhura te dobta. Keshtu qe duhet nje takse vjetore qe paguhet nga te pasurit qe te thyeje koston e tarifave. Tarifat duhet te vazhdojne, por duhet te jene te arsyeshme duke marre parasysh te ardhurat e popullit. 5 euro nuk eshte e arsyeshme per popullin e thjeshte. Tarifa mund te jete me e larte per bizneset qe kane maune, por jo per veturat. Te pasurit duhet te mbajne barren ne menyre disproporcionale sepse keto rruge behet ne vende ku te ardhurat jane sa te atyre, jo sa te shqiptarit te thjeshte. Shqiptari i thjeshte mezi mbyll muajin. Me te ardhurat e shqiptarit te thjeshte vetem nje rruge me zhavorr mund te ndertohet, jo autostrade e tille.