Te fundit
Legjenda e vëllezërve dhe e emrit të Mirditës!
11 Gusht 2018, 20:24Dossier
TEMA
Në vitin 1930, korçari me origjinë nga Përmeti, Stavro Th. Frashëri do të botonte librin e tij ‘Përmes Mirditës në Dimër (në foton mëposhtë)”.
Ja çfarë shkruan ai për prejardhjen e Mirditës:
“-Legjenda thotë se ka qenjë një baba që ka pasur 5 djem. Kur erdhi koha e të ndarit, meqënëse nuk kishte se ç’tu jepte: njërit i dha shoshën, të dytit shalën, të tretin shpatën, të katërtit hinkën dhe të pestit i tha të sundojë Oroshin.
Kështu po shikojmë se Shala, Shoshi, Kuzhneni, Spaçi dhe Oroshi konsiderohen si vëllezër dhe dy të parët u vendosën në Dukagjin kurse tre të fundit në Mirditën e sotme.
Në Shosh më thanë se nuk kanë qenë 5 vëllezër por tre: Shala, Shoshi dhe Mirdita.
Emri Mirditë, vazhdon legjenda, rrodhi kështu: Qe moti mbreti na bënte luftë me armiqtë e tij dhe me shërbimin e vet ka pasur edhe burra mirditas.
Erdhi koha për të bërë sulmin kundra armikut mirëpo qëlloi ditë e premte dhe kështu mbreti deshte ta bënte herë tjetër.
Atëhere kapedani i Mirditës i propozoi mbretit që ta bënte sulmin atë ditë sepse do ta gjente armikun të papërgatitur.
Mbreti ja dëgjoj fjalën dhe sulmi u bë, armiku u dërrmua dhe kështu ajo u quajt “Dita e Mirë”
*Marrë nga faqja në FB, “Shqipëria e harruar”
28 komente në “Legjenda e vëllezërve dhe e emrit të Mirditës!”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Esht per te ardhur keq,kur degjon gojedhena , te paqendrueshme per prejardhjen e Mirditoreve ,sikur jan sajuar rreth nje sofre,ne avujt e rakise. Nga ky shkrim do te veqoj dy fjale ,Dukagjin dhe Kapedan. Ne te gjith Shqiperin ,i cilesojn Verioret si Malsor (edhe vet Verioret,vet quhen Malesor),ndoshta per ti dhen nje ndjenj krenarie imazhit te tyre ! Esht njelloj si te thuash se i gjith Jugu jane Leber . Malsor jan Tropojanet,Dukagjinasit,nje pjes e popullsis ne Shkoder dhe Lezh.Nuk ka ekzistuar kurr termi,Malesia e DibresMatit,apo Mirdites.Keto tre krahina Dibra,Mati dhe gjysma e Mirdites se sotme,gjate pushtimit Osman i perkisni Bajrakut te Ohrit.Duke degjuar fjalen Oher,per arsye te analfabetizmit te te Parve tane,dhe brezat qe u shkolluan ne sistemin komunist,duke mos pasur akses ne dokumentat historike te shekujve te kaluar,fjalen Oher filluan ta lidhnin me Liqenin e Ohrti ne Pogradec,dhe ne shum biseda kishte nga ata Megaloman analfabet ,qe thonin se prejardhja e nje pjese se popullsis se Mirdites vjen nga Pogradeci ! Fjala Kapedan rrjedh nga Turqishtja,dhe esht nje grad qe ka ekzistuar gjate pushtimit Osman(pra esht nje fjal e vonshme.300 -400 vjeqare) .Mirditoret jane pasardhesit e Pirusteve te lashte,me nje Histori mijra Vjeqare,qe nga pushtimi i par i Iliris nga Romaket,e ne vazhdimesi me Arberin,e Kastrioteve dhe Dukagjinasve. Do te ishte me serioze,qe te lexonim dokumenta dhe fakte historike,nga arshiva e Vatikanit,apo ajo e Turqise,nga studjues te mirfillte,se sa te lexonim Perralla nga e kaluara sic ishte shkrimi i sotem .
Edmond, ke të drejtë kur thua “…të lexojmë dokumente…”.
Së pari gjuhën shqipe, që në themel ka alfabetin e dalë nga Kongresi i Manastirit, ku është pranuar që përveç germës “q”, të jetë edhe germa “ç”. Kombe të tjera nuk e kanë parë të nevojshme për gjuhën e tyre.
Tjetër:
Mirdita qëndroi si e tillë , jo me forcë kundër Turqisë por në marrëveshje me Turqinë për shërbimet që kreu në favor të saj:
“…While Albania was being asserted by the Turks, in Mirdizia the Gjomarkajs obtained self-government and freedom of worship and pledged to help the Sultan of Constantinople in the event of war, provided that the enemies were not other Albanians; that the Mirditi would not wear Turkish uniforms nor would they fight under the command of Turkish generals; and that the general of Mirdita would always be a Gjomarkaj Prince. Several times the Mirditi fought for the Sultan and in every field of battle they were full of valor, standing out among other warriors to heroism and war tactics, and gaining the admiration of the Turks. Because several times it was their weapons which acted favorably for the Ottomans, the Sultan, in recognition of their valor, bestowed upon the Gjomarkaj the title of “Kapidan”, which reinforced the merits of the Prince to his faithful. On the door of Constantinople was written in a steel plate by order of the Sultan:
“All Gjomarkaj males, generation after generation, from cradle to grave, will hold the title of Kapidan”.
Arber – Shkrim interresant !
A nuk te duket se ka analogji historia e Mirditoreve me fisin e Mirmidoneve te Akilit, ne luften e Trojes ? Pra, edhe Mirmidonet ne Luften e Trojes nuk e njihnin komanden supreme t’Agamemnonit. Ata asnjihere nuk konsideroheshin si Akej !! E njejta sjedhje, e njejta taktike, i njejti status !!
Mik, ka analogji të plotë me Mirmidonët. Tregon krenari, vetëdije, personalitet… Është cilësi tepër e çmueshme. Dhe të mendosh se në ç’periudhë janë arritur akorde dhe “deal”-e të tilla.
Pak a shumë, edhe himariotët vepruan kësisoj.
Por një mirditori të sotëm i duket më e udhës të thotë se “…nuk e lamë turkun të hyjë në Mirditë [me forcën tonë], sesa të evokojë një cilësi edhe më të lartë: atë të diplomacisë dhe marrëveshjes si palë dhe si aleatë me përfitim reciprok.
Kjo, për disa nga mosnjohja e së vërtetës; për ca të tjerë nga kompleksi se mos kjo anatemohet si “…kompromis me armikun”.
“…Ajo që e mbushi me lavdi Bibë Dodën, qe lufta Ruso-Turke, që u u quajt ndryshe, Lufta e Krimesë, në vitin 1854.
Bibë Doda me Mirditën, në këtë luftë, mbajtën anën e aleatëve:Turqi, Angli, Francë dhe Piemonte. Me një qëndresë që i dalloi miditasit mes gjithë të tjerëve, Mirdita fitoi një vend të lavdishëm në historinë Evropiane, nderimin e Perandorisë Otomane dhe simpatinë e Francës, e cila që atëherë e mbrapa mbajti nën mbrojtje Mirditën dhe prijësit e saj. Është koha pra,, kur Bib Doda dhe Mirdita arrijnë kulmin e lavdisë, brenda por dhe jashtë Perandorisë Osmane.
“Në luftën që u ba në Sebastopull, Bib Doda si kapidan i Mirditës ishte gjetë aty me trimni…Këtë pjesë historie, më ra ma vonë kur kjeshë i rritun, me e ndigjue me veshë të mij nga tata jem, qi aso kohe, kjo gjetë dhe ai në Sevastopull në shërbim të ushtrisë francezë. Mirdita që ishte kenë mbrapa me ushtritë turke n’atë ditë e pshtoj ushtrinë turko-frënge me një taktikë lufte të përdonun nga kapidani i tyne Bib Doda, i cili tu vërejt se rust vijshin tue afrue rreshtoi 4000 mirditasit e vet përballë rusëve me shpejtësi të rrufeshme urdhëroi:’Në shpinë mecë. U larguen njani pas tjetrit dhe të gjithë njiherë ranë në shpinë përdhe. Bataret e pushkëve të rusve kalonin përpjetë nuk mund t’i merrnin ato të shtrimë përtokë, ndërsa ato mbushën pushkët shtrimas në njënën bri dhe porsa ato çojshin kryet pushkatojshin ushtarët rusë që ishin në kambë. Kjo dredhi bëri që të binin në tokë rreth 4000 rusë. Pasi i eleminuan morën varkat dhe dolën në anën tjetër të Danubit, duke u pritur me brohori prej gjithë ushtrisë sikur mirditasit të ishin Sulltani i Stambollës dhe Napoleoni i Tretë i Francës”. Bib Doda e mirditasit patën nderime të veçanta. Sulltani e emëroi Bibë Dodë Pashën Princ dhe qeveria turke e njoftoi Pashë e princ të Mirditës”.
Arber ! Teorikisht keni te drejt,per perdorimin e germes “Q” , praktikisht jo . Jam Geg dhe un smund te kaloj “Ylberin” per tu ber Tosk ,qe te kem mundesi dhe ti flas te dyja Q,C. Kur isha ne Konvikt ne vite 80 kishim shum Djem nga Vlora,qe kishin si shprehi te domosdoshme ne fillim ose ne fund te fjalis,- Te qivja Kurven ! Kishim dhe Kuksjan qe mundoheshin te imitonin shprehin e Vlonjateve ,por i shkreti dialekt nuk i linte qe ta thonin aq paster sa Vlonjatet,dhe shprehia e tyre,merrte nota humori : -Qifa Kuven- thonin Kuksianet. Jam mir dhe ndjehem mir ne Etnitetin tim Geg ,sepse di te argumentoj historin e t`parve te mi, me te mirat dhe te keqijat tona Historike.- Ju uroj gjith te mirat ne Jeten e perditeshme.
Edmond – me vjen keq per mospajtim, por me duhet te cek dicka qe asht krejt elementare : Fonetika e gjuhes Shqipe asht e njejte per te gjithe dialektet. Shprehja e Vlomjateve ‘ te qivja kurven ‘ fonetikisht asht shume kollaj e arriteshme te shqiptohet, jo vetem per dialektin Kukesit, por per te gjitha dialektet e gjuhes Shqipe. Ndoshta dialekti Gege nuk e arrin tingullin e kesaj shprehje, por shqiptimi asht i njejte.
Shembull : Agron Llaka asht Tosk, por nuk ka asnji vishtersi te imitoje dialektin Gege, sepse, ai e arrin edhe tingullin.
Status te tille nuk e kishin vetem Mirditoret, po edhe te tjere, shqiptare ose jo. Suli qe i tille derisa e shkaterroi Ali Pasha.
Ky status humbi dalngadale me reformen e Tanzimatit, gje qe solli revolta te medha.
Turqit e Rinj (mbeshtetes te Tanzimatit dhe unifikimit osman) nuk e njihnin nje status te tille, prandaj shqiptaret shpesh luftuan me moton “dum Baben”, pro sulltanit (regjimit te timareve) dhe kunder Turqve te Rinj. Kjo vashdoi ca si gjate, derisa shqiptaret hoqen dore nga besnikeria ndaj sulltanit me shume, shume vonese, luftuan per “dum Shqypnin” dhe moren nje Shqiperi te gjymtuar. Levizja e fundit “Dum Baben” ishte pas Pavaresise, me Haxhi Qamilin e flamurin turk.
Kjo levizje u shtyp nga Esat pashe Toptani me ndihmen e ushtrise serbe.
Gjitha kto vlera jan rujt me dinjitet, tu mos ndryshu as edhe ni zakon. Pse nuk e aplikun edhe fiset apo vendet tjera ket strategji si Mirdita? Me siguri skishin mujt me na pushtu hiq me pas luftu veq 10% sa ka luftu Mirdita.
Mirditore apo dukagjinas jane nje rrace,nje fe.
Jane Normand people te ardhur nga Franca ne fund te shekullit te 12 ose me sakte Knights Templar .
Ishin pjese e fundit e kryqezatave per ne Jerusalem dhe Shqiperine apo Arberine e njihnin mire pasi kalonin nga Durresi.
Papa I atehershem I Vaticanit,i mbrojti(nje pjese te tyren) duke I fshehur ne zonat e Mirdites dhe me vone me ne thellesi ne zonen qe I vune emrin nga vinin,Dukagjini.Ne France ne shekullit e 12 keta njerez quheshin duke of jeans dhe ishin nga Normandie.
Katolike vetem nje number shume I vogel jetonte ne Durresi,kryesisht tregetare venedicas(kishin dhe nje kishen e tyre) kurse I gjithe territori ballkanas ishte I krishtere ortodokse
Jane nje rrace e paster europiane,luftetare dhe te mireorganizuar ne jeten e tyre.
Nje fakt interesant..ne Beselidhjen e Lezhes (150 vjet me vone)dukagjinasit nuk moren pjese dhe nuk e mbeshteten Skenderbeun.
Ne Beselidhjen e Lezhes moren pjese edhe 3 princer Serb dhe malazez.
Shum kisha pas qef me pa burimin e ktij informacioni.
E mira eshte mos te quhet me Mirdite. Por Gjela Bibe.Ky eshte emri qe i shkon per shtat kesaj treve e cila u udhehoq dhe u brymos nga kjo grua me emer dhe mbiemer shpendi. E cila ishte frymezim per brezin e ri dhe brezin e vjeter. Lavdi vepres historike dhe heroike te kesaj gruaje e cila ja beri 8 me 2 cubave te mirdites. Te cilet vrisnin dhe grabisnin popullin e thjeshte malesore.
Gjela Biba me 2 klasse Shkolle.
8 me 2 jua beri Enveri, pasi arriti i nenshtronte ne 1953-54 (probabilisht, shume me vone se krahinen nga mund te vish ti). Gjela Biba, apo Lenka Cuko, apo Themie Thomai diku gjetke, jane pasoja te regjimit.
Ironia jote eshte po aq e vlere sa ishte e vlere Gjela Biba. Gjithsesi, duket qarte se emri i saj paska shenjuar memorien tende historike per ate cope toke (100%) shqiptare!
Nje bindje personale, duke te te lexuar midis rreshtash, jam thuajse shume i sigurt se ti do i kishe bere temena Gjeles, si qehajaj beut!
Te fala,
Mark’a Brunga
Ha ha Nuk e ka emrin e “mira dite” por e “mjera Dite”. Degjojeni me vemendje se si i thone vete mirditoret Mirdite. Po te pyesesh nje mirditor se prej nga je ai te pergjigjet jam “mjerditor” prej Mjerdite.
Ky emer ka dale nga veshtiresite e te jetuarit ne ato male. Pra eshte thene “e mjera dite qe na solli te jetojme ketu”Mjerdita”.
???
Hahahaha O Zot i madh deri ku arrin injoranca ??injorantet mbesin me fol per nje krahine kryenece te paprekshme nga pushtuesit si Mirdita.
O Sali palloshi , Mirditoret ne dialektin e tyre ,fjales “Mire” i thone ”Mer” (si psh: Ca bane si je a je mer ??…Dhe jo vetem,po shume fjale te tjera dialekti Gege ndryshe nga Toska kane fjale si :Mer (mire) ;Nepi (nipi) ;Meku (miku) ; Kapidan (kapedan) ;Fijue (fejuar) etj etj.
Pra ,ne rastin qe thua ti ,mirditoret thjesht ë thone ne dialektin e tyre “Me(i)rditor” dhe jo “Mjerditor” po varet si ta ka kap veshi ty apo se si u tingellon theksi atyre.Por qe nuk ka lidhje fare me te qenit vend i mjere ,po me dialektin.
vari lesht rrac m… hajduta vrasesa kriminela .
Ti je sociologu i qefit. Kur do na vish kenej per tu zbavit?
Mirditasit jane 100% autokton Shqiptar, e ndoshta nji nga trevat me pasterti gjaku me te larte te rraces Shqiptare, ku as Turku nuk ka mundur te depertoje ( duke perfshire edhe Dikagjinin ne kete pike ). Nuk ka asnje te dhene qe Mirditasit kane ardhe prej ndonji vendi tjeter, sidomos nga Normanet e Frances ( Vete Normanet e Frances, kane prejardhje Skandinave ) por asht vecse hipoteze.
Nqs ato ishin pjese e ushtrive te Kryqezatave, do kishin zgjedhe nje vend ma te mire per jetese, e jo atje ku ha pula gure . Cdo vend ne bote ka hipoteza te ndryshme prejardhjeje. Cezari thoshte me mburrje ‘ kam prejardhje Trojane ‘ , edhe pse e ndanin 12 shekuj nga historia e Trojes.
Asht tjeter gje, qe disa komentues kane nje urrejtje patetike per krahina te ndryshme te Shqiperise, e komentojne si legena.
Gjela Biba me 2 klasse Shkolle.
Do te ishte me interes qe komentuesit te shpiegonin orgjinen e emrit te krahines (nese e dine). Stavro Frasheri jep nje version, por edhe kete e ka mesuar nga goja e vendasve. Pra shkrimi nuk ka karakter studimor, por me shume eshte nje reportazh i thjeshte, i cili i shkruar para shume vjeteve nuk do te shpetonte pa te meta. Gjithsesi sikur vetem fotografine te kishte botuar S.Frasheri , per nga bukuria e kishes, natyres perreth e mirditoreve ne mes te sheshit ajo i ka shoqet e rralla e ja u kalon 100 faqeve gazete. Me vone gjer ne kohet tona dolen studiues te tjere. Nder ta eshte studiuesi, historiani, etnologu e albanologu i shquar Robert Elsie, i cili per fat te keq vdiq dhe la amanet te varrosej ne alpet shqiptare. Amaneti i tij u plotesua. Ja çfare thote ai ne librin per termin “Mirdite” etj.: Termi Mirdite, ne trajten Mirdita, paraqitet ne nje dokument osman te vitit 1571; parqitet edhe me trajten si Miriditti, si emer i fisit, ne raportin e shkruar nga Marino Bici, me 1610; paraqitet edhe si Meredita, ne letren e derguar nga peshkopi i Sapes dhe i Sardes, Pjeter Budi me 1621; paraqitet ne trajten Mireditta ne raportin kishtar te Pjetro Maserekos, me 1634; si Miriditi, ne raportin kishtar te peshkopit te Lezhes, Benedeto OrsiniRaguzino, me 1642; si Miriditi, ne nje raport kishtar te Pjetro Stefano Gasparit, me 1671; si Mirediti, me 1689, ne harten e hartografit italian, Gjakomo Kantelli da Vinjolla; dhe si Meredita, ne raportin e kryepeshkopit katolik te Tivarit, Vinçentius Zmajeviq, me 1703.
Ky rajon, dikur ishte njohur edhe si Ndërfandina, apo “vendi ndermjet lumenjeve Fan i Madh dhe Fan i Vogel:. Etimologjikisht, per fjalen Mirdita disa mendojne se rrjedh nga stergjyshi i paqarte i fisit, Mir Diti. Me pak ka mundesi qe te kete qene fjale arabe Marid ose Marada qe d.m.th rebel, me ç’rast thuhet se kjo fjale ka hyre ne gjuhen shqipe nga greqishtja bizntine. Eshte fare e papranueshme lidhja etimologjike e kesaj fjale me fjalen shqipe “Mirdita”. (R.Elsie “FISET SHQIPTARE”, faqe 316,318, 319″.)
Shume bukur se nje prej mirditoreve me lart kujton se dialekti e tradhetonte te shprehej ne dialektin tosk te vlores por gjithashtu ne komente shikoj se pretendojn te jene malesor.Mbase dhe gaboj por me shume se nje profesor gjuhe ose historie e trajtojn çeshtjen e malsis (nga gjakova e lart ne kosove) dmth nuk ekziston malsor shkodre lezhe mirdite etj etj .Ndoshta duhet te quhet shqiperia e mesme gjer ne afersi te gjakoves?
Katoliket e fiseve te Malesise se Gjakoves thirren Malesor, ndersa ata nga Mirdita quhen Fan, edhe nese keta te fundit jetojn ne Malesi te Gjakoves.
S”ka asgje te keqe te shkruhet e te rishkruhet per legjendat, gojedhanat e perrallat shqiptare, perkundrazi, ato jane pasuri e tradites gojore dhe e folklorit e etnografise sone. Legjendat e mitet skandinave e skoceze kane pushtuar boten nepermjet prodhimeve te Hollivudit dhe femijet e globit ushqehen perdite ne ajpedet e tyre me keto legjenda e mite. Sa per emrin e Mirdites, duhen hulumtime te mirefillta per te gjetur origjhinen e saj. Krahinat e Mirdites e Matit, perkojne me vendndodhjen e fisit te lashte ilir te Pirusteve ose Perusteve, per te cilin E.Cabej ka hedhur idene e nje perkthimi latin te fjales “Dardhe”, pra ideja eshte se emri Dardan mund te kete patur shtrirje shume me te gjere nga sa mendohet e lidhet vetem me Dardanine antike. Sa per fjalen “Kapedan”, mund te jete cdo gje tjeter, por jo fjale turke. Ne rast se turqishtja e ka, e ka nepermjet shqipes. Fjala kapedan eshte mbare europiane dhe Europa nuk e ka marre nga turqishtja. Edhe nder arbereshet e italise perdoret kjo fjale paraturke ne formen “Kapitan, “Kepetan”
Or mik miku, nuk ekzistonte ne ate kohe kombi shqiptar apo shqiptarizma!!
Lexo dhe meso pak per Knights Templar ne vitet 1300’ nuk gjenin vrim miu Te fshiheshin nga mbreti I Frances..
Principatat feudale ishin vasale te mbretit Serb ne ate kohe,derisa u vra ne Fushe Kosove.Me vone nuk donin tia dinin me per serbet.Tanush Topia beri koalicion dhe I pruri turqit ne tokat arberore (per here te pare) per Te luftuar Balshajt
~~~~~~~
Sdapus, te eshte thare gurmazi per ndonje gojore?Nuk Te ndihmoj dot se orientimin e kam per ndonje Bleone ..
Te rekomandoj ate bytheqirin e Lushnjes Murrizin mbase te ndihmon.Aty e ke verdalle neper Tiranë.
Sociologu – me vjen keq por nuk permenda as komb e as Shqiptarizma. Thjesht, dhashe mendimin tem, per aq sa di, ne lidhje me Mirditen.
Asnje studim shkencor nuk e mbeshtet teorin qe jep ti.
Gjithsesi ! Bie fjala : cdo figure e historise Shqiptare, ne nje far menyre na del me prejardhje te huaj !!
A nuk te duket “ pak “ e cuditeshme ?!
Po autuktonet Shqiptar ku jane ?!!
Shprehja e vertete vlonjatshe, qe kishte gjithsesi perdorim te kufizuar, ishte: Te qivja udhet. Komentuesi diku me lart mbase e fut tinezisht e me dashakeqesi fjalen kurve qe vlonjatet spara e perdorin…
Hahahaha O Zot i madh deri ku arrin injoranca ??injorantet mbesin me fol per nje krahine kryenece te paprekshme nga pushtuesit si Mirdita.
O Sali palloshi , Mirditoret ne dialektin e tyre ,fjales “Mire” i thone ”Mer” (si psh: Ca bane si je a je mer ??…Dhe jo vetem,po shume fjale te tjera dialekti Gege ndryshe nga Toska kane fjale si :Mer (mire) ;Nepi (nipi) ;Meku (miku) ; Kapidan (kapedan) ;Fijue (fejuar) etj etj.
Pra ,ne rastin qe thua ti ,mirditoret thjesht ë thone ne dialektin e tyre “Me(i)rditor” dhe jo “Mjerditor” po varet si ta ka kap veshi ty apo se si u tingellon theksi atyre.Por qe nuk ka lidhje fare me te qenit vend i mjere ,po me dialektin.